II OSK 436/07

II OSK 436/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-03-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj /sprawozdawca/
Tomasz Zbrojewski
Wojciech Chróścielewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Bk 558/06 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2006-12-05
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 183 par. 1, art. 185 par. 1, art. 203 pkt 2, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
art. 1 par. 1i2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
art. 5 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
par. 13 i  par. 60
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie sędzia NSA Anna Łuczaj ( spr.) sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 558/06 w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, 2. zasądza od K. P. na rzecz W. W. kwotę 447 (słownie: czterysta czterdzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 558/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku – po rozpoznaniu skargi K.P. – uchylił decyzję Wojewody P. z dnia [...], nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w M. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oraz postanowienie Starosty Powiatowego w M. z dnia [...], nr [...]; stwierdził, że zaskarżone orzeczenia nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 515 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadniając powyższe orzeczenie Sąd pierwszej instancji podał, że decyzją [...] Starosta M. udzielił W. W. pozwolenia na rozbudowę istniejącego budynku usługowego i nadbudowę kondygnacji mieszkalnej na działce oznaczonej numerem geodezyjnym [...], położonej w K. przy ul. [...].
W odwołaniu od powyższej decyzji K. P. – współwłaściciel sąsiedniej działki nr [...] podniósł, iż projektowany budynek ograniczy dostęp promieni słonecznych do pomieszczeń budynku usytuowanego na działce nr [...], a nadto stan techniczny istniejącego budynku nie pozwala na jego rozbudowę. K. P. nie wyraził zgody na rozbudowę przedmiotowej inwestycji, zgodnie z przedłożonym projektem budowlanym.
Decyzją z dnia [...] Wojewoda P. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Starosta M. decyzją z dnia [...] udzielił W. W. pozwolenia na rozbudowę istniejącego budynku usługowego i nadbudowę kondygnacji mieszkalnej na działce oznaczonej nr [...] położonej w K..
W odwołaniu od tej decyzji K. P. kolejny raz nie wyraził zgody na realizację przedmiotowego obiektu zarzucając, że wpłynie on niekorzystnie na nieruchomość nr [...].
Wojewoda P. decyzją z dnia [...] ponownie uchylił decyzję Starosty M. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując szczegółowo w uzasadnieniu wszystkie kwestie niezbędne do wyjaśnienia i uzupełnienia przed podjęciem decyzji.
Starosta M. decyzją z dnia [...], zatwierdził projekt budowlany i udzielił W. W. pozwolenia na rozbudowę istniejącego budynku usługowego i nadbudowę kondygnacji mieszkalnej na działce nr [...], położonej w K. przy ul. [...], obszernie uzasadniając swe rozstrzygnięcie.
W odwołaniu od powyższej decyzji K. P. po raz kolejny nie wyraził zgody na realizację przedmiotowego obiektu, zgodnie z przedłożonym przez inwestora projektem budowlanym. Podniósł, że realizacja przedmiotowej inwestycji ograniczy dostęp promieni słonecznych do budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...], a także negatywnie wpłynie na stan techniczny jego budynku oraz jego działki. Zdaniem odwołującego się decyzja Starosty M. zawiera nieprawdziwe informacje dotyczące utwardzenia jego nieruchomości. Jednocześnie K. P. wniósł, aby projektowany budynek miał w pasie przyległym do granicy działki wymiar równoległy do tej granicy nie większy niż szerokość budynku istniejącego na sąsiedniej działce, natomiast pozostała część projektowanej rozbudowy usytuowana była w odległości 4 m od granicy z nieruchomością nr [...].
Decyzją z dnia [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] Organ stwierdził, że inwestor wywiązał się z obowiązku określonego w art. 33 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, tj. wraz z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji przedłożył komplet wymaganych dokumentów, a projekt budowlany został wykonany zgodnie z wymogami art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.
Organ wskazał, iż postanowieniem z dnia [...] r., po uzyskaniu zgody Ministra Infrastruktury, Starosta M. udzielił inwestorowi zgody na odstępstwo od warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Organ II instancji podkreślił, że prowadząc postępowanie o wydanie pozwolenia na rozbudowę przedmiotowego obiektu, wezwano właściciela działki bezpośrednio sąsiadującej z przedmiotową inwestycją do przedstawienia konkretnych zamiarów inwestycyjnych, a następnie dokonano, w świetle obowiązujących przepisów techniczno - budowlanych, w szczególności § 13 i 60 warunków technicznych, wnikliwej oceny skutków związanych z rozbudową przedmiotowego budynku. Z przedstawionej przez projektanta "linijki słońca" wynika, że cień rzucony przez projektowany obiekt nie będzie powodował zacieniania pomieszczeń mieszkalnych w budynku należącym do właściciela sąsiednich nieruchomości. Organ stwierdził także, że zgodnie z art. 20 ust. 4 Prawa budowlanego, dokumentacja budowlana zawiera oświadczenia projektantów, że przedłożony projekt wykonano zgodnie z obowiązującymi przepisami, normami oraz zasadami wiedzy technicznej. Dokumentacja budowlana została pozytywnie zaopiniowana przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, rzeczoznawcę do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy oraz rzeczoznawcę do spraw sanitarno - higienicznych. Spełnione zostały także warunki określone w art. 20 ust. 1 pkt 1b oraz art. 35 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane. Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organ I instancji zapewnił wszystkim stronom czynny udział w każdym stadium postępowania administracyjnego, a przed wydaniem decyzji umożliwił wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż informację, że powierzchnia działki nr [...] od strony zaplecza budynku jest utwardzona została zawarta w protokole spisanym w trakcie przeprowadzonej przez organ I instancji wizji lokalnej w terenie, podpisanym również przez K.P.. Wojewoda P. uznał, że inwestycję zaprojektowano w sposób nie naruszający interesów skarżących oraz art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego i w sytuacji, gdy projekt budowlany spełnia wymogi obowiązujących przepisów, organ nie miał podstaw do wydania decyzji odmownej - art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku K. P. wniósł o "unieważnienie decyzji". Skarżący podniósł, że nie wyraża zgody na budowę budynku po granicy w głąb jego działki nr [...] i działki nr [...] - za dotychczas istniejącymi budynkami, gdyż projektowany budynek zacieni działkę i spowoduje pogorszenie nasłonecznienia jego nieruchomości. Ponadto uzasadnienie decyzji zawiera nieprawdziwe informacje, bowiem nie został poinformowany jako strona przez Starostwo Powiatowe w M. o prowadzeniu postępowania i wydaniu postanowienia z dnia [...] o udzieleniu zgody na budowę w granicy. Skarżący wskazał także, iż jego działka od strony W. W. nie jest utwardzona, lecz zarośnięta trawą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał skargę za uzasadnioną. W ocenie Sądu wątpliwości budzi postępowanie organów w zakresie ustalenia wpływu projektowanej inwestycji na nasłonecznienie budynku położonego na działce nr [...], której współwłaścicielem jest skarżący, w kontekście unormowania zawartego w art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane. Uzasadnionym interesem osób trzecich będzie m.in. dopływ światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, a spełnienie tych wymagań mają zapewnić przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690) - § 56-60.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż z przedstawionej linijki światła wynika, że cień rzucony przez projektowany obiekt nie będzie powodował zacienienia pomieszczeń mieszkalnych w budynku skarżącego. Jednak organ dokonując takich ustaleń nie uwzględnił ewentualnej zmiany koncepcji przeznaczenia budynku skarżącego. W piśmie z dnia [...] K. P. poinformował, że istniejący w jego budynku sklep jest usytuowany tymczasowo i pomieszczenia sklepowe zostaną zamienione na pomieszczenia mieszkalne. Organy winny zatem wziąć pod uwagę okoliczność przekształcenia tego budynku wyłącznie na cele mieszkaniowe i dokonać analizy wpływu projektowanego budynku na nasłonecznienie pomieszczeń znajdujących się w budynku skarżącego, tymczasowo przeznaczonych na prowadzenie działalności gospodarczej, a docelowo przeznaczonych na potrzeby mieszkaniowe. Budynek położony na działce nr [...] jest budynkiem mieszkalnym i istnieje realne zagrożenie, że nie będzie dostatecznie oświetlony światłem naturalnym jak nakazuje § 57 i § 13. Sąd pierwszej instancji uznał także, że organy nie wyjaśniły, czy działka skarżącego jest utwardzona, czy zarośnięta trawą oraz wpływu planowanej inwestycji na jej zacienienie. Zdaniem Sądu przeznaczenie tego terenu na ewentualne uprawy (trawa, krzewy , inne rośliny) nie pozostanie bez wpływu na zakres ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich w rozumieniu art. 5 ust.1 pkt 9 Prawa budowlanego. W ocenie Sądu organy uchybiły unormowaniom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Za nieuzasadniony natomiast Sąd pierwszej instancji uznał zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., gdyż organ nie miał obowiązku informowania skarżącego o wystąpieniu do ministra z wnioskiem o uzyskanie upoważnienia do wyrażenia zgody na dokonanie odstępstw od warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. W., reprezentowany przez adwokata M. T.. Wyrok zaskarżono w całości zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane poprzez:
- błędne jego zastosowanie i stwierdzenie, że planowana inwestycja budowlana spowoduje zacienienie pomieszczeń mieszkalnych w budynku położonym na działce nr [...], kiedy to z opinii projektanta - graficznego wykresu cienia rzucanego przez projektowany budynek wynika, że budynek ten nie spowoduje pogorszenia nasłonecznienia pomieszczeń mieszkalnych w budynku na sąsiedniej działce, a nawet ewentualna planowana zmiana przeznaczenia pomieszczeń użytkowych - sklepowych na pomieszczenia mieszkalne nie ma znaczenia dla oceny zacienienia tych pomieszczeń, gdyż zgodnie z opinią i wykresem cienia rzucanego na działkę sąsiednią, nie zachodzi ograniczenie światła dziennego do tych pomieszczeń, gdyż rzucany cień nie obejmuje zarysu budynku K.P., która to okoliczność wskazana została w uzasadnieniu decyzji Starosty Powiatowego w M. z dnia [...] nr [...], jak również w decyzji Wojewody P.;
- błędne jego zastosowanie i oparcie na nim orzeczenia, powołując się na okoliczności związane z zacienieniem samej działki nr [...] przez planowaną inwestycję budowlaną, kiedy to z utrwalonego już orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż przepisy ustawy - Prawo budowlane oraz wydane na podstawie tej ustawy przepisy wykonawcze nie chronią tego interesu osób trzecich i nie zawierają ograniczeń dla inwestycji budowlanych związanych z zacienieniem przez planowaną budowę sąsiedniej działki, znaczenie nie zacienienia działki jest jedynie interesem faktycznym a nie prawnym, tym bardziej, że według materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy miejsce bezpośredniego przylegania działki nr [...] do działki, na której planowana jest budowa jest utwardzone i nie ma tam żadnej zieleni,
2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i błędne ustalenie, że niewyjaśnione zostały okoliczności związane z ewentualnym zacienieniem pomieszczeń sklepowych, do czego doprowadziło nie wzięcie pod uwagę, że w aktach sprawy znajduje się opinia projektanta wraz z graficznym wyrysem cienia rzucanego przez projektowany budynek z której wynika, iż cień rzucany przez ten budynek nie spowoduje pogorszenia nasłonecznienia pomieszczeń mieszkalnych w budynku na sąsiedniej działce, a nawet ewentualna planowana zmiana przeznaczenia pomieszczeń użytkowych - sklepowych na pomieszczenia mieszkalne nie ma znaczenia dla oceny zacienienia tych pomieszczeń, gdyż zgodnie z tą opinią i wykresem cienia rzucanego na działkę sąsiednią, nie zachodzi ograniczenie światła dziennego do tych pomieszczeń, gdyż rzucany cień nie obejmuje zarysu budynku Pana K.P., co doprowadziło zdaniem skarżącego do naruszenia prawa materialnego - art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane.
W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne W. W. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż ustawa z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze nie formułują ochrony tego typu interesów faktycznych jak zacienienie działki, gdyż znaczenie prawne ma tylko zacienienie pomieszczeń mieszkalnych w budynku znajdującym się na działce K.P.. Wskazano, iż wbrew twierdzeniom Sądu budynek inwestora nie stanowi muru o długości 7,5 m i wysokości 5,5 m. Wynikająca z projektu wysokość ściany posadowionej przy działce nr [...] wynosi 3,85 m, balustrada o wysokości 1,10 m może zgodnie z projektem być wykonana z cienkich rurek, które nie powodują zacienienia. Nadto z akt sprawy wynika, iż dokonano oględzin posesji oznaczonych numerem [...] i numerem [...], z których wynika, że w obrębie przylegania działki nr [...] do działki nr [...] powierzchnia jest utwardzona i nie posiada żadnej zieleni, pielęgnowanej przez K.P.. Znajdują się tam co prawda - na granicy działek - kępy trawy, ale są to samosiewy. W ocenie skarżącego stanowisko Sądu jest tym bardziej niezrozumiałe, że w aktach znajdują się zdjęcia, które wskazują na nieprawdziwość twierdzeń K.P..
W aktach sprawy znajduje się też opinia z dnia [...], uzupełniona opinią z dnia [...], z której wynika, że projektowany budynek nie ma żadnego wpływu na zacienienie jakichkolwiek pomieszczeń znajdujących się w budynku posadowionym na działce nr [...]. Analiza wykresu cienia rzucanego przez projektowany budynek na działkę nr [...] wskazuje, że nie dojdzie do zacienienia - pogorszenia nasłonecznienia pomieszczeń mieszkalnych znajdujących się obecnie w budynku na działce nr [...]. Cień rzucany przez projektowany budynek nie obejmuje bowiem zarysu budynku posadowionego na działce nr [...].
Autor skargi kasacyjnej wskazał, iż budynek K.P. jest największym i najwyższym budynkiem na ulicy [...] w K.. Planowany budynek posadowiony zostanie bezpośrednio obok i obrys budynku K.P. jest większy niż budynku projektowanego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. P. wniósł o oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną strona podzieliła ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, iż analiza wpływu projektowanego budynku na nasłonecznienie pomieszczeń znajdujących się w budynku położonym na nieruchomości sąsiedniej nie była wykonywana pod kątem wszystkich pomieszczeń, obejmujących także pomieszczenia przeznaczone na działalność gospodarczą, a jedynie pod kątem pomieszczeń przeznaczonych na potrzeby mieszkaniowe. Podniesiono, iż w przedmiotowej sprawie udzielono pozwolenia na budowę przy granicy lekceważąc interesy współwłaściciela działki nr [...]. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2004 r., sygn. akt 786/04 (ONSAiWSA 2005/4/86) wskazano, że "inwestor i właściciel działki sąsiadującej powinni mieć równe prawa i korzystanie z prawa przez jednego z nich nie może ujmować prawa drugiemu. Posadowienie kilkumetrowego muru bezpośrednio przy granicy działki bez wątpienia pozbawia właściciela drugiej działki swobody w jej zagospodarowaniu, co jest niedopuszczalnym ujęciem zakresu prawa własności."
W ocenie K.P. Sąd pierwszej instancji zasadnie zważył, iż organy administracji publicznej nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości kwestii związanych z zacienieniem całego budynku znajdującego się na działce nr [...]. Poczynione przez Sąd ustalenia odnośnie opinii projektanta, na którą powoływał się autor skargi kasacyjnej, są logiczne i dostatecznie uzasadnione, a więc nie można mówić o naruszeniu prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane.
Nadto nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 77 i art. 80 k.p.a., gdyż Sąd pierwszej instancji rozpatrzył cały dostępny materiał dowodowy i odniósł się do przedmiotowej opinii projektanta. Skarżący bezzasadnie podaje, iż nie została wzięta pod uwagę znajdująca się w aktach sprawy opinia projektanta wraz z graficznym wyrysem cienia rzucanego przez projektowany budynek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia, a to z poniższych względów.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawa nie stanowi inaczej.
Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Sąd pierwszej instancji dokonuje kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jej wydania. Jak jednoznacznie stanowi przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Do kompetencji Sądu administracyjnego nie należy rozstrzyganie sprawy administracyjnej co do jej meritum. Zadaniem Sądu administracyjnego jest m. in. ocena, czy organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy.
W myśl art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (t. j. Dz.U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji - obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy (...) projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych (...) zapewniając m.in.: poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich - pkt 9.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie już wskazywano, że w celu oceny, czy nie zostały naruszone uzasadnione interesy osób trzecich w rozumieniu art. 5 Prawa budowlanego, konieczne jest ustalenie, czy wzniesienie danego obiektu budowlanego odpowiada warunkom techniczno – budowlanym i czy nie powoduje pogorszenia warunków sanitarnych oraz uciążliwości dla otoczenia. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich, o której mowa art. 5 Prawa budowlanego, obejmuje szeroki zakres badania oddziaływania jednej nieruchomości na sąsiednie działki budowlane, a wyliczenie zawarte w art. 5 ust. 9 ma charakter jedynie przykładowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 1996 roku, III ARN 87/95, OSN 1996/21/316, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2001 r., sygn. akt IV SA 558/99, LEX nr 77640).
Równocześnie jednak zasada ochrony interesów osób trzecich podlega ograniczeniom wynikającym z ustaw, w tym m.in. z przepisów ustawy - Prawo budowlane. Nie można bowiem dopuścić do sytuacji, w której uprawnienia właściciela nieruchomości sąsiedniej całkowicie ograniczają uprawnienia inwestora. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich w Prawie budowlanym nie może oznaczać w praktyce konieczności wyrażenia zgody na budowę przez właścicieli sąsiednich działek.
Zasady postępowania administracyjnego nakazują równe traktowanie stron. Wiąże się to z możliwością prawidłowego korzystania z nieruchomości zarówno przez inwestorów jak i właścicieli sąsiednich nieruchomości.
W razie konfliktu interesów właścicieli nieruchomości, a więc inwestora i właściciela nieruchomości sąsiedniej, optymalne korzystanie z ich praw wiąże się z reguły z wprowadzeniem ograniczeń w korzystaniu z jednej z tych nieruchomości lub obu. Rozpoznając wniosek inwestora o wydanie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego przy granicy z sąsiednią nieruchomością, organ administracji publicznej powinien uwzględniać konstytucyjny obowiązek równego traktowania stron (art. 32 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP) jak również przepis art. 144 K.c. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2004 roku, OSK 786/04, ONSA i WSA 2005/4/86 ). Zadaniem organu jest zatem takie wyważenie interesów stron, aby inwestycja realizowana była w sposób nie naruszający uzasadnionych interesów właściciela działki sąsiedniej, ale z zachowaniem uprawnień inwestora. Wyważenie to następuje w oparciu o przepisy prawa, w tym m.in. warunki techniczne przewidziane w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), ale przede wszystkim w oparciu o przepisy Rozdziału 4 ustawy - Prawo budowlane.
Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9, obejmuje w szczególności ochronę przed pozbawieniem dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Powyższe okoliczności winny być brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji o pozwoleniu na budowę i wynikać z jej uzasadnienia.
W niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie pominęły kwestii wpływu projektowanej inwestycji na uprawnienia właściciela działki sąsiedniej. Organy administracji publicznej - wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji - przeprowadziły stosowne postępowanie w tym przedmiocie i w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji zawarte zostały rozważania w tej materii.
W szczególności nie sposób podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż brak jest wyjaśnienia kwestii nasłonecznienia działki nr [...], a ustalenia organów w zakresie wpływu projektowanej inwestycji na nasłonecznienie budynku K.P. budzą wątpliwości i nie uwzględniają ewentualnej zmiany koncepcji przeznaczenia budynku.
Organy obu instancji w uzasadnieniu decyzji wyraźnie podkreśliły, iż K. P. - odpowiadając na wezwanie organu do przedstawienia zamiarów inwestycyjnych - oświadczył, że nie zamierza budować nowych budynków, ani rozbudować już istniejących, a jedynie zamierza zmienić sposób użytkowania tej części budynku mieszkalnego, która jest użytkowana jako sklep, na pomieszczenia mieszkalne. W tej sytuacji organy obu instancji powołały się na opinię z dnia [...], uzupełnioną opinią z dnia [...], iż projektowany budynek nie ma żadnego wpływu na zacienienie pomieszczeń znajdujących się w budynku istniejącym na działce nr [...]. Z analizy wykresu cienia rzucanego przez projektowany budynek na działkę nr [...] wynika bowiem, iż projektowany budynek nie spowoduje pogorszenia nasłonecznienia żadnych pomieszczeń znajdujących się w budynku na działce nr [...], a to z tej przyczyny, że cień rzucany przez projektowany budynek nie obejmuje zarysu tegoż budynku. Z powyższych względów organy uznały, że nie dojdzie do ograniczenia dopływu światła dziennego do istniejących pomieszczeń w budynku K.P., a tym samym zamiar zmiany przeznaczenia pomieszczeń sklepowych na mieszkalne nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
W tym miejscu zauważyć należy, iż opinia z dnia [...] zawiera część tekstową i część graficzną wraz z analizą cienia rzucanego przez budynek projektowany oraz rzut parteru – Odległość projektowanego budynku od istniejących pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działce sąsiedniej, a także Przekrój A-A- Odległość projektowanego budynku od istniejących pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działce sąsiedniej. Według tej opinii projektowana rozbudowa spełnia warunki § 13 i § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), nawet bez posiłkowania się możliwością ograniczeń z uwagi na śródmiejską zabudowę uzupełniającą oraz analiz, czy mieszkanie jest wielo - bądź jednopokojowe. Projekt rozbudowy zakłada obniżenie wysokości istniejącego budynku na działce nr [...] przy granicy z działką nr [...], a więc poprawia warunki nasłonecznienia pomieszczeń na sąsiedniej działce. Odległość projektowanego budynku od okien w elewacji płn.-wsch. sąsiada, wynosi ponad 516 cm (koniec istniejącego budynku, objętego projektem rozbudowy), tj. przewyższa znacznie wysokość przesłaniania. W okresie równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 8.00 -14.00, tj. w okresie pełnych 6 godzin, cień słoneczny kreślony przez projektowaną część budynku na terenie działki nr [...] nie obejmuje zarysu budynku mieszkalnego sąsiada w kondygnacji przyziemia. Po godzinie 14.00 cień przechodzi na działkę własną.
Nadto budynek inwestora nie stanowi – jak przyjmuje Sąd pierwszej instancji -muru o długości 7,5 m i wysokości 5,5 m. Projekt rozbudowy zakłada obniżenie wysokości istniejącego budynku na działce nr [...], przy granicy z działką nr [...], do wysokości 510 cm i dalszą projektowaną rozbudowę w kierunku północno - wschodnim również o wysokości 510 cm.
Jednocześnie z akt sprawy wynika, że w dniu [...] dokonano oględzin działki nr [...] oraz działki nr [...] i w protokole zawarto ustalenie, iż powierzchnia działki nr [...] od strony zaplecza budynku jest utwardzona – na powyższą okoliczność załączono fotografię wykonaną w trakcie oględzin, a K. P. nie zgłosił w tym zakresie uwag do protokołu.
Do kwestii tej w uzasadnieniu decyzji ustosunkował się zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy.
Powyższe okoliczności uzasadniają wniosek o nienależytym przeprowadzeniu przez Sąd pierwszej instancji kontroli legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzających ją rozstrzygnięć organu I instancji.
W tym stanie rzeczy podzielić należy zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zarówno prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2003r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.) jak i przepisów postępowania tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 77 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.