II OSK 40/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-14
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlaneprzebudowaroboty budowlanepozwolenie na budowępostępowanie naprawczeNSAsłużebność przechodustan poprzedni

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą legalności przebudowy korytarza i wykonania łazienki, uznając, że zastosowanie ma nowsza ustawa Prawo budowlane, która nie wymaga pozwolenia na budowę dla takiej przebudowy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.S. od wyroku WSA w Bydgoszczy, który oddalił sprzeciw od decyzji nakazującej doprowadzenie budynku do stanu poprzedniego. Chodziło o przebudowę korytarza i wykonanie łazienki bez pozwolenia na budowę. NSA oddalił skargę, uznając, że zgodnie z nowelizacją Prawa budowlanego z 2020 r., taka przebudowa nie wymaga pozwolenia, a postępowanie naprawcze powinno być prowadzone według przepisów obowiązujących w momencie rozpatrywania sprawy, a nie jej wykonania.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Bydgoszczy, który oddalił sprzeciw skarżącego od decyzji nakazującej doprowadzenie budynku do stanu poprzedniego. Sprawa dotyczyła robót budowlanych polegających na przebudowie części korytarza i wykonaniu w nim łazienki, które zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ I instancji (PINB) nakazał inwestorowi T.L. doprowadzenie budynku do stanu poprzedniego. Organ II instancji (KPWINB) uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę weryfikacji zgodności z przepisami oraz prawidłowego ustalenia stron postępowania. WSA w Bydgoszczy oddalił sprzeciw M.S., uznając, że KPWINB prawidłowo wskazał na konieczność zastosowania przepisów Prawa budowlanego w brzmieniu po nowelizacji z 2020 r., zgodnie z którymi taka przebudowa nie wymaga pozwolenia na budowę. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA i KPWINB. Sąd podkreślił, że postępowanie naprawcze (art. 51 Prawa budowlanego) powinno być prowadzone w oparciu o przepisy obowiązujące w momencie rozpatrywania sprawy, a nie w momencie wykonania robót. Ponieważ przebudowa korytarza i wykonanie łazienki, zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego, nie wymaga pozwolenia na budowę, NSA uznał, że nie było podstaw do prowadzenia postępowania naprawczego. Sąd oddalił również argumenty dotyczące służebności przechodu, wskazując, że łazienka została wykonana w części korytarza, która stanowi własność inwestora, nie naruszając tym samym prawa przejścia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Postępowanie naprawcze powinno być prowadzone w oparciu o przepisy Prawa budowlanego obowiązujące w momencie rozpatrywania sprawy, a nie w momencie wykonania robót.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że zgodnie z art. 36 ustawy nowelizującej Prawo budowlane z 2020 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, a contrario do postępowań wszczętych po wejściu w życie ustawy stosuje się przepisy w nowym brzmieniu. Ponieważ postępowanie zostało wszczęte po nowelizacji, a przebudowa nie wymaga pozwolenia na budowę według aktualnych przepisów, nie ma podstaw do prowadzenia postępowania naprawczego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.P.b. art. 50 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Podstawa do wszczęcia postępowania naprawczego w przypadku robót budowlanych wykonanych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, które naruszają przepisy.

u.P.b. art. 51 § w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Postępowanie naprawcze w przypadku samowoli budowlanej.

u.P.b. art. 29 § ust. 4 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepis wskazujący, że przebudowa budynków, z wyłączeniem przebudowy przegród zewnętrznych i elementów konstrukcyjnych, nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.

K.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Ppsa art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądowej w postępowaniu dotyczącym sprzeciwu od decyzji, ograniczony do oceny przesłanek wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.

Pomocnicze

u.P.b. art. 3 § ust. 7a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja przebudowy jako wykonywania robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego.

K.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego, gdy jego wszczęcie stało się zbędne.

K.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Ppsa art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.

