II OSK 4018/19

Naczelny Sąd Administracyjny2022-11-22
NSAbudowlaneWysokansa
pozwolenie na budowęzmiana pozwoleniaprawo budowlanewarunki zabudowymała gastronomiaprojekt budowlanyobszar oddziaływaniaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA uchylającego decyzję o zmianie pozwolenia na budowę, uznając, że organy administracji nie zbadały prawidłowo zgodności projektu z warunkami zabudowy oraz kwestii zakończenia budowy.

NSA rozpoznał skargę kasacyjną inwestora S.P. od wyroku WSA w Krakowie, który uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego o zmianie pozwolenia na budowę. WSA uznał, że organ administracji nie zbadał wystarczająco, czy zmiana funkcji poddasza na małą gastronomię mieści się w decyzji o warunkach zabudowy oraz czy budowa została zakończona przed wydaniem decyzji zmieniającej. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA co do konieczności prawidłowego zbadania tych kwestii przez organy administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną S.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Nowego Sącza o zmianie pozwolenia na budowę. Sprawa dotyczyła zmiany pozwolenia na budowę budynku handlowo-usługowego, w tym zmiany funkcji poddasza na pomieszczenia małej gastronomii oraz zmiany zagospodarowania terenu. WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na istotne naruszenia przepisów KPA przez organy administracji. Sąd pierwszej instancji uznał, że organy nie zbadały prawidłowo zgodności projektu zamiennego z decyzją o warunkach zabudowy, w szczególności kwestii włączenia 'małej gastronomii' do funkcji obiektu handlowo-usługowego, a także nie ustaliły jednoznacznie, czy budowa została zakończona przed wydaniem decyzji zmieniającej pozwolenie. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA co do konieczności ponownego, prawidłowego rozpatrzenia wniosku przez organy administracji, z uwzględnieniem wskazanych uchybień, zwłaszcza w zakresie zgodności z warunkami zabudowy i kwestii zakończenia budowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd uznał, że 'mała gastronomia' o stosunkowo dużej powierzchni nie mieści się w definicji 'budynku handlowo-usługowego' (sklep spożywczo-przemysłowy) zawartej w decyzji o warunkach zabudowy, a organ administracji nie rozważył tego w kontekście przepisów Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że pojęcie 'małej gastronomii' nie zostało zdefiniowane w decyzji o warunkach zabudowy, co otwiera pole do dowolnej interpretacji. Organ administracji nie rozważył, czy taka funkcja obiektu pozostaje w relacji do odrębnej kategorii 'budynku gastronomii' z Prawa budowlanego, zwłaszcza że pierwotnie poddasze miało być nieużytkowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.b. art. 3 § 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

P.b. art. 3 § 20

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

P.b. art. 28 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

P.b. art. 35 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

P.b. art. 36a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.z.p. art. 59 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.b. art. 33 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

P.b. art. 34 § 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

P.b. art. 36

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

P.b. art. 12 § 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

P.b. art. 20 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.z.p. art. 50 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 50 § 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 86

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organy administracji przepisów KPA (art. 7, 77, 107) poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, w szczególności kwestii zakończenia budowy. Naruszenie przez organy administracji przepisów Prawa budowlanego i KPA poprzez brak prawidłowej oceny zgodności projektu zamiennego z decyzją o warunkach zabudowy, w tym kwestii włączenia 'małej gastronomii' do funkcji obiektu. Naruszenie przez WSA przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) poprzez uchylenie decyzji z powodu istotnych uchybień organów administracji.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 28 KPA, art. 28 ust. 2 P.b.) poprzez błędne uznanie, że skarżący K.P., Z. i D.C. posiadali interes prawny w sprawie o zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa procesowego (art. 50 § 1 p.p.s.a.) poprzez błędne uznanie legitymacji skargowej skarżących. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące błędnych ustaleń stanu faktycznego przez WSA (art. 133 § 1 p.p.s.a.) w kwestii zakończenia budowy i zgodności z warunkami zabudowy.

Godne uwagi sformułowania

zmiana funkcji poddasza na pomieszczenia handlowo-usługowe (sklep spożywczo-przemysłowy oraz pomieszczenia małej gastronomii na potrzeby sklepu spożywczego) jest zgodna z funkcją obiektu określoną w decyzji o warunkach zabudowy tj. budową budynku handlowo-usługowego (sklep spożywczo-przemysłowy) wraz z infrastrukturą techniczną. Tezy tej w ocenie Sądu w żaden sposób nie uzasadniono. Rzecz w tym, że w decyzji o warunkach zabudowy z dnia 18 sierpnia 2015 r. (nr [...]) inwestycja, do której ustalane warunki się odnoszą, została precyzyjnie i szczegółowo określona. Nawet bez szerszej interpretacji oczywiste zdaniem Sądu jest to, że w ramach inwestycji 'budynek handlowo-usługowy (sklep spożywczo-przemysłowy)' nie mieści się 'mała gastronomia na potrzeby sklepu spożywczego' i to o dużej stosunkowo powierzchni. Procedura zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę dotyczy każdorazowo obiektu budowlanego jako pewnej całości, a nie części, która aktualnie jest realizowana przez inwestora. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdził, że zatwierdzony przez organ I instancji projekt zamienny różni się od projektu znajdującego się w aktach, w postępowaniu odwoławczym bowiem w projekcie naniesione zostały liczne poprawki.

Skład orzekający

Wojciech Mazur

przewodniczący

Andrzej Jurkiewicz

sprawozdawca

Jerzy Stankowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zmiany pozwolenia na budowę w trybie art. 36a P.b., w szczególności w kontekście zgodności z warunkami zabudowy, zmiany sposobu użytkowania obiektu oraz dopuszczalności zmian w stosunku do robót już zrealizowanych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, jednakże przedstawione w nim zasady interpretacji przepisów Prawa budowlanego i KPA mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu zmian w pozwoleniach na budowę i interpretacji przepisów, co jest istotne dla branży budowlanej i prawników. Wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące zakresu zmian i zgodności z warunkami zabudowy.

Czy 'mała gastronomia' zmieści się w pozwoleniu na budowę sklepu? NSA wyjaśnia granice zmian w pozwoleniach.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 4018/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Jerzy Stankowski
Wojciech Mazur /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Kr 333/19 - Wyrok WSA w Krakowie z 2019-08-08
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 50 art. 106 art. 133 art. 145 § 1 art. 151 art. 183 art. 184 art. 189 art. 204
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7 art. 28 art. 77 art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2016 poz 290
art. 3 art. 18 art. 35 art. 36 art. 36a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzs4 ust 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 333/19 w sprawie ze skargi K. P., B.P. i D. C. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 30 stycznia 2019 r., znak: [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie pozwolenia na budowę 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S.P. na rzecz K.P., B. P. i D. C. solidarnie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z 8 sierpnia 2019 r., II SA/Kr 333/19, po rozpoznaniu skargi K. P., Z. i D. C. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 30 stycznia 2019 r., znak: [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie pozwolenia na budowę, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżących K. P. i Z. kwotę 500 zł oraz na rzecz D. C. 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 9 sierpnia 2016 r. ([...]) na podstawie art. 28, 33 ust. 1, 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm., dalej: P.b.) Prezydent Miasta Nowego Sącza zatwierdził projekt budowlany i udzielił S. P. pozwolenia na budowę budynku handlowo – usługowego na działce [...] w obr. [...] wraz z przyłączem wodociągowym, prądu, wewnętrzną linią zasilającą, wewnętrzną instalacją gazu, wewnętrzną instalacją hydrantową, zjazdem publicznym z ul. Z. i S. w [...] na działkach nr [...], [...], [...] w obr. [...] (kategoria obiektu XVII). Następnie decyzją z dnia 7 listopada 2017 r. ([...]) na podstawie art. 28, 34 ust. 4, 36a P.b. zmienił decyzję z dnia 9 sierpnia 2016 r. w zakresie rozwiązań architektoniczno-konstrukcyjnych budynku obejmujących rozwiązania projektowe w poziomie poddasza oraz zatwierdził zmiany do projektu budowlanego, a decyzją z dnia 9 kwietnia 2018 r. ([...]) na podstawie art. 28, art. 34 ust. 4, art. 36a P.b., po rozpatrzeniu wniosku S.P., zmienił ww. decyzję z dnia 9 sierpnia 2016 r. oraz decyzję z dnia 7 listopada 2017 r. w zakresie zmiany funkcji poddasza na pomieszczenia handlowo-usługowe (sklep spożywczo-przemysłowy oraz pomieszczenia małej gastronomii na potrzeby sklepu spożywczego), zmiany zagospodarowania terenu poprzez wykonanie dodatkowego utwardzenia i zmiany układu miejsc postojowych oraz zatwierdził zmiany do projektu budowlanego. Pozostałe warunki ww. decyzji pozostawiono bez zmian.
Decyzją z dnia 30 stycznia 2019 r. nr [...], Wojewoda Małopolski, po rozpatrzeniu odwołania D. C., K. P. i Z. od ww. decyzji Prezydenta Miasta Nowy Sącz z dnia 9 kwietnia 2018 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podał, że w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego, na podstawie art. 136 k.p.a. przeprowadzone zostało postępowanie wyjaśniające i uzupełniające zgromadzony dotychczas materiał dowodowy. Ustalono, że inwestor wprowadził korekty w układzie miejsc postojowych oraz ich liczbie tj. 24 stanowiska. Wprowadzono korekty do części opisowej projektu budowlanego oraz uzupełniono projekt o wymiary dotyczące usytuowania miejsc postojowych od granicy z nieruchomością odwołujących się. Jednocześnie ustalono, że na nieruchomości sąsiedniej nie istnieje "budynek szklarni". W odpowiedzi na zarzut odwołujących się, że długość granicy działki równoległej do ul. Z. wynosi 25,50 m, a suma wymiarów miejsc postojowych oraz odległość od granic wynosi 27 m, jak również zarzut dotyczący zwymiarowania miejsc postojowych od strony ul. S. i zarzut dot. lokalizacji kontenerowego budynku gospodarczego, organ odwołał się do treści wyjaśnień inwestora oraz projektanta (pismo z dnia 30 listopada 2018 r.), wskazał na mapę geodezyjną w skali 1:25 z naniesionymi wymiarami całej działki inwestycyjnej; lokalizacją istniejących miejsc postojowych na tej mapie oraz projekt zagospodarowania działki ze skorygowanymi odległościami miejsc postojowych od granicy działki sąsiedniej. Organ stwierdził, że projekt budowlany zamienny jest zgodny z ustaleniami ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z 18 sierpnia 2015 r. znak: [...] ustalającej warunki zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn. Budowa budynku handlowo-usługowego (sklep spożywczo-przemysłowy) wraz z infrastrukturą techniczną, na terenie położonym w [...] przy ul. Z. oznaczonym w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] w obr. [...]. Zakres zmiany pozwolenia na budowę obejmuje zmianę funkcji poddasza na pomieszczenia handlowo-usługowe (sklep spożywczo-przemysłowy oraz pomieszczenia małej gastronomii na potrzeby sklepu spożywczego), zmianę w zagospodarowaniu terenu poprzez wykonanie dodatkowego utwardzenia i zmianę układu miejsc postojowych. Zdaniem Wojewody, zmiana funkcji poddasza na pomieszczenia handlowo-usługowe jest zgodna z funkcją obiektu określoną w decyzji o warunkach zabudowy tj. budowa budynku handlowo-usługowego (sklep spożywczo-przemysłowy) wraz z infrastrukturą techniczną. Stosownie do zmiany w zagospodarowaniu działki wszystkie rozwiązania zostały pokazane na rysunku projektu zagospodarowania działki z zachowaniem wystarczającej wielkości powierzchni biologicznie czynnej wskazanej w decyzji o warunkach zabudowy tj. - wskaźnik wielkości - powierzchni biologicznie czynnej do powierzchni działki/terenu: co najmniej 0,20 (20 %) powierzchni terenu inwestycji oraz z zapewnieniem odpowiedniej ilości miejsc postojowych tj. 3 miejsca postojowe na 100 m2 usług. Tak więc powierzchnia biologicznie czynna obecnie wynosi 677,04 m2 tj. 26,16 % powierzchni terenu inwestycji. Według projektu budowlanego w budynku zaprojektowano: salę sprzedaży o powierzchni 360 m² (parter), sklep spożywczo-przemysłowy o powierzchni 244,90 m² (poddasze), małą gastronomię o powierzchni 161,40 m² (poddasze), usługi krawieckie o powierzchni 25,60 m² (poddasze). Razem powierzchnia użytkowa usług wynosi 791,90 m². Dla przedmiotowej inwestycji zaprojektowano (po korektach) łącznie 24 miejsca postojowe. Projekt budowlany jest kompletny, posiada wymagane opinie i uzgodnienia, zawiera zaświadczenia, o których mowa w art. 12 ust. 7 P.b. i sporządzony został przez osoby uprawnione legitymujące się wymaganymi uprawnieniami budowlanymi i aktualnymi na dzień sporządzenia projektu zaświadczeniami o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego. Projekt budowlany został wykonany zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. z 2012 r., poz. 462 ze zm.). Projektant zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 c P.b. określił obszar oddziaływania obiektu.
W odniesieniu do pozostałych zarzutów odwołania i pisma z 17 grudnia 2018 r. Wojewoda wyjaśnił, że z załączonych przez projektanta fotografii szklarni odwołujących wynika, że to co pozostało z budynku szklarni nie jest budynkiem, ponadto odwołujący nie przedłożyli do wglądu pozwolenia na jego budowę. Z kolei w związku z zarzutami zawartymi w piśmie z 7 listopada 2018 r. uprawniony geodeta sporządził mapę z pomiarami geodezyjnymi gdzie zwymiarowano również miejsca postojowe w liczbie 17 sztuk. Wskaźniki miejsc postojowych określone w decyzji o warunkach zabudowy odnoszą się do powierzchni użytkowej usług, a nie powierzchni użytkowej budynku. W ocenie Wojewody również projekt zagospodarowania działki spełnia wymagania zawarte w obowiązujących przepisach, w tym przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1422 ze zmianami). Postępowanie odwoławcze przeprowadzono z uwzględnieniem przepisów dotyczących poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich – art. 5 ust. 1 pkt 9b, w szczególności odpowiedniego usytuowania miejsc postojowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi, odpowiedniego usytuowania miejsc postojowych od granicy działki, usytuowania miejsc do gromadzenia odpadów stałych, odpowiednio do zakresu zmiany pozwolenia.
Skargą K. P., Z. i D. C. zaskarżyli powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków (skarżących), przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygniecie; ustawy Prawo budowlane; rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
Na rozprawie sądowej skarżący podali, że obecnie w obiekcie prowadzona jest restauracja w odległości 3 m od ich posesji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 t.j.) dalej w skrócie p.p.s.a., wskazując w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku konieczność uchylenia kwestionowanych decyzji.
Sąd zaznaczył, że jego ocenie podlega tylko druga z ww. decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, a nie decyzja o pozwoleniu na budowę. W zakresie, w jakim o kształcie i przeznaczeniu obiektu oraz o zagospodarowaniu terenu przesądziła ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę i pierwsza jej zmiana, rozstrzygnięcie organu administracji nie podlega weryfikacji w niniejszym postępowaniu. W konsekwencji też wszystkie zarzuty skargi dotyczące tego zakresu nie mogą być badane. Podobnie rzecz ma się ze sposobem wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę (i ew. decyzji o jej zmianie). Rozstrzyganie co do nieprawidłowości tego etapu procesu budowalnego należą do organów nadzoru budowlanego. Tak więc w rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu nie podlega to, czy zachowana została prawidłowa odległość budynku projektowanego od granicy działek skarżących, w tym podnoszona w skardze kwestia "cieplarni", czy w pierwotnej wersji zaprojektowano odpowiednią ilość miejsc postojowych i prawidłowo je ulokowano oraz czy obecnie samochody parkują w miejscach do tego nieprzeznaczonych.
Dalej Sąd podniósł, że w przedłożonym projekcie zamiennym odnotowano, że parter budynku tj. sklep spożywczo-przemysłowy został oddany do użytku w dniu 26 stycznia 2018 r. Ta informacja nie jest jednoznaczna ze stwierdzeniem, że budowa obiektu nie została zakończona. Okoliczność ta wymagała ustalenia, zważywszy, że parter nie mógł oddany do użytkowania bez dachu, a wg. pierwotnego projektu większość poddasza miała mieć charakter nieużytkowy. Decyzja taka musi odpowiadać wszystkim wymogom, które prawo przewiduje dla decyzji o pozwoleniu na budowę dla inwestycji pokrywającej się z zakresem przewidzianych i projektowanych zmian. Stosownie do art. 35 ust. 1 P.b., przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ sprawdza m.in.: zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że "zmiana funkcji poddasza na pomieszczenia handlowo-usługowe (sklep spożywczo-przemysłowy oraz pomieszczenia małej gastronomii na potrzeby sklepu spożywczego) jest zgodna z funkcją obiektu określoną w decyzji o warunkach zabudowy tj. budową budynku handlowo-usługowego (sklep spożywczo-przemysłowy) wraz z infrastrukturą techniczną". Tezy tej w ocenie Sądu w żaden sposób nie uzasadniono. Skoro organ uznał za konieczne porównanie zamierzenia inwestycyjnego objętego wnioskiem o zmianę pozwolenia na budowę z warunkami decyzji o warunkach zabudowy, to jednocześnie przyjął konieczność ustalenia warunków dla takiego zakresu inwestycji (w tym zmiany sposobu użytkowania). Rzecz w tym, że w decyzji o warunkach zabudowy z dnia 18 sierpnia 2015 r. (nr [...]) inwestycja, do której ustalane warunki się odnoszą, została precyzyjnie i szczegółowo określona. Nawet bez szerszej interpretacji oczywiste zdaniem Sądu jest to, że w ramach inwestycji "budynek handlowo-usługowy (sklep spożywczo-przemysłowy)" nie mieści się "mała gastronomia na potrzeby sklepu spożywczego" i to o dużej stosunkowo powierzchni. Podzielić przy tym w ocenie Sądu należy zastrzeżenia skarżących co do tego, że posłużenie się niedefiniowanym pojęciem dla określenia przeznaczenia części obiektu budowalnego otwiera możliwość dowolnej jego interpretacji. Organ zaś w ogóle nie rozważył, w jakiej relacji do przepisu art. 3 pkt 6 P.b. (posługującego się odrębną kategorią "budynku gastronomii") pozostaje przedmiotowe zamierzenie, przy uwzględnieniu choćby tylko przedstawionego w projekcie zamiennym "programu użytkowego". Lokal "małej gastronomii" ma powstać w miejscu, które w pierwotnym projekcie określane było jako poddasze nieużytkowe, a taki stan w zupełności odpowiada kategorii zmiany sposobu użytkowania części obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018 r., poz. 1945, dalej: u.p.z.p.), zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Organ nie dokonał oceny wniosku i przedłożonego projektu zamiennego w kontekście tego przepisu, jednocześnie też nie wskazał, czy zachodzą (i jakie) ewentualne podstawy do uznania, że ustalenie warunków zabudowy dla tej zmiany nie jest wymagana. Zdaniem Sądu opisane uchybienia przepisom art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. mają charakter istotny i jako takie powodują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Dopiero odpowiednie ustalenia w opisanym wyżej zakresie pozwolą na ostateczne stwierdzenie, czy decyzja – także co do liczby zaplanowanych miejsc postojowych - jest zgodna z prawem.
Niezależnie od powyższego Sąd stwierdził, że zatwierdzony przez organ I instancji projekt zamienny różni się od projektu znajdującego się w aktach, w postępowaniu odwoławczym bowiem w projekcie naniesione zostały liczne poprawki. Mimo to organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, co w efekcie doprowadziło do stanu, w którym projekt zamienny stanowi załącznik do decyzji z dnia 9 kwietnia 2018 r., a jego zmiany noszą datę późniejszą. Prowadzi to do niedopuszczalnej rozbieżności pomiędzy treścią decyzji organu I instancji i decyzji organu II instancji utrzymującej tę pierwszą w mocy, co narusza art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Z tych wszystkich względów Sąd uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję.
Skargą kasacyjną S. P. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, polegającym na:
1) naruszeniu art. 28 k.p.a. względnie art. 28 ust. 2 P.b. poprzez błędne uznanie, że K. P., Z. i D. C. posiadali interes prawny w ujęciu materialnoprawym w będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej - sprawie o zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego, prowadzonej w trybie art. 36a P.b.;
a także (zarzut alternatywny):
2) naruszeniu art. 3 pkt 6 P.b. w związku z treścią załącznika do ustawy, poprzez błędną wykładnię pojęcia "budynek handlowo-usługowy (sklep spożywczo-przemysłowy)" i przyjęciu, że w takiej kategorii pojęciowej nie mieści się sklep typu "convenience", posiadający - prócz podstawowego asortymentu spożywczo-przemysłowego - także typową ofertą gastronomiczną dla klientów szukających szybkich i zróżnicowanych posiłków, jak m.in. kanapki, dania gotowe do ogrzania oraz kawa.
II. przepisów postępowania w sposób istotnie wpływający na wynik sprawy, tj.:
1) naruszeniu art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a., względnie art. 28 ust. 2 P.b., a przez to naruszeniu art. 151 p.p.s.a. - poprzez błędne uznanie, że K. P., Z. i D. C. posiadali legitymację skargową jako dysponenci interesu prawnego (w ujęciu materialnoprawnym), a wskutek tego zaniechanie oddalenia przez WSA w Krakowie złożonych przez nich skarg;
a ponadto (zarzuty alternatywne):
2) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. - poprzez błędne ustalenia stanu faktycznego na podstawie akt sprawy administracyjnej, prowadzące do wyrażenia przez Sąd I instancji nieuzasadnionych wątpliwości, dotyczących: (a) zakończenia budowy budynku handlowo-usługowego przed wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu zamiennego, uniemożliwiającej wydanie decyzji w trybie art. 36a P.b. (co nie nastąpiło, a fakt ten wynikał z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy), a także (b) zgodności zamierzenia objętego projektem zamiennym z decyzją o warunkach zabudowy;
3) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, przy jednoczesnym niezastosowaniu art. 151 p.p.s.a. - polegającym na uwzględnieniu skarg K. P., Z. oraz D. C. pomimo istnienia podstaw do ich oddalenia;
4) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. polegającym na uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza pomimo tego, że nie była ona dotknięta żadnym uchybieniem formalnym, ani merytorycznym.
Z uwagi na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie skarg pani K. P., pana Z. i pana D. C. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów związanych z reprezentowaniem skarżącego przez radcę prawnego, według norm przepisanych, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. P., Z. i D. C. wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie od S. P. na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na mocy zarządzenia z dnia 22 sierpnia 2022 r., stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095, ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania podniesionych we wniesionym środku odwoławczym zarzutów trzeba wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej.
Przedmiotem kontroli legalności dokonywanej przez Sąd pierwszej instancji była druga z rzędu decyzja organów architektoniczno-budowlanych o zmianie decyzji o pozwoleniu na budowę, albowiem podstawową decyzją Prezydenta Miasta Nowy Sącz z 9 sierpnia 2016 r. nr [...] r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na realizację budynku handlowo usługowego na działce [...] wraz z mediami oraz zjazdem publicznym z ul. Z. i S. w [...] zmieniono w trybie art. 36a P.b. decyzją Prezydenta Miasta Nowego Sącza z 7 listopada 2017 r. nr [...] o zmianie decyzji podstawowej z 9 sierpnia 2016 r. w zakresie zamiany rozwiązań projektowych w poziomie poddasza, a następnie zaskarżoną w tej sprawie decyzją z 9 kwietnia 2018 r. dokonano kolejnej zmiany, w tym samym trybie, decyzji z 9 sierpnia 2016 r. zmienionej decyzją z 7 listopada 2017 r. w zakresie zmiany funkcji poddasza na pomieszczenia handlowo-usługowe (sklep spożywczo-przemysłowy oraz pomieszczenia małej gastronomi na potrzeby sklepu spożywczego), zmiany w zagospodarowaniu terenu poprzez wykonanie dodatkowego utwardzenia i zmiany układu miejsc parkingowych. Słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji, iż jedynie ta ostatnia decyzja zmieniająca, utrzymana następnie w mocy przez Wojewodę Małopolskiego decyzją 30 stycznia 2019 r., podlegała kontroli.
W takim zakresie przeprowadzona ocena legalności kwestionowanych decyzji dokonana przez Sąd pierwszej instancji doprowadziła do zastosowania konstrukcji prawnej z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Wyrok Sądu pierwszej instancji zwraca uwagę na naruszenie przez organy orzekające art. 7,77 i 107 § 1 k.p.a., które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Wniesiony środek odwoławczy zarzutami "alternatywnymi" naruszenia prawa materialnego jak i procesowego kwestionuje tenże wyrok. W ocenie Sądu odwoławczego skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawowy zarzut skargi kasacyjnej w ujęciu materialnym i procesowym dotyczy nie posiadania przymiotu strony przez skarżących przed Sądem pierwszej instancji w sprawie o zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego. Jednakże zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia prawa materialnego art. 28 k.p.a., względnie art. 28 ust. 2 P.b., poprzez błędne uznanie, że K. P., Z. i D. C. posiadali interes prawny w ujęciu materialnoprawym, w będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej sprawie o zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego, prowadzonej w trybie art. 36a P.b., jak i zarzut naruszenia prawa procesowego art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a., względnie art. 28 ust. 2 P.b., a przez to naruszenia art. 151 p.p.s.a. - poprzez błędne uznanie, że K. P., Z. i D. C. posiadali legitymację skargową jako dysponenci interesu prawnego (w ujęciu materialnoprawnym), a wskutek tego zaniechanie oddalenia przez WSA w Krakowie złożonych przez nich skarg.
Nie jest sporne, iż skarżący przed Sądem pierwszej instancji byli stronami postępowania zarówno w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę jak i w kolejnej sprawie dotyczącej zmiany decyzji podstawowej na podstawie art. 36a ust. 1 P.b.(decyzja z 7 listopada 2017 r.). A zatem należy odpowiedzieć na pytanie, czy okoliczność uznania danego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego, prowadzonego na podstawie art. 35 i 36a ust. 1 P.b., stanowi wystarczającą przesłankę do przyznania temu podmiotowi statusu strony w kolejnej sprawie związanej ze zmianą decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie art. 36a ust. 1 P.b., mającej na celu zmianę pierwotnie wydanej a następnie już zmienionej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z treścią tego ostatniego przepisu, istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.
Jak wyżej zaznaczono, skarżący od samego początku uznawani byli za strony postępowania o pozwolenie na budowę jak i pozwolenia na zmianę tej decyzji w trybie art. 36a ust. 1 P.b. bowiem ich nieruchomości znajdowały się w obszarze odziaływania przedmiotowej inwestycji w rozumieniu art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b.
Krąg stron w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę określa art. 28 ust. 2 P.b. Stronami w tym postępowaniu są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, przez który należy rozumieć – jak stanowi art. 3 pkt 20 tej ustawy - teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. W postępowaniu o zmianę decyzji w sprawie pozwolenia na budowę krąg stron nie może być oceniany na podstawie art. 28 k.p.a.
Co do zasady Sąd odwoławczy w całości podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że postępowanie w sprawie o zmianę pozwolenia na budowę w trybie art. 36a ust. 1 P.b. nie stanowi kontynuacji postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę. Konsekwentnie zatem organ administracji publicznej wydający decyzję o zmianie pozwolenia na budowę musi ponownie określić krąg podmiotów legitymujących się przymiotem strony i nie może poprzestać na przejęciu ustaleń poczynionych w toku postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę. Sytuacja tutaj wskazana determinuje obowiązek organu zbadania, czy inne jeszcze podmioty, poza tymi, których nieruchomości leżą w obszarze oddziaływania obiektu, ustalonym w postępowaniu o pozwolenie na budowę, winny być uznane za strony tego postępowania. Przy ustaleniu, czy krąg stron winien ulec poszerzeniu w stosunku do pierwotnego pozwolenia na budowę, organ winien mieć na uwadze modyfikacje wprowadzone w zmienionym projekcie budowlanym. Nie może jednak badania obszaru oddziaływania inwestycji ograniczyć wyłącznie do wprowadzonych w projekcie zmian, pomijając zakres (dotyczyć to może np. rozszerzenia obszaru oddziaływania inwestycji) całej inwestycji.
Uwaga ta nie zmienia natomiast ogólnego wniosku, że stronami postępowania zainicjowanego na podstawie art. 36a ust. 1 P.b są co do zasady podmioty, które były stronami wcześniejszego postępowania w sprawie pozwolenia na budowę i jego dalszej zmiany (jak w tej sprawie), o ile nadal dysponują tytułem prawnym do nieruchomości, wskazanym w art. 28 ust. 2 ustawy (podobnie wyrok NSA z 27 kwietnia 2018 r., II OSK 2751/17), a więc znajdują się w kręgu podmiotów wymienionych w art. 28 ust. 2 P.b. o zatwierdzenie pierwszego projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę - tj. art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy. Procedura zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę dotyczy każdorazowo obiektu budowlanego jako pewnej całości, a nie części, która aktualnie jest realizowana przez inwestora. Za taką konkluzją przemawia fakt, że ustawodawca posługuje się w art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. wyrażeniem "obszar oddziaływania obiektu", a nie "obszar oddziaływania budowy (rozbudowy, inwestycji)". W przeciwnym razie inwestor, który uzyskał pozwolenie na realizację obiektu budowlanego, którego oddziaływanie zamykało się na jego działce, mógłby w zasadzie dowolnie rozbudowywać tę konstrukcję z wyłączeniem możliwości ochrony interesu osób trzecich. Stanowisko to jest aprobowane także przez doktrynę – patrz A. Ostrowska [w:] Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, red. A. Gliniecki, W. 2016, art. 36(a) – teza 25 strona 663-564; A. Kosicki [w:] Prawo budowlane. Komentarz pod redakcją, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, Warszawa 2016 Wydanie 2, art. 36(a) – teza 5 strona 409-410.
Natomiast w realiach tej sprawy nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, iż skoro skarżący przed Sądem pierwszej instancji byli stronami postępowania o pozwolenie na budowę i dalszego o zmianę tej decyzji w trybie art. 36 § 1 P.b., to aktualnie w toku kolejnego postępowania o zmianę decyzji o pozwoleniu na budowę nadal pozostają stronami postępowania zakończonego wydaniem decyzji z 9 kwietnia 2018 r. odnoszącej się do zmiany decyzji z 9 sierpnia 2016 r. zmienionej decyzją z 7 listopada 2017 r. w zakresie zmiany funkcji poddasza na pomieszczenia handlowo-usługowe (sklep spożywczo-przemysłowy oraz pomieszczenia małej gastronomi na potrzeby sklepu spożywczego), zmiany w zagospodarowaniu terenu poprzez wykonanie dodatkowego utwardzenia i zmiany układu miejsc parkingowych. Tym samym wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w tym zakresie nie można odmówić skarżącym przymiotu strony w przedmiotowej sprawie, a tym samym nie doszło do naruszenia art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. Nie można uznać, by w sprawie naruszony został wskazany w skardze kasacyjnej art. 28 k.p.a., który nie miał po prostu zastosowania w realiach tego postępowania. Nie jest nadto zasadny zarzut naruszenia art. 50 p.p.s.a.- dotyczący legitymacji do wniesienia skargi. Istnienie legitymacji skargowej podlega badaniu przez sąd administracyjny. Podmioty mają legitymację do złożenia skargi w zakresie określonym przepisami prawa. Ustalenie zakresu tej legitymacji musi nastąpić w postępowaniu wstępnym, natomiast brak legitymacji jest podstawą do odrzucenia skargi. Niewykazanie owego związku skutkuje tym, iż podmiot wnoszący skargę nie jest legitymowany do jej wniesienia. W realiach niniejszego postępowania skarżący w sposób niesporny wykazali swoją legitymację skargową –tym samym nie było podstaw do odrzucenia ich skargi z tego tytułu przed Sądem pierwszej instancji. Odmienne stanowisko skarżącego kasacyjnie nie zasługuje na uwzględnienie.
Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, podniesione alternatywnie, nie zasługują również na uwzględnienie. Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. - poprzez błędne ustalenia stanu faktycznego na podstawie akt sprawy administracyjnej, prowadzące do wyrażenia przez Sąd I instancji nieuzasadnionych wątpliwości dotyczących zakończenia budowy budynku handlowo-usługowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji a także zgodności zamierzenia objętego projektem zamiennym z decyzją o warunkach zabudowy.
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie NSA poglądem, naruszeniem obowiązku określonego w art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, czy też działania organu, które doprowadzi do przedstawienia przez sąd pierwszej instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym (m.in. wyroki NSA: z 23 lutego 2022 r., I OSK 1294/21; z 26 stycznia 2022 r., I GSK 1170/21; z 16 grudnia 2021 r. I FSK 1038/18). Ponadto, jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie NSA, do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dochodzi, gdy sąd oddali skargę mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a.- patrz wyrok NSA z 12 października 2022 r. III OSK 1517/21. Sformułowany i wyartykułowany przez skarżącego kasacyjnie zarzut nie dotyczy takiej sytuacji, a więc nie jest on usprawiedliwiony. Sąd I instancji rozpoznawał sprawę na podstawie materiału dowodowego, a fakt, że przyjął wykładnię obowiązujących regulacji, z którą nie zgadza się skarżący kasacyjnie, nie może być traktowany jako wskazane naruszenie przepisów postępowania.
Należy jednak w tym miejscu stwierdzić, iż zasadnie Sąd pierwszej instancji zauważył, orzekając na podstawie akt, iż z projektu budowlanego zamiennego –opracowanego w lutym 2018 r. - części A projektu zagospodarowania działki wynika, iż parter budynku tj. sklep spożywczo-przemysłowy, został oddany do użytku w dniu 26 stycznia 2018 r. Ta informacja nie jest jednoznaczna ze stwierdzeniem, że budowa obiektu nie została zakończona. Do takich wniosków może również doprowadzić kolejne stwierdzenie zawarte w tym projekcie budowlanym zamiennym, że projekt obejmuje zmianę funkcji piętra z pomieszczenia magazynowo-socjalnego na pomieszczenia małej gastronomi. Zmiana funkcji polega jedynie na wyposażeniu meblowym oraz montażu niektórych elementów wyposażenia sanitarnego i socjalnego (pkt 2.3. przyjęte rozwiązania projektowe). Z tych treści projektu zamiennego rodzą się poważne wątpliwości czy budowa obiektu nie została zakończona. A jest to bardzo istotne ustalenie dla prawidłowości rozstrzygnięcia w sprawie na podstawie art. 36a ust. 1 P.b. gdyż słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji, że niewątpliwie okoliczność ta wymagała ustalenia, zważywszy, że parter nie mógł oddany do użytkowania bez dachu, a wg. pierwotnego projektu większość poddasza miała mieć charakter nieużytkowy.
Uwagi powyższe dotyczące dokonania wskazywanych tam ustaleń związane są z tym, iż co do zasady niedopuszczalna jest zmiana ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę w przypadku zrealizowanych robót budowlanych - patrz wyrok NSA z 30 listopada 2016 r. II OSK 365/15. Słusznie Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że wydanie decyzji zmieniającej pozwolenie na budowę na podstawie art. 36a ust. 1 P.b. podlega tym samym rygorom, co wydanie pozwolenia na budowę. Także w tym wypadku decyzja może dotyczyć wyłącznie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych i nie możne być wydana w odniesieniu do robót już zrealizowanych, zatem decyzja taka musi odpowiadać wszystkim wymogom, które prawo przewiduje dla decyzji o pozwoleniu na budowę dla inwestycji pokrywającej się z zakresem przewidzianych i projektowanych zmian - podobnie w wyroku NSA z 18 grudnia 2012 r. II OSK 1520/11. Zatem przepis art. 36a P.b. nie może mieć zastosowania w odniesieniu do robót już zrealizowanych. W konsekwencji nie jest więc w ogóle możliwa zmiana decyzji ostatecznej o pozwoleniu na budowę w sytuacji, gdy roboty budowlane zostały już zrealizowane. Zatem skoro w sprawie tej ujawniono wątpliwości związane z tym czy budowa obiektu nie została zakończona, to słusznie uznano w realiach niniejszego postępowania, że doszło w opisywanym zakresie do naruszenia przez organy orzekające art. 7, 77 i 107 § 1 k.p.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Już sama ta okoliczność uzasadniała uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.
Trafnie również w zaskarżonym wyroku, wbrew stanowisku skargi kasacyjnej, zwrócono uwagę organom orzekającym w sprawie na potrzebę dokonania oceny zgodności zamierzenia objętego projektem zamiennym z decyzją o warunkach zabudowy. Skoro decyzja w trybie art. 36a ust. 1 P.b. musi odpowiadać wszystkim wymogom, które prawo przewiduje dla decyzji o pozwoleniu na budowę dla inwestycji pokrywającej się z zakresem przewidzianych i projektowanych zmian, to niewątpliwie jest potrzeba zastosowania również art. 35 ust. 1 pkt 1 P.b. m.in.: zbadania zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że "zmiana funkcji poddasza na pomieszczenia handlowo-usługowe (sklep spożywczo-przemysłowy oraz pomieszczenia małej gastronomii na potrzeby sklepu spożywczego) jest zgodna z funkcją obiektu określoną w decyzji o warunkach zabudowy tj. budową budynku handlowo-usługowego (sklep spożywczo-przemysłowy) wraz z infrastrukturą techniczną" jednak słusznie przyznał Sąd pierwszej instancji, że tezy tej w żaden sposób nie uzasadniono. Skoro organ uznał za konieczne porównanie zamierzenia inwestycyjnego objętego wnioskiem o zmianę pozwolenia na budowę z warunkami decyzji o warunkach zabudowy, to jednocześnie przyjął konieczność ustalenia warunków dla takiego zakresu inwestycji (w tym zmiany sposobu użytkowania). Rzecz w tym, że w decyzji o warunkach zabudowy z dnia 18 sierpnia 2015 r. (nr [...]) inwestycja, do której ustalane warunki się odnoszą, została jasno określona. Należało więc, wyjaśnić czy w ramach inwestycji "budynek handlowo-usługowy (sklep spożywczo-przemysłowy)" mieści się "mała gastronomia na potrzeby sklepu spożywczego" i to o dużej stosunkowo powierzchni, tym bardziej, że posłużenie się niedefiniowanym pojęciem dla określenia przeznaczenia części obiektu budowalnego otwiera możliwość dowolnej jego interpretacji. Organ zaś w ogóle nie rozważył, w jakiej relacji do przepisu art. 3 pkt 6 P.b. (posługującego się odrębną kategorią "budynku gastronomii") pozostaje przedmiotowe zamierzenie, przy uwzględnieniu choćby tylko przedstawionego w projekcie zamiennym "programu użytkowego". Lokal "małej gastronomii" ma powstać w miejscu, które w pierwotnym projekcie określane było jako poddasze nieużytkowe, a taki stan odpowiada kategorii zmiany sposobu użytkowania części obiektu budowlanego. W tym też miejscu dodatkowo wskazania wymaga, że w treści art. 59 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w sposób wyraźny wyróżnione zostały trzy przypadki, które wymagają uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Jako że zmiana sposobu użytkowania obiektu lub jego części została wskazana jako odrębny, samodzielny przypadek, uprawnione jest stwierdzenie, że wymóg uzyskania decyzji o warunkach zabudowy dotyczy zmiany sposobu użytkowania obiektu bądź jego części, niezależnie od tego, czy zmiana ta wiąże się z wykonaniem robót budowlanych i jakiego rodzaju są to roboty, tj. czy wymagają pozwolenia na budowę czy też nie (por. wyroki NSA: z 26 maja 2020 r., II OSK 2971/19; z 27 listopada 2018 r., II OSK 2938/16; z 28 września 2018, II OSK 2276/16; z 22 kwietnia 2015 r., II OSK 2239/13; z 26 stycznia 2012 r., II OSK 2144/10). Dlatego też należało w powyższym zakresie przedstawić wymagane rozważania , czego jednak nie uczyniono, co również stanowi naruszenie art. 7,77 i 107 § 1 k.p.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie mając na uwadze powyższe rozważania, stwierdzić należy, iż nie jest usprawiedliwiony zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd art. 3 pkt 6 P.b. poprzez jego błędną wykładnię, skoro tak naprawdę w motywach zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji nie dokonywał takiej wykładni wskazanej normy P.b. a jedynie zobowiązał organy orzekające w sprawie do uwzględnienia tej normy przy ocenie zgodności przedstawionego projektu budowlanego zamiennego z wymogami decyzji o ustaleniu warunków zabudowy.
Przedstawione wyżej rozważania pozwalają na wyprowadzenie wniosku, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, trafnie zastosował konstrukcję prawną z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Nie przesądzając o ostatecznym rozstrzygnięciu w tej sprawie, organy architektoniczno-budowlane zobowiązane są do ponownego, prawidłowego, zgodnego z regułami procedury administracyjnej rozpatrzenia przedmiotowego wniosku o zmianę decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie art. 36a ust. 1 P.b., z uwzględnieniem przedstawionych wyżej uwag. Nie było więc uzasadnionych podstaw do zastosowania powołanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 151 p.p.s.a.
Reasumując powyższe stwierdzić należy, iż zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione, nie zasługiwały na uwzględnienie.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku o oddaleniu skargi kasacyjnej. Jednocześnie mając na uwadze udzieloną przez skarżących przed Sądem pierwszej instancji w terminie odpowiedź na skargę kasacyjną, w której zawarto wniosek o koszty postępowania kasacyjnego, stosownie do treści art. 204 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono o tych kosztach w pkt 2 sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI