II OSK 406/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną F.J. od wyroku WSA we Wrocławiu, potwierdzając zasadność pozbawienia go uprawnień kombatanckich przyznanych wyłącznie za utrwalanie władzy ludowej w MO, a nie za walkę z UPA.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej F.J. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił jego skargę na decyzję o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. F.J. uzyskał te uprawnienia pierwotnie za utrwalanie władzy ludowej w Milicji Obywatelskiej. Twierdził, że powinien zachować uprawnienia z tytułu walki z UPA, jednak brakowało dowodów na jego udział w zmilitaryzowanej grupie walczącej z UPA pod dowództwem Wojska Polskiego. NSA uznał, że MO nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu ustawy, a dowody nie potwierdziły udziału skarżącego w walce z UPA w sposób kwalifikujący go do zachowania uprawnień.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną F.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił skargę F.J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich. F.J. pierwotnie uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie służby w Milicji Obywatelskiej (MO) w latach 1945-1945. Po zmianie przepisów, osoby, które uzyskały uprawnienia wyłącznie z tego tytułu, mogły je stracić, chyba że spełniały inne przesłanki określone w ustawie. F.J. argumentował, że brał udział w walce z ukraińskimi nacjonalistami i UPA, co powinno pozwolić mu zachować uprawnienia. Sąd I instancji oraz NSA uznali jednak, że Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu ustawy o kombatantach, a co za tym idzie, służba w niej i walka z UPA w jej ramach nie kwalifikowały do zachowania uprawnień kombatanckich, chyba że istniałyby dowody na udział w specjalnej grupie operacyjnej pod dowództwem Wojska Polskiego. Brak takich dowodów, w tym potwierdzenia z IPN i WKU, doprowadził do oddalenia skargi kasacyjnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, a samo uczestnictwo w walkach z UPA w ramach MO nie jest wystarczające do zachowania uprawnień, jeśli pierwotnie zostały przyznane wyłącznie za utrwalanie władzy ludowej.
Uzasadnienie
NSA oparł się na uchwale siedmiu sędziów (OPS 15/00), która stwierdziła, że MO nie była zmilitaryzowaną służbą państwową. Dodatkowo, brak było dowodów na udział skarżącego w specjalnej grupie operacyjnej pod dowództwem Wojska Polskiego walczącej z UPA.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.o.k. art. 1 § ust. 2 pkt 1 i 6
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu tego przepisu.
u.o.k. art. 25 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, tracą te uprawnienia, chyba że spełniają inne kryteria.
Pomocnicze
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 97 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje przejęcie spraw przez sądy administracyjne po reformie sądownictwa administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania skargi kasacyjnej przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej.
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. art. 4
Szczegółowe zasady i tryb postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu ustawy o kombatantach. Brak dowodów na udział skarżącego w walce z UPA w ramach specjalnej grupy operacyjnej pod dowództwem Wojska Polskiego.
Odrzucone argumenty
Skarżący spełniał warunki do zachowania uprawnień kombatanckich z tytułu walki z UPA. Naruszenie przepisów proceduralnych przez Sąd I instancji, w tym wadliwa ocena dowodów.
Godne uwagi sformułowania
Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach... Samo określenie 'zmilitaryzowana służba państwowa' [...] wskazuje, że chodzi o służbę państwową, która następnie została zmilitaryzowana.
Skład orzekający
Krystyna Borkowska
przewodniczący
Jerzy Bujko
członek
Jerzy Stelmasiak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o kombatantach dotyczących służby w MO i walki z UPA, a także definicji zmilitaryzowanej służby państwowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyznania uprawnień kombatanckich za utrwalanie władzy ludowej w MO i późniejszej weryfikacji na podstawie przepisów z 1991 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu uprawnień kombatanckich i interpretacji historycznych wydarzeń z okresu powojennego, co może być interesujące dla szerszego grona odbiorców zainteresowanych historią i prawem.
“Czy służba w MO i walka z UPA dawały prawo do uprawnień kombatanckich? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 406/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-03-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-03-24 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Bujko Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/ Krystyna Borkowska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach Hasła tematyczne Kombatanci Sygn. powiązane IV SA/Wr 75/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2006-01-05 Skarżony organ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 1991 nr 17 poz 75 art. 1 ust. 2 pkt 1 i 6 Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2007r., na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej F. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 stycznia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wr 75/04 w sprawie ze skargi F. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 5 stycznia 2006 r. (sygn.akt IV SA/Wr 75/04) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę F. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2003 roku Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. Przedstawiając okoliczności faktyczne i prawne rozpatrywanej sprawy, Sąd I instancji stwierdził, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] lutego 2000 roku wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) w związku z art. 104 i art. 107 kpa wydał decyzję Nr [...], którą pozbawił F. J. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD we W. decyzją z dnia 12 września 1978 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej od dnia 8 czerwca 1945 r. do dnia 10 listopada 1945 r. - łącznie cztery miesiące. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ orzekł, że skarżący F. J. uzyskał uprawnienia kombatanckie w ZBoWiD z w/w tytułu na podstawie zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej (MO) w K. z dnia 13 kwietnia 1978 r. o udziale w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem podczas służby w organach Milicji Obywatelskiej. Ponadto Kierownik Urzędu dodał, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie w ZBoWiD wyłącznie z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej. Natomiast zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. wyżej ustawy uprawnienia przewidziane tą ustawą tracą osoby, "które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych [...] dnia 3 lutego 2000 r. W treści odwołania podniósł, że niezasadnie pozbawiono go uprawnień, ponieważ w okresie wymienionym w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r., a w szczególności w art. 1 ust. 2 pkt 6 - uczestniczył w obronie ludności polskiej przed ukraińskimi nacjonalistami, a nie uwzględniono tej okoliczności orzekając w sprawach o pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich. Jednocześnie skarżący dodał, że od czerwca do października 1945 r. pracował jako funkcjonariusz posterunku ówczesnej MO w miejscowości L. w powiecie B. Ponadto podkreślił, że w sierpniu 1945 r. uczestniczył w obronie ludności polskiej przed ukraińskimi nacjonalistami i oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, (UPA) w ramach zmilitaryzowanej grupy powołanej przez Komendę Wojewódzką Milicji w K. do walki z oddziałami UPA. Powyższa grupa bojowa zorganizowana przez Komendę Wojewódzką Milicji w K. - współdziałała z oddziałami ówczesnego Wojska Polskiego, a walki , w których uczestniczył skarżący odbywały się pod takimi miejscowościami jak C., U., B. oraz w okolicach J. Z tych względów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji, a w szczególności o uprzednie uzupełnienie materiału dowodowego poprzez podjęcie z urzędu czynności w celu uzyskania od właściwych organów potwierdzenia uczestnictwa skarżącego w walkach z UPA. Rozpatrując powyższe odwołanie, w dniu 27 marca 2000 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) wydał decyzję Nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2000 r. Skarżący od powyższej decyzji wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 11 lutego 2002 r. (sygn. akt II SA/Wr 866/2000) , uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd orzekł, że generalną zasadą jest niemożność uznania udziału w walkach z oddziałami UPA oraz grupami Wherwolfu prowadzonej w ramach pełnionej służby w MO, ponieważ nie jest ona zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Ponadto Sąd wskazał, że organ administracji nie wyjaśnił, czy skarżący jako funkcjonariusz MO uczestniczył w obronie ludności polskiej przed ukraińskimi nacjonalistami i oddziałami UPA, w ramach zmilitaryzowanej przez Komendę Wojewódzką Milicji w K., grupie powołanej przez Komendę do walki z oddziałami UPA oraz, czy grupa ta współdziałała z oddziałami Wojska Polskiego. Powyższe ustalenia faktyczne powinny nastąpić zgodnie w szczególności z art. 107 § 3 kpa w związku z art. 7 i art. 77 kpa. Pismem z dnia 1 października 2003 r. skarżący wniósł do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prośbę o uwzględnienie wszystkich uprzednio przedstawionych przez skarżącego argumentów. Jednocześnie podkreślił, że po zakończeniu wojny został powołany do zasadniczej służby wojskowej i następnie skierowany do jej odbywania w organach Milicji, pełniąc służbę od czerwca 1945 r. do listopada 1945 r. Następnie, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2000 r. o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdził, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego, uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Bezspornym jest fakt, że skarżący w okresie zaliczanym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka, pełnił służbę w organach MO w 1945 r. i "brał udział w walkach z bandami". Natomiast w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy "Pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4." Ponadto dodał, że MO nie była służbą zmilitaryzowaną. Tego rodzaju działalność nie została przez ustawodawcę zaliczona do tytułów uzasadniających zachowanie przyznanych wcześniej uprawnień kombatanckich. Jednocześnie podkreślił, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na jakąkolwiek działalność kombatancką w rozumieniu przepisów art. 1-4 obowiązującej ustawy o kombatantach , a dołączone dowody nie potwierdziły Jego udziału w walkach z oddziałami UPA w ramach, wydzielonej z MO, grupy współdziałającej z oddziałami Wojska Polskiego i będącej pod jego rozkazami na okres walk z UPA, jak i faktu istnienia takiej grupy. Potwierdzeniem tego jest pismo Instytutu Pamięci Narodowej (IPN) Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w K. z dnia 25 lipca 2003 r., do której to instytucji wystąpił Kierownik Urzędu w celu potwierdzenia faktów i zdarzeń podnoszonych przez skarżącego. Z informacji IPN, w oparciu o akta osobowe skarżącego z okresu służby w MO, wynika bowiem, że nie można potwierdzić żeby F. J. walczył z oddziałami UPA bądź podlegał dowództwu Wojska Polskiego w ramach wydzielonej grupy do walki z UPA, podczas jego służby w MO. Ponadto Kierownik Urzędu orzekł, że nie można także potwierdzić, że skarżący służąc w MO w B., a następnie w L. koło K. był oddelegowany do B. i C. w celu walki z oddziałami UPA, gdyż stwierdzenia skarżącego co do tych zdarzeń i faktów nie zostały poparte żadnym materiałem dowodowym. Z kolei również twierdzenie skarżącego, że po zakończeniu wojny został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej, nie zostało potwierdzone, co wynika z pisma z dnia 12 listopada 2003 r. Wojskowej Komendy Uzupełnień w B. zaś ze wspomnianego pisma IPN wynika jednoznacznie, że F. J. w czerwcu 1945 r. rozpoczął służbę w organach Milicji Obywatelskiej w B., a nie w Wojsku Polskim. Od powyższej decyzji F. J. wniósł skargę jeszcze do ówczesnego Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu. W treści skargi zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 25 cyt. ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Było to spowodowane zdaniem skarżącego, niesłusznym założeniem, że skarżący nie spełnia warunków do zachowania uprawnień kombatanckich. Ponadto zarzucił uchybienie przepisom proceduralnym, w tym art. 9 i 11 kpa, a w szczególności art. 86 kpa poprzez pominięcie wyjaśnień skarżącego złożonych w powyższej sprawie w uprzednio prowadzonym postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu, (sygn. akt II SA/Wr 866/2000). W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podtrzymując także całą dotychczasową argumentację. W odpowiedzi na skargę , Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu skargę oddalił, gdyż orzekł, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie dodał , że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Oznacza to, że obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wherwolfu. Z kolei z orzeczenia Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację ( ZBOWiD) we W. z dnia 12 września 1978 r. wynika, że uznanie okresu działalności kombatanckiej skarżącego nastąpiło z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od dnia 8 czerwca 1945 r. do dnia 10 listopada 1945 r.". Ponadto podstawą przyznania uprawnień kombatanckich skarżącemu było zaświadczenie z dnia 13 kwietnia 1978 r. Nr [...] wystawione przez Komendę Wojewódzką MO w K., z którego wynika, że skarżący pracował w organach Milicji Obywatelskiej w charakterze funkcjonariusza od dnia 28 czerwca 1945 r. do dnia 10 listopada 1945 r. i brał udział w walkach z bandami w okresie od dnia 8 czerwca 1945 r. do dnia 10 listopada 1945 r. Z kolei, stwierdził Sąd I instancji z oceny dokumentów zebranych w sprawie, a w szczególności z akt b. ZBoWiD - Zespołu do Spraw Przeglądu Akt Członków ZBoWiD we W. wynika, że skarżący był uprawniony do korzystania ze świadczeń określonych w ustawie z dnia 23 października 1975 r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od dnia 8 czerwca 1945 r. do dnia 10 listopada 1945 r. Natomiast zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które je uzyskały na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 , art. 2 oraz art. 4 cyt. ustawy. Jednak powyższe uprawnienia zachowują osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od dnia 10 maja 1945 r. do dnia 30 czerwca 1947 r. Jednocześnie Sąd I instancji stwierdził, że jedną z podstawowych kwestii w sprawie jest rozstrzygnięcie, czy MO była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Stąd przedmiotowe zagadnienie rozpatrywał Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu Sędziów i w dniu 12 czerwca 2000 r., podjął uchwałę (sygn. akt OPS 15/00) , w której orzekł, że "Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego". Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 14 października 1999 r., (sygn. akt III.RN 93/99), że samo określenie "zmilitaryzowana służba państwowa", użyte w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach wskazuje, iż chodzi o służbę państwową, która następnie została zmilitaryzowana. Dlatego też stwierdził Sąd I instancji, MO nie została poddana instytucjonalnemu zmilitaryzowaniu, lecz została utworzona jako publicznoprawna formacja Służby Bezpieczeństwa Publicznego podlegająca kierownictwu tego resortu czyli przepis art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy w rozpoznawanej sprawie nie może więc mieć zastosowania. Zasadą jest bowiem niemożność uznania udziału w walkach z oddziałami UPA oraz grupami Wherwolfu prowadzonej w ramach pełnionej służby w MO, gdyż nie jest to zmilitaryzowana służba państwowa w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Jednocześnie Sąd I instancji orzekł także, że dołączone dowody nie potwierdziły udziału skarżącego w walkach z oddziałami UPA w ramach, wydzielonej z MO, grupy współdziałającej z oddziałami Wojska Polskiego i będącej pod jego rozkazami na okres walk z UPA, ani nawet faktu istnienia takiej grupy. Wynika to w szczególności z pisma Instytutu Pamięci Narodowej Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w K. z dnia 25 lipca 2003 r. Z informacji IPN, w oparciu o akta osobowe skarżącego z okresu służby w MO, wynika jednoznacznie, iż nie można potwierdzić żeby F. J. walczył z oddziałami UPA bądź podlegał dowództwu Wojska Polskiego w ramach wydzielonej grupy do walki z UPA, podczas jego służby w MO. Ponadto brak jest również potwierdzenia faktów, że skarżący służąc w Milicji Obywatelskiej w B., a następnie w L. koło K. był oddelegowany do B. i C. w celu walki z oddziałami UPA , gdyż nie zostało to poparte żadnym materiałem dowodowym. Natomiast w świetle wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2001 r. (sygn. akt III RN 132/00- OSNAP 2002/5/101) tylko funkcjonariusz, który na mocy rozkazu został skierowany do służby w specjalnej grupie operacyjnej utworzonej w celu walki z oddziałami UPA i podlegał dowództwu Wojska Polskiego, nie traci uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Ponadto Sąd I instancji orzekł, że brak jest także dowodów na to, że po zakończeniu wojny skarżący został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej, ponieważ nie potwierdza tego Wojskowa Komenda Uzupełnień w B. w piśmie z dnia 12 listopada 2003 r., zaś z omawianego wyżej pisma IPN wynika jednoznacznie, że F. J .w czerwcu 1945 r. rozpoczął służbę w organach MO w B., a nie w Wojsku Polskim. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę kasacyjną złożył reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika F. J., zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości i wnosząc także o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na rzecz pełnomocnika z urzędu. W treści skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wniósł następujące zarzuty, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Po pierwsze, podniósł, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa materialnego przez błedną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Dotyczy to naruszenia przepisu art. 1 ust. 2 pkt 6 oraz art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. 2002, Nr 42, poz. 371 ze zm.) przez przyjęcie, iż skarżący nie spełnia warunków do zachowania uprawnień kombatanckich. Po drugie , zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dotyczy to naruszenia art. 106 § 3 i art. 113 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez przyjęcie iż materiał dowodowy w sprawie został zebrany prawidłowo i w sposób należyty wyjaśnił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności. Dotyczy to w szczególności ustalenia faktycznego czy skarżący będąc w MO walczył z UPA w ramach zmilitaryzowanej grupy pod dowództwem jednostek Wojska Polskiego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art.183 § 2 powołanej wyżej ustawy, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. Ponadto, należy podkreślić, że w świetle art. 174 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a ponadto 2/ naruszeniu przepisów postępowania jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie, skarga kasacyjna oparta została na podstawie ustawowej, zarówno z art. 174 pkt 1 jak i 2 cyt. ustawy. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, ze wbrew zarzutom ze skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów proceduralnych. Sąd I instancji nie dokonał bowiem wadliwej oceny dowodów, lecz stwierdził, że stan faktyczny sprawy został należycie wyjaśniony przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, a dokonana ocena dowodów nie narusza dyspozycji art. 80 kpa. W szczególności Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że skarżący nie przedstawił dowodów na jakąkolwiek działalność w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 1 i 6 cyt. ustawy o kombatantach , a w szczególności jego udziału w walkach z oddziałami UPA w ramach wydzielonej z MO grupy współdziałającej z oddziałami Wojska Polskiego i będącej pod jego rozkazami na okres walk z UPA, czy nawet faktu istnienia takiej grupy. Dowodem w tym zakresie są: pismo Instytutu Pamięci Narodowej Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w K. z dnia 25 lipca 2003 r. oraz pismo Wojskowej Komendy Uzupełnień w B. z dnia 12 listopada 2003 r. Skarżący w piśmie z dnia 18 grudnia 1999 r. i 1 października 2003 roku wskazał bowiem, że w 1945 r. został wezwany przez Wojskową Komisje Poborową(WKP) w B. w związku z odbyciem zasadniczej służby wojskowej lecz WKP w B. skierowała skarżącego do odbycia tej służby w MO , a nie w Wojsku Polskim, Natomiast zgodnie z uchwałą Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2000r. (sygn. akt OPS 15/00) MO nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w świetle art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy o kombatantach. Z kolei w wyroku z dnia 29 sierpnia 2001 r. (sygn. akt III RN 132/00) Sąd Najwyższy orzekł, że uprawnienia kombatanckie przysługiwałyby kombatantowi jeżeli udowodniłby, że walczył z UPA w ramach specjalnej grupy operacyjnej składającej się z funkcjonariuszy MO i żołnierzy Wojska Polskiego i w tym zakresie nie podlegał swojemu przełożonemu służbowemu lecz rozkazom oficera Wojska Polskiego na okres walk z UPA. Jednak w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego stwierdzenie skarżącego, że brał udział w takich walkach z UPA w ramach specjalnej grupy operacyjnej. W postępowaniu weryfikacyjnym prowadzonym przez Kierownika Urzędu ponownie – po wydaniu wyroku z dnia 11 lutego 2002 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu – co prawidłowo orzekł Sąd I instancji nie została udowodniona powyższa okoliczność faktyczna, pomimo kwerendy dokonanej w odpowiednich archiwach w tym zakresie. Ponadto należy przypomnieć, że zgodnie z § 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. (Dz.U. nr 116, poz. 745 ze zm.) w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień Kierownik Urzędu do Spraw kombatantów i Osób Represjonowanych wzywa osobę do przedstawienia związanych z przedmiotem postępowania wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów. W przedmiotowej sprawie skarżący ich nie przedstawił chociaż był do tego wzywany, co jednoznacznie wynika z akt sprawy. Dlatego też biorąc pod uwagę ustalony w sprawie stan faktyczny Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych właściwie w tej sprawie zastosował art. 25 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy o kombatantach, biorąc pod uwagę, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie w 1978 r. wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach działalności w MO od dnia 8 czerwca 1945 r. do 10 listopada 1945 r. w ramach walk z bandami i reakcyjnym podziemiem. Oznacza to, że nastąpiła właściwa subsumpcja powyższego przepisu, ponieważ ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Także nie nastąpiło mylne zrozumienie treści tego przepisu czyli błędna wykładnia omawianego przepisu. Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Ponadto, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, dlatego też zgodnie z art. 250 cyt. wyżej ustawy kwestię tę rozstrzygnie Sąd I instancji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI