Orzeczenie · 2024-10-23

II OSK 44/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2024-10-23

NSAAdministracyjneWysokansa

obywatelstwo polskieutrata obywatelstwaustawa o obywatelstwie z 1920 r.służba wojskowapaństwo obceIzraelskarga kasacyjnaNSApotwierdzenie obywatelstwa

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej B. C. od wyroku WSA w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o odmowie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. Decyzja ta opierała się na ustaleniu, że ojciec skarżącego utracił obywatelstwo polskie w 1948 r. na podstawie art. 11 pkt 2 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, w związku z wstąpieniem do służby wojskowej w Państwie Izrael. Skarżący kasacyjnie zarzucał m.in. błędną wykładnię tego przepisu, twierdząc, że samo zaliczenie do służby rezerwowej nie jest "wstąpieniem", a także że utrata obywatelstwa nie rozciąga się na dzieci bez odrębnego orzeczenia. Podnoszono również zarzuty proceduralne dotyczące niepełnego zebrania materiału dowodowego i błędnej oceny dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i nie stwierdził nieważności postępowania. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania (art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a.), NSA uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające, a pominięcie niektórych argumentów skarżącego nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż nie mogło doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia. Sąd wyjaśnił, że utrata obywatelstwa na podstawie art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. następuje z mocy prawa, a nie na mocy aktu administracyjnego, i nie wymaga zwolnienia od obowiązku wojskowego. Sąd przyjął domniemanie, że ojciec skarżącego, przyjmując obywatelstwo Izraela, został objęty obowiązkiem służby wojskowej, a ciężar dowodu obalenia tego domniemania spoczywał na skarżącym. Zaświadczenie z Izraela o braku dokumentacji potwierdzającej odbywanie służby nie było wystarczające do obalenia tego domniemania. Sąd podkreślił, że ocena prawna musi być dokonana według stanu prawnego obowiązującego w chwili zdarzenia (tempus regit actum) i nie można opierać się na argumentach słusznościowych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów ustawy o obywatelstwie z 1920 r. dotyczących utraty obywatelstwa w związku ze służbą wojskową w państwie obcym, a także zasady ciężaru dowodu i stosowania prawa intertemporalnego w sprawach obywatelskich.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z 1948 r. i specyficznej sytuacji ojca skarżącego. Nowe przepisy o obywatelstwie z 2009 r. wprowadzają inne rozwiązania, choć przewidują możliwość przywrócenia obywatelstwa.

Zagadnienia prawne (4)

Czy wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcym, w tym zaliczenie do sił rezerwowych, skutkuje utratą obywatelstwa polskiego na podstawie art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcym, obejmujące również pozostawanie w siłach rezerwowych, skutkuje utratą obywatelstwa polskiego z mocy prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie "wstąpienia do służby wojskowej" obejmuje także zaliczenie do sił rezerwowych państwa obcego. Utrata obywatelstwa następuje z mocy prawa, a nie na mocy aktu administracyjnego, i nie wymaga wcześniejszego uzyskania zezwolenia na służbę w wojsku obcym.

Czy utrata obywatelstwa polskiego przez ojca rozciąga się z mocy prawa na jego dzieci w wieku poniżej 18 lat na podstawie art. 13 ustawy o obywatelstwie z 1920 r.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Utrata obywatelstwa na podstawie art. 11 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. następowała z mocy prawa, a nie na mocy aktu administracyjnego, co czyni bezprzedmiotowymi rozważania na temat treści ewentualnej decyzji o utracie obywatelstwa.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że utrata obywatelstwa na podstawie art. 11 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. następowała z mocy prawa po spełnieniu przesłanek, a nie na mocy aktu administracyjnego. W związku z tym, rozważania na temat treści ewentualnej decyzji o utracie obywatelstwa, która mogłaby ograniczyć skutki dla dzieci, są bezprzedmiotowe.

Czy w sytuacji braku możliwości uzyskania zezwolenia na służbę w wojsku obcym z uwagi na ustrój polityczny w Polsce, obywatel powinien być pozbawiony obywatelstwa polskiego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd nie uwzględnił argumentów dotyczących niemożności uzyskania zezwolenia na służbę w wojsku obcym z uwagi na ustrój polityczny.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że z punktu widzenia normy prawnej art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r., nie miało znaczenia, czy obywatel polski wystąpił o zgodę na służbę w wojsku obcym, a hipotetyczne rozważania na temat rozpatrzenia takiego wniosku przez ówczesne władze są pozbawione znaczenia. Ocena prawna musi być dokonana według stanu prawnego obowiązującego w chwili zdarzenia.

Czy zaświadczenie z wojska obcego o braku dokumentacji potwierdzającej odbywanie służby wojskowej jest wystarczające do obalenia domniemania utraty obywatelstwa polskiego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, takie zaświadczenie nie jest wystarczające do obalenia domniemania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zaświadczenie z wojska obcego o braku dokumentacji potwierdzającej odbywanie służby wojskowej (w tym rezerwowej) nie jest wystarczające do obalenia domniemania, że obywatel został objęty obowiązkiem służby wojskowej z mocy prawa po przyjęciu obywatelstwa obcego. Ciężar dowodu spoczywa na skarżącym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (19)

Główne

ustawa o obywatelstwie z 1920 r. art. 11 § pkt 2

Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego

Wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcym skutkuje utratą obywatelstwa polskiego z mocy prawa. Dotyczy to również zaliczenia do sił rezerwowych.

Pomocnicze

ustawa o obywatelstwie z 1920 r. art. 13

Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego

Utrata obywatelstwa na podstawie art. 11 następowała z mocy prawa, a nie na mocy aktu administracyjnego, co czyni bezprzedmiotowymi rozważania na temat treści ewentualnej decyzji o utracie obywatelstwa, która mogłaby ograniczyć skutki dla dzieci.

ustawa o obywatelstwie z 2009 r. art. 56 § ust. 2

Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim

Przepis ten nie przełamuje ogólnej zasady prawa dowodowego, zgodnie z którą ciężar dowodu spoczywa na tym, kto twierdzi. Wnioskodawca ma obowiązek współpracy z organem w celu ustalenia okoliczności faktycznych.

ustawa o obywatelstwie z 2009 r. art. 38

Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim

Przewiduje instytucję przywrócenia obywatelstwa polskiego, w tym dla osób, które utraciły je na podstawie art. 11 lub 13 ustawy o obywatelstwie z 1920 r.

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego kierując się przesłankami legalności.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1