Ppsa art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

rozp. MI 2002 art. 76-79

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Przepisy dotyczące warunków technicznych dla pomieszczeń, w tym łazienek.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie przepisów Prawa budowlanego w brzmieniu po nowelizacji z 2020 r. do oceny legalności przebudowy. Przebudowa korytarza i wykonanie łazienki nie wymaga pozwolenia na budowę zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego. Wykonanie łazienki w części korytarza stanowiącej własność inwestora nie narusza służebności przechodu.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego kasacyjnie oparta na przepisach Prawa budowlanego obowiązujących w dacie wykonania robót. Argumentacja dotycząca naruszenia służebności przechodu. Zarzuty dotyczące rzekomego zaniedbania przez PINB dokładnego rozpatrzenia sprawy.

Godne uwagi sformułowania

Ratio legis art. 51 uPb polega na wymuszeniu na inwestorze realizującym roboty budowlane w warunkach, które zgodnie z art. 50 ust. 1 uPb nie są akceptowane z punktu widzenia ich legalności, doprowadzenia tych robót do stanu zgodnego z aktualnie obowiązującym prawem, a nie prawem obowiązującym na dzień ich realizacji. W przedmiocie doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego. Przebudowa korytarza polegająca na zrealizowaniu łazienki nie została wymieniona w art. 29-30 uPb [...] tym samym wymagała pozwolenia na budowę.

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących postępowań naprawczych i stosowania przepisów w czasie, a także kwestii przebudowy budynków i służebności przechodu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przebudowy korytarza i wykonania łazienki, ale zasady stosowania prawa w czasie mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i interpretacji przepisów prawa budowlanego w czasie. Wyjaśnia, kiedy roboty budowlane nie wymagają pozwolenia, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości.

Samowola budowlana sprzed lat – czy nadal grozi jej rozbiórka? NSA wyjaśnia, które przepisy mają zastosowanie.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 40/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Bd 219/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2023-05-16
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 3 ust. 7a, art. 51 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Dnia 14 lutego 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 219/23 oddalającego sprzeciw M.S. od decyzji Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia 30 stycznia 2023 r. nr WINB-WOP.7721.146.2022.EZ w przedmiocie doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 16 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 219/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Bydgoszczy oddalił sprzeciw M.S. od decyzji Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy (KPWINB) z 30 stycznia 2023 r. nr WINB-WOP.7721.146.2022.EZ, w przedmiocie doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego.
Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] ("PINB" lub "organ I instancji") wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wykonania bez wymaganej zgody właściwego organu architektonicznego budowlanego robót budowlanych związanych z przebudową części korytarza w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr [...], [...], [...], [...], obręb [...] przez T.L. (inwestor).
Kolejno wskazano, że organ I instancji przeprowadził 14 czerwca 2022 r. kontrolę wykonanych robót budowlanych związanych z przebudową części korytarza w budynku mieszkalnym. Ze sporządzonego protokołu z ww. kontroli wynika, że w części korytarza za wykonaną ścianką z osadzonymi drzwiami na szerokości 1,70 m w kierunku do lokalu mieszkalnego Inwestorki wykonano łazienkę o wym. 2,7 m x 0,71 m. Wg oświadczenia inwestora ściankę dzielącą korytarz z osadzeniem drzwi wykonał M. S. około 30 lat temu, natomiast łazienkę wykonano około 1996 r. Ze sporządzonego protokołu wynika, że na nieruchomości znajduje się samodzielna część murowanego budynku stanowiąca korytarz służący do wspólnego użytku najemców lokalu użytkowego i lokalu mieszkalnego o pow. 10 m² (oznaczony na dz. nr [...] i [...]). W kontroli pomierzono szerokość korytarza jako 1,70 m w odległości od ściany zewnętrznej budynku (wejście główne) w odległości 2,15 m wykonano ściankę murowaną na całej szerokości korytarza, w której osadzono drzwi 80 cm w otworze 90 cm, płytowe pełne. Wg oświadczenia M. S. ściankę wykonał inwestor w 2010 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] pismem z 24 sierpnia 2022 r. poinformował, że nie posiada dokumentów dotyczących zamiaru wykonania robót budowlanych związanych z ww. przebudową części korytarza.
W wyroku II SA/Bd 219/23 przywołano dalej, że decyzją z 30 listopada 2022 r. znak: PINB.450.7.2022, PINB nakazał inwestorowi – T.L. doprowadzenie do stanu poprzedniego budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. [...], w miejscowości [...], tj. stanu sprzed wykonania robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, polegających na przebudowie istniejącego korytarza (posiadającego służebność przejścia dla każdoczesnego właściciela i wieczystego użytkownika nieruchomości) poprzez podział części przedmiotowego korytarza ścianką działową i osadzeniem w niej drzwi oraz wykonanie w wygrodzonej części korytarza łazienki poprzez pomurowanie ścianek działowych, wprowadzenie instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej.
Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że KPWINB, powołaną na wstępie decyzją, po rozpatrzeniu odwołania T.L., uchylił decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ II instancji stwierdził, że z uwagi na brak dokumentacji w zasobach Urzędu Miasta i Gminy [...] nie jest możliwym ustalenie dokładnej daty powstania rzeczonej łazienki w wygrodzonej części korytarza. Wg oświadczenia inwestora ściankę dzielącą korytarz z osadzeniem drzwi wykonał M. S. 30 lat temu, natomiast łazienkę wykonano około 1996 r. Z kolei M. S. oświadczył, że ściankę wykonała inwestor w 2010 r. PINB wskazał, że w trakcie kontroli stwierdzono, iż inwestor wykonał roboty budowlane polegające na: wymurowaniu ścianek działowych na korytarzu będącym częścią wspólną, powodując jego podział i powstanie łazienki, a za tym i zmianę sposobu użytkowania przedmiotowego korytarza, nie dysponując wymaganym pozwoleniem na budowę. Natomiast T.L. podczas kontroli, a także pismem z 27 października 2022 r. oświadczyła, że zgoda na wybudowanie przedmiotowej łazienki musiała być uzyskana, bowiem sąsiedzi nie uzyskaliby zgody na kupno działki nr [...] oraz rozbiórki toalet, które znajdowały się na ww. działce, służące użytkowi wspólnemu wszystkich mieszkańców.
Zdaniem organu odwoławczego PINB prawidłowo zakwalifikował zrealizowane roboty budowlane jako przebudowę, w myśl definicji zawartej w art. 3 ust. 7a ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2021, poz. 2351 ze zm., uPb), który stanowi, że przez przebudowę należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przebudowa korytarza polegająca na zrealizowaniu łazienki nie została wymieniona w art. 29-30 uPb (ani w brzmieniu obowiązującym w 1996 r., ani w 2010 r.), tj. w czasie wskazanych dat dokonania przebudowy, tym samym wymagała pozwolenia na budowę. Natomiast zgodnie z aktualnie obowiązującym art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a uPb, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na przebudowie budynków, których budowa wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, oraz budynków mieszkalnych jednorodzinnych, z wyłączeniem przebudowy przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych. Tym samym – zdaniem KPWINB – w świetle aktualnie obowiązujących przepisów przebudowa, o której mowa w art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a uPb, nie wymaga przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 51 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 uPb. Zwrócono także uwagę, że inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wymagane w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 uPb, tzw. postępowaniu naprawczym, jak w niniejszej sprawie.
W ocenie KPWINB przy ponownym rozpatrzeniu sprawy PINB winien zweryfikować, czy pomieszczenie łazienki nie narusza innych przepisów, w tym rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2022, poz. 1225, rozp. MI 2002). W przypadku zaś ustalenia przez organ I instancji, że przedmiotowa łazienka nie narusza przepisów prawa, organ nadzoru budowlanego szczebla budowlanego winien umorzyć prowadzone postępowanie, na podstawie art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2022, poz. 2000 ze zm., "K.p.a."), natomiast w sytuacji naruszenia przepisów, postępowanie przeprowadzić w trybie art. 51 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 uPb. W swej decyzji organ I instancji nie wymienił stron postępowania, wskazując na rozdzielnik w aktach sprawy, którego w niniejszych aktach I instancji brak. Ponadto, organ odwoławczy zauważył, że PINB nie wskazał, na jakiej podstawie określił strony postępowania, natomiast organ odwoławczy nie może we własnym zakresie ustalać stron postępowania, ponieważ w tej istotnej części postępowanie byłoby tylko jednoinstancyjne, co jest sprzeczne z art. 15 K.p.a. Nadto, w aktach brak jest pełnomocnictwa M.S. udzielonego P.O. do reprezentowania go w niniejszej sprawie, zarówno przed organem I instancji, jak i II instancji, stąd PINB nieprawidłowo kierował korespondencję do P.O.
Sprzeciw od ww. decyzji KPWINB złożył M.S., wnosząc o jej uchylenie, wskazując m. in., że nigdzie w tekście uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie pada uwaga, że postępowanie naprawcze (które może dotyczyć robót budowlanych przeprowadzonych kilkanaście lat wstecz) - w zakresie zbadania ich legalności - organ nadzoru budowlanego prowadzi, stosując przepisy uPb obowiązujące w czasie wykonywania tych robót. W ocenie wnoszącego sprzeciw, PINB swoje postępowanie przeprowadził wyjątkowo starannie.
W odpowiedzi na sprzeciw KPWINB wniósł o jej oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Bydgoszczy oddalił sprzeciw.
W motywach tego wyroku sąd pierwszej instancji stwierdził, że KPWINB skutecznie wykazał konieczność wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W tym zakresie znaczenie ma okoliczność, jakie przepisy uPb należało stosować w niniejszej sprawie. Zdaniem tegoż sądu słusznie organ odwoławczy wskazał, powołując się na treść art. 29 ust. 4 pkt 1 uPb, że przebudowa nie wymagała decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, zatem odmienne stanowisko zaprezentowane przez PINB było nieprawidłowe. W związku z powyższym za konieczne uznał uchylenie decyzji PINB. Słusznie również KPWINB wskazał na konieczność ustalenia, czy przedmiotowa przebudowa jest zgodna z przepisami rozp. MI 2002, a w szczególności z § 76-79.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia złożył reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – M.S., zaskarżając go w całości i opierając ją na podstawie art. 64e ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w dacie wniesienia skargi kasacyjnej: Dz. U. 2023, poz. 259, Ppsa) w zw. z art. 5, art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 51 ust. 1 "pkt 7" uPb w zw. z art. 138 § 2 K.p.a.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie uprawione jest stwierdzenie, że PINB w swoim postępowaniu nie zaniedbał dokładnego rozpatrzenia sprawy w każdym możliwym aspekcie. Dalej podnosi, że zarówno w decyzji KPWINB, jak i w zaskarżonym wyroku sądu wojewódzkiego problem ochrony prawnej przysługującej skarżącemu związany ze służebnością przechodu – kompletnie nie jest brany pod uwagę, a jest to ważna przesłanka wynikająca z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 9 oraz konkluzji uchwały NSA z 20.10.1997 r. (OPS 3/97) w sprawie hipotezy art. 50 ust. 1 uPb, która powinna być uwzględniona w sprawie.
