II OSK 417/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-01-24
NSAinneWysokansa
dopłatyeksportcukierrolnictwoterminyopłatyprawo administracyjneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa Agencji Rynku Rolnego, potwierdzając prawo spółki do dopłat do eksportu cukru mimo uchybienia terminowi płatności opłat.

Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty dopłat do eksportu cukru przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego z powodu uchybienia terminowi płatności opłat cukrowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał odmowę za bezskuteczną i przyznał spółce prawo do dopłaty. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że przepisy nie przewidywały utraty prawa do dopłaty z powodu przekroczenia terminu płatności opłat.

Prezes Agencji Rynku Rolnego odmówił Spółce Akcyjnej C. P. dopłaty do eksportu cukru, powołując się na nieuiszczenie opłat cukrowych w terminach określonych w rozporządzeniu. Spółka zakwestionowała upoważnienie Agencji do określania takich warunków i uznała, że odmowa była uznaniowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził bezskuteczność czynności Prezesa i uznał prawo spółki do dopłaty, wskazując, że Agencja była jedynie administratorem środków z opłat, a przepisy nie przewidywały sankcji w postaci utraty prawa do dopłaty za nieterminowe uiszczenie opłat. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Prezesa Agencji, podzielił stanowisko WSA. Sąd uznał, że termin płatności opłat cukrowych miał charakter wymagalności obowiązku, a nie materialnoprawny, od którego zależało uprawnienie do dopłaty. Podkreślono, że ustawa ani rozporządzenie nie wiązały uzyskania dopłaty z terminowym uiszczeniem opłaty, a sankcje za nieterminowe płatności wprowadzono dopiero późniejszą nowelizacją ustawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, uchybienie terminowi płatności opłat cukrowych nie skutkuje utratą prawa do uzyskania dopłaty do eksportu cukru, jeśli pozostałe warunki ustawowe zostały spełnione.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o regulacji rynku cukru oraz rozporządzenie wykonawcze nie przewidywały sankcji w postaci utraty prawa do dopłaty z powodu przekroczenia terminu uiszczenia opłat cukrowych. Termin ten miał charakter wymagalności obowiązku, a nie materialnoprawny, od którego zależało uprawnienie do dopłaty. Sankcje za nieterminowe płatności wprowadzono dopiero późniejszą nowelizacją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.r.c. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru

u.r.c. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru

u.r.c. art. 17 § 2

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru

u.r.c. art. 17 § 6

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru

rozp. MRiRW art. 4 § 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu i terminów pobierania opłat cukrowych

rozp. MRiRW art. 4 § 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu i terminów pobierania opłat cukrowych

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.z.u.r.c. art. 1 § 5d

Ustawa z dnia 21 maja 2003 r. o zmianie ustawy o regulacji rynku cukru

u.z.u.r.c. art. 5a

Ustawa z dnia 21 maja 2003 r. o zmianie ustawy o regulacji rynku cukru

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy ustawy i rozporządzenia nie przewidują utraty prawa do dopłaty z powodu przekroczenia terminu płatności opłat cukrowych. Termin płatności opłat cukrowych ma charakter wymagalności obowiązku, a nie materialnoprawny, od którego zależy uprawnienie do dopłaty. Agencja Rynku Rolnego pełniła jedynie funkcję administratora środków, a nie organu decyzyjnego w sprawie przyznawania dopłat.

Odrzucone argumenty

Uchybienie terminowi płatności opłat cukrowych skutkuje utratą prawa do dopłaty. Termin płatności opłat cukrowych jest terminem materialnoprawnym, którego naruszenie pozbawia stronę uprawnienia do dopłaty. Wolą ustawodawcy było powiązanie obowiązku wnoszenia opłat cukrowych z uprawnieniem do uzyskania dopłaty.

Godne uwagi sformułowania

Agencja Rynku Rolnego była wówczas jedynie administratorem środków pochodzących z opłat cukrowych. Termin określony w §4 ust. 1 i 2 przedmiotowego rozporządzenia miał jedynie charakter terminu określającego wymagalność obowiązku ponoszenia opłat cukrowych, o których mowa w art.17 ustawy. Nie mógł on natomiast wpływać na wymagalność innego prawa, mianowicie prawa do dopłat cukrowych , wynikających z art.16 ustawy.

Skład orzekający

Maria Wiśniewska

przewodniczący

Barbara Adamiak

członek

Małgorzata Jaśkowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopłat do eksportu w rolnictwie, charakteru terminów płatności opłat jako warunku uzyskania świadczenia, oraz zakresu kompetencji organów administracji w sprawach dopłat."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego z lat 2002-2003 i specyficznej branży (cukrownictwo). Późniejsze zmiany legislacyjne mogły wpłynąć na aktualność niektórych aspektów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna interpretacja przepisów dotyczących terminów i warunków uzyskania świadczeń publicznych, nawet w tak specyficznej branży jak rolnictwo.

Uchybiłeś terminowi płatności? Nadal możesz dostać dopłatę! NSA wyjaśnia.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 417/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak
Małgorzata Jaśkowska /sprawozdawca/
Maria Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 99/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-01-06
Skarżony organ
Prezes Agencji Rynku Rolnego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, Sędziowie NSA Barbara Adamiak, Małgorzata Jaśkowska (spr.), Protokolant Anna Wieczorek, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Agencji Rynku Rolnego od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 stycznia 2005r., sygn. akt VI SA/Wa 99/04 w sprawie ze skargi Spółki Akcyjnej C. P. w P. na czynność Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] września 2003r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia dopłat do eksportu cukru B. 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz Spółki Akcyjnej C. P. w P. kwotę 120 ( sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Prezes Agencji Rynku Rolnego pismem z dnia [...] września 2003 r., nr [...] poinformował C. P. S.A., iż nie przysługuje jej dopłata z tytułu eksportu 355 ton cukru. Stanowisko to zostało następnie potwierdzone pismem Zastępcy Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] grudnia 2003 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą odmowy udzielenia dopłaty jest uregulowanie zawarte w pkt. 12 "Zasad dokonywania dopłat do eksportu cukru B / izoglukozy B/ realizowanymi w roku rozliczeniowym 2002/2003" (zwanych dalej Zasadami), stanowiące, iż producent cukru ubiegający się o dopłatę do wyeksportowanego cukru B musi wnieść opłaty w terminach określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu i terminów pobierania opłat cukrowych (Dz. U. Nr 153 poz. 1770), co w wypadku skarżącego nie miało miejsca. W uzasadnieniu organ zauważył ponadto, że stosownie do treści art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru (Dz. U. Nr 76 poz. 810 ze zm.) na dopłaty przeznaczane są tylko i wyłącznie środki pochodzące z opłat wnoszonych przez producentów cukru, nie zaś środki pochodzące z budżetu. W konsekwencji Agencja Rynku Rolnego pełni jedynie funkcję administratora tych środków. Jej zdaniem gramatyczna wykładnia art. 16 ustawy o regulacji rynku cukru prowadzi do wniosku, że fakt bycia producentem cukru sam przez się nie przesądza o obowiązku wypłacenia dopłaty przez Agencję. Aby uruchomienie dopłat było możliwe w Agencji Rynku Rolnego zostały opracowane "Zasady dokonywania dopłat do eksportu cukru białego B / izoglukozy B/ realizowanych w roku rozliczeniowym 2002/2003". Treść tych Zasad była konsultowana z Ministrem i Zasady te są spójne z przepisami obowiązującego prawa oraz uwzględniają interes producentów cukru, którzy wywiązują się ze swych zobowiązań. Dodatkowo w uzasadnieniu pisma stwierdzono, że sposób rozdziału środków w roku rozliczeniowym 2002/2003 został zaakceptowany przez Komisję Porozumiewawczą do Spraw Cukru, która w uchwale z dnia 14 października 2003 r. pozytywnie zaopiniowała przedłożone sprawozdanie.
W złożonej na ostateczną decyzję Prezesa Agencji skardze C. wnosząc o bezskuteczność czynności odmowy i uznanie uprawnienia do dopłaty, zakwestionowała upoważnienie Agencji do określania norm dotyczących warunków oraz zasad udzielania dopłat, które to normy w rozpoznawanej sprawie przyjęły formę pod nazwą" Zasady dokonywania dopłat do eksportu cukru białego B/izoglukozy B /realizowanych w roku rozliczeniowym 2002/2003". Stwierdziła, że pod rządami ustawy z dnia 26 sierpnia 1994 r. o regulacji rynku cukru, sprawy dopłat były rozstrzygane przez Radę Ministrów w drodze rozporządzeń wydawanych na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawowego. Natomiast nie może stanowić podstawy prawnej decyzji akt prawodawczy wydany na podstawie przepisu mającego charakter ogólnej normy kompetencyjnej.
Zdaniem skarżącego, Agencja odmawiając udzielania dopłaty do eksportu cukru, podjęła rozstrzygnięcie uznaniowe, które jest ograniczone normami prawa i które to rozstrzygnięcie powinno zawierać szczegółowe uzasadnienie, wyjaśniające dlaczego naruszenie przez skarżącego terminów uiszczania opłat mogło wpłynąć negatywnie na system dopłat oraz możliwość realizacji przez skarżącego jego ustawowego uprawnienia do uzyskania dopłaty.
Wyrokiem z dnia 6 stycznia 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 99/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził bezskuteczność czynności Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] września 2003r. dotyczącą nie udzielenia C. P. S. A. w P. dopłaty do eksportu cukru B w roku rozliczeniowym 2002/2003. Ponadto Sąd uznał uprawnienie C. P. SA w P. do uzyskania dopłaty do eksportu cukru B w roku rozliczeniowym 2002/2003, zasądził od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz C. P. S.A. w P. kwotę 7.400 zł (siedem tysięcy czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, oraz oddalił skargę w zakresie żądania uznania uprawnienia do uzyskania odsetek.
W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, iż istota sprawy sprowadza się w głównej mierze do ustalenia charakteru uprawnień do uzyskania dopłaty do eksportu cukru. W tym zakresie obowiązująca w roku rozliczeniowym 2002/2003 ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru (Dz. U. Nr 27, poz. 810 ze zm. - zwana dalej ustawą cukrową) w art. 16 ust. 1 przewidywała, że producenci cukru mogą uzyskać dopłaty do eksportu cukru B, izoglukozy B, syropu inulinowego B, a przetwórcy cukru do przerobu na cele niespożywcze. Ustęp 2 tego artykułu stanowił, że całkowita wartość dopłat, o których mowa w ust. 1 pokrywana jest z opłat cukrowych, o których mowa w art. 17 ust. 1, wpłacanych przez producentów cukru buraczanego, izoglukozy i syropu insulinowego (dalej -producenci cukru) do Agencji Rynku Rolnego. Z kolei art. 17 ust. 1 ustawy wprowadzał obowiązek wnoszenia przez producentów cukru opłat cukrowych w określonej wysokości, zaś zgodnie z ust. 2 zgromadzone w ten sposób środki, wpłacane do Agencji Rynku Rolnego na wydzielony rachunek, przeznaczone zostały w całości na dopłaty dla producentów cukru. Dodatkowo w art. 2 pkt. 16 ustawy cukrowej jako opłaty cukrowe określono opłaty od ilości wyprodukowanego cukru A i B, izoglukozy A i B oraz syropu inulinowego, wnoszone przez producentów cukru i przeznaczone na pokrycie kosztów dopłat do eksportu cukru B, izoglukozy B i syropu inulinowego B. Z kolei jako producenta cukru ustawa w art.2 ust. 3 określała przedsiębiorcę w rozumieniu, wówczas obowiązującej, ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej, będącego posiadaczem środków produkcji, umożliwiających wytworzenie cukru buraczanego. Jednocześnie przepisy art. 17 ust. 3 i 4 ustawy cukrowej przewidywały, że w zależności od sytuacji nie wykorzystania bądź odwrotnie przekroczenia zgromadzonych środków pochodzących z opłat cukrowych na dopłaty, nastąpi obniżenie opłat cukrowych w następnym roku rozliczeniowym lub ustali się i pobierze od producentów dodatkowe opłaty.
W konsekwencji WSA w Warszawie stwierdził, iż Agencja Rynku Rolnego była wówczas jedynie administratorem środków pochodzących z opłat cukrowych oraz, że środki te mogły być wykorzystane wyłącznie na dopłaty do eksportu cukru. Producent cukru, który w danym roku rozliczeniowym wyeksportował określoną ton ilość cukru (czyli był eksporterem w rozumieniu ustawy) i wniósł obowiązujące go opłaty cukrowe nabywał z mocy ustawy uprawnienie do uzyskania dopłaty. Rola Agencji Rynku Rolnego ograniczała się zdaniem Sądu w tym zakresie jedynie do czynności materialno - technicznej, polegającej na dokonaniu obliczenia dopłaty w drodze pomnożenia ilości wyeksportowanych ton cukru przez wysokość dopłaty do 1 tony, ustalonej przez Ministra na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy cukrowej oraz przekazaniu tak wyliczonej kwoty z wydzielonego na ten cel rachunku na rachunek beneficjenta dopłaty. Natomiast producent cukru, który nie wyeksportował cukru w danym roku rozliczeniowym, lub nie wniósł opłaty cukrowej, nie nabył z mocy prawa uprawnienia do uzyskania dopłaty do eksportu cukru. Sąd zauważył, że dopiero ustawa z dnia 21 maja 2003 r. o zmianie ustawy o regulacji rynku cukru (Dz. U. Nr 100, poz. 923) wprowadziła opłaty sankcyjne (art. 17 ust. 5 a ) i pozwoliła Prezesowi Agencji na egzekucję tych opłat (art. 17 ust. 5 b i 5 c), tj. nadała temu podmiotowi dalsze uprawnienia.
Sąd zauważył także, iż zarówno przepisy ustawy cukrowej, jak i przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu i terminów pobierania opłat cukrowych nie przewidują żadnych sankcji w postaci utraty uprawnienia do uzyskania dopłaty na skutek przekroczenia terminu uiszczenia opłat. Wbrew twierdzeniom Agencji nie można uznać tych terminów za terminy zawite, po upływie których następowało wygaśnięcie prawa do dopłaty, bowiem kwestia ta wymaga wyraźnego uregulowania ustawowego.
W konsekwencji, według WSA obowiązujące wówczas przepisy nie przewidywały możliwości odmowy udzielenia dopłaty jeśli spełnione były łącznie następujące warunki;
- wnioskodawca był producentem cukru w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy cukrowej,
- wyeksportował określoną ilość cukru w danym roku rozliczeniowym (art. 16 ust. 3 pkt. 5 ustawy cukrowej),
- uiścił obowiązkowe opłaty cukrowe (art. 17 ustawy cukrowej). Strona skarżąca spełniła zaś w sprawie wszystkie te wymogi.
Odnosząc się z kolei do kwestii uprawnienia Prezesa Agencji Rynku Rolnego do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach związanych z dopłatami do eksportu cukru Sąd ustalił, iż brak było podstaw prawnych do takiego działania po stronie tego organu administracji publicznej.
Tym niemniej w wyniku przeprowadzonych rozważań uznano, że zaskarżone pismo Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] września 2003 r. należy uznać za czynność w rozumieniu art. 3 § 2 ust. 4 p.p.s.a. Odmowa udzielenia skarżącemu dopłaty do eksportu cukru sprowadzała się w istocie do zaniechania przekazania określonej kwoty pieniężnej, (stanowiącej iloczyn ilości ton wyeksportowanego cukru i kwoty dopłaty do 1 tony ustalonej przez Ministra) z rachunku bankowego Agencji na rachunek bankowy C. i była rozstrzygnięciem władczym organu w indywidualnej sprawie, dotyczącej uprawnienia (uzyskania dopłaty), wynikającego z przepisów prawa - w tym wypadku ustawy cukrowej.
Powyższy wyrok zaskarżył w całości Prezes Agencji Rynku Rolnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, iż WSA w Warszawie naruszył przepis prawa materialnego, polegający na błędnej wykładni § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu oraz terminów pobierania opłat cukrowych (Dz. U. Nr 153, poz. 1770) w zw. z art. 17 ust. 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru (Dz. U. Nr 76, poz. 810 ze zm.) wskutek uznania, że termin przewidziany do uiszczenia przez producentów cukru raty zaliczkowej i końcowej opłat cukrowych nie jest terminem materialnoprawnym, od którego zależy uprawnienie producenta cukru do dopłaty do eksportu cukru B. Wskazał, iż prawo do otrzymania dopłaty do eksportu cukru B wynika z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru (Dz. U. Nr 76, poz. 810 ze zm.). Ustawodawca stwierdził, iż "producenci cukru mogą uzyskać dopłaty do eksportu cukru B (...)". Z przywołanej ustawy o regulacji rynku cukru wynika ponadto, że na dopłaty do eksportu cukru B przeznacza się w całości środki pochodzące z opłat cukrowych (art. 17 ust. 2). Natomiast opłaty cukrowe wnoszą producenci cukru dysponujący limitami produkcyjnymi (kwota A i B cukru). Jego zdaniem Sąd powinien uznać w niniejszej sprawie iż wolą ustawodawcy było powiązanie obowiązku wnoszenia opłat cukrowych z uprawnieniem do uzyskania dopłaty do eksportu cukru B. Organ wyraził przy tym swoje przekonanie, iż taki mechanizm stanowiłby o sensie dopłat do eksportu w ogóle. Prezes Agencji Rynku Rolnego w ramach realizacji tego mechanizmu dzieli tylko to co wpłynie na wyodrębniony rachunek Agencji z tytułu opłat cukrowych i to od tych podmiotów, które mogą ubiegać się następnie o dopłaty do eksportu.
Ponadto zdaniem Skarżącego istota sprawy polega na błędnej ocenie przez WSA w Warszawie charakteru prawnego terminu z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW w sprawie trybu oraz terminów pobierania opłat cukrowych, a mianowicie wskazania, iż jest to termin procesowy, nie zaś materialnoprawny, którego naruszenie pozbawia stronę uprawnienia do uzyskania dopłaty. Podkreślił, iż artykuł 16 ust. 1 ustawy o regulacji rynku cukru stanowi, że producenci cukru mogą uzyskać dopłaty do eksportu cukru B. Użycie wyrażenia "mogą uzyskać dopłaty" wskazuje zatem jednoznacznie, że wolą ustawodawcy było uzależnienie tego uprawnienia od spełnienia określonych warunków. Nie wystarczy być producentem cukru i wyeksportować cukier, by nabyć prawo do dopłaty. Dalej, w art. 17 ust. 1 wyartykułowany jest obowiązek producentów cukru do wniesienia opłaty cukrowej. Zestawienie tego przepisu z postanowieniami art. 17 ust. 2, który mówi, że "środki pochodzące z opłat przeznacza się w całości na dopłaty, o których mowa w art. 16 ust. 1" prowadzi do wniosku, że prawo do dopłaty zależy od uiszczenia tej opłaty cukrowej. O tym natomiast jaka to ma być opłata, tj. w jakiej wysokości i kiedy musi być wpłacona, ustawodawca rozstrzygnął w trybie rozporządzenia, do wydania którego upoważnił ministra właściwego do spraw rynków rolnych. Tym samym przedstawiony w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pogląd prawny Prezes Agencji uznał za błędny i w konsekwencji wniósł o:
1. - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o merytoryczne rozpatrzenie sprawy,
- zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm
przepisanych, ewentualnie o
2. -uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną C. P. SA wniosła o jej oddalenie podkreślając, iż termin określony w §4 rozporządzenia nie ma charakteru materialnoprawnego i nie jest elementem uprawnienia do dopłaty do eksportu cukru. Powoływane przepisy nie uniemożliwiają bowiem odmowy udzielenia dopłat w przypadku spełnienia ustawowych warunków. Wniosła także o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Należy podkreślić przede wszystkim, iż zgodnie z art.183§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ DzU Nr 153, poz.1270 ze zm. powoływanej dalej jako ppsa/ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej , biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
Na podstawie art.183§2 ppsa nieważność taka zachodzi:
1. jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna,
2. jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej , organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany,
3. jeżeli w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona,
4. jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznawaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy ,
5. jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw,
6. jeżeli wojewódzki sąd administracyjny orzekł w sprawie , w której jest właściwy Naczelny Sąd Administracyjny.
W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się jakiejkolwiek z przyczyn nieważności, stąd rozpatrywał ją jedynie w granicach skargi kasacyjnej. Stwierdził przy tym, iż skarga ta nie ma uzasadnionych podstaw. Nie podzielił bowiem stanowiska skarżącego co do charakteru prawnego terminu wynikającego z §4 ust.1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001r w sprawie trybu oraz terminów pobierania opłat cukrowych/ DzU Nr 153, poz, 1770 / w zw. z art. 17 ust. 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r o regulacji rynku cukru /DzU Nr 76 poz. 810 ze zm/ uznając , iż termin ten nie był terminem materialnoprawnym, od którego zależało uprawnienie producenta cukru do dopłaty do eksportu cukru B.
Termin prawa materialnego , jak wskazano w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt II S.A. 1252/97, ogranicza bowiem w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych , a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Takiego skutku w świetle obowiązujących przepisów nie wywoływało natomiast przekroczenie terminu uiszczenia opłat cukrowych.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, ,iż prawo do dopłat cukrowych wynikało z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru . Zgodnie z nim producenci mogli uzyskać dopłaty do eksportu cukru B, izoglukozy B, syropu inuloinowego B , a przetwórcy cukru do przerobu cukru na cele niespożywcze. Na podstawie ust.2 całkowita wartość dopłat , o których mowa w ust.1 pokrywana była z opłat cukrowych, o których mowa w art.17 ust.1 , wpłacanych przez producentów cukru buraczanego, izoglukozy i syropu inulinowego do Agencji Rynku Rolnego.
Obowiązek uiszczenia opłat cukrowych wynikał natomiast z art.17ust.1 ustawy. Zgodnie z nim producenci cukru , izoglukozy lub syropu inulinowego zobowiązani zostali do wniesienia do Agencji Rynku Rolnego opłat cukrowych w określonej wysokości, przy czym w art.17 ust.6 upoważniono Ministra właściwego do spraw rynków rolnych do określenia w drodze rozporządzenia trybu oraz terminów pobierania opłat cukrowych , uwzględniając zabezpieczenie prawa eksporterów do całkowitej wartości dopłat do eksportu cukru B, izoglukozy B, syropu inulinowego oraz przetwórców cukru do przerobu cukru na cele niespożywcze.
Przedmiotowe rozporządzenie przewidywało w §1 wpłacanie opłat cukrowych w dwóch ratach : zaliczkowej i końcowej oraz określało wysokość tych rat. Zgodnie z §4 ust.1 rozporządzenia ratę zaliczkową opłat cukrowych , o której mowa w §1 ust.2 wpłacało się do dnia 31 grudnia danego roku rozliczeniowego. Na podstawie zaś ust.2 ratę końcową opłat cukrowych o której mowa w §1 ust.3 wpłacało się w odniesieniu do cukru A i B w terminie do dnia 30 kwietnia danego roku rozliczeniowego a w odniesieniu do izoglukozy A i B w terminie 15 dni od zakończenia danego roku rozliczeniowego.
Analiza przedmiotowych przepisów wskazuje, iż termin określony w §4 ust. 1 i 2 przedmiotowego rozporządzenia miał jedynie charakter terminu określającego wymagalność obowiązku ponoszenia opłat cukrowych, o których mowa w art.17 ustawy. Nie mógł on natomiast wpływać na wymagalność innego prawa, mianowicie prawa do dopłat cukrowych , wynikających z art.16 ustawy. Jak wynika bowiem z powoływanych przepisów prawa te i obowiązki były tylko o tyle zależne, iż wspomniane dopłaty pokrywano z opłat cukrowych wpłacanych na określony rachunek. Nie oznaczało to natomiast uzależnienia uzyskania dopłaty wynikającej z art.16 ustawy od wpłacenia przez producenta w określonym terminie opłaty, przewidzianej w art.17 ustawy. Takiego warunku czy sankcji nie przewidywała ani ustawa ani rozporządzenie. Zarówno art. 16 jak i 17 ustawy nie wiązały bowiem uprawnienia do dopłat z terminowym uiszczeniem opłat . Stąd nie można przyjąć, iż spełnienie obowiązku wpłacenia opłat w określonym terminie było elementem konstrukcyjnym uprawnienia do dopłat cukrowych. Również powoływane rozporządzenie ,określając terminy wykonania obowiązku opłat , nie przewidywało w tym zakresie żadnych sankcji. Należy zresztą podkreślić, iż przedmiotowe rozporządzenie nie mogło wpływać na ukształtowanie prawa do dopłat wynikającego z ustawy ,z uwagi na brak w tym zakresie upoważnienia ustawowego.
Sankcję za nieuiszczenie opłat cukrowych w terminie wprowadzono zresztą dopiero w art.1 pkt 5d ustawy z dnia 21 maja 2003r o zmianie ustawy o regulacji rynku cukru /DzU Nr 100 ,poz.923/ określając w art. 5a ustawy o regulacji rynku cukru, iż producenci... którzy nie uiścili do Agencji Rynku Rolnego opłat cukrowych o których mowa w ust.1 są obowiązani do wniesienia wraz z tymi opłatami cukrowymi opłat sankcyjnych w wysokości 100 % należnej opłaty cukrowej, a także przewidując wydawanie w tym zakresie na podstawie art.17 ust.5b decyzji administracyjnych i stosowania , zgodnie z ust.5c przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji .
Stąd Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art.184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/DzU Nr 153, poz.1270 ze zm./
O kosztach orzeczono na podstawie art.204pkt2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI