II OSK 408/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-03-06
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlaneroboty budowlanewstrzymanie robótnadzór budowlanypostępowanie administracyjneterminyumorzenie postępowaniaskarga kasacyjnaodstępstwa od pozwolenia

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej wstrzymania robót budowlanych, uznając, że upływ dwumiesięcznego terminu na wydanie decyzji przez organ nadzoru budowlanego skutkuje umorzeniem postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R. D. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił skargę na postanowienie o umorzeniu postępowania dotyczącego robót budowlanych. Organ nadzoru budowlanego wstrzymał roboty budowlane z powodu istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę. Jednakże, z powodu upływu dwumiesięcznego terminu na wydanie decyzji merytorycznej, postępowanie zostało umorzone. WSA w Olsztynie utrzymał w mocy postanowienie o umorzeniu, a NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że utrata ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych skutkuje bezprzedmiotowością postępowania.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej R. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wcześniej oddalił skargę na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie. Postanowienie to umarzało postępowanie dotyczące prowadzonych robót budowlanych, polegających na rozbudowie budynku mieszkalnego o poddasze użytkowe, które istotnie odbiegały od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę. Pierwotnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał roboty budowlane. Następnie, po zażaleniu, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie zażaleniowe, uznając, że skarżąca nie posiada przymiotu strony. WSA w Olsztynie uchylił to postanowienie, wskazując na konieczność ustalenia interesu prawnego skarżącej. Kolejne postanowienia i wyroki WSA dotyczyły zawieszenia i umorzenia postępowania. Ostatecznie, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie o wstrzymaniu robót i umorzył postępowanie, argumentując, że dwumiesięczny termin na wydanie decyzji merytorycznej upłynął, co skutkowało utratą ważności postanowienia o wstrzymaniu robót i bezprzedmiotowością postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę R. D. na to postanowienie, potwierdzając, że upływ dwumiesięcznego terminu od doręczenia postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, bez wydania w tym czasie decyzji merytorycznej, powoduje bezprzedmiotowość postępowania i konieczność jego umorzenia. Sąd I instancji odniósł się również do zarzutu braku udziału strony w postępowaniu, wskazując na możliwość wznowienia postępowania, ale jednocześnie podkreślając, że w tym przypadku nie mogłoby zapaść inne rozstrzygnięcie niż umorzenie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną R. D., uznając, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. NSA potwierdził, że utrata ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych stanowi podstawę do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa w związku z art. 50 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego, ponieważ termin 2 miesięcy od doręczenia postanowienia upłynął bez wydania stosownej decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, upływ dwumiesięcznego terminu od doręczenia postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, bez wydania w tym czasie decyzji merytorycznej (o której mowa w art. 50a pkt 2 lub art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego), powoduje utratę ważności postanowienia i bezprzedmiotowość postępowania, co obliguje organ do jego umorzenia.

Uzasadnienie

Przepis art. 50 ust. 4 Prawa budowlanego stanowi, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych traci ważność po upływie 2 miesięcy od dnia doręczenia, chyba że w tym terminie zostanie wydana decyzja merytoryczna. Brak wydania takiej decyzji w zakreślonym terminie oznacza, że organ nie może już wydać żadnego rozstrzygnięcia co do doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.p.b. art. 50 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 50 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych traci ważność po upływie 2 miesięcy od dnia doręczenia, chyba że w tym terminie zostanie wydana decyzja, o której mowa w art. 50a pkt 2 albo art. 51 ust. 1.

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania następuje w formie decyzji administracyjnej, a nie postanowienia.

Pomocnicze

u.p.b. art. 51 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 48 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 49b § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

k.p.a. art. 123

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28 § ust. 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 124

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 146 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 173 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Utrata ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych z powodu upływu dwumiesięcznego terminu bez wydania decyzji merytorycznej skutkuje bezprzedmiotowością postępowania i koniecznością jego umorzenia.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 kpa (brak udziału strony) powinno skutkować uchyleniem postanowienia, nawet jeśli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w swej istocie dotychczasowej.

Godne uwagi sformułowania

organ nadzoru budowlanego obowiązany jest postanowieniem wstrzymać prowadzenie robót budowlanych powyższe postanowienie traci jednak ważność, gdy w terminie 2 miesięcy od jego doręczenia organ nie wyda decyzji Bezskuteczny upływ terminu oznacza, że zakaz prowadzenia robót budowlanych ustaje nie jest dopuszczalne ponowne wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych opartego na tych samych przesłankach co poprzednie umorzenie postępowania z uwagi na upływ terminu określonego w art. 50 ust. 4 Prawa budowlanego nie jest rozstrzygnięciem co do istoty sprawy utrata ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych nie pozbawia organu nadzoru budowlanego uprawnienia do ponownego wstrzymania ich prowadzenia nie uchyla się decyzji jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej

Skład orzekający

Krystyna Borkowska

przewodniczący

Jerzy Bujko

członek

Jerzy Stelmasiak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących wstrzymania robót budowlanych, terminów proceduralnych oraz skutków ich upływu, a także zasady wznowienia postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji upływu terminu z art. 50 ust. 4 Prawa budowlanego. Interpretacja art. 146 § 2 kpa w kontekście wznowienia postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje pułapki proceduralne w prawie budowlanym i znaczenie terminów. Pokazuje, jak błędy organów mogą prowadzić do umorzenia postępowania, nawet jeśli roboty były prowadzone niezgodnie z prawem.

Uważaj na terminy w prawie budowlanym: błąd organu może oznaczać koniec postępowania!

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 408/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Bujko
Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/
Krystyna Borkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Ol 738/05 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2005-12-08
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art. 50 ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2007r., na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Ol 738/05 w sprawie ze skargi R. D. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego prowadzonych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 8 grudnia 2005 r. (sygn.akt II SA/Ol 738/05) oddalił skargę R. D. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2005 roku (Nr [...]) w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego prowadzonych robót budowlanych. Przedstawiając okoliczności faktyczne i prawne rozpatrywanej sprawy, Sąd I instancji stwierdził, że organ I instancji czyli Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r. wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 93, poz. 888) oraz art. 123 kpa, orzekł o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych polegających na rozbudowie budynku mieszkalnego o poddasze użytkowe w D. przy ul. S. (działka nr 1015) realizowanej przez M. B., w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę oraz nałożył na inwestorkę obowiązek zabezpieczenia obiektu przed dostępem osób trzecich.
Następnie, rozpatrując zażalenie wniesione przez J. D., Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Olsztynie postanowieniem z dnia 22 grudnia 2004 r. Nr [...], umorzył postępowanie zażaleniowe. W uzasadnieniu stwierdził, że skarżąca, stosownie do treści art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, nie posiada przymiotu strony w prowadzonym postępowaniu administracyjnym związanym z wydanym pozwoleniem na rozbudowę o poddasze użytkowe budynku mieszkalnego położonego w D. przy ul. S. (działka nr 1015). Z tych względów, wobec braku podstawy prawnej do uznania J. D. oraz R. D. za stronę postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego w stosunku do inwestora, w trybie art. 50 prawa budowlanego, postanowiono o umorzeniu postępowania zażaleniowego.
Na powyższe postanowienie, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, złożyła J D. , który wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2005r. sygn. akt II SA/Ol 109/05 uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie. Sąd orzekł , że w tej sprawie nie mógł być zastosowany przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, gdyż określa on krąg podmiotów, którym przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Natomiast, przedmiotowa sprawa dotyczy postępowania prowadzonego w ramach odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego czyli zachodzi konieczność ustalenia interesu prawnego skarżącej w tym postępowaniu w świetle art. 28 kpa.
Następnie, kolejnym wyrokiem z dnia 19 maja 2005r. (sygn. akt II SA/Ol 161/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił postanowienie Warmińsko- Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia 9 lutego 2005. Nr [...], który uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia 4 stycznia 2005r. w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego i umorzył postępowanie dotyczące prowadzonych robót budowlanych w związku z rozbudową budynku mieszkalnego w D. przy ul. S., działka nr 1015.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Olsztynie postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2005r. (Nr [...]) , wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia 15 listopada 2004r. w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych polegających na rozbudowie budynku mieszkalnego o użytkowe poddasze w D. przy ul. S. (działka nr 1015) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę i umorzył postępowanie w sprawie prowadzonych robót budowlanych dotyczących rozbudowy budynku mieszkalnego w D. przy ul. S. W jego uzasadnieniu podkreślił, że art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane stanowi, że organ nadzoru budowlanego, w przypadkach innych niż określone w art. 48 i art. 49b ust. 1, obowiązany jest postanowieniem wstrzymać prowadzenie robót budowlanych, określając przyczynę wstrzymania robót oraz ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń. Ponadto na to postanowienie służy stronom zażalenie, co nie wstrzymuje jednak jego wykonania zgodnie z zasadami ogólnymi kpa. Natomiast powyższe postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych traci jednak ważność, gdy w terminie 2 miesięcy od jego doręczenia organ nie wyda decyzji, o której mowa w art. 50a pkt 2 albo art. 51 ust. 1. Ponadto okres 2 miesięcy jest okresem, w którym organ nadzoru budowlanego powinien przeprowadzić niezbędne postępowanie wyjaśniające i ewentualnie wdrożyć postępowanie naprawcze. Bezskuteczny upływ terminu oznacza, że zakaz prowadzenia robót budowlanych ustaje, gdyż nie ma już możliwości wydania decyzji zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Jednocześnie organ II instancji stwierdził, że stosownie do zasady "powagi rzeczy osądzonej" nie jest dopuszczalne ponowne wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych opartego na tych samych przesłankach co poprzednie. Ponadto, ponieważ inwestorzy postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych otrzymali w dniu 16 listopada 2004r. to termin do wydania decyzji przez organ I instancji upłynął w dniu 16 stycznia 2005r., lecz z powodu nie wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązki, należało umorzyć postępowanie w niniejszej sprawie.
Następnie, na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożył R. D., który wniósł o jego uchylenie. W treści skargi sformułował następujące zarzuty. Po pierwsze podkreślił, że umorzenie postępowania nastąpiło postanowieniem, co rażąco narusza art. 105 Kpa. Podjęte rozstrzygnięcie narusza także art. 124 kpa, gdyż nie zawiera oznaczenia stron postępowania biorących udział w postępowaniu. Użyte w postanowieniu sformułowanie odnoszące do osób, które postanowienie otrzymują według rozdzielnika nie odpowiada treści art. 124 § 1 kpa.
Po drugie, podniósł, że organ odwoławczy umorzył całe postępowanie dotyczące prowadzonych robót budowlanych przy rozbudowie budynku mieszkalnego w D. przy ul. S., gdy tymczasem zażaleniem objęte zostało tylko wykonanie robót odwadniających ziemnych i rozbiórka dobudówki od strony zachodniej. Po trzecie, organ odwoławczy nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia kręgu podmiotów, którym przysługuje status strony w rozumieniu art. 28 kpa w tym postępowaniu, stosownie do zaleceń wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie sygn. akt II SA/Ol 161/05. Po czwarte, w zaskarżonym postanowieniu organ II instancji nie wykazał bezprzedmiotowości postępowania powołując się jedynie na art. 51 ust. 1 i art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego oraz nie wykazał, że utrata ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych upoważnia do umorzenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Olsztynie podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Ponadto dodał, że organ I instancji miał obowiązek w terminie 2 miesięcy od wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Nie wydanie takiej decyzji w powyższym terminie stanowi naruszenie prawa materialnego i organ musiał orzec o umorzeniu postępowania.
W dniu 5 grudnia 2005r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynęło pismo B. D., która zgłaszając swój udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym zarzuciła skarżonemu postanowieniu naruszenie prawa. Jednocześnie stwierdziła, że posiada przymiot strony w toczącym się postępowaniu, lecz mimo tego nie brała udziału w postępowaniu przed organami orzekającymi w tej sprawie i dlatego też została pozbawiona możliwości obrony swoich praw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że zakres przedmiotowy skargi określa postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie, wydane po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia 15 listopada 2004r. wstrzymującego prowadzenie robót budowlanych polegających na rozbudowie budynku mieszkalnego o użytkowe poddasze w D. przy ul. S. (dz. nr 1015) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, które uchyliło postanowienie organu I instancji i umorzyło postępowanie dotyczące prowadzonych robót budowlanych.
Ponadto Sąd I instancji orzekł, że w świetle art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Z kolei powyższe postanowienie traci ważność po upływie 2 miesięcy od dnia doręczenia, chyba że w tym terminie zostanie wydana decyzja, o której mowa w art. 50a pkt 2 albo art. 51 ust. 1 – (art. 50 ust. 4 Prawo budowlanego). Natomiast, podkreślił Sąd I instancji zarówno z przekazanych Sądowi akt administracyjnych tej sprawy jak i oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie w dniu 8 grudnia 2005r. wynika, że do czasu wydania zaskarżonego postanowienia nie została wydana decyzja, o której mowa w art. 51 ust. 1, bądź art. 50a pkt 2 Prawa budowlanego. Z tych względów, na skutek upływu terminu 2 miesięcy od wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, który to termin upłynął z dniem 16 stycznia 2005r. gdyż postanowienie o wstrzymaniu zostało doręczone w dniu 16 listopada 2004r., inwestor bez konieczności uzyskania jakiegokolwiek orzeczenia organu administracji publicznej mógł podjąć przerwane roboty budowlane związane z rozbudową budynku mieszkalnego położonego przy ul. S. w D. Natomiast, jeżeli termin 2 miesięcy upłynął przed rozpatrzeniem zażalenia wniesionego w trybie art. 50 ust. 5 Prawa budowlanego i organ I instancji w tym czasie nie wydał stosownej decyzji, o której mowa wyżej, organ odwoławczy obowiązany jest umorzyć postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W tym zakresie upływ powyższego terminu powoduje, że organ nie może już wydać jakiejkolwiek decyzji w celu doprowadzenia prowadzonych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Oznacza to, że w tej sprawie organ nadzoru budowlanego I instancji z powodu upływu terminu od wydania postanowienia o wstrzymaniu robót nie mógłby podjąć już żadnego merytorycznego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Ponadto Sąd I instancji orzekł, że nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko organu odwoławczego, iż fakt umorzenia postępowania w przedmiocie prowadzonych robót budowlanych stanowi powagę rzeczy osądzonej i nie jest możliwe ponowne wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych nawet na te same przesłanki co poprzednio, gdyż pogląd powyższy jest chybiony. Umorzenie postępowania z uwagi na upływ terminu określonego w art. 50 ust. 4 Prawa budowlanego nie jest rozstrzygnięciem co do istoty sprawy i w żadnym wypadku nie można przyjąć, iż nastąpiło już merytoryczne rozstrzygnięcie co do stwierdzonych odstępstw od zatwierdzonego projektu i udzielonego pozwolenia na budowę. Dlatego też, utrata ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych nie pozbawia organu nadzoru budowlanego uprawnienia do ponownego wstrzymania ich prowadzenia. Ponadto Sąd I instancji odnosząc się do zarzutu skarżącego, że organ II instancji nie odniósł się co do posiadania przymiotu strony przez skarżącego oraz jego małżonkę w prowadzonym postępowaniu zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 maja 2005 r. (sygn. akt II SA/Ol 161/05) wyjaśnił, iż stosownie do treści art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jednak ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w przypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli spowoduje to, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999r. sygn. akt I SA 2019/98, opublikowany ONSA 2000, Nr 3 poz. 129).
Podobny skutek powoduje także zmiana istotnych okoliczności faktycznych po wydaniu orzeczenia sądowego. W przedmiotowej sprawie doszło do zmiany stanu prawnego, gdyż w dacie ponownego rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy upłynął już 2 miesięczny termin ważności kwestionowanego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych i nie została wydana decyzja, o której mowa w art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Z tych względów w dacie ponownego rozpatrywania niniejszej sprawy, organ odwoławczy nie mógł wykonać wskazań co do dalszego postępowania, które wyrażone zostały w wyroku Sądu, ponieważ z powodu zmiany stanu prawnego zobligowany był do umorzenia postępowania w tej sprawie.
Natomiast zarzut podniesiony w piśmie procesowym uczestniczki postępowania - B. D. - z dnia 3 grudnia 2005r., a dotyczący posiadania przez nią statusu strony, a mimo to nie uczestniczeniu w toczącym się postępowaniu, zdaniem Sądu I instancji nie mógł być uznany za mający wpływ wynik sprawy. W tym zakresie Sąd I instancji orzekł, że nie ma wątpliwości, iż B. D. jest stroną postępowania w niniejszej sprawie jednak okoliczność, iż organ orzekający w sprawie nie doręczył jej postanowienia będącego przedmiotem skargi nie ma istotnego wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Wynika to z tego, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa strona, która bez własnej winy nie brała udziału w sprawie może wystąpić z wnioskiem o wznowienie postępowania. Warunkiem jednakże skuteczności takiego wniosku jest wykazanie, iż bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz spełnienie przesłanek określonych w art. 148 Kpa. Natomiast w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z analizy tego przepisu wynika jednoznacznie, że podstawami do wznowienia postępowania są przesłanki określone w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa, chyba że zachodzą okoliczności przewidziane w art. 146 § 1 lub § 2 kpa. W szczególności, orzekł Sąd I instancji, co wystąpiło w tej sprawie, z dyspozycji art. 146 § 2 kpa wynika, że nie uchyla się decyzji jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Z kolei na mocy art. 126 kpa powyższą regulację stosuje się do postanowień, od których służy zażalenie. W przedmiotowej sprawie po wznowieniu postępowania w sprawie wstrzymania robót budowlanych prowadzonych w warunkach istotnego odstąpienia od wydanego pozwolenia na budowę nie mogłoby zapaść żadne inne rozstrzygnięcie z powodu upływu terminu 2 miesięcy od daty wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych.
Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji uznał, że było to uchybienie przepisów postępowania tj. art. 10 kpa lecz nie stwierdził żeby naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę kasacyjną złożył R. D. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika.
Pełnomocnik skarżącego na podstawie art. 173 § 1 i § 2 cyt. Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżył w całości powyższy wyrok zarzucając mu na podstawie kasacyjnej z art. 174 § 1 cyt. powyższej ustawy następujące naruszenie prawa materialnego. Po pierwsze, błędną wykładnię art. 145 § 1 ust. 1 lit. b cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że nie występuje podstawa wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 kpa w sytuacji przyjęcia założenia , że w wyniku wznowienia decyzja nie zostanie uchylona.
Po drugie, niewłaściwe zastosowanie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, poprzez zastosowanie tego przepisu do obiektu lub jego części wybudowanej poza zakresem pozwolenia na budowę oraz do rozbiórki części obiektu bez wymaganego pozwolenia na rozbiórkę tj. w ramach samowoli budowlanej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 powołanej wyżej ustawy, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. Ponadto należy podkreślić, że w świetle art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a ponadto
2) naruszeniu przepisów postępowania jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na podstawie ustawowej, określonej w art. 174 pkt 1 powołanej ustawy. Należy jednak zauważyć, że samo odwołanie się do podstawy skargi kasacyjnej, przewidzianej w art. 174 pkt 1 powołanej ustawy, nie stanowi przytoczenia prawidłowych podstaw kasacyjnych, jeżeli jest to w powiązaniu z art. 145 § 1 ust. 1 lit. "b" - w istocie jest to art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" - cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, gdyż są to przepisy proceduralne dotyczące wznowienia postępowania, a nie prawa materialnego. Ponadto Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że chociaż B. D. jest stroną postępowania w przedmiotowej sprawie i nie brała udziału w tym postępowaniu bez własnej winy, to jednak zachodzi przesłanka z art. 146 § 2 kpa. Wynika to z tego, że wbrew zarzutowi ze skargi kasacyjnej dotyczącej naruszenia art. 174 pkt 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 50 ust. 1 pkt 4 oraz art. 50 ust. 4 cyt. ustawy – Prawo budowlane, ten ostatni przepis jednoznacznie stanowi, że utrata ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych stanowi podstawę umorzenia postępowania w świetle art. 105 § 1 kpa w związku z art. 50 ust. 1 i 4 cyt. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Następuje to bowiem po upływie 2 miesięcy od dnia doręczenia stronie przedmiotowego postanowienia, chyba, że w tym terminie zostanie wydana decyzja, o której mowa w art. 50a pkt 2 albo art. 51 ust. 1 cyt. ustawy – Prawo budowlane, co w tej sprawie nie nastąpiło. Wynika to z tego, że inwestor czyli M. i R. B. otrzymali postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia 15 listopada 2004 roku o wstrzymaniu realizacji przedmiotowych robót budowlanych w dniu 16 listopada 2004 r., czyli materialnoprawny termin 2 miesięcy określony w art. 50 ust. 4 ustawy Prawo budowlane minął 16 stycznia 2005 roku.
Należy także podkreślić, że jest to termin z prawa materialnego o charakterze zawitym, który nie może być przywrócony. Ponadto nie ulega wątpliwości, że zakres przedmiotowy tego postępowania określa powyższe postanowienie z dnia 15 listopada 2004 roku. Ubocznie należy również stwierdzić, że w świetle dyspozycji art. 105 § 1 kpa umorzenie postępowania następuje w formie decyzji administracyjnej, a nie postanowienia lecz tego rodzaju uchybienie nie ma wpływu na wynik sprawy.
Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.