Mając na względzie wskazane zarzuty, skarżący kasacyjnie wnosi o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Bydgoszczy,
2. rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, w myśl art. 182 § 1 Ppsa,
3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 182 § 2a i § 3 Ppsa (aktualnie: Dz.U. 2023, poz. 1634 ze zm.), skarga kasacyjna od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym, na którym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. NSA zgodnie z powyższą regulacją wydał wyrok w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym.
Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przepis at. 64e Ppsa, jako lex specialis w stosunku do art. 134 § 1 Ppsa, w sposób zasadniczy różnicuje postępowania sądowe w przedmiocie sprzeciwu. Art. 64e Ppsa wyraźnie zawęża kontrolę sądową do oceny jedynie przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. W postępowaniu prowadzonym w tym trybie sąd administracyjny ocenia, czy organ odwoławczy, wydając decyzję, nie przekroczył swych uprawnień określonych w art. 138 § 2 K.p.a. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd I instancji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. (art. 64e Ppsa). Ustawodawca wąsko zakreślił wobec tego zakres uruchamianej sprzeciwem kontroli sądowoadministracyjnej. Nie dotyczy ona bowiem zgodności zaskarżonej decyzji ze wszystkimi przepisami prawa, lecz wyłącznie zgodności z art. 138 § 2 K.p.a. Takie założenie pozwala osiągnąć znaczną szybkość postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w związku z wniesionym sprzeciwem, tak by osiągnąć terminy określone przez ustawodawcę, jak też gwarantuje, że nie zostanie rozstrzygnięta istota sprawy administracyjnej rzutująca, np. na niebiorących udziału w postępowaniu uczestników (por. wyrok NSA z 28 listopada 2023 r., II OSK 2234/23, LEX nr 3643559).
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 § 2 K.p.a.). Z powołanego przepisu wynika, że wydanie decyzji kasatoryjnej, połączonej z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia w I instancji, uzależnione jest od wystąpienia dwóch przesłanek, które winny wystąpić łącznie. Po pierwsze, organ odwoławczy jest obowiązany wykazać, że postępowanie przed I instancją, w której została wydana decyzja, było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania. Po drugie, niezbędnym jest wykazanie istnienia niewyjaśnionego przez I instancję zakresu sprawy, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Decyzja kasatoryjna może zapaść, jeżeli wątpliwości II instancji co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a. (por. np. wyrok NSA z 5 października 2022 r., I OSK 1305/22).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie w okolicznościach przedmiotowej sprawy KPWINB uchylił na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. decyzję PINB z 30 listopada 2022 r., a sąd pierwszej instancji trafnie zastosował art. 151a § 2 Ppsa i oddalił sprzeciw od tej decyzji. W przedmiotowej sprawie kluczowa okazała się kwestia ustalenia, czy zastosowanie winien znaleźć art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a uPb, zgodnie z którym nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na przebudowie budynków, których budowa wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, oraz budynków mieszkalnych jednorodzinnych, z wyłączeniem przebudowy przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych. Jak wskazano w zaskarżonym wyroku przepis ten został wprowadzony ustawą z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471 ze zm.). Zgodnie z art. 36 tej ustawy, do spraw uregulowanych w ustawach zmienianych w art. 2-4, art. 6 oraz art. 8-24, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. A contrario, do postępowań wszczętych po wejściu w życie cyt. ustawy zastosowanie mają przepisy uPb w treści nadanej ww. ustawą. Bezsporne jest to, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte już po wejściu w życie ww. ustawy nowelizującej przepisy uPb.
Tym samym trafnie zauważył organ odwoławczy jak i sąd wojewódzki w zaskarżonym wyroku, że w świetle aktualnie obowiązujących przepisów, przebudowa, o której mowa w art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a uPb nie wymaga przeprowadzenia postępowania naprawczego, w trybie art. 51 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 uPb. Zatem, wyjaśnić należy, że o ile ocena dotycząca ustalenia, czy sporne roboty zostały wykonane w warunkach, o których mowa w art. 50 ust. 1 uPb dokonywana jest na podstawie stanu prawnego obowiązującego na dzień wykonania tych robót, o tyle oceny w zakresie legalizacji robót wykonanych w warunkach określonych w art. 50 ust. 1 uPb i doprowadzenia och do stanu zgodnego z prawem należy dokonać w odniesieniu do aktualnie obowiązujących przepisów prawa. Ratio legis art. 51 uPb polega na wymuszeniu na inwestorze realizującym roboty budowlane w warunkach, które zgodnie z art. 50 ust. 1 uPb nie są akceptowane z punktu widzenia ich legalności, doprowadzenia tych robót do stanu zgodnego z aktualnie obowiązującym prawem, a nie prawem obowiązującym na dzień ich realizacji (por. wyroki NSA z: 26 lipca 2016 r., II OSK 2761/14 oraz 14 stycznia 2016 r., II OSK 24/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tylko w sytuacji stwierdzenia, że roboty wykonane w warunkach określonych w art. 50 ust. 1 uPb są zgodne z aktualnie obowiązującymi przepisami, możliwe jest odstąpienie od nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Jeżeli w wyniku wszczętego postępowania administracyjnego w sprawie legalności robót budowlanych organ ustali, że wykonane roboty są zgodne ze standardami i nie wymagają przeprowadzenia dodatkowych czynności ani robót w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, to wówczas brak jest przesłanek do kontynuowania postępowania naprawczego i w takiej sytuacji organ kończy wszczęte postępowanie w sprawie, wydając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 uPb decyzję o odmowie nałożenia na inwestora obowiązków wymienionych tym przepisem. Uprawnienie organów do zakończenia postępowania orzeczeniem o takiej treści potwierdza stanowisko sądów administracyjnych wyrażone m.in. przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 kwietnia 2013 r., II OSK 138/11 (LEX nr 1410747), że "nie ma podstaw prawnych do twierdzenia, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 51 Prawa budowlanego nie można wydać decyzji orzekającej o braku podstaw do nałożenia obowiązków, o których mowa w ust. 1 pkt 2 tego przepisu".
W związku z powyższym, prawidłowo wskazał organ nadzoru budowlanego stopnia wojewódzkiego w uzasadnieniu swej decyzji, że należy mieć na uwadze zgodność zrealizowanych robót z odrębnymi przepisami, w tym rozp. MI 2002, o czym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 uPb. W tym zakresie organ I instancji nie dokonał żadnych ustaleń, zaś przeprowadzenie w odniesieniu do tych kwestii dodatkowego postępowania przez organ odwoławczy, o którym mowa w art. 136 § 1 K.p.a., sprowadzałoby się w istocie do przeprowadzenia postępowania dowodowego w rozpoznawanej sprawie niemalże w całości, co byłoby naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania z art. 15 K.p.a.
Jak słusznie również wskazał organ odwoławczy, w przedmiotowej sprawie PINB nie wskazał, na jakiej podstawie określił strony postępowania. Akta sprawy nie zawierają dokumentu, który potwierdzałby ustalony krąg stron, zgodnie z art. 28 K.p.a., co stanowiło jedną z przyczyn uchylenia i przekazania do ponownego rozpoznania sprawy organowi I instancji przez KPWINB. Odnosząc się zaś do sygnalizowanego przez skarżącego kasacyjnie problemu ochrony prawnej przysługującej mu w związku ze służebnością przechodu, należy podkreślić, że zgodnie z treścią aktu notarialnego z [...] kwietnia 1996 r. Repertorium A numer [...] oraz z księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy - Wydział Ksiąg Wieczystych w W., przedmiotowy korytarz o powierzchni 10 m² stanowi własność inwestora, na którym jedynie ustanowiono służebność przechodu. Prawo przejścia, jak wynika z zapisów ww. księgi wieczystej, przysługuje każdoczesnym właścicielom działki [...]. Łazienka wykonana została w części korytarza, tym samym nie narusza prawa przechodu wynikającego ze służebności.
Powyższe powoduje, że za niezasadne uznać należy wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 64e Ppsa w zw. z art. 5, art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 51 ust. 1 "pkt 7" uPb (taki przepis nie istnieje, jednakże stronie skarżącej kasacyjnie zapewne chodziło o art. 51 ust. 7 tej ustawy, co wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej – uwaga Sądu) w zw. z art. 138 § 2 K.p.a., gdyż sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił sprzeciw. Organ odwoławczy wskazał z naruszeniem jakich przepisów wydane zostało orzeczenie przez organ I instancji, a także szczegółowo wyjaśnił, dlaczego wskazane uchybienia mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz podał, jakie okoliczności powinien wziąć pod uwagę organ ponownie orzekając w sprawie. Wywiązał się tym samym z obowiązku, jaki nakłada na niego art. 138 § 2 K.p.a.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 oraz art. 182 § 2a i § 3 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI