II OSK 44/05

II OSK 44/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Plucińska- Filipowicz /sprawozdawca/
Janina Antosiewicz
Maria Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II SA/Bk 367/04 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2004-09-21
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz, Alicja Plucińska-Filipowicz (spr), Protokolant Maria Połowniak, po rozpoznaniu w dniu 29 września 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 września 2004 r. sygn. akt II SA/Bk 367/04 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę kasacyjną 2. przyznaje adwokatowi A. K. kwotę 180,- zł (sto osiemdziesiąt) od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 września 2004 r. sygn. akt II SA/Bk 367/04 została oddalona skarga J. K. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podał, iż Prezydent [...] działając w sprawie jako organ administracji publicznej pierwszej instancji ustalił, że J. K. pomimo zameldowania na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w [...] faktyczne w tym lokalu nie zamieszkuje, został bowiem eksmitowany z tego lokalu na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 21 maja 2003 r. wydanego w sprawie o podział majątku dorobkowego J. K. i J. K. Opróżnienie lokalu i wydanie go J. K. nastąpiło w drodze egzekucji komorniczej w dniu 17 października 2003 r. Ustalony stan faktyczny i prawny uzasadniał w ocenie organu uwzględnienie wniosku J. K. o wymeldowanie skarżącego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960/. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Podlaskiego z dnia [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu skargi J. K. od powyższej decyzji, w której zarzucił niesłuszne pozbawienie go mieszkania stwierdził, iż zarzut ten nie dotyczy zaskarżonej decyzji lecz orzeczeń sądów powszechnych w sprawie o podział dorobku małżeńskiego, podczas gdy orzeczenia te nie mogą być ocenione i kwestionowane ani przez organy meldunkowe ani przez sąd administracyjny. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należy ocena zgodności z prawem decyzji o wymeldowaniu. Wymeldowanie ma charakter ewidencyjny, nie rozstrzyga o prawie do lokalu i jest następstwem stwierdzenia istnienia przesłanek wskazanych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Usunięcie skarżącego ze spornego lokalu przez uprawnione do tego organy państwowe uzasadniało wymeldowanie skarżącego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. K. reprezentowany przez adwokata A. K. - ustanowionego z urzędu.
Jako podstawy skargi kasacyjnej wskazano:
1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynikające z wyrażenia błędnego poglądu, iż przesłankami wydania decyzji o wymeldowaniu jest utrata przez osobę, której decyzja dotyczy, uprawnień do przebywania w spornym lokalu i opuszczenie go bez wymeldowania, a w konkluzji, że usunięcie skarżącego ze spornego lokalu przez uprawnione organy państwowe uzasadniało wydanie zaskarżonej decyzji o wymeldowaniu, pomimo, że w ustalonym stanie faktycznym nie doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu przez skarżącego,
2/ naruszenie art. 57 ( 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wobec przyjęcia, że zarzut skargi dotyczy orzeczenia sądów powszechnych w sprawie o podział dorobku małżeńskiego z pominięciem istoty naruszenia interesu prawnego skarżącego,
3/ naruszenie art. 77 kpa w zw. z art. 7, 8 i 9 kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy wobec pominięcia, że organ administracyjny nie dopełnił obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i wyjaśnienia istoty sprawy, a więc okoliczności, czy skarżący faktycznie opuścił na stałe miejsce zamieszkania, w szczególności, że wykazywał on nieporadność i nieznajomość zasad prawa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, iż błędnie w zaskarżonym wyroku rozstrzygnięcie o wymeldowaniu z lokalu wiąże się z utratą prawa do lokalu, podczas gdy wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. K 20/01 został usunięty z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przepis art. 9 ust. 2 wiążący zameldowanie z prawem do lokalu, co powoduje, iż część art. 15 ust. 2 odnosząca się do utraty prawa do lokalu nie może mieć praktycznego zastosowania. Trafnie w zaskarżonym wyroku przyjmuje się, iż wymeldowanie ma charakter ewidencyjny. Jednakże niezbędne jest wyjaśnienie, czy opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy ma charakter trwały, gdyż powinno być następstwem zamiaru osoby opuszczającej lokal, która zrywa więzi z dotychczasowym miejscem pobytu wskazujące, iż centrum życiowe osoby wymeldowanej znajduje się w innym miejscu /wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 6 marca 2003 r. SA/Rz 2093/2000/. Z poczynionych w sprawie ustaleń nie wynika natomiast jednoznacznie, czy skarżący opuścił sporny lokal i czy w istocie przeniósł się na inne miejsce, Istnieją podstawy, że "w dalszym ciągu zamierza zamieszkiwać w spornym lokalu".
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Jak to wynika ze zgromadzonego w sprawie w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego, co zresztą nie jest kwestionowane nawet w samej skardze kasacyjnej, skarżący został wyeksmitowany z lokalu nr 3/23 w [...] przy ul. [...] na mocy orzeczenia sądu wydanego w sprawie o podział małżeńskiego majątku dorobkowego /sygn. akt I Ns 545/01/. Egzekucja komornicza odbyła się w dniu 17 października 2003 r., zaś decyzję o wymeldowaniu organ pierwszej instancji wydał w dniu 20 lutego 2004 r. Nie może więc być wątpliwości, iż skarżący opuścił przedmiotowy lokal nie dopełniając obowiązku meldunkowego.
Niezasadny jest zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej, iż do uznania, że nastąpiło opuszczenie lokalu konieczne jest stwierdzenie, iż osoba opuszczająca lokal uczyniła to dobrowolnie, kierując się własnym zamiarem. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu wyrażonego w tym względnie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 6 marca 2003 r. przytoczonego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Skoro bowiem istotą regulacji ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest nadanie zameldowaniu charakteru rejestrowego i brak związania meldunku z prawem do lokalu, to oczywiste jest, iż bez znaczenia pozostaje, czy osoba, która w danym lokalu już nie zamieszkuje opuściła ten lokal dobrowolnie, czy też, jak w niniejszej sprawie, w wyniku orzeczenia sądu i wyegzekwowania tego orzeczenia przez komornika. Kwestia zatem, iż było orzeczenie sądu określające prawo do przedmiotowego lokalu w rozpatrywanej sprawie nie miała znaczenie w aspekcie istnienia, czy też istnienia prawa do lokalu J. K., lecz stanowiła wyjaśnienie przeprowadzenia eksmisji skarżącego z lokalu przez komornika.
W powyższym stanie faktycznym i prawnym powoływanie się na to, że nie wyjaśniono, a co za tym idzie, nie wzięto pod uwagę, że skarżący nadal ma zamiar zamieszkiwać w przedmiotowym lokalu, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem nawet gdyby taki zamiar w rzeczywistości przejawiał, to nie byłoby możliwe jego urzeczywistnienie. Utrzymywanie w związku z tym fikcji stałego zamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym lokalu /zarejestrowanie się przed określonym adresem/ pozostawałoby w sprzeczności z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych a więc byłoby sprzeczne z porządkiem prawnym.
Wbrew twierdzeniu skarżącego zbędne byłoby wobec powyższego także wyjaśnianie okoliczności, czy centrum życiowe skarżącego znajduje się w innym miejscu, nie może to bowiem wpłynąć w sposób istotny na rozstrzygnięcie sprawy.
Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji z mocy art. 184 ppsa. O przyznaniu zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej pełnomocnika wnoszącego skargę kasacyjną działającego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ppsa.