II OSK 433/08

Naczelny Sąd Administracyjny2009-03-31
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona środowiskapola elektromagnetycznestacja bazowaraport oddziaływania na środowiskoprawo ochrony środowiskaNSAwarianty przedsięwzięciaoddziaływania skumulowane

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że raport o oddziaływaniu na środowisko nie spełniał wymogów ustawy Prawo ochrony środowiska w zakresie analizy wariantów przedsięwzięcia i oddziaływań skumulowanych.

Stowarzyszenie zaskarżyło decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach budowy stacji bazowej. WSA oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że raport o oddziaływaniu na środowisko był wadliwy, ponieważ nie zawierał analizy wymaganych wariantów przedsięwzięcia (w tym wariantu niepodejmowania działań i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska) oraz nie opisał wystarczająco oddziaływań skumulowanych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Stowarzyszenia na wyrok WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej sieci transmisji danych. Stowarzyszenie podnosiło, że organy nie spełniły wymogów ustawy Prawo ochrony środowiska, w szczególności w zakresie analizy i oceny możliwości zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko, a także nie uwzględniły wyników współczesnych badań dotyczących pozatermicznych oddziaływań pól elektromagnetycznych. WSA oddalił skargę, uznając, że rola organu sprowadza się do kontroli zachowania standardów wyznaczonych przez obowiązujące przepisy prawne, a dalsze postępowanie dowodowe nie ma istotnego znaczenia. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, podzielając zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące wadliwości raportu o oddziaływaniu na środowisko. Sąd wskazał, że raport nie spełniał wymogów art. 52 Prawa ochrony środowiska, ponieważ nie zawierał opisu wymaganych wariantów przedsięwzięcia (w tym wariantu niepodejmowania działań i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska) oraz nie opisywał wystarczająco oddziaływań skumulowanych. NSA uznał, że raport taki nie może stanowić podstawy do wydania decyzji. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 6 i 47 Prawa ochrony środowiska oraz art. 74 Konstytucji RP nie zostały uwzględnione z powodu braku precyzji w ich sformułowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, taki raport nie może stanowić podstawy do wydania decyzji.

Uzasadnienie

Ustawa Prawo ochrony środowiska (art. 52 ust. 1) wymaga, aby raport zawierał opis analizowanych wariantów, w tym wariantu niepodejmowania przedsięwzięcia i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, a także opis przewidywanych znaczących oddziaływań, w tym skumulowanych. Brak tych elementów czyni raport wadliwym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271 art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271 art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271 art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271 art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2006 nr 129 poz 902 art. 52 § ust. 1 pkt 3 i pkt 6

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska

Pomocnicze

Dz.U. 2001 nr 98 poz 1071 art. 7

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych

Dz.U. 2001 nr 98 poz 1071 art. 77

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych

Dz.U. 2006 nr 129 poz 902 art. 6

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska

Dz.U. 2006 nr 129 poz 902 art. 47 § ust. 1 – 3

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska

Dz.U. 2006 nr 129 poz 902 art. 46 § ust. 4a i 4b

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska

Dz.U. 2006 nr 129 poz 902 art. 46a § ust. 1, ust. 7 pkt 4

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska

Dz.U. 2006 nr 129 poz 902 art. 48 § ust. 1 i ust. 2 pkt. 1 i 1a

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska

Dz.U. 2006 nr 129 poz 902 art. 56 § ust. 1 i ust. 2 pkt 1-3

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska

Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 74

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Raport o oddziaływaniu na środowisko nie spełnia wymogów ustawy Prawo ochrony środowiska w zakresie analizy wariantów przedsięwzięcia. Raport o oddziaływaniu na środowisko nie zawiera wystarczającego opisu oddziaływań skumulowanych. Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego przez sąd I instancji.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 6 i 47 Prawa ochrony środowiska w związku z art. 74 Konstytucji RP (z powodu braku precyzji). Zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. jako samodzielna podstawa skargi kasacyjnej.

Godne uwagi sformułowania

rola Sądu sprowadza się tylko do kontroli zachowania standardów raport o oddziaływaniu na środowisko jest jedynym wystarczającym środkiem dowodowym zasada przezorności nieodwracalne skutki dla zdrowia żyjących i przyszłych pokoleń nie można tracić z pola widzenia celu, jakiemu służyć ma instytucja raportu o oddziaływaniu na środowisko rozwiązanie najbardziej korzystne nie tylko dla inwestora, ale przede wszystkim dla środowiska

Skład orzekający

Anna Łuczaj

przewodniczący

Jerzy Bujko

członek

Tomasz Zbrojewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące raportów o oddziaływaniu na środowisko, analiza wariantów przedsięwzięcia, oddziaływania skumulowane, zasada przezorności w prawie ochrony środowiska."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy stacji bazowej, ale zasady dotyczące raportów są ogólne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i zdrowia publicznego w kontekście nowych technologii (stacje bazowe), a także pokazuje, jak sądy interpretują wymogi proceduralne dotyczące oceny oddziaływania na środowisko.

Wadliwy raport o środowisku unieważnił budowę stacji bazowej. NSA wskazuje na kluczowe błędy.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 433/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2009-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-03-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj /przewodniczący/
Jerzy Bujko
Tomasz Zbrojewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1085/07 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-11-09
II OZ 260/08 - Postanowienie NSA z 2008-04-01
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
Art. 174, art. 183, art. 185 § 1, art. 203 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2001 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych.
Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
art. 6, art. 47, art. 52 ust. 1 pkt 3 i pkt 6
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1085/07 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w W. kwotę 320 (słownie: trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2007 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, po rozpoznaniu wniosku [...] S.A., działając na podstawie art. 46 ust. 4a i 4b, art. 46a ust. 1, ust. 7 pkt 4, art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1 i 1a oraz art. 56 ust. 1 i ust. 2 pkt 1-3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U z 2006 r. Nr 129, poz. 902) ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie stacji bazowej sieci transmisji danych systemu CDMA 2000 "[...]", usytuowanej na dachu budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w W..
Organ wskazał, iż z raportu oddziaływania na środowisko wynika, że emisja pól elektromagnetycznych stacji bazowej nie przekroczy w środowisku dopuszczalnych norm w miejscach dostępnych dla ludzi w wysokości 0,1 W/m2. Przewidywany zasięg pól elektromagnetycznych o gęstości mocy przekraczającej wartość graniczną, wytwarzanych przez anteny nadawcze sieci transmisji danych obejmować będzie jedynie wolną przestrzeń niedostępną dla ludzi, na wysokości powyżej 2,2 m nad dachem budynku, gdzie lokalizowane są anteny oraz na wysokości minimalnej 29,4 m npt poza budynkiem w zasięgu maksymalnym 29,5 m od anten.
Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniosło Stowarzyszenie "[...]", podnosząc m. in., iż organ przy wydawaniu decyzji nie spełnił wymogów art. 47 ust. 1 - 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, brak jest bowiem analizy i oceny możliwości oraz sposobu zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko, wymaganego zakresu monitoringu wpływu inwestycji na środowisko, zdrowie i warunki życia ludzi. Ponadto przy wydawaniu pozytywnej decyzji organ poprzestał na oparciu się jedynie o przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r., nie uwzględniając wyników współczesnych badań na ten temat, które wskazują, iż mieszkańcy terenów sąsiadujących z terenem planowanej inwestycji narażeni będą na biologiczne skutki pozatermiczne oddziaływania przedmiotowych anten, czego skutkiem ma być wzmożona zachorowalność ludzi z otoczenia stacji bazowych. Stąd niezbędne jest dokładne przeanalizowanie potencjalnego wpływu promieniowania anten na takie osoby w tym konkretnym przypadku i w związku z tym podjęcie decyzji, czy możliwa jest przedmiotowa lokalizacja ze względu na ewentualne długotrwałe przebywanie osób w otoczeniu anten. W opinii Stowarzyszenia decyzja obarczona jest istotną wadą merytoryczną, gdyż brak jest danych dotyczących tiltu elektrycznego.
Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, wskazano, iż w toku postępowania nie zostały naruszone regulacje prawne, a co za tym idzie, by zaistniała przesłanka do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Organ odwoławczy podniósł, iż zarzut, jakoby organ I instancji oparł swe rozstrzygnięcie o obowiązujące przepisy, w tym o rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymywania tych poziomów uznać należy za niezrozumiały, bowiem gdyby zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z żądaniem strony odwołującej, a wbrew przepisom, decyzja ta nie mogłaby pozostać w obrocie prawnym. Ponadto raport o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia spełnia wymagania zakreślone przez przepisy ustawy, w szczególności - przez art. 52 ust. 1. Również ocena wpływu przedsięwzięcia na zdrowie ludzi została przeprowadzona w sposób rzetelny i zgodny z obowiązującymi przepisami. Kolegium nie dopatrzyło się zatem konieczności ponownego zbadania i dokładnego przeanalizowanie potencjalnego wpływu promieniowania anten na takie osoby w tym konkretnym przypadku, o co wnosi Stowarzyszenie.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Stowarzyszenie "[...]" wskazało na potrzebę powołania biegłego w celu rozstrzygnięcia rozbieżnych opinii na temat wpływu na zdrowie i życie ludzkie planowanej inwestycji. Podniesiono, iż organ nie przeanalizował kwestii, iż w odległości 65 m od planowanej inwestycji znajduje się przedszkole, zaś badania wykazują zwiększoną podatność dzieci na promieniowanie. W otoczeniu planowanej inwestycji występuje gęsta zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna i inna związana z długotrwałym pobytem ludzi. Przy czym budynki wyższej wysokości położone są w odległości ok. 30 m. Dodatkowo zwrócono uwagę, iż do emisji będą dokładać się jeszcze emisje pochodzące z pobliskiej stacji energetycznej linii wysokiego napięcia, co powinno być uwzględnione w raporcie. W sytuacji lokalnego wzmocnienia pola EM może dojść nawet do przekroczenia polskiej normy, ze względu na bardzo bliskie odległości budynków o zbliżonej wysokości do budynku na którym planowana jest lokalizacja anteny, a zasięg ponadnormatywny może "wejść" na sąsiednie budynki. Organy nie uwzględniły okoliczności sumowania się pól wytwarzanych z innych nadajników, w tym planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej UMTS WAR 2002E na dachu budynku przy ul. [...], które to postępowanie toczy się obecnie z wniosku inwestora.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją nie zostały naruszone przepisy prawa. Sąd podkreślił, iż bezsporne jest, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko jest dokonanie analizy i oceny jej wpływu między innymi na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi. W przypadku zaś stacji bazowych sieci transmisji danych jedynym czynnikiem fizycznym, który może być powodem powstania zagrożeń w środowisku są pola elektromagnetyczne, powstające w wyniku pracy stacji. Minister Środowiska w rozporządzeniu z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów określił standardy jakości środowiska w postaci dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych, zróżnicowanych dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową oraz miejsc dostępnych dla ludności. W tej sytuacji problem merytoryczny, czyli stwierdzenie, czy poziom pól elektromagnetycznych w środowisku jest dopuszczalny, sprowadza się do stwierdzenia, czy mieści się on w granicach standardów dopuszczalnych dla określonych terenów. Wobec zaś przyjęcia ustawowych standardów oddziaływania określonych zagrożeń na środowisko, wyznaczających wielkości graniczne w tym zakresie, zdaniem Sądu rola odpowiedniego organu sprowadza się w istocie do stwierdzenia, czy zamierzone oddziaływanie mieści się w wyznaczonych przez przepisy granicach, czy też je przekracza, przy czym organ uzgadniający nie działa na podstawie aktu wiedzy, ale na podstawie przepisu prawnego, a więc aktu władzy, niezależnie od jego podbudowy naukowej. Rola organu sprowadza się w tego rodzaju sprawach do kontroli zachowania standardów wyznaczonych przez obowiązujące przepisy prawne. Wobec powyższego, dalsze postępowanie dowodowe nie ma w gruncie rzeczy istotnego znaczenia, gdyż przepisowi prawnemu, niezależnie od jego uzasadnienia naukowego, przeciwstawione mogą być w postępowaniu dowodowym jedynie akty wiedzy, które podlegają weryfikacji w innej płaszczyźnie i za pomocą innych narzędzi niż stosowane w procedurze administracyjnej. W tej sytuacji zarzuty proceduralne zgłoszone przez Stowarzyszenie w zakresie nieuwzględnienia przedłożonych przez niego opinii naukowych, raportów, konieczności powołania biegłego, który dokonałby ich analizy, Sąd uznał za nieuprawnione, gdyż w przyjętej konstrukcji prawnej orzekania w tego rodzaju sprawach, nie mogły one w żaden sposób wpłynąć na treść podjętego rozstrzygnięcia. Podobnie, za niemający istotnego wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia uznano zarzut nieuwzględnienia przez organ bliskiego sąsiedztwa od miejsca planowanej inwestycji przedszkola, wysokiej zabudowy mieszkaniowej oraz ewentualnego kumulowania się emisji pól, wobec istnienia w pobliżu stacji energetycznej/linii wysokiego napięcia i budowy nowej stacji bazowej.
W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stowarzyszenie "[...]" podniosło zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 52 pkt 3 lit. a) i pkt 6 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez niespełnienie wymogów tych przepisów przez raport o oddziaływaniu na środowisko oraz art. 6 i art. 47 ust. 1 – 3 ustawy Prawo ochrony środowiska w związku z art. 74 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie, a także zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 kpa przez arbitralne odrzucenie dowodów zgłaszanych przez stronę jako nieuprawnionych, co miało wpływ na rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał, iż nie zasługuje na aprobatę wyrażony w zaskarżonym wyroku pogląd, że rola Sądu sprowadza się tylko do kontroli zachowania standardów, a raport o oddziaływaniu na środowisko jest jedynym wystarczającym środkiem dowodowym. Założenia te muszą budzić wątpliwości z uwagi na fakt, że rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów zostało wydane kilka lat temu w innej rzeczywistości technologicznej i na innym poziomie wiedzy. Bazuje ono wyłącznie na oddziaływaniu termicznym, podczas gdy oddziaływanie pozatermiczne, mimo że nie doczekało się stosownych norm, jest faktem naukowym. W tej sytuacji Sąd oraz organy administracji powinny przywołać szeroko stosowaną w prawie unijnym zasadę przezorności, sformułowaną w art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska. Czekanie na pełne naukowe potwierdzenie zagrożeń może bowiem spowodować nieodwracalne skutki dla zdrowia żyjących i przyszłych pokoleń. Takie postępowanie narusza również konstytucyjne gwarancje wyrażone w art. 5 i art. 74 Konstytucji. Ponadto Sąd nie dostrzegł mankamentów sporządzonego raportu, w którym nie opisano wariantów przedsięwzięcia, przewidywanego oddziaływania, zwłaszcza w zakresie oddziaływań skumulowanych.
Powołując powyższe zarzuty w ramach podstaw kasacyjnych autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji bądź o uchylenie decyzji administracyjnych oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Na rozprawie w dniu 31 marca 2009 r. pełnomocnik Stowarzyszenia "[...]" oświadczył ponadto, iż rozszerza pkt 3 skargi kasacyjnej przez połączenie art. 7 i art. 77 kpa z art. 238 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna częściowo zawiera usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn.) – dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom uniemożliwia bowiem sądowi ocenę jej zasadności.
Rozpoznawana skarga kasacyjna zawiera zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak też przepisów prawa materialnego. W takiej sytuacji obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutu naruszenia norm proceduralnych.
W ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 kpa. Podczas rozprawy przez Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Stowarzyszenia oświadczył, iż rozszerza pkt 3 skargi kasacyjnej przez połączenie art. 7 i art. 77 kpa z art. 238 p.p.s.a.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na treść art. 183 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., zgodnie z którym strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. W świetle tego przepisu uprawnione jest wyłącznie modyfikowanie uzasadnienia zgłoszonych już wcześniej zarzutów skargi kasacyjnej, nie stwarza on zaś możliwości formułowania nowych zarzutów ani ich rozszerzania. Tym samym, jako podlegający rozpoznaniu przyjąć należy jedynie zarzut naruszenia przepisów postępowania w zakresie, w jakim został on zgłoszony w skardze kasacyjnej.
Zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 kpa nie może jednak wywołać oczekiwanego rezultatu, jako że sąd administracyjny nie stosuje przepisów kpa. Podzielić należy pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 sierpnia 2007 r. o sygn. akt I FSK 1204/06 (niepubl.), iż wskazanie przepisów kpa nie może być uznane za samodzielną podstawę skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej winny być bowiem podniesione zarzuty przeciwko wyrokowi Sądu I instancji, który w toku postępowania sądowego stosuje przepisy p.p.s.a., nie zaś organom administracji publicznej. Autor skargi kasacyjnej, chcąc zatem skutecznie podnieść zarzut naruszenia przepisów postępowania, powinien nie tylko powołać naruszone w jego ocenie przepisy kpa, ale i przepisy postępowania sądowego. Reasumując, należy uznać, że konstrukcja zarzutów zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., której wadliwość polega na braku powiązania zarzutów naruszenia wskazanego przepisu kpa z przepisami p.p.s.a., nie pozwala na ustosunkowanie się do nich z użyciem rzeczowej argumentacji.
Odnośnie zarzutów naruszenia prawa materialnego, to uznać należy, iż częściowo zasługują one na uwzględnienie.
Otóż, podzielić należy zarzut skargi kasacyjnej, iż sporządzony raport w sprawie oddziaływania projektowanej stacji bazowej sieci transmisji danych na środowisko nie odpowiada wymogom, jakie stawiają przepisy art. 52 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz.U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 z późn. zm.), a w szczególności art. 52 ust. 1 pkt 3 lit. a) i pkt 6 ustawy.
Stosownie do powołanych przepisów raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych wariantów, w tym wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia, a także opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko -, średnio – i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływanie na środowisko, wynikające z istnienia przedsięwzięcia, wykorzystywania zasobów środowiska i emisji oraz opis metod prognozowania, zastosowanych przez wnioskodawcę.
Analizowany raport o oddziaływaniu na środowisko sporządzony dla spornego przedsięwzięcia zawiera pod pozycją 3.3 uzasadnienie wyboru lokalizacji i wariantu planowanego przedsięwzięcia. W pozycji tej potrzebę istnienia stacji bazowej w danej lokalizacji uzasadniono koniecznością zapewnienia ludności dostępu do łączności telefonicznej i usług internetowych. Odrzucono natomiast wariant polegający na wykonaniu połączeń kablowych lub światłowodowych jako kosztowny, pracochłonny i związany z trudnościami formalnymi. Lektura tej części raportu nie wskazuje na to, aby autor raportu podjął się rzetelnego przedstawienia wymaganych ustawą wariantów przedsięwzięcia. Zarzut ten w szczególności odnosić należy do braku wskazania wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, a także niewystarczającego opisania wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia. Warto bowiem wskazać, iż w raporcie wspomniano o wariancie odrzuconym z uwagi na generowanie zwiększonych kosztów, jednak z jego opisu nie wynika, w jaki sposób przedsięwzięcie w tym wariancie oddziaływałoby na środowisko.
Podkreślić należy, iż z brzmienia art. 52 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo ochrony środowiska wynika, że podmiot podejmujący realizację przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko winien przedstawić co najmniej trzy warianty, tj. wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia, wariant najkorzystniejszy dla środowiska oraz wariant proponowany. Może się jednak zdarzyć sytuacja, w której inwestor wybierze jako wariant proponowany wariant będący jednocześnie wariantem najbardziej korzystnym dla środowiska (por. K. Gruszecki. Prawo ochrony środowiska. Komentarz. Warszawa 2007, s. 185).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można tracić z pola widzenia celu, jakiemu służyć ma instytucja raportu o oddziaływaniu na środowisko. Raporty o oddziaływaniu na środowisko sporządzane są dla określonego rodzaju inwestycji, których oddziaływanie w części przypadków można uznać za negatywne. Stąd też inwestor podejmując się ich realizacji musi przedstawić warianty planowanego przedsięwzięcia w sposób zapewniający możliwość kontroli, czy proponowany wariant jest rozwiązaniem optymalnym, tj. stanowi rozwiązanie najbardziej korzystne nie tylko dla inwestora, ale przede wszystkim dla środowiska. Tymczasem warianty w rozpoznawanej sprawie nie zostały przedstawione w sposób prawidłowy, jako że autor raportu skupił się jedynie na wadach i zaletach wariantu z uwzględnieniem wyłącznie interesu inwestora (mniejsze koszty).
Podzielić również należy zarzut skargi kasacyjnej, iż analizowany raport nie opisuje w sposób zadowalający przewidywanych oddziaływań na środowisko w zakresie oddziaływania skumulowanego, co narusza z kolei art. 52 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo ochrony środowiska.
Reasumując, pominięcie aspektu środowiskowego poprzez brak rozważenia realizacji innych wariantów ze wskazaniem wpływu na środowisko, a także brak dostatecznego odniesienia się do kwestii oddziaływań skumulowanych oznacza, iż raport w tym zakresie nie może zostać uznany za spełniający wymogi ustawy Prawo ochrony środowiska. W konsekwencji raport taki nie może stanowić podstawy do wydania decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.
Nie zasługują natomiast na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 6 i art. 47 ustawy Prawo ochrony środowiska w związku z art. 74 Konstytucji RP. Przede wszystkim podkreślić wypada, iż autor skargi kasacyjnej w jej petitum podniósł zarzut naruszenia art. 6 ustawy, podczas gdy w uzasadnieniu środka zaskarżenia mowa jest o przepisie art. 5 ustawy. Ponadto wskazując na naruszenie przepisu art. 74 Konstytucji RP, który składa się z kilku punktów w różnym zakresie statuujących obowiązki władzy publicznej w zakresie szeroko rozumianej polityki ekologicznej, skarżący nie sprecyzował w jakim zakresie Sąd I instancji miałby się dopuścić naruszenia powołanej normy konstytucyjnej. Tymczasem koniecznym warunkiem uznania, iż strona powołuje się w skardze kasacyjnej na jedną z podstaw kasacji określonych w art. 174 p.p.s.a. jest wskazanie, który przepis, rozumiany jako najmniejsza jednostka redakcyjna oznaczona numerem artykułu (paragrafu, ustępu, punktu) ustawy został naruszony. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów. W konsekwencji kwestia powyższych zarzutów musi pozostać poza zakresem rozpoznania Sądu. Jeśli zaś idzie o zarzut naruszenia przepisów art. 47 ustawy Prawo ochrony środowiska, to z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie sposób wyprowadzić, na czym to naruszenie miałoby polegać, gdyż jego treść nie znajduje odniesienia do zarzutów poczynionych w petitum skargi. Tym samym nie sposób jest ustosunkować się do zarzutów z posłużeniem się jurydycznej argumentacji.
Dodatkowo już tylko warto podnieść, iż skutkiem, znajdującej swe źródło w art. 7 Konstytucji RP, zasady praworządności jest obowiązek działania zarówno przez sądy, jak i organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, iż nie jest uzasadniony zarzut dokonywania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wyłącznie w oparciu o przepisy obowiązującego w tym zakresie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz.U.Nr 192, poz. 1883) bez uwzględnienia "nowej rzeczywistości technologicznej", która nie znajduje odzwierciedlenia normatywnego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sad Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 203 pkt 1 p.p.s.a, jak w pkt 2 sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI