II OSK 4040/19

Naczelny Sąd Administracyjny2022-11-22
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanenadzór budowlanystropkonstrukcja budynkuroboty budowlanewspólnota mieszkaniowaekspertyza technicznazagrożenie bezpieczeństwa

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów nadzoru budowlanego dotyczące nakazu wykonania robót budowlanych w celu zabezpieczenia stropu, uznając potrzebę ponownego rozpatrzenia sprawy z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych.

Sprawa dotyczyła nakazu wykonania stalowej ramy w celu zabezpieczenia nadmiernie obciążonego stropu w budynku mieszkalnym. Skarżący kwestionował ustalenia organów nadzoru budowlanego, wskazując na inne przyczyny ugięcia stropu i wadliwość ekspertyz. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA oraz decyzje organów, uznając, że nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w szczególności dotyczących przyczyn obciążenia stropu i wadliwości zgromadzonego materiału dowodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Sprawa dotyczyła nakazu wykonania robót budowlanych w celu zabezpieczenia nadmiernie obciążonego stropu między lokalami mieszkalnymi nr [...] i [...]. Organy nadzoru budowlanego, opierając się na ekspertyzie technicznej, uznały, że przyczyną ugięcia stropu było wykonanie murowanych ścianek działowych w lokalu nr [...] oraz obciążenie stropu dodatkową warstwą betonu, a usunięcie ścianki działowej pogłębiło problem. Nakazano Wspólnocie Mieszkaniowej wykonanie stalowej ramy. Skarżący kwestionował te ustalenia, przedkładając własne opinie wskazujące, że przyczyną obciążenia stropu była nieprawidłowa adaptacja strychu na lokal mieszkalny nr [...]. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając prawidłowość działań organów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA oraz decyzje organów, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 i 80 K.p.a. Sąd uznał, że nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, a dowody z opinii przedstawionych przez skarżącego nie zostały należycie ocenione. Podkreślono, że postępowanie naprawcze musi opierać się na wyczerpującym zebraniu i ocenie materiału dowodowego. NSA zwrócił uwagę na równoległe postępowanie dotyczące lokalu nr [...] i konieczność jego zakończenia przed ostatecznym rozstrzygnięciem w niniejszej sprawie. W konsekwencji uchylono zaskarżony wyrok i decyzje, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nadzoru budowlanego nieprawidłowo ustalił stan faktyczny i nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności, co skutkowało naruszeniem przepisów postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie zebrały i nie oceniły wyczerpująco materiału dowodowego, w szczególności nie uwzględniły opinii przedstawionych przez stronę skarżącą, które mogły rzutować na ustalenia faktyczne dotyczące przyczyn obciążenia stropu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

P.b. art. 51 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakaz wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, gdy roboty te mogą spowodować zagrożenie bezpieczeństwa.

P.b. art. 51 § 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Odpowiednie stosowanie przepisów art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 w przypadku, gdy roboty budowlane zostały już wykonane.

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku przez NSA w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania skargi przez NSA po uchyleniu wyroku sądu pierwszej instancji.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodów uzupełniających z dokumentów.

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymóg należytego uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organów dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

K.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

u.w.l. art. 3 § 1 i 2

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

Definicja nieruchomości wspólnej i udziału właściciela lokalu w tej nieruchomości.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez Sąd I instancji, w tym niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i nieprzeprowadzenie dowodów uzupełniających. Wadliwość zgromadzonego materiału dowodowego i błędne ustalenia faktyczne organów nadzoru budowlanego.

Godne uwagi sformułowania

organ musi kierować się ogólnymi zasadami postępowania, określonymi w K.p.a. obowiązkiem organów jest stanie na straży praworządności i podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sąd powinien albo dopuścić te dowody i je ocenić – jeżeli nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania, albo w razie obszerności i wielowątkowości dodatkowego materiału dowodowego, co mogłoby wpłynąć na przedłużenie postępowania sądowego, winien rozważyć uchylenie takiej decyzji nakazanie organowi przeprowadzenia postępowania dowodowego z uwzględnieniem dokumentów przedłożonych przez stronę na etapie postępowania sądowego.

Skład orzekający

Wojciech Mazur

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Jurkiewicz

sędzia

Jerzy Stankowski

sędzia del. NSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Należyta analiza materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, znaczenie dowodów przedstawianych przez strony."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych kwestii technicznych związanych z konstrukcją budynków, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe zebranie i ocena dowodów w postępowaniu administracyjnym, a także jak sąd administracyjny może skorygować błędy proceduralne organów, nawet w skomplikowanych technicznie kwestiach.

Błędy proceduralne w nadzorze budowlanym: NSA uchyla nakaz zabezpieczenia stropu z powodu niewłaściwej analizy dowodów.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 4040/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Jerzy Stankowski
Wojciech Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
IV SA/Po 908/18 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2019-08-28
II OZ 448/19 - Postanowienie NSA z 2019-05-23
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1332
art. 51 ust 1 pkt 2 z art. 51 ust 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 106 § 3 art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur /spr./ sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 908/18 w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 lipca 2018 r. nr WOA.7721.131.2018.HL w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję a także poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pile z dnia 15 marca 2018 r. nr 59/18, 2. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego A. N. kwotę 1587 (tysiąc pięćset osiemdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 912/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. N. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) z dnia 13 lipca 2018 r. nr WOA.7721.131.2018.HL w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia 15 marca 2018 r. nr PINB.5160.4.16.III Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pile (zwany dalej "PINB") na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.; zwanej dalej "P.b.") nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w [...] wykonanie w lokalu nr [...] na [...] piętrze budynku mieszkalnego wielorodzinnego w [...] przy ul. [...] w terminie do dnia 31 lipca 2018 r. stalowej ramy - zgodnie z zapisami ekspertyzy z dnia 10 stycznia 2018 r.
W ocenie PINB analiza otrzymanego opracowania jednoznacznie wykazała, że podczas prac adaptacji strychu na lokal mieszkalny wykonano wylewkę z zaprawy cementowej o gr ok. 12 cm, a obliczenia obciążeń stropu nad lokalem mieszkalnym nr [...] wykazały przekroczenie wytrzymałości o 74% - przy istniejących ściankach działowych w lokalu nr 10. Według autora takie skumulowanie obciążeń spowodowało nadmierne ugięcie i mogło doprowadzić do znacznych uszkodzeń stropu nad lokalem nr [...]. PINB przyjął, że roboty budowlane wykonane w lokalu nr [...], jakkolwiek polegające na rozbiórce ścianek określonych jako działowe spowodowały dodatkowe ugięcie się stropu międzypiętrowego istniejącego pomiędzy lokalami mieszkalnymi o nr [...] i nr [...]. Ze względu na fakt, że działanie takie wygenerowało zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia (przesłanka ujęta w art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b.), właściwym jest zastosowanie trybu naprawczego podanego w art. 50 i art. 51 P.b.
Jak wskazał PINB przeciążenie stropu nastąpiło na skutek prac adaptacyjnych zrealizowanych w latach 90 XX wieku w lokalu nr [...]. Wykonanie murowanych ścianek działowych w lokalu nr [...] oraz obciążenie stropu pomiędzy lokalami nr [...] i [...] dodatkową warstwą betonu spowodowało ugięcie tej przegrody poziomej budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Istniejące w lokalu nr [...] ścianki działowe najpewniej przejęły w części funkcję konstrukcyjną. Fakt ich kruszenia się potwierdza tę hipotezę. Konstrukcyjnie, ścianki te nie były przewidziane do przenoszenia obciążeń, więc dociążenie ich opuszczonym, ugiętym stropem spowodowało znaczną destrukcję tych elementów obiektu. Usunięcie wzdłużnej ścianki działowej oddzielającej korytarz i pokój oraz krótkiej poprzecznej w lokalu nr [...] spowodowało, iż pozbawiony dodatkowego podparcia, nadmiernie obciążony strop wykazał zwiększone ugięcie.
W ocenie PINB płyta stropowa jako element konstrukcyjny budynku służy całemu budynkowi i stanowi element wspólny obiektu. Za stan stropów jako elementu wspólnego odpowiadają wszyscy współwłaściciele nieruchomości. W przypadku naruszenia konstrukcji elementu wspólnego lub jego wad oddziaływujących na więcej niż jeden lokal, koszty związane z remontem i konserwacją ponosi Wspólnota. W związku z powyższym PINB uznał, że nakaz wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie do bezpiecznego użytkowania tej części budynku, skierowany być może tylko do Wspólnoty Mieszkaniowej - jako podmiotu odpowiedzialnego za cały budynek i jego części wspólne.
Zdaniem organu, nakazanie robót polegających na wykonaniu ramy stalowej w lokalu nr [...] - opisanej w ekspertyzie - jest rozwiązaniem zapewniającym szybszy, bardzie ekonomiczny, a przede wszystkim bezpieczniejszy dla całego obiektu sposób rozwiązania problemu. Proponowane rozwiązanie zastąpi funkcję jaką spełniały rozebrane ściany działowe, jak również stanowić będzie bezpieczne i zamienne rozwiązanie dla aktualnego stemplowania nadmiernie obciążonego stropu.
Po rozpatrzeniu odwołań Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją 13 lipca 2018 r. nr WOA.7721.131.2018.HL uchylił decyzję PINB w części określającej termin wykonania nałożonych na Wspólnotę Mieszkaniową ul. [...] obowiązków i w tej części orzekł, iż roboty należy wykonać w terminie do dnia 30 września 2018 r., a w pozostałej części utrzymał decyzję PINB w mocy.
WINB podzielił stanowisko PINB, co do niecelowości nakazywania przywrócenia stanu poprzedniego w lokalu nr [...], ponieważ roboty te mogą nie zapewnić dostatecznego odciążania stropu. Za niecelowe pod względem ekonomicznym a przy tym nie dające gwarancji, że naruszony strop będzie w sposób właściwy i bezpieczny pełnił swoją funkcję, uznano również nakazanie rozbiórki murowanych ścianek działowych i odkuwanie nadlanej warstwy betonu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 912/18 oddalił skargę A. N. na powyższą decyzję WINB z dnia 13 lipca 2018 r.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że okoliczność ugięcia się stropu między piętrami budynku mieszkalnego istniejącego pomiędzy lokalami mieszkalnymi o nr [...] i nr [...] została prawidłowo oceniona przez organy nadzoru budowlanego jako zagrażająca bezpieczeństwu ludzi lub mienia, a to w konsekwencji obligowało organ do prowadzenia postępowania w trybie art. 50-51 P.b. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu błędnej kwalifikacji wykonanych w lokalu nr [...] robót budowlanych jako przebudowy, podkreślono że przesłankę do prowadzenia przedmiotowego postępowania stanowiła okoliczność, o której mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b., a nie okoliczność o której mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 P.b. W świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2016 r. sygn. akt II OPS 1/16, nie miało znaczenia w rozpoznawanej sprawie to, czy wykonane w lokalu nr [...] roboty budowlane wymagały wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę.
Sąd uznał, że w toku prowadzonego postępowania naprawczego organy nadzoru budowlanego oceniały czy istnieje możliwość doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Oceny w tym zakresie organy nadzoru budowlanego dokonały na podstawie przedłożonej w toku postępowania ekspertyzy technicznej sporządzonej przez inż. Z. M., w której wskazano, że dla bezpiecznego użytkowania budynku niezbędne jest wykonanie układu ramowego wykonanego z dwóch słupów oraz deski podstropowej. Zasadnie zatem, zdaniem Sądu I instancji, WINB jako prawidłowe ocenił wydanie przez PINB na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. decyzji o nałożeniu na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku wykonania określonych w tej decyzji robót budowlanych w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem.
W ocenie Sądu wojewódzkiego organy prawidłowo wskazały również adresata nakazu wykonania określonych w decyzji PINB robót budowlanych, bowiem płyta stropowa stanowi część nieruchomości wspólnej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali w razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali. Strop między lokalami mieszkalnymi niewątpliwie nie stanowi części budynku służącej wyłącznie do użytku właścicieli lokali. W rozpoznawanej sprawie strop pomiędzy lokalem nr [...] i [...] w przedmiotowym budynku mieszkalnym nie spełnia warunków normatywnych dla jego użytkowania i stanowi zagrożenie dla tych lokali, jak i lokali położonych poniżej. Tym samym stanowi on część nieruchomości wspólnej. W konsekwencji roboty budowlane związane z usunięciem stwierdzonych wad muszą być nałożone na Wspólnotę Mieszkaniową jako reprezentującą ogół właścicieli nieruchomości.
Ponadto Sąd stwierdził, że organ trafnie uznał, że mimo sprzeciwu właściciela lokalu nr [...], w którym wykonane mają być roboty budowlane, obowiązek wskazany w decyzji PINB jest możliwy do wykonania w oparciu o art. 13 ust. 2 ww. ustawy zgodnie z którym właściciel lokalu jest obowiązany zezwolić na wstęp do lokalu, ilekroć jest to niezbędne do przeprowadzenia konserwacji, remontu albo usunięcia awarii w nieruchomości wspólnej.
Jako niezasadny Sąd ocenił podniesiony w skardze zarzut naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania. Sąd zauważył, że autor ekspertyzy został przez organ nadzoru budowlanego zobowiązany do wyjaśnienia wątpliwości wynikających z opracowań. Poprawiona ekspertyza została złożona w organie w dniu 20 lutego 2018 r. WINB ocenił tą ekspertyzę i wskazał, że w części rysunkowej dokonano wrysowania ścianki poprzecznej w sposób zgodny ze stanem utrwalonym w protokole sporządzonym podczas kontroli przeprowadzonej przez PINB w dniu 5 lipca 2017 r. oraz znajdującą się w aktach sprawy dokumentacją fotograficzną. Autor ekspertyzy wyjaśnił również na jakiej podstawie uznał, że budynek posiada strop z belek i pustaków DMS (strona 2 opinii technicznej). W ocenie Sądu organu nadzoru budowlanego wyjaśniły wszystkie istotne dla treści rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne sprawy. Podkreślono, że obowiązek gromadzenia i poszukiwania dowodów, spoczywający na organach administracji, nie może być uznany za nieograniczony. Tym samym za niezasadny uznano zarzut dotyczący nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, skoro wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy został ustalone.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł A. N., reprezentowany przez adwokata, zaskarżając go w całości oraz podnosząc zarzut:
I. naruszenie przepisów postępowania tj.:
1. art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b), c), art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2329 ze zm. - dalej P.p.s.a.) w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i 2, art. 78 §
1 i 2, art. 80, art. 138 § 1 pkt 1 i 2, § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, poprzez oddalenie skargi, a nie uchylenie zaskarżonych decyzji organów I i II instancji, w wyniku uznania, że zaskarżone decyzje zostały wydane prawidłowo, gdy tymczasem decyzje te zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego - art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1 K.p.a., art. 75 § 1, art. 77 § 1 i 2, art. 78 § 1 i 2, art. 80, art. 138 § 1 pkt 1 i 2, § 2 K.p.a. w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 7 P.b. budowlanego poprzez niepełne zebranie dowodów w niniejszej sprawie, nieprzeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez skarżącego, w tym złożonych do akt sprawy przez skarżącego opinii technicznych, niewyjaśnienie wskazanych błędów w opiniach, dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie, w tym błędne ustalenie, że roboty budowlane polegające na przebudowie i zmianie sposobu użytkowania poddasza w budynku przy ul. [...] w [...] na lokal mieszkalny nr [...] zostały wykonane na podstawie pozwolenia na budowę, zgodnie z tym pozwoleniem, nadmierne obciążenie stropu pomiędzy lokalami nr [...] i [...], nie doprowadziło do ugięcia tego stropu i uszkodzenia ścianki w lokalu nr [...], ścianka w lokalu nr [...] była ścianą o grubości 14 cm, a jej rozbiórka doprowadziła do nadmiernego ugięcia stropu, w lokalu nr [...] rozebrana także została wspornikowa ściana konstrukcyjna (poprzeczna) o wymiarach 63 cm x 20 cm, w lokalu nr [...] pod rozebranymi ścianami w lokalu nr [...] znajdowały się o grubości 14 cm oraz ściana nośna (słup) o wymiarach 63 cm x 20 cm, podczas, gdy w rzeczywistości rozebrane ścianki w lokalu nr [...] były wykonane z cegły wmurowanej na sztorc (1/4 cegły), tj. miały grubość około 6-6,5 cm, ścianka w lokalu nr [...] posiada grubość 7 cm, pomiędzy ścianką a stropem istniała szczelina (brak było fizycznego kontaktu) i tym samym ścianka nie przenosiła obciążeń ze stropu, a jej rozbiórka spowodowała ugięcia stropu i stanu niebezpieczeństwa oraz wykonanie konstrukcji wsporczej w lokalu nr [...] nie tylko nie zapewni bezpieczeństwa konstrukcji budynku, ale także spowoduje dłuższej perspektywie nadmierne obciążenie konstrukcji budynku poniżej lokalu nr [...], a także - wydanie nakazu z art. 51 P.b.
2. art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez oddalenie wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodów z dokumentów zawnioskowanych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w piśmie procesowym z dnia 9 października 2018 r., piśmie procesowym z dnia 1 października 2018 r., zgłoszonych na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2019 r.
3. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieokreślnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyn dla którego nie uwzględniono złożonych przez skarżącego A. N. wniosków dowodowych i nie wzięto pod uwagę faktu prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie lokalu nr [...] (nr sprawy:
PINB.5160.3.16.III) i wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyroku z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 830/18 w sprawie dotyczącej lokalu nr [...].
II. naruszenie prawa materialnego tj. art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 7 P.b. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na wydaniu nakazu wykonania robót w lokalu nr [...], podczas gdy przyczyną powstania stanu skutkującego niebezpieczeństwem było nadmierne obciążenie stropu pomiędzy lokalami nr [...] i [...] na skutek nieprawidłowo wykonanych prac w lokalu nr [...] (ponadnormatywne obciążenie stropu), a nie - rozbiórka ścianki działowej w lokalu nr [...], a także nakazanie wykonania konstrukcji wsporczej w lokalu nr [...], która nie tylko nie zapewni bezpieczeństwa konstrukcji budynku, ale także spowoduje w dłuższej perspektywie nadmierne obciążenie konstrukcji budynku poniżej lokalu nr [...].
Podnosząc powyższe naruszenia wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, odnośnie naruszenia zarzutu prawa procesowego wskazano, że Sąd I instancji oddalił skargę, pomimo, że istniały podstawy do uchylenia zaskarżonych decyzji ze względu na naruszenie przez organy administracji przepisów postępowania administracyjnego - art. 6, art. 7, art. 8, art. 10
§ 1 art. 75 § 1, art. 77 § 1 i 2, art. 78 § 1 i 2, art. 80, art. 138 § 1 pkt 1 i 2, § 2 K.p.a. Zaskarżone decyzje zostały wydane w postępowaniu administracyjnym w sprawie doprowadzenia do zgodności z przepisami robót budowlanych, zrealizowanych w lokalu mieszkalnym nr [...] w [...] przy ul. [...]. Jednakże to postępowanie jest nierozerwalnie związane z postępowaniem administracyjnym w sprawie
doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami robót budowlanych zrealizowanych w lokalu mieszkalnym nr [...]. Rozpatrując skargę na postanowienie WINB w Poznaniu z dnia 26 lipca 2018 r., utrzymujące w mocy postanowienie PINB w Pile nr 39/18 z dnia 11 maja 2018 r., znak: PINB.5160.3.16.III, w przedmiocie nałożenia na właścicieli lokalu nr [...] ekspertyzy technicznej wykonanych robót adaptacyjnych strychu na lokal mieszkalny nr [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 830/18, doszedł do zupełnie innych wniosków co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w niniejszej sprawie.
Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że doszło do nadmiernego ugięcia stropu pomiędzy lokalami nr [...] i [...], wymagającego ostatecznie zastosowania tymczasowej konstrukcji wsporczej, budynek przy ul. [...] w [...] został w wybudowany w latach 50-tych XX w, lokal nr [...] powstał w wyniku przebudowy i zmiany sposobu użytkowania nieużytkowego poddasza, a w lokalu nr [...] doszło do rozbiórki ścianki. Jednak błędne jest ustalenie przyczyn takiego stanu. Wynika to przede wszystkim z faktu, iż PINB w Pile oraz WINB w Poznaniu oparli się prawie wyłącznie i bezkrytycznie na ekspertyzach technicznych z dnia 14 marca 2017 r. i 10 stycznia 2018 r., a jednocześnie pominęli zupełnie inne zgromadzone w sprawie dowody. Organy administracji nie przeprowadziły także dowodów zawnioskowanych w piśmie procesowym z dnia 2 czerwca 2017 r., skierowanym w postępowaniu odwoławczym,
tj. dowodu z przesłuchania świadków m.in. na okoliczność potwierdzenia układu ścian nośnych i działowych w lokalu nr [...], stanu technicznego ściany działowej i konieczności jej rozbiórki, na okoliczność dokładnego ustalenia okoliczności i przebiegu wizji w lokalu nr [...], potwierdzenia układu ścian nośnych i działowych w lokalu nr [...] wykazanych w ekspertyzie z dnia 14 marca 2017 r., na okoliczność ustalenia zakresu prac wykonanych w lokalu nr [...] i [...] oraz ich prawidłowości, przyczyn ugięcia stropu pomiędzy lokalami nr [...] i [...], na okoliczność ustalenia zakresu robót budowlanych polegających na przebudowie i zmianie sposobu użytkowania poddasza na lokal mieszkalny nr [...], legalności tych robót i ewentualnej zgodności z udzielonym pozwoleniem na budowę i projektem budowlanym itp. Przeprowadzono co prawda dowód z kontroli w lokalu nr [...], jednakże odbyło się to bez udziału stron, a tym samym bez możliwości skontrolowania dokładności pomiarów. Zdaniem skarżącego
kasacyjnie same ekspertyzy techniczne z dnia 14 marca 2017 r. i 10 stycznia 2018 r., są oparte na nieprawdziwych danych i są błędne. Skarżący wskazał, że na jego zlecenie zostało sporządzone opracowanie techniczne pod nazwą: "Komentarz do orzeczenia technicznego ekspertyza opracowanego w sierpniu 2015 r., ekspertyzy technicznej z dnia 14 marca 2017 w kontekście decyzji 89/17 i 91/17 z dnia 30 marca 2017 r.". Autor tej ekspertyzy podczas jej opracowania dokonał wizji w lokalu nr [...] (znajdującym się pod lokalem nr 7). Stwierdził on, że inwentaryzacja lokalu nr [...] nie przedstawia rzeczywistego stanu faktycznego - ścianki znajdujące się pod
rozebranymi ściankami w lokalu nr [...] nie mają grubości 14 cm, lecz 6 cm. W lokalu nr [...] nie znajduje się ściana nośna (słup) o wymiarach 63 cm x 20 cm, który rzekomo miał znajdować się w lokalu nr [...] i miał być rozebrany wraz ze ściankami. Przeczy to tezie zawartej ekspertyzie technicznej z dnia 14 marca 2017 r., że w lokalu nr [...] zostały rozebrane ściany o grubości 14 cm oraz słup o wymiarach 63 cm x 20 cm, które to ściany i słup stanowiły element konstrukcyjny budynku przewidziany do przenoszenia obciążeń. Skarżący podkreślił, że uwagi te są w całości aktualne wobec ekspertyzy z dnia 10 stycznia 2018 r., gdyż opracowanie to stanowi aktualizację opracowania z dnia 14 marca 2017 r. - co więcej wskazuje na zdecydowanie większe obciążenie ponadnormatywne stropu między lokalami nr [...] i [...] (w ekspertyzie technicznej z dnia 14 marca 2017 r. przekroczenie ma wynosić 12 %, natomiast według o ekspertyzy z dnia 10 stycznia 2018 r. przeciążenie to ma wynosić już 74%).
Skarżący kasacyjnie wskazał, że wkrótce po nabyciu lokalu ustalono, że ścianka działowa jest w złym stanie technicznym. Obawy te potwierdził posiadający uprawnienia budowlane inspektor nadzoru, który w notatce służbowej z dnia 15 października 2014 r. wskazał: "w wyniku przeprowadzonej wizji lokalnej ścianki działowej pomiędzy korytarzem a pokojem dziennym, stwierdzono: ściana działowa wykonana z cegły dziurawki o grubości 6,5cm, murowana na zaprawie cementowo- wapiennej, obustronnie tynkowana; ściana silnie spękana, tynk miejscami odspojony; pomiędzy stropem nad mieszkaniem widoczna szczelina o szerokości 2-3mm. W wyniku stwierdzenia złego stanu technicznego ww. ściany działowej oraz ze względu na zagrożenie jej przewrócenia się zaleconą natychmiastową rozbiórkę. " Potwierdził on tym samym, że ścianka ta nie miała charakteru konstrukcyjnego, na co wskazywała jej grubość i szczelina od stropu. Jednocześnie konieczna była niezwłoczna rozbiórka tej ścianki, gdyż groziła ona zawaleniem. Pismem z dnia 17 października 2014 r. A. N. zawiadomił zarządcę nieruchomości o konieczności rozbiórki tychże ścianek z powodu ich złego stanu technicznego. W dniu 3 grudnia 2014 r. zarządca wspólnoty mieszkaniowej dokonał podstemplowania i zabezpieczenia stropu pomiędzy lokalami nr [...] i [...], co potwierdził protokół z dnia 4 grudnia 2014 r.
Na zlecenie Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...],
zostało w sierpniu 2015 r. sporządzone orzeczenie techniczne – ekspertyza. W ekspertyzie tej potwierdzono, iż rozbiórce uległy ścianki o grubości 6,5 cm (z tynkiem), a strop pomiędzy lokalami nr [...] i [...] został nadmiernie obciążony na skutek przeprowadzonej niezgodnie ze sztuką budowlaną przebudową poddasza i zmianą sposobu użytkowania tego poddasza na mieszkanie nr [...]. Na skutek wykonanej nieprawidłowo przebudowy poddasza na lokal nr [...] doszło do nadmiernego
obciążenia stropu - obciążenie stropu w stosunku do normatywnych obciążeń wynosi 190,15 % Zdaniem autora ekspertyzy - na skutek nadmiernego obciążenia stropu - doszło do nadmiernego obciążenia i zniszczenia (uszkodzenia) ścianki działowej o grubości 6,5 cm w lokalu nr [...]. Ustalenia te, na co wskazał skarżący kasacyjnie, znajdują poparcie we wskazanym już wyżej opracowaniu technicznym pod nazwą: "Komentarz do orzeczenia technicznego ekspertyza opracowanego w sierpniu 2015 r., ekspertyzy technicznej z dnia 14 marca 2017 w kontekście decyzji 89/17 i 91/17 z dnia 30 marca 2017 r.".
W jego ocenie nie istnieje prawidłowy projekt budowlany dopuszczający wykonanie tak grubej posadzki i wykonania ściany działowej gr. 1/2 cegły (12 cm) z cegły dziurawki na niewzmocnionym dotychczasowym stropie pełniącym funkcje pomieszczeń strychowych. Wskazał również na błędy i nieścisłości w sporządzonych ekspertyzach. Proponowanie jakichkolwiek zabezpieczeń nadmiernie obciążonego stropu nie stanowi rozwiązania docelowego.
Podkreślił, że zaproponowane rozwiązanie w ekspertyzie technicznej z dnia 14 marca 2017 r. prowadzi do obciążenia ścianek działowych w mieszkaniu nr [...], które posiadając takie same parametry, jak ścianki w lokalu nr [...], także nie są przygotowane do przenoszenia obciążeń z lokalu nr [...]. Identyczne rozwiązanie zostaje powtórzone w ekspertyzie technicznej z dnia 10 stycznia 2018 r. Rozwiązanie takie jest niedopuszczalne w świetle innego orzeczenia technicznego – ekspertyzy.
Pomimo powyższych faktów organy administracji zaakceptowały wadliwe rozwiązanie techniczne w postaci ramy w lokalu nr [...] i nakazały jego wykonanie.
Takie stanowisko jest, zdaniem skarżącego kasacyjnie, niezrozumiałe także w świetle działań podjętych w "bliźniaczym" postępowaniem administracyjnym w sprawie doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami robót budowlanych zrealizowanych w lokalu mieszkalnym nr [...] w [...] przy ul. [...]. W postępowaniu tym PINB w Pile, postanowieniem nr 39/18 z dnia 11 maja 2018 r., znak: PINB.5160.3.16.III, nakazał właścicielom lokalu obowiązek dostarczenia w terminie do dnia 30 września 2018 r. ekspertyzy technicznej wykonanych robót adaptacyjnych strychu na lokal mieszkalny nr [...] i dokumentów świadczących o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z uzasadnienia tychże postanowień wynika, że adaptacja strychu na mieszkanie zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę, a więc w ramach samowoli budowlanej. Przyczyną wydania tego postanowienia było stwierdzenie, że jednoznacznie stwierdzono, że wykonana adaptacja poddasza na cele lokalu mieszkalnego nr [...] skutkowała znacznym ponadnormatywnym obciążeniem stropu i niezbędne jest wyjaśnienie wątpliwości i zaproponowanie prac naprawczych. Pogląd ten podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 830/18.
Zaskarżony wyrok, zdaniem skarżącego kasacyjnie, narusza przepisy prawa procesowego tj. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieokreślnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyn dla którego nie uwzględniono złożonych przez skarżącego A. N. wniosków dowodowych i nie wzięto pod uwagę faktu prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie lokalu nr [...], w tym wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyroku z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 830/18.
Zarzucono, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie odniósł się w ogóle do złożonych wniosków dowodowych. Tymczasem celem wniosków dowodowych była ocena, czy organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i ustaliły stan faktyczny (dokonały tego w sposób wadliwy). Ich przeprowadzenie umożliwiłoby ustalenie, że ustalenie organy administracji dokonały błędnych ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie ustosunkował się również w ogóle do całkowicie odmiennych ustaleń i wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. akt 11 SA/Po 830/18 w sprawie dotyczącej lokalu nr [...].
Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego podniesiono, że w świetle art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 7 P.b. organ nadzoru budowlanego nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, jeśli roboty budowlane są wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. Jednym słowem - pomiędzy istniejącym zagrożeniem, a wykonywanymi robotami budowlanymi musi istnieć związek przyczynowy. Tymczasem w niniejszej sprawie takie związku jest brak. Powtórzono również argumentację zawartą w uzasadnieniu zarzutów co naruszenia przepisów postępowania.
W piśmie procesowym z dnia 24 kwietnia 2020 r. skarżący przesłał - celem uzupełnienia uzasadnienia podstaw kasacyjnych: decyzję nr 13/20 PINB w Pile z dnia 15 stycznia 2020 r., znak: PINB.5160.3.16.111 o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodności z prawem robót budowlanych, zrealizowanych w lokalu mieszkalnym nr [...] w [...] przy ul. [...], ekspertyzę mgr inż. R. J. wraz z aneksem nr 1, dotyczące mieszkania nr [...] przy ul. [...] w budynku wielorodzinnym przy ul. [...] w [...].
Wskazał również że PINB w Pile prowadził równolegle dwa postępowania - w sprawie doprowadzenia do zgodności z przepisami robót budowlanych zrealizowanych w lokalu nr [...] przy ul. [...] (pod nr PINB.5160.3.16.111) oraz postępowanie w sprawie doprowadzenia do zgodności z przepisami robót budowlanych zrealizowanych w lokalu mieszkalnym nr [...] ul. [...] (pod nr PINB.5160.4.16.III). Postępowania te są ze sobą związane, gdyż dotyczą tego samego stanu faktycznego, z tego też powodu wszelkie dowody zebrane w tych postępowaniach powinny być wykorzystane w każdym z tych postępowań, tak samo ocenione (co do wiarygodności i mocy), tak samo powinny zostać ustalone stany faktyczne, a orzeczenia w tych postępowaniach powinny być uzupełniające.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Stosownie do art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w granicach wyznaczonych zarzutami postawionymi w skardze kasacyjnej.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na zarzutach naruszenia prawa materialnego oraz naruszenia przepisów postępowania. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego. Zaznaczyć przy tym trzeba, że warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy.
Zasadny okazał się zarzut naruszenia przepisów postępowania polegający na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych.
Bezsporne jest, że w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w [...] przy ul. [...] doszło do ugięcia stropu międzypiętrowego istniejącego między lokalami mieszkalnymi [...] i [...]. Nie jest również sporne, że okoliczność ta stanowiła zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, i stanowiła przesłankę do wszczęcia postępowania naprawczego z art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b.
Zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b. w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska.
W przypadku, gdy roboty budowlane, o których jest mowa w art. 50 ust. 1 zostały już wykonane, zgodnie z art. 51 ust 7 P.b. przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 mają odpowiednie zastosowanie bez wstrzymania robót budowlanych przewidzianego w art. 50 P.b.
Jednak w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 P.b., jak w każdym postępowaniu administracyjnym, organ orzekający musi kierować się ogólnymi zasadami postępowania, określonymi w K.p.a. Stosownie do treści art. 7 K.p.a. w toku postępowania obowiązkiem organów jest
stanie na straży praworządności i podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zgodnie zaś z art. 8 § 1 K.p.a. organ prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Przepis art. 77 § 1 K.p.a. zobowiązuje natomiast do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zebrane dowody podlegają ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, która nakazuje jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 zd. 1 K.p.a.) oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Z kolei art. 107 § 3 K.p.a. wskazuje na konieczność należytego uzasadnienia podjętej decyzji z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
W toku postępowania administracyjnego organy nadzoru budowlanego opierając się na podstawie ekspertyzy technicznej z dnia 14 marca 2017 r. sporządzonej przez inż. Z. M. ustaliły, że przeciążenie stropu między lokalami nr [...] i [...] nastąpiło na skutek prac adaptacyjnych zrealizowanych w latach 90 XX wieku w lokalu nr [...]. Wpływ na ugięcie przegrody poziomej budynku miało wykonanie murowanych ścianek działowych w lokalu nr [...] oraz obciążenie stropu pomiędzy lokalami nr [...] i [...] dodatkową warstwą betonu. Uznano przy tym, że usunięcie ścianki działowej w lokalu nr [...] spowodowało, iż pozbawiony dodatkowego podparcia, nadmiernie obciążony strop wykazał zwiększone ugięcie. Organy na podstawie tej ekspertyzy ustaliły, że wprawdzie konstrukcja rozebrana w lokalu nr [...] była ścianką działową, jednak dodatkowo przenosiła ona obciążenie z konstrukcji zabudowy. Dlatego też uznano, że dla bezpiecznego użytkowania budynku niezbędne jest wykonanie układu ramowego wykonanego z dwóch słupów podpierających strop w lokalu oznaczonym numerem [...].
Przeciwko takiemu rozwiązaniu oponował skarżący kasacyjnie, przedkładając opinie osób posiadających wiadomości specjalne z zakresu konstrukcji budynków i budownictwa. W toku postępowania złożył m.in. opracowanie techniczne pod nazwą: "Komentarz do orzeczenia technicznego ekspertyza opracowanego w sierpniu 2015 r., ekspertyzy technicznej z dnia 14 marca 2017 w kontekście decyzji 89/17 i 91/17 z dnia 30 marca 2017 r." autorstwa mgr inż. L. W.".
Dowód z tej opinii nie został dopuszczony przez sąd wojewódzki. Stosownie do treści art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego chodzi tutaj o takie dowody, które mogą wyjaśnić rozbieżności pomiędzy twierdzeniami organów i strony skarżącej co do prawidłowości ustaleń poczynionych w ekspertyzie, na której oparł się organ. W ocenie NSA, wbrew stanowisku Sądu I instancji mogły one mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zauważyć bowiem należy, co sam przyznał Sąd I instancji, że autor ekspertyzy, będącej podstawą rozstrzygnięcia, został przez organ nadzoru budowlanego zobowiązany do wyjaśnienia wątpliwości wynikających z opracowań przygotowanych przez M. K. oraz L. W.. Druga z wymienionych osób była autorem opracowania techniczne pod nazwą: "Komentarz do orzeczenia technicznego ekspertyza opracowanego w sierpniu 2015 r., ekspertyzy technicznej z dnia 14 marca 2017 w kontekście decyzji 89/17 i 91/17 z dnia 30 marca 2017 r. Zatem to m.in. z wątpliwościami zawartymi w opracowaniu tego autora należało ustalić, czy zostały one skutecznie usunięte przez biegłego w uzupełnionej opinii. Z kolei drugi z dowodów, który nie został dopuszczony, autorstwa mgr inż. J. L. i mgr inż. A. P., dowodzi, że strop pomiędzy lokalami nr [...] i [...] został nadmiernie obciążony na skutek przeprowadzonej niezgodnie ze sztuką budowlaną przebudową poddasza i zmianą sposobu użytkowania tego poddasza na mieszkanie nr [...].
Podkreślić należy, że Sąd administracyjny kontrolując decyzje organów administracji publicznej ocenia ich zgodność z prawem, w tym również to, czy materiał dowodowy jest zupełny i dawał możliwość w ustalonym stanie faktycznym możliwość zastosowania przepisów prawa materialnego. Jeżeli jednak strona żąda dopuszczenia dowodów, które wprost rzutują na ustalenia stanu faktycznego przyjętego przez organ to sąd powinien albo dopuścić te dowody i je ocenić – jeżeli nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania, albo w razie obszerności i wielowątkowości dodatkowego materiału dowodowego, co mogłoby wpłynąć na przedłużenie postępowania sądowego, winien rozważyć uchylenie takiej decyzji nakazanie
organowi przeprowadzenia postępowania dowodowego z uwzględnieniem dokumentów przedłożonych przez stronę na etapie postępowania sądowego.
Również okoliczność, że w sprawie sporządzono opinię, której autor posiadał wiadomości specjalne, nie zwalniało organów z oceny tej opinii pod kątem jej wadliwości czy niepełności w stosunku do uwag czynionych przez właściciela mieszkania nr [...].
Gdyby taką ocenę organy wykonały, mogłyby dostrzec, że ekspertyzę na której się oparły nie sporządzono m.in. na dokumentacji budowlanej czy odkrywkach, istnieje rozbieżność co do grubości rozebranej ścianki działowej, brak jest śladów po ścianie konstrukcyjnej poprzecznej, która miała zostać rozebrana, istnieje rozbieżność co do grubości warstw ułożonych na stropie polepy glinianej, warstwy wylewki betonowej, inne wartości obciążenia ścianek oddziałujących na strop. Mogłyby również ustalić i odnieść się do kwestii, że rozwiązanie w ekspertyzie technicznej z dnia 14 marca 2017 r. i z dnia 10 stycznia 2018 r. prowadzące do obciążenia ścianek działowych w mieszkaniu nr [...], które posiadając takie same parametry, jak ścianki w lokalu nr [...], także nie są przygotowane do przenoszenia obciążeń z lokalu nr [...], zostało uznane za niedopuszczalne w świetle innej opinii.
Okoliczności te są bowiem kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy.
Zasadne wobec tego okazały się zarzuty dotyczące naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i 2, art. 78 § 1 i 2, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Natomiast z uwagi na dostrzeżone powyżej uchybienia natury proceduralnej, odniesienie się do zarzutu naruszenie przepisów prawa materialnego byłoby przedwczesne.
Na zakończenie należy również zwrócić uwagę na istotną i bezpośrednio związaną z niniejszą sprawą okoliczność, że równoległe z nią toczyło się
postępowanie o doprowadzenia do zgodności z przepisami robót budowlanych zrealizowanych w lokalu mieszkalnym nr [...] w [...] przy ul. [...], w którym nałożono na właścicieli tego lokalu obowiązek dostarczenia do PINB w Pile w terminie do dnia 30 września 2018 r. ekspertyzy technicznej wykonanych robót adaptacyjnych strychu na ten lokal mieszkalny i dokumentów świadczących o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Sprawa ta była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W prawomocnym wyroku z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. II SA/Po 830/18, Sąd oddalił skargę na to postanowienie. Zapadł on co prawda już po wydaniu zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku, jednak w obrocie istniało postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lipca 2018 roku nr WOA.7722.124.2018.HL w przedmiocie przedłożenia ekspertyzy technicznej. W postanowieniu tym, co później powtórzył Sąd kontrolujący to postanowienie, wskazano m.in., że stan techniczny lokalu nr [...] budzi uzasadnione wątpliwości w zakresie prawidłowości wykonania posadzki i ścian działowych w kontekście przeciążenia stropu, to dopiero na podstawie przedłożonej ekspertyzy technicznej możliwe będzie podjęcie dalszych czynności skutkujących wydaniem decyzji orzekającej merytorycznie (np. nakładającej na stronę obowiązek wykonania określonych robót) lub w inny sposób kończącej postępowanie". Sąd zauważył również, że "kwestia usunięcia ścianek działowych przez właściciela mieszkania nr [...] nie ma związku z konkluzją organów, iż zrealizowane przez poprzedniego właściciela lokalu nr [...] roboty budowlane polegające w szczególności na wykonaniu na strychu ścianek działowych murowanych z cegieł i posadzek betonowych prawdopodobnie bez zdjęcia polepy glinianej były działaniem samowolnym i mogącym spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia". Zgodził się również z twierdzeniami organów, że "choć dotychczas sporządzone w sprawie ekspertyzy techniczne w sposób naturalny musiały traktować również o obciążeniu stropu od strony lokalu nr [...], to jednak skupiały się one na zapewnieniu bezpieczeństwa całego budynku poprzez wskazywanie działań zabezpieczających strop pomiędzy piętrami i lokal nr [...] po rozbiórce ścianek działowych. (...) Dla wyjaśnienia tych okoliczności nie ma przy tym znaczenia, że obciążenia stropu zostały tymczasowo zniwelowane przez posadowienie belek w mieszkaniu nr [...], gdyż był to jedynie sposób na zapobieżenie katastrofie budowlanej, a nie na zalegalizowanie robót wykonanych w lokalu nr [...]".
Wobec tego stwierdzić należy, że w pierwszej kolejności powinno zostać zakończone postępowanie dotyczące stanu technicznego lokalu nr [...], w kontekście przeciążenia stropu. Może bowiem okazać, się że na skutek rozwiązań przyjętych w postępowanie o doprowadzenia do zgodności z przepisami robót budowlanych zrealizowanych w lokalu mieszkalnym nr [...] w [...] przy ul. [...], nie będzie istniała konieczność wykonania w lokalu nr [...] na II piętrze budynku mieszkalnego wielorodzinnego w [...] przy ul. [...] instalacji podtrzymującej strop.
Gdyby jednak okazało się, że postępowanie takie należy przeprowadzić, organ weźmie pod uwagę wszystkie wytyczne zawarte w niniejszym wyroku, uwzględni opinie, ekspertyzy itp. złożone przez uczestników postępowania, oraz ustosunkuje się do wszystkich okoliczności sprawy.
W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną. Stwierdzając, że zachodzi podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku, a jednocześnie uznając, iż istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, oraz art. 135 P.p.s.a. w następstwie uchylenia wyroku Sądu I instancji rozpoznał skargę i ją z przedstawionych wyżej powodów uwzględnił, co prowadzi do uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI