II OSK 419/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-01-24
NSAinneWysokansa
dopłatyeksportcukierrolnictwoterminyopłatyprawo administracyjneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa ARR, potwierdzając prawo producenta cukru do dopłaty eksportowej mimo uchybienia terminowi wniesienia opłat cukrowych, gdyż terminy te miały charakter proceduralny, a nie materialnoprawny.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dopłaty do eksportu cukru B przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego z powodu uchybienia terminowi wniesienia opłat cukrowych. WSA uznał odmowę za bezskuteczną, stwierdzając uprawnienie spółki do dopłaty. NSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa ARR, podzielając stanowisko WSA, że terminy wnoszenia opłat cukrowych miały charakter proceduralny, a nie materialnoprawny, co oznaczało, że ich przekroczenie nie pozbawiało prawa do dopłaty, jeśli pozostałe warunki zostały spełnione.

Prezes Agencji Rynku Rolnego odmówił spółce "S." Sp. z o.o. dopłaty do eksportu cukru B, powołując się na nieuiszczenie opłat cukrowych w terminach określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Spółka zakwestionowała upoważnienie Agencji do określania takich warunków oraz charakter terminów uiszczania opłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał czynność Prezesa ARR za bezskuteczną i stwierdził uprawnienie spółki do dopłaty, argumentując, że Agencja była jedynie administratorem środków z opłat cukrowych, a prawo do dopłaty wynikało z ustawy i było niezależne od terminowego uiszczenia opłat. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną Prezesa ARR, oddalił ją. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, nie dopatrując się nieważności postępowania. NSA nie podzielił stanowiska Prezesa ARR co do materialnoprawnego charakteru terminów uiszczania opłat cukrowych. Sąd wskazał, że prawo do dopłat wynikało z art. 16 ustawy o regulacji rynku cukru, a środki na dopłaty pochodziły z opłat cukrowych (art. 17). Analiza przepisów wykazała, że terminy określone w rozporządzeniu miały charakter wymagalności obowiązku ponoszenia opłat, a nie warunek materialnoprawny dla uzyskania dopłaty. Ustawa ani rozporządzenie nie przewidywały sankcji w postaci utraty prawa do dopłaty za nieterminowe uiszczenie opłat. Sankcje takie wprowadzono dopiero późniejszą nowelizacją ustawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uchybienie terminowi uiszczenia opłat cukrowych nie pozbawia producenta prawa do uzyskania dopłaty do eksportu cukru B, ponieważ terminy te mają charakter proceduralny, a nie materialnoprawny.

Uzasadnienie

Terminy określone w rozporządzeniu dotyczące opłat cukrowych miały charakter wymagalności obowiązku ponoszenia opłat, a nie warunek materialnoprawny dla uzyskania dopłaty. Ustawa ani rozporządzenie nie przewidywały sankcji w postaci utraty prawa do dopłaty za nieterminowe uiszczenie opłat.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.r.c. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru

Producenci cukru mogą uzyskać dopłaty do eksportu cukru B, izoglukozy B, syropu inulinowego B, a przetwórcy cukru do przerobu cukru na cele niespożywcze.

u.o.r.c. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru

Producenci cukru, izoglukozy lub syropu inulinowego zobowiązani zostali do wniesienia do Agencji Rynku Rolnego opłat cukrowych w określonej wysokości.

u.o.r.c. art. 17 § 2

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru

Całkowita wartość dopłat do eksportu pokrywana jest z opłat cukrowych wpłacanych przez producentów do Agencji Rynku Rolnego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.r.c. art. 17 § 6

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru

Upoważnienie Ministra właściwego do spraw rynków rolnych do określenia w drodze rozporządzenia trybu oraz terminów pobierania opłat cukrowych.

Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1770 art. 4 § 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu oraz terminów pobierania opłat cukrowych

Termin uiszczenia raty zaliczkowej opłat cukrowych do dnia 31 grudnia danego roku rozliczeniowego.

Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1770 art. 4 § 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu oraz terminów pobierania opłat cukrowych

Termin uiszczenia raty końcowej opłat cukrowych do dnia 30 kwietnia danego roku rozliczeniowego (cukier A i B) lub w terminie 15 dni od zakończenia roku rozliczeniowego (izoglukoza A i B).

Dz.U. Nr 100, poz.923 art. 1 § 5d

Ustawa z dnia 21 maja 2003 r. o zmianie ustawy o regulacji rynku cukru

Wprowadzenie opłat sankcyjnych za nieuiszczenie opłat cukrowych w terminie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Terminy uiszczania opłat cukrowych mają charakter proceduralny, a nie materialnoprawny. Nieterminowe uiszczenie opłat cukrowych nie pozbawia prawa do dopłaty, jeśli pozostałe warunki są spełnione. Agencja Rynku Rolnego była jedynie administratorem środków, a nie organem wydającym decyzje w sprawie dopłat.

Odrzucone argumenty

Termin uiszczenia opłat cukrowych jest terminem materialnoprawnym, od którego zależy uprawnienie do dopłaty. Wolą ustawodawcy było powiązanie obowiązku wnoszenia opłat cukrowych z uprawnieniem do uzyskania dopłaty. Agencja Rynku Rolnego była uprawniona do określania warunków i zasad udzielania dopłat poprzez wewnętrzne zasady.

Godne uwagi sformułowania

Termin prawa materialnego ... ogranicza bowiem w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych, a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Takiego skutku w świetle obowiązujących przepisów nie wywoływało natomiast przekroczenie terminu uiszczenia opłat cukrowych. Termin określony w §4 ust. 1 i 2 przedmiotowego rozporządzenia miał jedynie charakter terminu określającego wymagalność obowiązku ponoszenia opłat cukrowych ... Nie mógł on natomiast wpływać na wymagalność innego prawa, mianowicie prawa do dopłat cukrowych...

Skład orzekający

Maria Wiśniewska

przewodniczący

Barbara Adamiak

członek

Małgorzata Jaśkowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru terminów w prawie administracyjnym, zwłaszcza w kontekście opłat i dopłat, oraz zakresu kompetencji organów administracji w ustalaniu warunków przyznawania świadczeń."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z rynkiem cukru w określonym okresie. Nowelizacje przepisów mogły zmienić stan prawny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna interpretacja przepisów dotyczących terminów i kompetencji organów, a także jak ważne jest rozróżnienie między terminem proceduralnym a materialnoprawnym.

Czy spóźnienie z opłatą oznacza utratę prawa do dopłaty? NSA wyjaśnia kluczową różnicę między terminem proceduralnym a materialnoprawnym.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 419/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak
Małgorzata Jaśkowska /sprawozdawca/
Maria Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 101/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-01-06
Skarżony organ
Prezes Agencji Rynku Rolnego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, Sędziowie NSA Barbara Adamiak, Małgorzata Jaśkowska (spr.), Protokolant Anna Wieczorek, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Rynku Rolnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 stycznia 2005r., sygn. akt VI SA/Wa 101/04 w sprawie ze skargi S. T. Spółki z o.o. w W. na czynność Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] września 2003r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia dopłat do eksportu cukru B 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz S. T. Spółki z o.o. w W. kwotę 120 ( sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Prezes Agencji Rynku Rolnego pismem z dnia [...] września 2003 r., nr [...] poinformował "S." Sp. z o.o. z siedzibą w W., iż nie przysługuje jej dopłata z tytułu eksportu w roku rozliczeniowym 2002/2003 1397 ton cukru B. Stanowisko to zostało następnie potwierdzone pismem Zastępcy Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] grudnia 2003 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą odmowy udzielenia dopłaty jest uregulowanie zawarte w pkt. 12 "Zasad dokonywania dopłat do eksportu cukru B / izoglukozy B/ realizowanymi w roku rozliczeniowym 2002/2003" (zwanych dalej Zasadami), stanowiące, iż producent cukru ubiegający się o dopłatę do wyeksportowanego cukru B musi wnieść opłaty w terminach określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu i terminów pobierania opłat cukrowych (Dz. U. Nr 153 poz. 1770), co w wypadku skarżącego nie miało miejsca. W uzasadnieniu organ zauważył ponadto, że stosownie do treści art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru (Dz. U. Nr 76 poz. 810 ze zm.) na dopłaty przeznaczane są tylko i wyłącznie środki pochodzące z opłat wnoszonych przez producentów cukru, nie zaś środki pochodzące z budżetu. W konsekwencji Agencja Rynku Rolnego pełni jedynie funkcję administratora tych środków. Jej zdaniem gramatyczna wykładnia art. 16 ustawy o regulacji rynku cukru prowadzi do wniosku, że fakt bycia producentem cukru sam przez się nie przesądza o obowiązku wypłacenia dopłaty przez Agencję. Aby uruchomienie dopłat było możliwe w Agencji Rynku Rolnego zostały opracowane "Zasady dokonywania dopłat do eksportu cukru białego B / izoglukozy B /realizowanych w roku rozliczeniowym 2002/2003". Treść tych Zasad była konsultowana z Ministrem i Zasady te są spójne z przepisami obowiązującego prawa i uwzględniają interes producentów cukru, którzy wywiązują się ze swych zobowiązań. Dodatkowo w uzasadnieniu pisma stwierdzono, że sposób rozdziału środków w roku rozliczeniowym 2002/2003 został zaakceptowany przez Komisję Porozumiewawczą do Spraw Cukru, która w uchwale z dnia 14 października 2003 r. pozytywnie zaopiniowała przedłożone sprawozdanie.
W złożonej na ostateczną decyzję Prezesa Agencji skardze Cukrownia wnosząc o stwierdzenie bezskuteczności czynności agencji i stwierdzenie uprawnienia cukrowni do dopłaty , zakwestionowała upoważnienie Agencji do określania norm dotyczących warunków oraz zasad udzielania dopłat, które to normy w rozpoznawanej sprawie przyjęły formę pod nazwą "Zasady dokonywania dopłat do eksportu cukru białego B /izoglukozy B/ realizowanych w roku rozliczeniowym 2002/2003" i stwierdza, że pod rządami ustawy z dnia 26 sierpnia 1994 r. o regulacji rynku cukru, sprawy dopłat były rozstrzygane przez Radę Ministrów w drodze rozporządzeń wydawanych na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawowego. Natomiast nie może stanowić podstawy prawnej decyzji akt prawodawczy wydany na podstawie przepisu mającego charakter ogólnej normy kompetencyjnej.
Zdaniem skarżącego, Agencja odmawiając udzielania dopłaty do eksportu cukru, podjęła rozstrzygnięcie uznaniowe, które jest ograniczone normami prawa i które to rozstrzygnięcie powinno zawierać szczegółowe uzasadnienie, wyjaśniające dlaczego naruszenie przez skarżącego terminów uiszczania opłat mogło wpłynąć negatywnie na system dopłat oraz możliwość realizacji przez skarżącego jego ustawowego uprawnienia do uzyskania dopłaty.
Wyrokiem z dnia 6 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt VI SA/Wa 101/04) stwierdził bezskuteczność czynności Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] września 2003 r. dotyczącą nie udzielenia "S." Sp. z o.o. z siedzibą w W. dopłaty do eksportu cukru B w roku rozliczeniowym 2002/2003. Ponadto Sąd uznał uprawnienie Skarżącej Spółki do uzyskania dopłaty do eksportu cukru B w roku rozliczeniowym 2002/2003, zasądził od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz "S." Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 7.400 zł (siedem tysięcy czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, oraz oddalił skargę w zakresie żądania uznania uprawnienia do uzyskania odsetek.
W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, iż istota sprawy sprowadza się w głównej mierze do ustalenia charakteru uprawnień do uzyskania dopłaty do eksportu cukru. W tym zakresie obowiązująca w roku rozliczeniowym 2002/2003 ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru (Dz. U. Nr 27, poz. 810 ze zm. - zwana dalej ustawą cukrową) w art. 16 ust. 1 przewidywała, że producenci cukru mogą uzyskać dopłaty do eksportu cukru B, izoglukozy B, syropu inulinowego B, a przetwórcy cukru do przerobu na cele niespożywcze. Ustęp 2 tego artykułu stanowił, że całkowita wartość dopłat, o których mowa w ust. 1 pokrywana jest z opłat cukrowych, o których mowa w art. 17 ust. 1, wpłacanych przez producentów cukru buraczanego, izoglukozy i syropu insulinowego (dalej -producenci cukru) do Agencji Rynku Rolnego. Z kolei art. 17 ust. 1 ustawy wprowadzał obowiązek wnoszenia przez producentów cukru opłat cukrowych w określonej wysokości, zaś zgodnie z ust. 2 zgromadzone w ten sposób środki, wpłacane do Agencji Rynku Rolnego na wydzielony rachunek, przeznaczone zostały w całości na dopłaty dla producentów cukru. Dodatkowo w art. 2 pkt. 16 ustawy cukrowej jako opłaty cukrowe określono opłaty od ilości wyprodukowanego cukru A i B, izoglukozy A i B oraz syropu inulinowego, wnoszone przez producentów cukru i przeznaczone na pokrycie kosztów dopłat do eksportu cukru B, izoglukozy B i syropu inulinowego B. Z kolei jako producenta cukru ustawa w art.2 ust. 3 określała przedsiębiorcę w rozumieniu, wówczas obowiązującej, ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej, będącego posiadaczem środków produkcji, umożliwiających wytworzenie cukru buraczanego. Jednocześnie przepisy art. 17 ust. 3 i 4 ustawy cukrowej przewidywały, że w zależności od sytuacji nie wykorzystania bądź odwrotnie przekroczenia zgromadzonych środków pochodzących z opłat cukrowych na dopłaty, nastąpi obniżenie opłat cukrowych w następnym roku rozliczeniowym lub ustali się i pobierze od producentów dodatkowe opłaty.
W konsekwencji WSA w Warszawie stwierdził, iż Agencja Rynku Rolnego była wówczas jedynie administratorem środków pochodzących z opłat cukrowych oraz, że środki te mogły być wykorzystane wyłącznie na dopłaty do eksportu cukru. Producent cukru, który w danym roku rozliczeniowym wyeksportował określoną ton ilość cukru (czyli był eksporterem w rozumieniu ustawy) i wniósł obowiązujące go opłaty cukrowe nabywał z mocy ustawy uprawnienie do uzyskania dopłaty. Rola Agencji Rynku Rolnego ograniczała się zdaniem Sądu w tym zakresie jedynie do czynności materialno - technicznej, polegającej na dokonaniu obliczenia dopłaty w drodze pomnożenia ilości wyeksportowanych ton cukru przez wysokość dopłaty do 1 tony, ustalonej przez Ministra na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy cukrowej oraz przekazaniu tak wyliczonej kwoty z wydzielonego na ten cel rachunku na rachunek beneficjenta dopłaty. Natomiast producent cukru, który nie wyeksportował cukru w danym roku rozliczeniowym, lub nie wniósł opłaty cukrowej, nie nabył z mocy prawa uprawnienia do uzyskania dopłaty do eksportu cukru. Sąd zauważył, że dopiero ustawa z dnia 21 maja 2003 r. o zmianie ustawy o regulacji rynku cukru (Dz. U. Nr 100, poz. 923) wprowadziła opłaty sankcyjne (art. 17 ust. 5 a ) i pozwoliła Prezesowi Agencji na egzekucję tych opłat (art. 17 ust. 5 b i 5 c), tj. nadała temu podmiotowi dalsze uprawnienia.
Sąd zauważył także, iż zarówno przepisy ustawy cukrowej, jak i przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu i terminów pobierania opłat cukrowych nie przewidują żadnych sankcji w postaci utraty uprawnienia do uzyskania dopłaty na skutek przekroczenia terminu uiszczenia opłat. Wbrew twierdzeniom Agencji nie można uznać tych terminów za terminy zawite, po upływie których następowało wygaśnięcie prawa do dopłaty, bowiem kwestia ta wymaga wyraźnego uregulowania ustawowego.
W konsekwencji, według WSA obowiązujące wówczas przepisy nie przewidywały możliwości odmowy udzielenia dopłaty jeśli spełnione były łącznie następujące warunki;
- wnioskodawca był producentem cukru w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy cukrowej,
- wyeksportował określoną ilość cukru w danym roku rozliczeniowym (art. 16 ust. 3 pkt. 5 ustawy cukrowej),
- uiścił obowiązkowe opłaty cukrowe (art. 17 ustawy cukrowej). Strona skarżąca spełniła zaś w sprawie wszystkie te wymogi.
Odnosząc się z kolei do kwestii uprawnienia Prezesa Agencji Rynku Rolnego do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach związanych z dopłatami do eksportu cukru Sąd ustalił, iż brak było podstaw prawnych do takiego działania po stronie tego organu administracji publicznej.
Tym niemniej w wyniku przeprowadzonych rozważań uznano, że zaskarżone pismo Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] września 2003 r. należy uznać za czynność w rozumieniu art. 3 § 2 ust. 4 p.p.s.a. Odmowa udzielenia skarżącemu dopłaty do eksportu cukru sprowadzała się w istocie do zaniechania przekazania określonej kwoty pieniężnej, (stanowiącej iloczyn ilości ton wyeksportowanego cukru i kwoty dopłaty do 1 tony ustalonej przez Ministra) z rachunku bankowego Agencji na rachunek bankowy C. i była rozstrzygnięciem władczym organu w indywidualnej sprawie, dotyczącej uprawnienia (uzyskania dopłaty), wynikającego z przepisów prawa - w tym wypadku ustawy cukrowej.
Powyższy wyrok zaskarżył w całości Prezes Agencji Rynku Rolnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, iż WSA w Warszawie naruszył przepis prawa materialnego, polegający na błędnej wykładni § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu oraz terminów pobierania opłat cukrowych (Dz. U. Nr 153, poz. 1770) w zw. z art. 17 ust. 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru (Dz. U. Nr 76, poz. 810 ze zm.) wskutek uznania, że termin przewidziany do uiszczenia przez producentów cukru raty zaliczkowej i końcowej opłat cukrowych nie jest terminem materialnoprawnym, od którego zależy uprawnienie producenta cukru do dopłaty do eksportu cukru B. Wskazał, iż prawo do otrzymania dopłaty do eksportu cukru B wynika z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru (Dz. U. Nr 76, poz. 810 ze zm.). Ustawodawca stwierdził, iż "producenci cukru mogą uzyskać dopłaty do eksportu cukru B (...)". Z przywołanej ustawy o regulacji rynku cukru wynika ponadto, że na dopłaty do eksportu cukru B przeznacza się w całości środki pochodzące z opłat cukrowych (art. 17 ust. 2). Natomiast opłaty cukrowe wnoszą producenci cukru dysponujący limitami produkcyjnymi (kwota A i B cukru). Jego zdaniem Sąd powinien uznać w niniejszej sprawie iż wolą ustawodawcy było powiązanie obowiązku wnoszenia opłat cukrowych z uprawnieniem do uzyskania dopłaty do eksportu cukru B. Organ wyraził przy tym swoje przekonanie, iż taki mechanizm stanowiłby o sensie dopłat do eksportu w ogóle. Prezes Agencji Rynku Rolnego w ramach realizacji tego mechanizmu dzieli tylko to co wpłynie na wyodrębniony rachunek Agencji z tytułu opłat cukrowych i to od tych podmiotów, które mogą ubiegać się następnie o dopłaty do eksportu.
Ponadto zdaniem Skarżącego istota sprawy polega na błędnej ocenie przez WSA w Warszawie charakteru prawnego terminu z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW w sprawie trybu oraz terminów pobierania opłat cukrowych, a mianowicie wskazania, iż jest to termin procesowy, nie zaś materialnoprawny, którego naruszenie pozbawia stronę uprawnienia do uzyskania dopłaty. Podkreślił, iż artykuł 16 ust. 1 ustawy o regulacji rynku cukru stanowi, że producenci cukru mogą uzyskać dopłaty do eksportu cukru B. Użycie wyrażenia "mogą uzyskać dopłaty" wskazuje zatem jednoznacznie, że wolą ustawodawcy było uzależnienie tego uprawnienia od spełnienia określonych warunków. Nie wystarczy być producentem cukru i wyeksportować cukier, by nabyć prawo do dopłaty. Dalej, w art. 17 ust. 1 wyartykułowany jest obowiązek producentów cukru do wniesienia opłaty cukrowe. Zestawienie tego przepisu z postanowieniami art. 17 ust. 2, który mówi, że "środki pochodzące z opłat przeznacza się w całości na dopłaty, o których mowa w art. 16 ust. 1" prowadzi do wniosku, że prawo do dopłaty zależy od uiszczenia tej opłaty cukrowej. O tym natomiast jaka to ma być opłata, tj. w jakiej wysokości i kiedy musi być wpłacona, ustawodawca rozstrzygnął w trybie rozporządzenia, do wydania którego upoważnił ministra właściwego do spraw rynków rolnych. Tym samym przedstawiony w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pogląd prawny Prezes Agencji uznał za błędny i w konsekwencji wniósł o:
1. - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o merytoryczne rozpatrzenie sprawy,
- zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm
przepisanych, ewentualnie o
2. - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
W związku ze skargą kasacyjną Prezesa Agencji Rynku Rolnego "S." Sp. z o.o. wniosła, w złożonej do WSA w Warszawie w dniu 24.03.2005 r. odpowiedzi na skargę, o oddalenie środka odwoławczego, jako pozbawionego uzasadnionych podstaw oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podkreślono, iż według strony postępowania terminy określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20.12.2001 r. w sprawie trybu i terminów pobierania opłat cukrowych (Dz. U. Nr 153 poz. 1770) mają charakter proceduralny, nie zaś materialny, jak chce tego Prezes Agencji. Wskazano, iż zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego "terminy materialne to takie, które są elementem jakiegoś prawa (uprawnienia)". Tymczasem w sprawie dopłat z tytułu eksportu cukru uprawnienie do ich otrzymania przysługuje producentom cukru niezależnie od tego, czy wpłacili w terminie tzw. opłatę cukrową, czy też nie. W tej sytuacji, podjęta przez organ próba uzależnienia na podstawie art. 16 ustawy cukrowej uprawnień producentów cukru do dopłat z tytułu eksportu od terminowego opłacenia opłaty cukrowej jest w ocenie "S." Sp. z o.o. bezzasadna. Dodatkowo za procesowym, a nie materialnoprawnym charakterem terminów przemawia jej zdaniem także fakt, iż nowelizacją ustawy cukrowej z dnia 21 maja 2003 r. ustawodawca nałożył obowiązek uiszczenia opłat sanacyjnych na producentów cukru, którzy nie uiścili w terminie opłat cukrowych, niezależnie od obowiązku wpłacenia przez nich również zaległych opłat cukrowych. Gdyby zatem termin do uiszczenia opłat cukrowych był terminem materialnoprawnym, którego upływ powodowałby wygaśnięcie obowiązku zapłaty opłat cukrowych ustawodawca nie zobowiązywałby producentów do ich zapłaty po tym terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Należy podkreślić przede wszystkim, iż zgodnie z art.183§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ DzU Nr 153, poz.1270 ze zm. powoływanej dalej jako ppsa/ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej , biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
Na podstawie art.183§2 ppsa nieważność taka zachodzi:
1. jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna,
2. jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej , organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany,
3. jeżeli w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona,
4. jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznawaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy ,
5. jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw,
6. jeżeli wojewódzki sąd administracyjny orzekł w sprawie , w której jest właściwy Naczelny Sąd Administracyjny.
W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się jakiejkolwiek z przyczyn nieważności, stąd rozpatrywał ją jedynie w granicach skargi kasacyjnej. Stwierdził przy tym, iż skarga ta nie ma uzasadnionych podstaw. Nie podzielił bowiem stanowiska skarżącego co do charakteru prawnego terminu wynikającego z §4 ust.1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001r w sprawie trybu oraz terminów pobierania opłat cukrowych/ DzU Nr 153, poz, 1770 / w zw. z art. 17 ust. 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r o regulacji rynku cukru /DzU Nr 76 poz. 810 ze zm/ uznając , iż termin ten nie był terminem materialnoprawnym, od którego zależało uprawnienie producenta cukru do dopłaty do eksportu cukru B.
Termin prawa materialnego , jak wskazano w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 1998 r sygn. akt II S.A. 1252/97, ogranicza bowiem w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych , a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji . Takiego skutku w świetle obowiązujących przepisów nie wywoływało natomiast przekroczenie terminu uiszczenia opłat cukrowych.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, ,iż prawo do dopłat cukrowych wynikało z art.16 ust.1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r o regulacji rynku cukru . Zgodnie z nim producenci mogli uzyskać dopłaty do eksportu cukru B, izoglukozy B, syropu inuloinowego B , a przetwórcy cukru do przerobu cukru na cele niespożywcze. Na podstawie ust.2 całkowita wartość dopłat , o których mowa w ust.1 pokrywana była z opłat cukrowych, o których mowa w art.17 ust.1 , wpłacanych przez producentów cukru buraczanego, izoglukozy i syropu inulinowego do Agencji Rynku Rolnego.
Obowiązek uiszczenia opłat cukrowych wynikał natomiast z art.17ust.1 ustawy. Zgodnie z nim producenci cukru, izoglukozy lub syropu inulinowego zobowiązani zostali do wniesienia do Agencji Rynku Rolnego opłat cukrowych w określonej wysokości, przy czym w art.17 ust.6 upoważniono Ministra właściwego do spraw rynków rolnych ........do określenia w drodze rozporządzenia trybu oraz terminów pobierania opłat cukrowych , uwzględniając zabezpieczenie prawa eksporterów do całkowitej wartości dopłat do eksportu cukru B, izoglukozy B, syropu inulinowego oraz przetwórców cukru do przerobu cukru na cele niespożywcze.
Przedmiotowe rozporządzenie przewidywało w § 1 wpłacanie opłat cukrowych w dwóch ratach : zaliczkowej i końcowej oraz określało wysokość tych rat. Zgodnie z §4 ust.1 rozporządzenia ratę zaliczkową opłat cukrowych , o której mowa w §1 ust.2 wpłacało się do dnia 31 grudnia danego roku rozliczeniowego. Na podstawie zaś ust.2 ratę końcową opłat cukrowych o której mowa w §1 ust.3 wpłacało się w odniesieniu do cukru A i B w terminie do dnia 30 kwietnia danego roku rozliczeniowego a w odniesieniu do izoglukozy A i B w terminie 15 dni od zakończenia danego roku rozliczeniowego.
Analiza przedmiotowych przepisów wskazuje, iż termin określony w §4 ust. 1 i 2 przedmiotowego rozporządzenia miał jedynie charakter terminu określającego wymagalność obowiązku ponoszenia opłat cukrowych, o których mowa w art.17 ustawy. Nie mógł on natomiast wpływać na wymagalność innego prawa, mianowicie prawa do dopłat cukrowych , wynikających z art.16 ustawy. Jak wynika bowiem z powoływanych przepisów prawa te i obowiązki były tylko o tyle zależne, iż wspomniane dopłaty pokrywano z opłat cukrowych wpłacanych na określony rachunek. Nie oznaczało to natomiast uzależnienia uzyskania dopłaty wynikającej z art.16 ustawy od wpłacenia przez producenta w określonym terminie opłaty, przewidzianej w art.17 ustawy. Takiego warunku czy sankcji nie przewidywała ani ustawa ani rozporządzenie. Zarówno art. 16 jak i 17 ustawy nie wiązały bowiem uprawnienia do dopłat z terminowym uiszczeniem opłat . Stąd nie można przyjąć, iż spełnienie obowiązku wpłacenia opłat w określonym terminie było elementem konstrukcyjnym uprawnienia do dopłat cukrowych. Również powoływane rozporządzenie ,określając terminy wykonania obowiązku opłat , nie przewidywało w tym zakresie żadnych sankcji. Należy zresztą podkreślić, iż przedmiotowe rozporządzenie nie mogło wpływać na ukształtowanie prawa do dopłat wynikającego z ustawy ,z uwagi na brak w tym zakresie upoważnienia ustawowego.
Sankcję za nieuiszczenie opłat cukrowych w terminie wprowadzono zresztą dopiero w art.1 pkt 5d ustawy z dnia 21 maja 2003r o zmianie ustawy o regulacji rynku cukru /DzU Nr 100 ,poz.923/ określając w art. 5a ustawy o regulacji rynku cukru, iż producenci... którzy nie uiścili do Agencji Rynku Rolnego opłat cukrowych o których mowa w ust.1 są obowiązani do wniesienia wraz z tymi opłatami cukrowymi opłat sankcyjnych w wysokości 100% należnej opłaty cukrowej, a także przewidując wydawanie w tym zakresie na podstawie art.17 ust.5b decyzji administracyjnych i stosowania , zgodnie z ust.5c przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji .
Stąd Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art.184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/DzU Nr 153, poz.1270 ze zm./
O kosztach orzeczono na podstawie art.204pkt2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI