II OSK 440/09

II OSK 440/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-03-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-03-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janusz Furmanek
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Czapska - Górnikiewicz
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1421/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2008-11-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
art. 88
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz sędzia del. NSA Janusz Furmanek Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. Spółka jawna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 1421/08 w sprawie ze skargi A. Spółka jawna na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 listopada 2008 r. oddalił skargę A. Sp. j. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2008 r. w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Józefowa z dnia [...] listopada 2007 r., orzekającą o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 176.891,87 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia dziewięciu drzew i krzewów z terenu działek o nr [...], obr. [...] przy ul. Ś. w J.
Odwołanie od decyzji I instancji złożyła skarżącą spółka zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 7, art. 12, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego stroną w sprawie. W odwołaniu wskazano, że skarżąca spółka uzyskała już uprzednio decyzją Burmistrza Miasta Józefowa z dnia [...] marca 2007 r. zezwolenie na wycinkę drzew z terenu działek nr [...] i [...]. Decyzja zezwalająca dotyczyła jedynie 4 drzew, tj. klonu jesionolistnego nr 112, dębu szypułkowego nr 32, 2 sosen pospolitych o nr 152, 154. Spółka zleciła generalnemu wykonawcy inwestycji, tj. A.S., prowadzenie dalszych prac budowlanych z zachowaniem drzew nieobjętych zezwoleniem. Spółka podniosła, że samodzielnej wycinki drzew dokonał wykonawca, o czym spółka nie została poinformowana.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja dotyczy usunięcia bez wymaganego zezwolenia 2 dębów szypułkowych, 2 klonów zwyczajnych, sosny pospolitej, 3 robinii akacjowych, brzozy brodawkowej oraz 2 forsycji pośrednich. Wymienione drzewa i krzewy nie były objęte decyzją z dnia 20 marca 2007 r. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wskazało, że odpowiedzialność z art. 88 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) może ponosić jedynie podmiot uprawniony do uzyskania stosownego zezwolenia na usunięcie. Wykazać należy związek przyczynowy między działaniem podmiotu a zniszczeniem drzew. A.S. nie jest posiadaczem nieruchomości mającym nad działką faktyczne władztwo, wobec czego nie jest on adresatem decyzji wymierzającej administracyjną karę pieniężną. Posiadaczem tym jest inwestor, a więc spółka jawna, której wspólnikiem jest A.S.
W skardze do Sądu I instancji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 83, 84, 88 ustawy o ochronie przyrody poprzez nieuwzględnienie, że A.S. był posiadaczem zależnym nieruchomości w rozumieniu art. 336 k.c., a także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 156 § 1 pkt 2 oraz 4 k.p.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a.
Sąd I instancji rozpoznając skargę podkreślił, że orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii określenia podmiotu, wobec którego może być wydana decyzja wymierzająca administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia, obecnie odchodzi od stwierdzenia, że administracyjna kara pieniężna powinna być wymierzona sprawcy usunięcia i przyjmuje, że tylko podmiot zobowiązany do utrzymania we właściwym stanie drzew i krzewów rosnących na danej nieruchomości może ubiegać się o wydanie mu zezwolenia na ich wycięcie. Oznacza to, że nie ma podstaw do nałożenia tej administracyjnej kary pieniężnej na inny podmiot niż ten, na którym ciąży obowiązek uzyskania zezwolenia.
Nie ulega wątpliwości, że działalność inwestycyjną na działkach przy ul. Ś. w J. prowadziła skarżąca spółka, która zawiązała się w celu nabycia przedmiotowej nieruchomości i zrealizowania na niej inwestycji w postaci osiedla mieszkaniowego pod nazwą "Inwestycja [...]". Ta spółka figuruje jako inwestor tego zamierzenia i wymieniona jest jako inwestor w umowie o roboty budowlane zawartej w dniu 1 czerwca 2007 r. Natomiast jej wspólnikami (jak wynika z KRS) są A. Spółka z o.o. oraz A.S. Do reprezentacji spółki uprawnieni są wskazani wspólnicy działający łącznie. Ponadto z umowy sprzedaży przedmiotowych działek, zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 8 listopada 2006 r. (Rep. Nr [...]) wynika, że nabyła je A. Sp. z o.o., A.S. – Inwestycja A. Spółka Jawna. Na mocy tego aktu notarialnego właścicielem działek o nr ew. [...] oraz 58/2 o łącznej pow. 4233 m2 stała się zatem powyższa spółka jawna. Ponadto spółka ta występowała z wnioskiem o zezwolenie na wycięcie drzew i uzyskała je decyzją z dnia 20 marca 2007 r. W decyzji tej nie wymieniono drzew, które stały się przedmiotem wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej, gdyż wniosek o zezwolenie ich nie obejmował.
Okoliczność, że to spółka jest właścicielem przedmiotowego terenu i występowała o zezwolenie na wycięcie innych drzew na tej nieruchomości świadczy o tym, iż obaj jej wspólnicy po zatwierdzeniu projektu budowlanego i przystąpieniu do realizacji tej inwestycji w oparciu o ostateczne pozwolenie na budowę oraz posiadając projekt gospodarki zielenią sporządzony przez rzeczoznawcę mieli świadomość, które drzewa i krzewy mogą kolidować z realizacją tego zamierzenia budowlanego.
Jednocześnie po wszczęciu postępowania w sprawie nielegalnej wycinki P.P. uprawniony do reprezentowania jednego ze wspólników spółki nie podnosił braku uzgodnienia usunięcia drzew i krzewów bez zezwolenia, z drugim wspólnikiem skarżącej spółki. Ponadto zarzut skierowania decyzji do niewłaściwego podmiotu podniesiony został w odwołaniu.
Sąd I instancji stwierdzi także, że to, iż jeden ze wspólników był kierownikiem budowy oraz generalnym wykonawcą może być jedynie podstawą do ewentualnego skorzystania z roszczenia regresowego przy dokonywaniu rozliczeń tej inwestycji przez spółkę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca spółka wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 83, 84 oraz 88 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, polegające na nieuwzględnieniu, że wykonawca był posiadaczem zależnym w rozumieniu art. 336 k.c. oraz osobą uprawnioną do uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew. W skardze kasacyjnej podniesiono także zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego – art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 4 w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób dostateczny stanu faktycznego sprawy i zaniechanie pełnej i swobodnej oceny materiału dowodowego, czego konsekwencją było zaakceptowanie decyzji skierowanej do podmiotu niebędącego stroną w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Oceniając we wskazanych wyżej granicach zasadność wniesionej skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, trzeba stwierdzić, że zarzuty nie są zasadne. Wynika to z następujących przesłanek.
Po pierwsze, należy stwierdzić, że chybiony jest zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. oraz w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wbrew powyższemu zarzutowi kasacyjnemu Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli stanu faktycznego w tej sprawie ustalonego przez właściwe organy administracji publicznej. Wynika z niego, że przedmiotowe drzewa i krzewy zostały wycięte bez zezwolenia właściwego organu, tj. Burmistrza Miasta Józefowa co naruszało dyspozycję art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm., zwana dalej u.o.p.). Ponadto powyższe drzewa nie podlegały wyłączeniom przedmiotowym w rozumieniu art. 83 ust. 6 pkt 4 u.o.p., ponieważ ich wiek przekroczył 5 lat.
Należy podkreślić, że strona skarżąca, tj. Spółka jawna A. Sp. z o.o. A.S. – Inwestycja A. z siedzibą w W. uzyskała zezwolenie Burmistrza Miasta Józefowa z dnia [...] marca 2007 r. na wycięcie drzew na działkach nr [...] i [...] obr. [...] w J. lecz osnowa (rozstrzygnięcie) tej decyzji dotyczyło tylko zgody na wycięcie czterech innych drzew, a nie przedmiotowych dziewięciu drzew i krzewów, które zostały w istocie następnie wycięte bez wymaganego zezwolenia. Dlatego też należy podzielić stwierdzenie Sądu I instancji, że ponieważ Spółka jawna jest właścicielem przedmiotowych działek, z których wycięto bez zezwolenia drzewa i krzewy i występowała o zezwolenie na wycięcie innych drzew na tym terenie to oznacza, iż jej wspólnicy po zatwierdzeniu projektu budowlanego i przystąpieniu do wykonania danej inwestycji na podstawie pozwolenia na budowę, jak i zgodnie z "Projektem Gospodarki Ziemią" opracowanego przez rzeczoznawcę posiadali wiedzę, że przedmiotowe drzewa i krzewy kolidują z wykonaniem tej inwestycji. Ponadto z protokołu oględzin z dnia 12 września 2007 r. (karta nr 4 akt administracyjnych sprawy) wynika, że przedmiotowe usunięte drzewa i krzewy bez zezwolenia obsunęły się do wykopów, jak i nawet stanowiły zagrożenie dla pracowników budowy jak oświadczył kierownik budowy do powyższego protokołu.
Oznacza to, że brak jest przesłanek do stwierdzenia, że A.S. będący generalnym wykonawcą i kierownikiem budowy, lecz także wspólnikiem tej Spółki jawnej bez zgody jej drugiego wspólnika dokonał samowolnego wycięcia tych drzew i krzewów. Z tych względów chybiony jest zarzut kasacyjny, w świetle którego administracyjna kara pieniężna powinna być wymierzona A.S., jako sprawcy wycięcia. Dlatego też prawidłowo Sąd I instancji orzekł, że w tym stanie faktycznym sprawy, właściwe organy zasadnie zastosowały art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. wymierzając i naliczając administracyjną karę pieniężną z tego tytułu podmiotowi A. Sp. z o.o. A.S. – Inwestycja A. Spółka jawna z siedzibą w W. Tylko bowiem powyższa Spółka jawna mogła wystąpić o zezwolenie na wycięcie drzew i krzewów z terenu przedmiotowych działek, zaś brak jest przesłanek do stwierdzenia, że ich usunięcie nastąpiło bez zgody danej Spółki jawnej czyli obu jej wspólników. Ponadto tego rodzaju w istocie zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna sprawy oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a wycięciem drzew i krzewów, spowodowanego działaniem posiadacza danej nieruchomości czyli w tej sprawie właściciela nieruchomości, a więc danej Spółki jawnej.
Po drugie, chybiony jest także drugi zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 83 ust. 1 u.o.p. z tej przyczyny, że A.S. był posiadaczem zależnym w świetle art. 336 k.c. oraz osobą uprawnioną do uzyskania zezwolenia na wycięcie przedmiotowych drzew zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p. Wynika to z tego, co podniesiono wyżej, że tylko posiadacz nieruchomości czyli w tym przypadku Spółka jawna będąca właścicielem danej nieruchomości obejmującej przedmiotowe działki może zgodnie z dyspozycją art. 83 ust. 1 u.o.p. wystąpić o zezwolenie na wycięcie danych drzew i krzewów, o co poprzednio wystąpiła w odniesieniu do innych drzew. Ponadto należy podkreślić, że jest to odpowiedzialność administracyjna, którą ponosi powyższa Spółka jawna za wycięcie drzew i krzewów bez zezwolenia.
Natomiast to, że jeden ze wspólników Spółki jawnej A.S. był kierownikiem tej budowy oraz generalnym wykonawcą może być tylko podstawą do ewentualnego skorzystania z roszczenia regresowego podczas rozliczeń tej inwestycji przez Spółkę jawną. Z kolei podniesione zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 83, 84 i 88 u.o.p. w pozostałym zakresie nie zostały prawidłowo sformułowane gdyż każdy z powyższych artykułów dzieli się na ustępy, zaś art. 88 nawet ustępy i punkty. Oznacza to, że kasator powinien precyzyjnie określić, które przepisy prawa materialnego zostały w tym zakresie naruszone przez Sąd I instancji w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, czego jednak nie uczynił.
Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.