II OSK 436/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Rady Miasta od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy z 2002 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca spółka zarzucała naruszenie jej prawa własności przez wyznaczenie na jej działkach strefy uciążliwości od projektowanej trasy "Trakt [...]", która w międzyczasie została wykreślona z planów. WSA uznał, że gmina nadużyła swojego "władztwa planistycznego", naruszając prawo własności i zasadę proporcjonalności, ponieważ plan odnosił się do nieistniejącego już projektu drogi. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA. NSA stwierdził, że Sąd I instancji błędnie ustalił stan prawny, pomijając, że w dacie uchwalania zaskarżonej uchwały (2002 r.) nadal obowiązywał plan miejscowy z 1992 r. przewidujący trasę "Trakt [...]", a także uchwałę z 2001 r. dotyczącą planu zagospodarowania Warszawy, która stanowiła wiążące wytyczne dla gmin. NSA uznał, że ustalenia planu dotyczące strefy uciążliwości były uzasadnione ochroną przed hałasem i nie wykluczały zabudowy mieszkaniowej po zastosowaniu odpowiednich środków technicznych. Sąd podkreślił, że prawo własności nie jest absolutne i może podlegać ograniczeniom. NSA uznał również, że spółka nie wykazała, w jaki sposób podział działek uniemożliwia ich zagospodarowanie zgodnie z planem. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę spółki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących planowania przestrzennego, obowiązywania planów miejscowych, granic "władztwa planistycznego" gminy oraz kolizji między prawem własności a interesem publicznym (ochrona przed hałasem).
Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z planami miejscowymi uchwalonymi przed 1995 r. oraz specyfiki planowania w Warszawie w okresie przejściowym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczące strefy uciążliwości od planowanej drogi, która została później wykreślona z planów, naruszają prawo własności właściciela nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenia te nie naruszają prawa własności, jeśli są uzasadnione ochroną środowiska (np. przed hałasem) i nie wykluczają całkowicie możliwości zagospodarowania nieruchomości, a jedynie wprowadzają ograniczenia lub wymogi techniczne.
Uzasadnienie
NSA uznał, że plan miejscowy z 1992 r. nadal obowiązywał w zakresie planowanej trasy, a ustalenia dotyczące strefy uciążliwości były uzasadnione ochroną przed hałasem. Prawo własności nie jest absolutne i może podlegać ograniczeniom, a spółka nie wykazała, że ograniczenia te uniemożliwiają zagospodarowanie działek lub naruszają zasadę proporcjonalności.
Jaki jest status prawny i moc obowiązująca uchwały w sprawie planu zagospodarowania m.st. Warszawy z 2001 r. w kontekście miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Uchwała ta, choć stanowiła wiążące wytyczne dla gmin, nie miała statusu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rozumieniu ustawy z 1994 r. i nie uchylała automatycznie postanowień obowiązujących planów miejscowych.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że plan zagospodarowania Warszawy z 2001 r. był aktem o charakterze politycznym, koordynującym działania planistyczne, a nie planem miejscowym. Jego postanowienia stanowiły wytyczne, ale nie uchylały mocy obowiązujących planów miejscowych, w tym planu z 1992 r. dotyczącego planowanej trasy.
Czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił stan prawny dotyczący obowiązywania planów miejscowych w dacie uchwalania zaskarżonej uchwały?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił stan prawny, pomijając obowiązywanie planu miejscowego z 1992 r. oraz charakter uchwały z 2001 r.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że WSA nie uwzględnił prawidłowo przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r. (art. 67 ust. 1) oraz charakteru uchwały z 2001 r., co doprowadziło do błędnego wniosku o braku obowiązującego planu miejscowego w zakresie planowanej trasy.
Przepisy (19)
Główne
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość uchylenia zaskarżonego orzeczenia i rozpoznania skargi przez NSA, jeśli istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
Pomocnicze
u.z.p. art. 10 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
Naruszenie przez organ zasady "władztwa planistycznego" i ustalanie przeznaczenia terenów oraz linii rozgraniczających w sposób dowolny lub naruszający proporcjonalność.
u.z.p. art. 67 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
Określenie zasad obowiązywania planów miejscowych uchwalonych przed wejściem w życie ustawy, wskazujące na ich stopniowe wygasanie.
u.p.z.p. art. 87 § ust. 3
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Wydłużenie okresu obowiązywania planów miejscowych uchwalonych przed 1 stycznia 1995 r. do 31 grudnia 2003 r.
u.u.m.st.W. art. 5 § pkt 1
Ustawa z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy
Zakres działania m.st. Warszawy obejmujący planowanie strategii rozwoju i zagospodarowania.
u.u.m.st.W. art. 8 § pkt 5 i 6
Ustawa z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy
Właściwość Rady m.st. Warszawy w zakresie uchwalania programów rozwoju, planów zagospodarowania i ustalania wiążących wytycznych dla gmin.
u.u.m.st.W. art. 13 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy
Określenie trybu i zasad uzgadniania oraz zatwierdzania planu zagospodarowania m.st. Warszawy.
u.u.m.st.W. z 2002 r. art. 27 § ust. 2
Ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy
Nadanie dotychczasowemu planowi zagospodarowania m.st. Warszawy funkcji studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia prawa własności w celu ochrony środowiska.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona prawa własności, ale z możliwością jego ograniczenia w drodze ustawy.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Treść i granice prawa własności.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 233 § § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 106 § § 3 i § 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub inne rozstrzygnięcie w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konsekwencje stwierdzenia nieważności uchwały lub decyzji.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez sąd administracyjny.
u.z.p. art. 9 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
Obowiązek uwzględniania w planach miejscowych postanowień przepisów szczególnych.
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Wymóg wykazania naruszenia interesu prawnego przez uchwałę w celu jej zaskarżenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Plan miejscowy z 1992 r. nadal obowiązywał w zakresie planowanej trasy "Trakt [...]" w dacie uchwalania zaskarżonej uchwały. • Uchwała z 2001 r. w sprawie planu zagospodarowania Warszawy stanowiła wiążące wytyczne, ale nie uchylała planów miejscowych. • Ustalenia planu dotyczące strefy uciążliwości były uzasadnione ochroną przed hałasem i nie naruszały zasady proporcjonalności. • Prawo własności nie jest absolutne i może podlegać ograniczeniom. • Spółka nie wykazała, że ustalenia planu uniemożliwiają zagospodarowanie działek lub naruszają jej interes prawny.
Odrzucone argumenty
Zaskarżona uchwała narusza prawo własności spółki poprzez wyznaczenie strefy uciążliwości od nieistniejącej już trasy. • Gmina nadużyła "władztwa planistycznego", naruszając zasadę proporcjonalności. • W dacie uchwalania zaskarżonej uchwały nie obowiązywał żaden plan miejscowy ani dokument określający przebieg "Traktu [...]".
Godne uwagi sformułowania
"władztwo planistyczne" nie jest nieograniczone • nie mogą być nadużywane i nosić cech dowolności działań organu • ustalenia planu odnosiły się wprost i bezpośrednio do nieistniejącego projektu trasy • ograniczenia w zagospodarowaniu działek skarżącej Spółki na skutek wyznaczenia na nich przeważającej części strefy uciążliwości • błędnie ustalonym przez Sąd I instancji stanie prawnym • kontrola legalności uchwały w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na datę jej podjęcia • późniejsza zmiana stanu prawnego nie ma znaczenia dla wyniku sprawy • plan miejscowy z 1992 r. miał przestać obowiązywać z upływem 1 stycznia 2003 r. • nie ma przesądzającego znaczenia treść art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 2003 r. • plan zagospodarowania m.st. Warszawy był aktem planistycznym o charakterze politycznym • nie oznacza to, że co do planowanego przebiegu ww. arterii komunikacyjnej nie obowiązywał plan miejscowy z 1992 r. • stanowiła docelowo istotne źródło hałasu, co stanowiło przesłankę do ustanowienia w § 15 zaskarżonej uchwały stosownego uregulowania dotyczącego tzw. "strefy uciążliwości" • brak jest podstaw do stwierdzenia, że na skutek ograniczenia w zagospodarowaniu działek skarżącej Spółki [...] doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącej • takie ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości rzeczywiście nie przechodzą testu proporcjonalności • argumentacja skarżącej Spółki w tym zakresie jest gołosłowna
Skład orzekający
Marta Laskowska - Pietrzak
sędzia del. WSA
Paweł Miładowski
sprawozdawca
Zdzisław Kostka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących planowania przestrzennego, obowiązywania planów miejscowych, granic \"władztwa planistycznego\" gminy oraz kolizji między prawem własności a interesem publicznym (ochrona przed hałasem)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z planami miejscowymi uchwalonymi przed 1995 r. oraz specyfiki planowania w Warszawie w okresie przejściowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a interesem publicznym w kontekście planowania przestrzennego, co jest tematem zawsze aktualnym i budzącym emocje. Wyjaśnia, jak interpretować stare plany i jak gmina może ograniczać prawo własności.
“Czy plan zagospodarowania przestrzennego może ograniczyć Twoją własność z powodu drogi, której już nie ma?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.