II OSK 437/09

II OSK 437/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-03-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-03-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Leszek Kiermaszek /sprawozdawca/
Małgorzata Stahl /przewodniczący/
Symbol z opisem
6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1325/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2008-10-31
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
art. 277, art. 281, art. 286 ust. 1c, art. 288 ust. 1 ; art. 21 par. 2 i 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.  z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.)
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Stahl /spr./ Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 października 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 815/06 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy ul. [...] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2. zasądza od Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy ul. [...] w K. na rzecz P. L. kwotę 550 (pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 października 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1325/08 oddalił skargę wniesioną przez "[...]" K. Spółka Jawna z siedzibą w Puchałach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2008r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobór wód podziemnych.
W uzasadnieniu tego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przytoczył następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Marszałek Województwa Mazowieckiego decyzją z dnia [...] stycznia 2008r., nr 40/08/Oś wymierzył "[...]" K. Spółka Jawna z siedzibą w Puchałach opłatę za pobór wód podziemnych za II kwartał 2005 r. w kwocie 420,94 zł i zobowiązał Spółkę do wpłaty tej kwoty na rachunek wskazany w decyzji wraz z odsetkami, zastrzegając, że wysokość odsetek należy obliczyć samodzielnie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie po rozpatrzeniu odwołania "[...]" K. Spółki Jawnej decyzją z dnia [...] maja 2008r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 281 ust.1, art. 284 ust.1 i art. 288 ustawy z dnia 21 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ), art. 285 ust.1 i 2 oraz art. 288 ustawy Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2005 r. w związku z art.13 ustawy z dnia 18 maja 2005r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 113, poz. 954) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2004r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. Nr 279, poz. 2758) oraz art. 21 § 1 i 3 i art. 53 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Marszałka Województwa Mazowieckiego.
W motywach tej decyzji Kolegium stwierdziło, że Spółka "[...]" złożyła w dniu 5 sierpnia 2005 r. wykaz za pobór wód podziemnych w II kwartale 2005r., do czego była zobowiązana zgodnie z art. 284 ust.1 i art. 285 ust.1 i 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Przeprowadzona kontrola przez Mazowiecki Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie - Delegaturę w Płocku ujawniła jednak przekroczenie dopuszczalnej ilości pobieranej wody podziemnej ze studni nr 1 w miejscowości Radziejowice Parcele. Na wezwanie organu pierwszej instancji Spółka w dniu 26 czerwca 2007 r. przedłożyła korektę wykazu. W sprawie opłaty za korzystanie ze środowiska organ wszczął z urzędu w dniu 21 listopada 2007 r. postępowanie, w toku którego ustalono, że Spółka wnosiła przelewami opłaty za korzystanie ze środowiska. Pismem z dnia 13 czerwca 2007 r. organ pierwszej instancji poinformował Spółkę o sposobie zaksięgowania wpłat zgodnie z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej, w myśl którego jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskaże, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. Spółka została tym pismem poinformowana o zadłużeniu z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska w związku z niewniesieniem w całości opłaty za pobór wód w II kwartale 2005 r.
Kolegium podniosło następnie, iż organ pierwszej instancji stosownie do treści art. 55 § 2 i art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej oraz art. 285 ust.2 ustawy - Prawo ochrony środowiska, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2005 r., poinformował Spółkę o konieczności naliczenia odsetek od nieuiszczonej kwoty 420,94 zł od dnia 1 sierpnia 2005 r., gdyż termin płatności tej kwoty tytułem opłaty za pobór wód w II kwartale 2005 r. upłynął w dniu 31 lipca 2005 r. Odsetki za zwłokę, stosownie do art. 55 § 1 Ordynacji podatkowej, Spółka obowiązana jest obliczyć samodzielnie.
Skargę na powyższą decyzję wniosła "[...]" K. Spółka Jawna podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niedostateczne wyliczenie wysokości zobowiązania oraz naruszenie prawa materialnego - art. 86f ust.1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska poprzez jego niezastosowanie, w wyniku czego dokonana przez stronę wpłata została zaliczona na poczet nieistniejących zobowiązań.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy obu instancji wpłaconą w dniu 6 stycznia 2006 r. kwotę 41.738,82 zł nieprawidłowo zaliczyły na poczet zaległości za 1999 r. oraz za I, II i III kwartał 2000 r., przy czym oba organy administracyjne nie ustosunkowały się do zarzutu dokonania już zapłaty. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie innych ustaw ( Dz. U. Nr 100, poz.1085 ze zm.) do opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska mające miejsce do dnia 31 grudnia 2001 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis art. 86 b ust. 3 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska stanowi zaś, iż opłaty za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do środowiska wnosi się samodzielnie do końca miesiąca po upływie każdego kwartału. Opłaty należne za 1999 r. oraz I, II i III kwartał 2000 r. powinny być wniesione najpóźniej do 31 października 2000 r. Skoro opłaty te zostały wniesione dopiero w dniu 6 stycznia 2006 r. uległy one przedawnieniu z końcem 2005 r., wobec treści art. 86 f ust.1 powołanej wyżej ustawy, w myśl którego obowiązek uiszczenia opłaty przedawnia się z upływem 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności. Zdaniem strony skarżącej organ dokonaną wpłatę zaliczył na poczet nieistniejącego zobowiązania, w wyniku czego powstała nadpłata, którą organ powinien był zaliczyć na poczet opłaty za I kwartał 2005 r. i następne okresy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podnosząc jednocześnie, że zaskarżoną decyzją prawidłowo orzeczono o ustaleniu opłaty za II kwartał 2005 r., a nie co do prawidłowości zaliczenia przez organ pierwszej instancji kwoty 41.738,82 zł na poczet ewentualnych zaległości w opłatach za korzystanie środowiska od 1999 r. do III kwartału 2001 r. Dlatego też nieuzasadnione jest stwierdzenie strony skarżącej, że Kolegium niedostatecznie, a przy tym błędnie ustaliło stan faktyczny w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę wskazał na wstępie, że przedmiot sprawy stanowiła kwestia odpowiedzialności skarżącej Spółki za korzystanie ze środowiska w II kwartale 2005 r. polegającego na poborze wód. Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2005 r. w związku z art. 13 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o ochronie środowiska oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 113, poz. 954 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska ( Dz. U. Nr 279, poz. 2758).
Następnie Sąd ten stwierdził, że podmiot korzystający ze środowiska zobowiązany jest w drodze samoobliczenia ustalić wysokość należnej opłaty za korzystanie ze środowiska i wnieść ją do końca miesiąca po upływie każdego kwartału na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego ( art. 284 ust.1, art. 285 ust.2 i art. 277 ust.1 ustawy - Prawo ochrony środowiska). W terminie wniesienia opłaty podmiot powinien przedłożyć marszałkowi wykaz zawierający informacje i dane wykorzystywane do ustalenia wysokości opłat, m.in. informację o ilości i jakości pobranej wody powierzchniowej i podziemnej ( art. 287 powołanej ustawy). W razie nieuiszczenia przez podmiot korzystający ze środowiska opłaty albo uiszczenia opłaty w wysokości nasuwającej zastrzeżenia marszałek województwa wymierza opłatę w formie decyzji na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (art. 288 ust.1 ustawy). Zgodnie zaś z art. 281 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 2, przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska.
W ocenie Sądu pierwszej instancji bezspornym było, że skarżąca Spółka jest podmiotem korzystającym ze środowiska w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo ochrony środowiska, a zatem zobowiązana była do wniesienia w ustawowym terminie opłat z tego tytułu. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, skarżąca w dniu 18 maja 2007 r. na wezwanie organu pierwszej instancji złożyła prawidłowy wykaz informujący o zakresie korzystania ze środowiska, na podstawie którego ustalono należną opłatę za pobór wód w II kwartale 2005 r. w wysokości 420,94 zł, która nie została uiszczona, o czym poinformowano Spółkę w piśmie z dnia 13 czerwca 2007 r. Kwota ta z dniem 1 sierpnia 2005 r. stała się zaległością wobec braku zapłaty, gdyż termin zapłaty upłynął w dniu 31 lipca 2005 r. Skarżąca zobowiązana jest, stosownie do art. 53 § 4 ustawy - Ordynacja podatkowa, do samoobliczenia odsetek za zwłokę i ich wpłaty wraz należnością główną.
Za nietrafny Sąd pierwszej instancji uznał zarzut skargi naruszenia przez organy obu instancji art. 86 f ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska poprzez jego niezastosowanie i zaliczenie wpłaconej w dniu 6 stycznia 2006 r. kwoty 41.738, 82 zł na poczet zaległości od 1999 r. do III kwartału 2001 r. wraz z odsetkami z uwagi na to, że obowiązek wniesienia opłaty za ten okres uległ przedawnieniu z końcem 2005 r. Zaskarżona decyzja dotyczyła bowiem ustalenia wysokości należnej opłaty za II kwartał 2005 r. Z materiału dowodowego sprawy wynika zaś, że wpłata dokonana w dniu 6 stycznia 2006 r., zgodnie z dyspozycją skarżącej Spółki, stanowiła należną opłatę za korzystanie ze środowiska w okresie od IV kwartału 1999 r. do 2003 r. Jeżeli więc, zdaniem skarżącej, opłata za ten okres uległa przedawnieniu, to może zwrócić się do organu z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty i wskazać na poczet jakich należności organ stwierdzoną nadpłatę ma zaliczyć.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniosła "[...]" K. Spółka Jawna z siedzibą w Puchałach zaskarżając ten wyrok w całości. Pełnomocnik skarżącej Spółki z powołaniem się na podstawy z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., skargę tę oparł o zarzuty:
1) naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 286 ust. 1c ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.) w związku z art. 13 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2005 r. Nr 113, poz. 954 ze zm.) oraz art. 21 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z art. 281 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska – polegające na zaniechaniu uznania za nieprawidłowe niezastosowania tych przepisów, w wyniku czego doszło do ustalenia tej samej opłaty na podstawie decyzji, a zatem powstania drugiego tytułu dotyczącego tego samego zobowiązania;
2) naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a., art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a., art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, art. 288 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz art. 7 i art. 77 § 1 Kpa – polegające na przyjęciu za prawidłowe wydania decyzji ustalającej wysokość opłaty, pomimo tego, że strona przedłożyła niebudzący zastrzeżeń wykaz, a ponadto na pominięciu, że w części niezapłaconej winna być prowadzona egzekucja administracyjna, a nie wydana decyzja zobowiązująca do zapłaty.
W oparciu o te zarzuty Spółka wnosząca skargę kasacyjną wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, względnie o uchylenie tego wyroku i uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że zgodnie z treścią art. 288 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska wydanie decyzji o wysokości opłaty jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy podmiot zobowiązany nie przedłożył wykazu lub przedłożony wykaz nasuwa zastrzeżenia. Z ustalonego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego wynika, że kwota opłaty w wysokości 568,82 zł została ustalona na podstawie przedłożonego wykazu i nie stwierdzono, by wykaz ten budził zastrzeżenia, a wobec tego brak było podstaw do wydania decyzji. Również przepis art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej nie mógł stanowić podstawy do wydania decyzji z uwagi na brzmienie art. 286 ust. 1c ustawy Prawo ochrony środowiska który stanowi, że kwota wskazana w wykazie podlega bezpośredniej egzekucji administracyjnej, zatem w przypadku niezapłacenia całej kwoty stosuje się egzekucję administracyjną, a nie wydaje decyzji.
Następnie pełnomocnik wnoszącej skargę kasacyjną wskazał, że przepis art. 13 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw enumeratywnie wymienia przypadki, w których stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że w pozostałym zakresie stosuje się przepisy nowe. Takim nowym przepisem był wprowadzony do ustawy art. 286 ust 1c stanowiący, że deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego i egzekucji administracyjnej zgodnie z art. 3a § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pominięcie tego przepisu spowodowało, że Sąd pierwszej instancji niesłusznie przyjął potrzebę wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej. Doszło tym samym do powstania dwóch tytułów dotyczących obowiązku uiszczenia tej samej kwoty pieniężnej na tej samej podstawie faktycznej i prawnej. Zdaniem kasatora nie został zastosowany także art. 21 § 2 Ordynacji podatkowej z którego wynika, że kwota deklaracji stanowi podatek (opłatę) do zapłaty. Przepis ten koresponduje z art. 286 ust. 1c ustawy Prawo ochrony środowiska, a oba przepisy łącznie mają ten skutek materiaInoprawny, że w przypadku ustalenia w wykazie określonej kwoty opłaty z tytułu korzystania ze środowiska, stanowi ona kwotę opłaty podlegająca ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę, chociaż nie wszystkie z zarzutów w niej zawartych, realizowanych w granicach obu podstaw kasacyjnych, okazały się uzasadnione.
W punkcie wyjścia należy stwierdzić, że korzystanie ze środowiska w przypadkach wymienionych w art. 273 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska ( tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.), zwanej dalej ustawą, podlega opłacie, przy czym obowiązek poniesienia opłaty przez korzystającego ze środowiska powstaje z mocy prawa. Podmiot korzystający ze środowiska powinien więc we własnym zakresie ustalić wysokość należnej opłaty, kierując się stawkami obowiązującymi w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce, a następnie wnieść opłatę na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza, poprzednio kwartału ( art. 277 ust. 1, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1 i 2 ustawy). Jednocześnie w wymienionym terminie podmiot korzystający ze środowiska obowiązany jest przedłożyć marszałkowi województwa wykaz zawierający informacje i dane ewidencyjne wykorzystane do ustalenia wysokości opłat ( art. 286 ust. 1 ustawy ).
Trafnie zauważa pełnomocnik wnoszącego skargę kasacyjną, że powyższy wykaz złożony na urzędowym formularzu, którego treść określa Minister Ochrony Środowiska w drodze rozporządzenia w wykonaniu delegacji zawartej w art. 286 ust. 3 ustawy, w razie nieuiszczenia w terminie należnej opłaty stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego w celu dochodzenia tej należności. Stosownie bowiem do treści art. 286 ust. 1 c ustawy, obowiązującego od dnia 28 lipca 2005 r. na skutek nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 113, poz. 954 ze zm.), do zobowiązań z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska stosuje się przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z
2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), jeżeli wynikają one z wykazu o wysokości należnych opłat. Z uwagi na brzmienie intertemporalnego przepisu art. 13 ustawy nowelizującej możliwość wystawienia tytułu wykonawczego dotyczy również opłat za korzystanie ze środowiska należnych do dnia 30 czerwca 2005 r.
Umknęło jednakże autorowi skargi kasacyjnej, że na gruncie przepisu art. 288 ust. 1 ustawy w brzmieniu dotychczasowym, który znajduje zastosowanie w odniesieniu do opłat należnych do dnia 30 czerwca 2005 r., w razie nieuiszczenia opłaty przez podmiot korzystający ze środowiska albo uiszczenia opłat w wysokości nasuwającej zastrzeżenie marszałek województwa jest uprawniony do wymierzenia opłaty w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub kontroli oraz wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Ubocznie zauważyć przyjdzie, że także w odniesieniu do opłat za korzystanie ze środowiska dotyczących okresu po 30 czerwca 2005 r. marszałek województwa w przypadkach wymienionych w pkt 1 i 2 art. 288 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym jest uprawniony do wydania decyzji w tym zakresie. Oznacza to, że wbrew odmiennym twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej w oparciu o analizowane przepisy nie zachodzi niebezpieczeństwo powstania dwóch tytułów stanowiących podstawę do dochodzenia należności za korzystanie ze środowiska za ten sam okres. Zgodnie bowiem z tym co rozważono, wydanie decyzji jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy podmiot korzystający ze środowiska nie uiści opłaty względnie wynikająca z wykazu wysokość opłaty budzi zastrzeżenia. Z tych więc powodów za nieusprawiedliwione należy uznać zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 286 ust. 1c ustawy w związku z art. 13 ustawy nowelizującej z dnia 18 maja 2005 r. przez niezastosowanie tych przepisów.
W myśl art. 281 ust. 1 ustawy do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Mając to na uwadze i uwzględniając treść art. 21 § 2 i 3 Ordynacji podatkowej można i trzeba przyjąć, że wykaz zawierający informacje i dane ewidencyjne wykorzystane do ustalenia wysokości opłaty za korzystanie ze środowiska stanowi rodzaj deklaracji podatkowej ( opłatowej). W związku z tym opłata wykazana w deklaracji winna być traktowana tak jak podatek do zapłaty z wszelkimi tego konsekwencjami, chyba że marszałek województwa stwierdzi, że podmiot korzystający ze środowiska mimo ciążącego na nim obowiązku nie uiścił opłaty w całości lub części, nie złożył wykazu albo że wysokość opłaty jest inna niż wynikająca z wykazu, a zatem po skutecznym zakwestionowaniu wykazu przedłożonego przez podmiot korzystający ze środowiska. W takim wypadku marszałek województwa wydaje decyzję określającą wysokość należnej opłaty za korzystanie ze środowiska. Regulacja prawna z art. 21 § 2 i 3 Ordynacji podatkowej, stosowana odpowiednio, stanowi nawiązanie do treści normatywnej wynikającej z przepisu art. 288 ust. 1 ustawy, jednocześnie wspiera pogląd, że marszałek województwa w przypadkach wyżej wymienionych wyposażony został w uprawnienie do decyzyjnego wymierzenia podmiotowi korzystającemu ze środowiska opłaty z tego tytułu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przekazanie właściwym organom orzekającym w sprawach dotyczących opłat za korzystanie ze środowiska uprawnień organów podatkowych i odpowiednie stosowanie w tych sprawach przepisów Ordynacji podatkowej było celowym zabiegiem ustawodawcy. Zgodnie z tym na co już zwrócono uwagę, ciążący na podmiocie korzystającym ze środowiska z mocy prawa obowiązek poniesienia opłaty z tego tytułu stanowi rodzaj zobowiązania podatkowego. Jednakże upływ czasu powoduje wygaśnięcie tego zobowiązania, stwierdza to przepis art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, mieszczący się w dziale III tej ustawy, w myśl którego zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, niepopartym rzeczową argumentacją, że zagadnienie przedawnienia zobowiązania podatkowego ( opłaty za korzystanie ze środowiska ) nie ma żadnego znaczenia dla wyniku sprawy, skoro podatnik ( podmiot korzystający ze środowiska ) ma możliwość wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nadpłaty i to w oddzielnym postępowaniu. Wskazać trzeba, że również prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ( art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym), a przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska nie przewidują innego trybu zwrotu opłaty za korzystanie ze środowiska.
Kontynuując rozważania w tym zakresie należy stwierdzić, że jeśli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, dokonana przez podatnika wpłata winna zostać zaliczona na poczet zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, wynika to z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej. Jednakże wpłata może zostać zaliczona w drodze zaskarżalnego postanowienia na następny najwcześniejszy termin płatności zobowiązania, który jeszcze nie uległ przedawnieniu. Oznacza to, że nie jest dopuszczalne zaliczenie takiej wpłaty odnoszącej się do zobowiązania, które wygasło i nie istnieje.
Tych okoliczności nie miał na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny i to pomimo wyraźnie sformułowanego w skardze zarzutu nieuwzględnienia przedawnienia, ściślej zaś bezpodstawnego zaliczenia przez organy administracyjne dokonanej wpłaty tytułem opłaty za korzystanie ze środowiska, która uległa przedawnieniu. W tej sytuacji usprawiedliwiony okazał się zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 281 ust. 1 ustawy w związku z art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej z tym, że wskutek błędnej wykładni powyższych norm materialnoprawnych, nie zaś poprzez ich wadliwe zastosowanie.
Z ustalonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu faktycznego sprawy wynika, że Marszałek Województwa Mazowieckiego w sposób skuteczny zakwestionował przedłożony przez skarżącą Spółkę wykaz o wysokości należnych opłat za korzystanie ze środowiska (pobór wód w II kwartale 2005 r.), czego autor skargi kasacyjnej nie podważył. Tym samym stanowiło to podstawę do wydania decyzji o wymierzeniu opłaty za wymieniony okres. Jednakże w trakcie kontroli tej decyzji nie rozważył Sąd prawidłowości zaliczenia przez organy dokonanej przez skarżącą Spółkę w dniu 6 stycznia 2006 r. wpłaty kwoty 41.738,82 zł na poczet wcześniejszych zaległości i to od 1999 r. Skarżąca co prawda deklarowała, iż wpłata odnosi się do zaległych opłat za korzystanie ze środowiska od IV kwartału 1999 r. do końca 2003 r. Jednakże należało mieć na uwadze, że pomimo wniosku co do okresu zaliczenia dokonana wpłata nie mogła być zaliczona w całości lub części na poczet zaległości, które uległy przedawnieniu. Organ, którego decyzję zaskarżono, orzekał zaś już po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności części zobowiązań z tytułu korzystania ze środowiska.
Wobec nierozważenia tych okoliczności, co już było prostą konsekwencją przyjęcia, że w postępowaniu w sprawie ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska kwestia przedawnienia zobowiązania nie jest rozpatrywana, za zasadny uznać należy postawiony w skardze kasacyjnej zarzut wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 151 P.p.s.a. przez oddalenie skargi wskutek nieuwzględnienia, że na drodze administracyjnej w przedmiotowej sprawie nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, zatem zaskarżoną decyzję podjęto z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, co mogło mieć istotny wpływ na finalny wynik sprawy.
Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, o kosztach postępowania orzekając na mocy art. 203 pkt 1 P.p.s.a. Koszty te sprowadzają się do poniesionej przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną opłaty sądowej oraz wynagrodzenia pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości określonej w § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).