II OSK 418/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-04-17
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlaneroboty budowlanewstrzymanie robótadaptacja budynkurozbiórkapozwolenie na budowęwarunki zabudowynadzór budowlanyskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną inwestora, uznając, że rozbiórka istniejącego budynku szkolnego i budowa nowego obiektu od fundamentów stanowi istotne odstępstwo od pozwolenia na budowę zakładającego adaptację i rozbudowę.

Inwestorzy uzyskali pozwolenie na adaptację i rozbudowę istniejącego budynku szkolnego na pensjonat. W trakcie budowy doszło do całkowitej rozbiórki szkoły i budowy nowego obiektu od fundamentów. Organy nadzoru budowlanego wstrzymały roboty, uznając to za istotne odstępstwo od pozwolenia. WSA oddalił skargę inwestora, a NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że całkowita rozbiórka wyklucza możliwość adaptacji i rozbudowy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej W. D. od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Organy nadzoru budowlanego wstrzymały roboty budowlane przy budowie pensjonatu, ponieważ inwestorzy, zamiast adaptować i rozbudować istniejący budynek szkolny, dokonali jego całkowitej rozbiórki i rozpoczęli budowę nowego obiektu od fundamentów. WSA uznał, że takie działania stanowią istotne odstępstwo od warunków pozwolenia na budowę i decyzji o warunkach zabudowy. NSA w swojej analizie podkreślił, że całkowita rozbiórka pierwotnego obiektu zakończyła jego byt fizyczny, co wyklucza możliwość jego adaptacji czy rozbudowy. Sąd odrzucił argumenty skarżącego dotyczące szerokiej interpretacji pojęcia 'adaptacji' oraz zarzuty naruszenia przepisów procesowych i konstytucyjnych, uznając, że inwestor nie mógł obejść obowiązujących norm prawnych poprzez takie działania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, całkowita rozbiórka istniejącego obiektu kończy jego byt fizyczny, co wyklucza możliwość jego adaptacji lub rozbudowy w rozumieniu pozwolenia na budowę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie 'adaptacji' w kontekście pozwolenia na budowę nie obejmuje całkowitej rozbiórki obiektu, który miał być adaptowany. Budowa nowego obiektu od fundamentów stanowi istotne odstępstwo od warunków pozwolenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

P.b. art. 50 § 1 pkt 4

Prawo budowlane

Pozwala na wstrzymanie robót budowlanych prowadzonych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę lub decyzji o warunkach zabudowy.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi, gdy nie ma podstaw do jej uwzględnienia.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia wyroku w przypadku naruszenia prawa materialnego.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 2 i 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia praw i wolności obywatelskich.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Całkowita rozbiórka istniejącego budynku szkolnego i budowa nowego obiektu od fundamentów stanowi istotne odstępstwo od pozwolenia na budowę zakładającego adaptację i rozbudowę. Sąd administracyjny ma prawo do kompleksowej kontroli działalności administracji, w tym interpretacji pojęć prawnych i oceny zgodności z prawem materialnym.

Odrzucone argumenty

Adaptacja może oznaczać daleko idącą ingerencję w elementy konstrukcyjne, w tym rozbiórkę i odbudowę, zwłaszcza w przypadku złego stanu technicznego. Prace budowlane nie odbiegały istotnie od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę, a jedynie dotyczyły konieczności przebudowy fundamentów z powodu ich złego stanu technicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyszedł poza zakres kognicji, samodzielnie ustalając podstawy wydania postanowienia o wstrzymaniu robót. Ograniczenia dla działań inwestora nie były nałożone wprost i bezpośrednio, co narusza art. 31 ust. 2 i 3 Konstytucji RP.

Godne uwagi sformułowania

całkowita rozbiórka pierwotnego obiektu zakończyła jego byt fizyczny, a w konsekwencji wykluczono możliwość przyjęcia, iż obiekt pierwotny może być poddany dalszej rozbudowie lub przebudowie nie można zaakceptować stanowiska skarżącego, że w sprawie nie doszło do całkowitej rozbiórki istniejącej szkoły, w sytuacji kiedy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie bezsprzecznie wynika, iż w chwili obecnej po budynku szkoły nie pozostał w zasadzie żaden ślad.

Skład orzekający

Maria Czapska - Górnikiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Solarski

sędzia

Bożena Walentynowicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'adaptacji' w prawie budowlanym oraz zakres kontroli sądów administracyjnych nad decyzjami organów nadzoru budowlanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy nowego obiektu pod pozorem adaptacji istniejącego, w kontekście przepisów Prawa budowlanego i ochrony terenów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie przepisów prawa budowlanego i jak organy nadzoru mogą reagować na próby obejścia przepisów poprzez manipulowanie definicjami.

Czy rozbiórka starej szkoły i budowa nowej to nadal 'adaptacja'? NSA rozstrzyga.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 418/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bożena Walentynowicz
Jerzy Solarski
Maria Czapska -Górnikiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Sygn. powiązane
II SA/Bk 428/06 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2006-11-21
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz /spr./ Sędziowie sędzia NSA Jerzy Solarski. sędzia NSA Bożena Walentynowicz Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 428/06 w sprawie ze skargi W. D. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
II OSK 418 /07
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu sprawy oddalił skargę wniesioną przez W. D. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego S. z dnia [...], którym to postanowieniem wstrzymano roboty budowlane prowadzone przez inwestorów przy budowie pensjonatu.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż Wójt Gminy J. decyzją z dnia [...], zmienioną następnie decyzją z dnia [...], ustalił na rzecz inwestorów R. i W. małżonków D. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji położonej w miejscowości B., polegającej na adaptacji i rozbudowie budynku szkolnego z przeznaczeniem na pensjonat oraz remoncie budynku gospodarczego wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, obejmującej działki o numerach geodezyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].
Decyzją z dnia [...] Starosta S. zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorom pozwolenia na budowę w postaci adaptacji i rozbudowy istniejącego budynku szkolnego na pensjonat ([...] jednostek mieszkalnych), remont budynku gospodarczego z przeznaczeniem na pomieszczenia techniczno - gospodarcze wraz z przyłączami i urządzeniami infrastruktury technicznej.
W wyniku kontroli przeprowadzonej na terenie objętym inwestycją przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego S. w dniu [...] stwierdzono, iż zakres robót budowlanych znacznie odbiega od ustaleń określonych w decyzjach z dnia [...] o ustaleniu warunków zabudowy i z dnia [...] o pozwoleniu na budowę.
Z uwagi na powyższe Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego S. postanowieniem z dnia [...] wstrzymał roboty budowlane prowadzone przez inwestorów przy budowie pensjonatu.
Organ I instancji wskazał, iż kontrola została przeprowadzona przed wyznaczonym terminem na dzień [...] w związku z informacją o nieprawidłowościach zaistniałych na przedmiotowej budowie. W trakcie kontroli stwierdzono, iż inwestorzy nie prowadzą prac adaptacyjnych budynku szkolnego na pensjonat, lecz realizują całkowicie nowy (od fundamentów) obiekt budowlany po usunięciu budynku szkolnego. Uprawnia to organ nadzoru budowlanego do wstrzymania prowadzonych robót na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. Nr 207, poz. 2016 ze zm.).
Po wydaniu powyższego postanowienia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego S. w dniu [...] ponownie przeprowadził kontrolę w trakcie której stwierdził, iż od dnia [...] stan budowy nie uległ zmianie (potwierdził wykonanie szalunku pod nowy budynek oraz rozebranie ściany piwnic istniejącego budynku szkoły przeznaczonych w projekcie do adaptacji).
Zażalenie na postanowienie z dnia [...] złożył inwestor W. D..
Postanowieniem z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał zaskarżone postanowienie organu I instancji w mocy.
Organ odwoławczy stwierdził, iż dokonana przez inwestorów całkowita rozbiórka istniejącego na datę wydawania pozwolenia na budowę drewnianego budynku szkoły przekracza granice objętej tym pozwoleniem adaptacji budynku. Organ podniósł, iż na datę wydania w rozpoznawanej sprawie decyzji o warunkach zabudowy, zasady zagospodarowania przestrzennego gminy J. uregulowane były w planie zagospodarowania przestrzennego dopuszczającego na terenie [...] Parku Krajobrazowego w strefie ochronnej jeziora H. zmianę funkcji użytkowej istniejącej szkoły na funkcję turystyczną (plan utracił moc z dniem [...]), rozporządzenie Wojewody S. z dnia [...] wprowadzające w strefach ochronnych jezior zakaz wznoszenia jakichkolwiek nowych obiektów budowlanych nie związanych z utrzymaniem zbiorników wodnych oraz przystani wodnych i kąpielisk o charakterze ogólnodostępnym, a następnie zastępujące je rozporządzenie Wojewody [...] z dnia [...], które utrzymało zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie o szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki wodnej, leśnej lub rybackiej. Tymczasem w wyniku kolejnych etapów realizacji inwestycji doszło do istotnych odstępstw od powyższych zasad i wydanych na ich podstawie rozstrzygnięć, do prowadzenia robót budowlanych przy całkowicie nowym obiekcie. W tych okolicznościach postanowienie o wstrzymaniu wykonania robót budowlanych znajduje w ocenie organu II instancji uzasadnienie.
Inwestor J. D. wniósł na postanowienie organu II instancji z dnia [...] skargę do Sądu Administracyjnego żądając jego uchylenia oraz uchylenia postanowienia organu I instancji
Skarżący zarzucił organowi II instancji błędną interpretację przepisu art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego i wskazał, że prowadzone prace budowlane mają swoje uzasadnienie w projekcie budowlanym. Ponadto skarżący zakwestionował stanowisko organu II instancji, jakoby roboty prowadzono w sposób istotnie odbiegający od zasad ustalonych w obowiązujących przepisach.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie organy nadzoru budowlanego wstrzymując roboty budowlane, prowadzone przez R. i W. D., przy budowie pensjonatu zlokalizowanego we wsi B., gm. J. zastosowały pkt 4 art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. Nr 156 z 2006 r. poz. 1118 ze zm. - zwanej dalej Prawem budowlanym), uznając, iż przedmiotowa budowa jest prowadzona w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę i decyzji o warunkach zabudowy tej inwestycji.
Sąd wskazał, iż w sprawie nie budzi wątpliwości, że inwestorzy - R. i W. D. w dniu [...] uzyskali od Wójta Gminy J. decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu działki położonej we wsi B. gm. J., polegającej na adaptacji i rozbudowie istniejącego budynku szkolnego na pensjonat oraz na remoncie budynku gospodarczego wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, zmienioną częściowo w dniu [...]. Następnie inwestorzy otrzymali również w dniu [...] od Starosty S. decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę tj. na adaptację i rozbudowę istniejącego budynku szkolnego na pensjonat, w sposób wyszczególniony w tej decyzji i zgodnie z przedłożonym projektem budowlanym.
W trakcie przeprowadzonej w dniu [...] kontroli przedmiotowej budowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego w S. ustalił, iż wykonano szalunki pod nowy budynek, co potwierdzają dołączone do protokołu zdjęcia. Na tej podstawie w ocenie Sądu zasadnie organ uznał, iż powyższe roboty budowlane w sposób istotny odbiegają od ustaleń określonych w pozwoleniu na budowę oraz w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Decyzje powyższe zezwalały na "adaptację i rozbudowę istniejącego budynku szkolnego na pensjonat", natomiast realizowany obiekt - zdaniem organów nadzoru - był budowany od fundamentów jako całkowicie nowy budynek, po usunięciu całkowitym "istniejącego budynku szkolnego", który miał być adaptowany i rozbudowany.
Powyższe okoliczności stwierdzone przez organy obu instancji znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i jako takie zdaniem Sądu pierwszej instancji nie budzą wątpliwości i odpowiadają prawu.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż stanowisko organów nadzoru budowlanego jest zasadne i to z kilku zasadniczych względów.
W ocenie Sądu nie można zaakceptować stanowiska skarżącego, że w sprawie nie doszło do całkowitej rozbiórki istniejącej szkoły, w sytuacji kiedy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie bezsprzecznie wynika, iż w chwili obecnej po budynku szkoły nie pozostał w zasadzie żaden ślad. Budynek ten został rozebrany całkowicie, łącznie z jego fundamentami. W jaki sposób zatem może nastąpić jego adaptacja czy rozbudowa - jak wskazano w decyzji o warunkach zabudowy i pozwoleniu na budowę - skoro budynek w chwili obecnej nie istnieje. Odmienne zaś stanowisko zdaniem Sądu byłoby sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania. Całkowita likwidacja budynku szkolnego de facto zakończyła jego byt fizyczny, a to jak stwierdzono w zaskarżonym wyroku wyklucza przyjęcie, iż określony budynek może być następnie poddany rozbudowie lub przebudowie.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż skarżący sam podniósł, że przedmiotowy projekt przewidywał wykonanie rozbiórki części budynku będącego w złym stanie technicznym i jej odbudowę w dotychczasowych gabarytach i pierwotnym kształcie oraz poprzez rozbudowę budynku o dwa dodatkowe nowe skrzydła. W trakcie robót budowlanych okazało się jednak, że istniejące ściany są w tak złym stanie technicznym, iż kierownik budowy i inspektor nadzoru podjęli decyzji o całkowitym przemurowaniu ścian, z wykorzystaniem oryginalnego materiału. Powyższe okoliczności potwierdzają fakt dokonania rozbiórki nie części budynku, tak jak wskazano w projekcie budowlanym, a całości budynku, łącznie z jego stanem zerowym.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż rozbudowa już istniejącego budynku może być dokonana jedynie w ten sposób, że będzie ona stanowiła integralną część budynku dotychczasowego i będzie z nim trwale połączona. Nie można przy tym zgodzić się ze skarżącym, iż w sprawie nie doszło do żadnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, w sytuacji kiedy projekt ten zawierał następujące zapisy: "nowy obiekt składać się będzie z trzech wyodrębnionych brył o jednakowych gabarytach, zespolonych ze sobą dwoma łączniami. Część centralną, najbardziej eksponowaną, stanowić będzie odbudowany budynek szkoły" (projekt budowlany str. 15); " w związku ze złym stanem technicznym starego budynku, a także z jego niektórymi parametrami niezgodnymi z wymogami, którymi powinien charakteryzować się budynek pensjonatu, założono rozbiórkę nadziemia starego obiektu i jego odbudowę oraz rozbudowę o dwa nowe skrzydła" (projekt zagospodarowania terenu str. 6).
W konkluzji powyższych wywodów Sąd stwierdził, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i właściwie zinterpretowały oraz zastosowały obowiązujące przepisy prawa.
W tej sytuacji skarga w ocenie Sądu pierwszej instancji nie mogła zostać uwzględniona i podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. -dalej zwanej p.p.s.a.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. D., zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzucie:
1) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego przez przyjęcie, że prace budowlane były prowadzone w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków, określonych w decyzji Starosty S. z dnia [...] o pozwoleniu na budowę;
2) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, co miało wypływ na treść wyroku;
3) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., które miało wpływ na treść wyroku poprzez wyjście poza zakres kognicji sądu administracyjnego,
4) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., które miało wpływ na treść wyroku poprzez brak odniesienia do zarzutów skarżącego;
5) naruszenie art. 31 ust. 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez przyjęcie, że skarżącego wiązały inne, niż nałożone wprost i bezpośrednio decyzją o pozwoleniu na budowę i przepisami prawa ograniczenia.
Wskazując na powyższe zarzuty kasacji strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wadliwie przyjął, iż wykonywane prace w sposób istotny odbiegają od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, a tym samym, że art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego ma w sprawie zastosowanie.
W ocenie skarżącego kluczową kwestią jest interpretacja niezdefiniowanego pojęcia adaptacji występującego w pozwoleniu na budowę. Autor kasacji wskazał, że adaptacje mogą się różnić stopniem przetworzenia i w zależności od sposobu ich przeprowadzenia mogą przekazywać treść w nieznacznie zmieniony sposób lub też mogą być kreowane jako nowe dzieła tworzone "na podstawie" pierwowzoru. W przypadku projektu pensjonatu mamy do czynienia akurat z kreacją nowego dzieła z założeniem adaptacji takich elementów pierwowzoru, które są rzeczywiście istotne w tej konkretnej sytuacji, a więc z adaptacją miejsca, formy obiektu, jego walorów stylowych. Projekt budowlany, z uwagi na zły stan techniczny budynku, zakładał rozbiórkę praktycznie całego istniejącego obiektu. Piwniczka pozostawiana była wyłącznie z uwagi na jej trwałą konstrukcję, ponieważ na podstawie oględzin jej ściany zostały określone przez projektantów w trakcie sporządzania projektu jako betonowe. Tymczasem w trakcie realizacji inwestycji okazało się, że to, co wyglądało jak beton, było wyłącznie odciśniętą w szalunku zaprawą wierzchnią ściany z kamieni polnych ułożonych na zwietrzałej i wykruszonej zaprawie glinianej, to rozbiórka takiej ściany z zamiarem jej powtórnego wymurowania na solidnej już zaprawie nie powinna być żadnym argumentem przeciw zaliczaniu przedmiotowej inwestycji jako adaptacji. Skarżący stwierdził też, iż budynek szkoły nie był obiektem zabytkowym ani objętym jakąkolwiek formą ochrony konserwatorskiej, a jedynie taki jego status mógłby powodować pewne ograniczenia co do sposobu naprawy danej ściany.
Zdaniem skarżącego samo wskazanie przez Starostę w decyzji, że zezwala na "adaptacja i rozbudowę istniejącego budynku szkolnego" wskazuje, iż adaptacja jest czymś więcej, niż tylko rozbudową. A zatem może ona wiązać się z ingerencją w elementy konstrukcyjne budynku - zakresu tej ingerencji ani prawo budowlane, ani orzecznictwo nie określa, zatem decydują o nim konkretne przypadki. W tym kontekście i wobec fatalnego stanu technicznego elementów konstrukcyjnych nie sposób uznać, by adaptacja nie miała oznaczać nawet tak daleko idącej ingerencji, jak w sprawie niniejszej.
Odnośnie art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. strona skarżąca wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny winien był uchylić postanowienie, jeżeli stwierdziłby naruszenie prawa materialnego, a tymczasem w żaden sposób nie zostało wykazane (a obowiązek taki spoczywa na organie administracji, zgodnie z art. 77 kpa), że prowadzone prace budowlane naruszają pozwolenie na budowę lub inne przepisy prawa materialnego.
Jak wskazał skarżący ujawnione wady fundamentów powodowały, że jedyną możliwością ich przebudowy było przemurowanie ich i ponowne wymurowanie w tym samym kształcie, z użyciem tych samych kamieni i nowej, trwalszej zaprawy. Takie działanie było zatem ścisłym wykonywaniem decyzji i nie może być uznane za działanie odbiegające od warunków pozwolenia. Nawet hipotetycznie przyjmując, iż takie działanie stanowiłoby odejście od warunków i ustaleń pozwolenia na budowę, to z całą pewnością nie można ich uznać za istotne, bowiem odtworzenie fundamentów jak i innych elementów odbyłoby się dokładnie tak, jak to określa projekt, stanowiący integralną część pozwolenia na budowę.
Uzasadniając naruszenia art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. autor kasacji wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie miał prawa do ustalania samodzielnie podstaw wydania przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. zaskarżonego postanowienia. Wskazana w zaskarżonym postanowieniu podstawa faktyczna - jak wynika z treści uzasadnienia - to w istocie niezgodność decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Taka niezgodność nie mogła być jednak przedmiotem niniejszego postępowania, a tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny wyszedł poza swe granice kognicji i nie ocenił postanowienia pod względem legalności, ale samodzielnie określił powody wstrzymania robót budowlanych.
W kwestii naruszenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej strona skarżąca podniosła, iż wszelkie zakazy - nakładane czy to w formie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, prawa lokalnego czy też indywidualnych decyzji administracyjnych - są w istocie rzeczy wyjątkami od generalnej zasady wolności i prawa każdego człowieka do czynienia wszystkiego tego, co mu nie jest wyraźnie zakazane. Na organach administracji ciąży obowiązek precyzyjnego i konkretnego oznaczenia granic, na których kończy się wolność obywatela, a obowiązki winny być nałożone wprost i bezpośrednio - w przeciwnym razie nie wiążą. W niniejszej sprawie słowo "adaptacja", użyte w pozwoleniu na budowę, nie jest zdefiniowane w przepisach budowlanych a zatem należy nadać mu możliwie najszerszą interpretacją - czyli taką, że w niniejszej prawie miała miejsce adaptacja budynku szkoły, a działanie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. jest błędne i bezprawne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna oceniana w granicach zakreślonych art. 183 p.p.s.a. jest pozbawiona uzasadnionych podstaw.
Wobec przedstawienia przez stronę skarżącą zarzutów zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i prawa procesowego w pierwszej kolejności konieczne jest odniesienie się do zarzutów dotyczących prawa procesowego.
Nie może być przyjęty za trafny zarzut naruszenie prawa procesowego, tj. art. 3 § 2 pkt 2 ppsa.
Analizując treść tej normy prawnej konieczne jest nawiązanie do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2007 r. (sygn. akt I FPS 1/06). Kontrola sądowa - jak wyjaśnił NSA w uzasadnieniu powołanej uchwały - zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. zawsze musi być dokonywana w trzech płaszczyznach, którymi są: a) ocena zgodności rozstrzygnięcia (decyzji albo innego aktu) lub działania z prawem materialnym, b) ocena dochowania wymaganej prawem procedury, c) ocena respektowania reguł kompetencji. Wyeliminowanie którejkolwiek z nich czyniłoby kontrolę sądową ułomną i to w sposób, który godziłby w konstytucyjne prawo do sądu, określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W takiej sytuacji kontrola sądowoadministracyjna byłaby iluzoryczna, co stawiałoby pod znakiem zapytania jej sens. Obowiązek kontroli działalności administracji publicznej przy wydawaniu interpretacji przepisów zostanie zrealizowany jedynie wówczas, gdy sąd przeprowadzi weryfikację zaskarżonej decyzji pod względem formalnym, jak również merytorycznie oceni stanowisko organu, a orzeczenie sądu odniesie się do wszystkich przypadków ewentualnego naruszenia prawa. W ten jedynie sposób może zostać spełniony postulat dokonania pełnej i rzeczywistej kontroli działalności administracji publicznej.
Przenosząc powyższe wywody na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, poddając zaskarżone postanowienie kompleksowej analizie, także w kontekście interpretacji pojęć mających znaczenie dla zastosowania określonych norm prawnych niewątpliwie nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 3 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Do takiej analizy Sąd pierwszej instancji był zobligowany nie tylko treścią norm określających jego kognicję, ale także wobec zarzutów samego skarżącego, który wnosząc skargę na skarżone postanowienie powoływał się na treść projektu budowlanego oraz treść dotychczas wydanych decyzji. Mając na względzie fakt, że organ odwoławczy z kolei przytoczył w swym postanowieniu również treść aktów prawnych regulujących warunki zagospodarowania terenu objętego przedmiotową inwestycją, to za pozbawione jakichkolwiek podstaw uznać trzeba zarzuty kasacji kwestionujące przekroczenie przez Sąd pierwszej instancji kognicji przez powołanie się w zaskarżonym wyroku na treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz treść decyzji o warunkach zabudowy.
Oceniając zasadność powyższego zarzutu należy mieć też na względzie dyspozycję art. 141 § 4 p.p.s.a. W myśl tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Stwierdzić trzeba, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku wbrew odmiennym wywodom kasacji wszystkie te elementy na jakie wskazuje art. 141 § 4 p.p.s.a. zawiera, a tym samym zarzut naruszenia tej normy nie jest trafny.
Konkludując uwagi wyżej przedstawione trzeba stwierdzić, iż chybiony jest również zarzut naruszenie art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. Przy czym skarżący uchybienie dyspozycji art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. upatrywał w fakcie jego niezastosowanie.
W niniejszej sprawie skarżący podnosząc wskazane wyżej zarzuty naruszenia prawa procesowego oraz zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego i zarzut naruszenia art. 31 ust. 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zmierzał do wykazania, iż zatwierdzony projekt budowlany i udzielone mu pozwolenie na budowę dopuszczało możliwość dokonania najpierw całkowitej rozbiórki obiektu objętego adaptacją, a następnie zrealizowanie obiektu łącznie z tymi elementami, w odniesieniu do których zatwierdzony projekt budowlany nie przewidywał ich rozbiórki.
Z takim stanowiskiem strony skarżącej nie sposób w warunkach niniejszej sprawy się zgodzić.
Zarówno organy, jak i Sąd pierwszej instancji, a także skarżący wskazywali na konieczność określenia pojęcia "adaptacji" zamieszczonego w decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i zezwalającej na prowadzenie robót budowlanych. Stwierdzić trzeba, iż trafnie Sąd definiując to pojęcie odwołał się do treści projektu budowlanego. Zauważyć przy tym trzeba, iż na treść tego samego projektu powołał się też inwestor. Z tym że inwestor stwierdzeniom zawartym w projekcie budowlanym przypisał całkowicie inne znaczenie, niż to które z postanowień tego projektu wynikało wprost i to bez potrzeby przeprowadzania wykładni określonych pojęć. Bowiem jakie elementy w pierwotnym budynku należało rozebrać w projekcie budowlanym sporządzonym przez inwestora określono i nie winno to budzić wątpliwości. Fakt, że w trakcie realizacji inwestycji okazało się, że te części obiektu, których rozbiórki nie przewidziano w projekcie, z uwagi na swój zły stan techniczny musiały być rozebrane, aby możliwe było kontynuowanie budowy, nie uprawniał inwestora do prowadzenia prac w projekcie nie przewidzianych.
Trafnie wskazano w zaskarżonym wyroku, iż całkowita rozbiórka pierwotnego obiektu zakończyła jego byt fizyczny, a w konsekwencji wykluczono możliwość przyjęcia, iż obiekt pierwotny może być poddany dalszej rozbudowie lub przebudowie.
Zaakceptowanie wywodów kasacji prowadziłoby do konkluzji, iż inwestor podejmowanymi przez siebie czynnościami zmierzał do obejścia obowiązujących norm prawnych. Takie działanie inwestora nie może jednak zyskać akceptacji, jako naruszające istniejący porządek prawny.
Za nieuprawniony uznać trzeba też zarzut naruszenia art. 31 ust. 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wbrew bowiem odmiennym wywodom autora kasacji ograniczenia dla działań podejmowanych przez inwestora wynikały z treści decyzji zatwierdzającej projekt budowlany, w oparciu o który prowadzone były przedmiotowe roboty, jak i z treści przepisów ustawy Prawo budowlane, udzielających inwestorowi prawa do realizacji określonej inwestycji, ale też i wskazujących na konsekwencji odstąpienia od postanowień zatwierdzonej decyzji obejmującej konkretny projekt budowlany.
Ze wskazanych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw oddalił na mocy art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI