II OSK 398/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA w części dotyczącej odrzucenia skargi W.Ł. na plan miejscowy, uznając, że naruszenie interesu prawnego właściciela sąsiedniej nieruchomości może wynikać z ustaleń planu dotyczących sąsiedniej działki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę W.Ł. na uchwałę Rady Miejskiej w sprawie planu miejscowego, uznając, że skarżący nie wykazał naruszenia swojego interesu prawnego, gdyż plan nie wprowadzał ograniczeń w zagospodarowaniu jego działki. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, stwierdzając, że naruszenie interesu prawnego może wynikać również z ustaleń planu dotyczących sąsiedniej nieruchomości, które wpływają na zakres prawa własności i prawo sąsiedzkie. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej W.Ł. od wyroku WSA w Szczecinie, który odrzucił jego skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Człopie dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. WSA uznał, że W.Ł., właściciel działki nr [...], nie wykazał naruszenia swojego interesu prawnego, ponieważ plan nie wprowadzał bezpośrednich ograniczeń w zagospodarowaniu jego nieruchomości. Skarżący argumentował, że plan, dopuszczając zachowanie istniejącego budynku magazynowego na sąsiedniej działce nr [...], sankcjonuje uciążliwości (hałas, ruch samochodów ciężarowych) i narusza jego prawo własności oraz prawo sąsiedzkie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że WSA zinterpretował przesłankę naruszenia interesu prawnego zbyt wąsko. NSA podkreślił, że ustalenia planu miejscowego kształtują sposób wykonywania prawa własności, w tym poprzez określenie obiektywnego wzorca przeciętnej miary oddziaływań, które sąsiedzi muszą tolerować. Dopuszczenie przez plan utrzymania obiektu przemysłowo-magazynowego na sąsiedniej działce, będącego źródłem immisji, stanowi ingerencję w sferę prawną skarżącego i narusza jego interes prawny w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. W związku z tym NSA uchylił punkt II zaskarżonego wyroku WSA (dotyczący odrzucenia skargi) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że skarga W.Ł. powinna zostać rozpoznana merytorycznie. W pozostałym zakresie skarga kasacyjna została oddalona, a Gmina C. została obciążona kosztami postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie interesu prawnego może wynikać z ustaleń planu dotyczących sąsiedniej działki, które wpływają na zakres prawa własności i prawo sąsiedzkie, poprzez zmianę normatywnego wzorca przeciętnej miary oddziaływań.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA zbyt wąsko zinterpretował przesłankę naruszenia interesu prawnego. Ustalenia planu kształtują sposób wykonywania prawa własności i mogą naruszać interes prawny sąsiada, nawet jeśli nie wprowadzają bezpośrednich ograniczeń na jego nieruchomości, poprzez zmianę otoczenia normatywnego i zakresu tolerowanych immisji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć tę uchwałę do sądu administracyjnego.
P.p.s.a. art. 58 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
u.p.z.p. art. 6 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ustalenia planu kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości.
K.c. art. 140
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Treść prawa własności obejmuje uprawnienie do korzystania z rzeczy z wyłączeniem innych osób w granicach wyznaczonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego.
K.c. art. 144
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które zakłócałyby korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.
K.c. art. 222 § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Roszczenie negatoryjne o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę uchylając zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania.
P.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla orzeczenie sądu pierwszej instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie interesu prawnego skarżącego poprzez ustalenia planu miejscowego dotyczące sąsiedniej działki, które sankcjonują uciążliwy obiekt i wpływają na prawo sąsiedzkie oraz prawo własności skarżącego. Błędna wykładnia art. 101 ust. 1 u.s.g. przez WSA, która zbyt wąsko zdefiniowała przesłankę naruszenia interesu prawnego.
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna w zakresie dotyczącym punktu III wyroku WSA (oddalenie skargi w pozostałym zakresie) była bezzasadna z powodu braku odpowiednich zarzutów i argumentów.
Godne uwagi sformułowania
ustalenia planu kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości obiektywny wzorzec przeciętnej miary oddziaływań prawo sąsiedzkie ingerencja w sferę prawną skarżącego nadanie w planie miejscowym waloru legalności utrzymaniu istniejącego obiektu, który według wskazań skarżącego i materiałów sprawy jest źródłem immisji, stanowi ingerencję w sferę jego uprawnień ochronnych
Skład orzekający
Jan Szuma
sprawozdawca
Roman Ciąglewicz
członek
Zdzisław Kostka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia naruszenia interesu prawnego w kontekście planów miejscowych i prawa sąsiedzkiego, zwłaszcza gdy ustalenia planu dotyczące sąsiedniej nieruchomości wpływają na prawa właściciela."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której plan miejscowy dopuszcza zachowanie istniejącego obiektu na sąsiedniej działce, który jest źródłem immisji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ustalenia planu miejscowego mogą wpływać na prawa sąsiedzkie i prawo własności, nawet jeśli nie dotyczą bezpośrednio nieruchomości skarżącego. Jest to ważna lekcja dla właścicieli nieruchomości.
“Plan miejscowy a prawo sąsiedzkie: Kiedy ustalenia dotyczące sąsiada naruszają Twoje prawa?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 398/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-08-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-22 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jan Szuma /sprawozdawca/ Roman Ciąglewicz Zdzisław Kostka /przewodniczący/ Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Zagospodarowanie przestrzenne Sygn. powiązane II SA/Sz 484/22 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-10-06 Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tym zakresie przekazano sprawę do ponownego rozpoznania WSA, w pozostałym zakresie oddalono skargę kasacyjną Zasądzono zwrot kosztów postępowania Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 559 art. 101 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.) Dz.U. 2020 poz 1740 art. 140, art. 144 i art. 222 § 2 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 października 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 484/22 w sprawie ze skargi W. Ł. na uchwałę Rady Miejskiej w Człopie z dnia 22 lipca 2021 r. nr XXVII/218/2021 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu geodezyjnego Z., Gmina C. 1. uchyla punkt II zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, 2. w pozostałym zakresie oddala skargę kasacyjną, 3. zasądza od Gminy C. na rzecz W. Ł. kwotę 510 (pięćset dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 484/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu skargi złożonej wspólnie przez W. Ł. i A. M. na uchwałę Rady Miejskiej w C. z dnia 22 lipca 2021 r., nr XXVII/218/2021, w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu geodezyjnego Z. , Gmina C. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2021 r. poz. 3895, zwanego dalej także "planem miejscowym"): I. stwierdził nieważność § 4 pkt 9 i § 28 zaskarżonej uchwały w zakresie, w jakim dotyczy ona działki nr [...] w obrębie geodezyjnym Z. , gmina C. ; II. odrzucił skargę W. Ł. ; III. oddalił skargę w pozostałym zakresie oraz IV. zasądził od Rady Miejskiej w C. na rzecz skarżącej A. M. kwotę 797 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z uwagi na fakt, że skarżący swoją legitymację skargową motywowali przez powołanie się na odrębne interesy prawne wynikające z prawa własności różnych nieruchomości w obrębie Z. , to jest A. M. co do działki nr [...], a W. Ł. co do działki nr [...], natomiast skargę kasacyjną wniósł tylko ten drugi, Naczelny Sąd Administracyjny skoncentruje się w dalszej części wywodu na tych elementach zaskarżonego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, które dotyczyły W. Ł. . A. M. nie zakwestionowała wydanego wobec niej wyroku. W zakresie jej dotyczącym, nie będzie on podlegał weryfikacji w postępowaniu kasacyjnym. Przede wszystkim należy zauważyć, że w punkcie II zaskarżonego wyroku z dnia 6 października 2022 r. skarga W. Ł. została odrzucona, a skarżący zasadniczo ten właśnie punkt orzeczenia kwestionuje. Do odrzucenia skargi doszło na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), zgodnie z którym: "Sąd odrzuca skargę [...], jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w uzasadnieniu orzeczenia wyjaśnił, że W. Ł. , legitymując się prawem własności działki nr [...], nie wskazał, iżby kwestionowany plan miejscowy wprowadzał jakiekolwiek ograniczenia w jej zagospodarowaniu. Sąd zaznaczył, że zagadnienie to stanowiło przedmiot wyjaśnień pełnomocnika w toku rozprawy, który taki stan rzeczy potwierdził. Jednocześnie Sąd, odnosząc się do wywodów skargi, zauważył, że W. Ł. próbował motywować swoją legitymację do jej wniesienia w inny sposób. Skarżący wywodził, że kwestionowany plan reguluje przeznaczenie znajdującej się w bliskim sąsiedztwie jego nieruchomości działki nr [...], objętej w planie miejscowym symbolem 1R, gdzie w § 29 pkt 1 planu dopuszczono zachowanie istniejącego budynku magazynowego wraz z zapleczem technicznym. W. Ł. podkreślał, że budynek ten wybudowano niezgodnie z decyzją o warunkach zabudowy, stanowi on samowolę budowlaną i jest uciążliwy dla otoczenia ze względu na generowany hałas i całodobowy ruch samochodów ciężarowych. Przyjmując wyjaśnienia skarżącego do wiadomości, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził mimo to, że ten nie sformułował w skardze zarzutów, które odnosiłyby się do jego sytuacji prawnej, wynikającej z uchwalenia planu, w szczególności ograniczeń czy zakazów w zakresie zagospodarowania jego działki nr [...]. Zdaniem Sądu pierwszej instancji uciążliwości pochodzące z zabudowy na terenie sąsiednim mogą świadczyć o interesie faktycznym skarżącego, ale nie o interesie prawnym. Aby skarga W. Ł. mogła odnieść zamierzony skutek, musiałby on wykazać, że w związku z uchwaleniem planu miejscowego doszło do zmiany przeznaczenia terenu w stosunku do uchwalonego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania, skutkujących nałożeniem ograniczeń w korzystaniu z jego własnej nieruchomości. Takich okoliczności w stosunku do działki oznaczonej nr [...] skarżący, zdaniem Sądu, nie wykazał. Należy dodać, że skarga kasacyjna W. Ł. objęła również punkt III zaskarżonego wyroku, "oddalający skargę w pozostałym zakresie". Uprzedzając dalsze wyjaśnienia, wypada nadmienić, że punkt ten dotyczył oddalenia skargi A. M. . W. Ł. , nie zgadzając się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie, że nie doszło do naruszenia jego interesu prawnego związanego z prawem własności należącej do niego działki nr [...], w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (na datę wniesienia skargi tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 559, dalej "u.s.g."), art. 140, art. 144 i art. 222 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm., dalej "K.c.") przez niewłaściwą wykładnię pojęcia naruszenia interesu prawnego poprzez przyjęcie, że wykazanie go musi sprowadzać się do wykazania, iż: a) uchwała nr XXVII/218/2021 spowodowała ograniczenia lub zakazy w zagospodarowaniu nieruchomości, podczas gdy, zdaniem W. Ł. , naruszenie interesu prawnego oznacza także pozbawienie go przysługujących mu praw albo ograniczenie w sposobach czynienia użytku z dotychczas przysługującego uprawnienia, b) w związku z uchwaleniem planu doszło do zmiany przeznaczenia nieruchomości w stosunku do uchwalonego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, skutkujących nałożeniem ograniczeń "w korzystaniu z jego własnej nieruchomości", podczas gdy naruszenie interesu prawnego oznaczać może również brak możliwości korzystania z praw związanych z własną nieruchomością; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g., art. 140, art. 144 oraz art. 222 § 2 K.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zmiana przeznaczenia działki nr [...] i usankcjonowanie istnienia posadowionego na niej budynku nie pozbawiają W. Ł. jego praw. W ocenie skarżącego dochodzi tymczasem do uszczuplenia jego praw przysługujących mu dotychczas w związku z własnością działki nr [...] na podstawie art. 222 § 2, art. 144 i art. 140 K.c. Wskazując na powyższe, W. Ł. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie punktów II i III oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji w tym zakresie. Wystąpił także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W motywach skargi kasacyjnej W. Ł. zaznaczył, że – jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji – rzeczywiście kwestionuje on przeznaczenie pod zabudowę działki nr [...], w stosunku do której istnienie dotychczasowego budynku zostało usankcjonowane w § 29 planu. W ten sposób w istocie zmieniono przeznaczenie tego terenu z rolniczego, z wyłączeniem zabudowy, na teren zabudowy przemysłowej z istniejącym budynkiem magazynowo-suszarniczym. W. Ł. argumentował, że może on korzystać z prawa własności sąsiadującej działki w granicach określonych art. 140 i 144 K.c., które zawierają między innymi dyrektywy, że właściciele sąsiedniej nieruchomości nie będą korzystali ze swoich praw w sposób, który zakłócałby korzystanie z jego nieruchomości ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia. Oznacza to, że uprawnienie do oddziaływania ze strony właściciela działki nr [...] mieściłoby się w dopuszczalnych ramach, gdyby odpowiadało czynnościom zwyczajnego korzystania z nieruchomości, pozostającym w bezpośrednim związku z jej funkcją zgodną ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Wreszcie art. 222 § 2 K.c. stanowi, że osobie, której własność jest naruszana w inny sposób, aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń. W. Ł. podkreślił, że właściciel działki nr [...] korzysta z niej sprzecznie z jej przeznaczeniem, powodując emisje przedostające się na obszar jego nieruchomości. Następuje to w natężeniu, które uzasadniło zainicjowanie przez skarżącego przed Sądem Okręgowym w Koszalinie postępowania z art. 140, art. 144 i art. 222 § 2 K.c., prowadzonego pod sygn. akt I C 113/21. W. Ł. , przenosząc powyższe na realia sprawy, zaznaczył, że uchwalenie spornego planu powoduje, że ingerujące w jego własność działania sąsiada, związane z eksploatacją zabudowy przemysłowej, staną się zgodne z planistycznym przeznaczeniem nieruchomości. Tymczasem dla skarżącego jest to trudne do zaakceptowania, zwłaszcza że z budynku wydobywają się hałas, światło, wibracje, pylenie i zanieczyszczenie powietrza, co zakłóca korzystanie z nieruchomości sąsiednich. To wszystko oznacza, że plan miejscowy, sankcjonując istnienie na działce nr [...] dotychczas istniejącego budynku (§ 29 planu), pozbawia skarżącego przysługujących mu praw albo ogranicza sposób czynienia użytku z dotychczas przysługującego uprawnienia. Skarżący podkreślał, że usankcjonowanie przez sporny plan miejscowy istnienia budynków na sąsiedniej działce nr [...] jest niezgodne ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Podsumowując, zaznaczył on, że w sprawie nie chodzi więc o sposób korzystania z jego działki nr [...], ale o możliwość korzystania z praw związanych z tym przedmiotem własności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy uzasadniające uchylenie punktu II zaskarżonego wyroku o odrzuceniu skargi W. Ł. , natomiast jest bezzasadna w zakresie, w jakim skarżący zaskarżył dodatkowo punkt III wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a., obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.). W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego (art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a.), stąd należy ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów skargi kasacyjnej. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w świetle art. 101 ust. 1 u.s.g. doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącego w następstwie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który w § 29 pkt 1 dopuścił zachowanie istniejącego obiektu na działce nr [...] w obrębie Z. , niemalże bezpośrednio sąsiadującej z działką skarżącego nr [...] (działki te rozdziela działka drogowa nr [...] oznaczona w planie symbolem 10KDW) i czy Sąd pierwszej instancji mógł w punkcie II wyroku odrzucić skargę W. Ł. na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. uznając, że ten legitymuje się tylko interesem faktycznym. Dla pełnego odtworzenia kontekstu sprawy należy przytoczyć treść § 29 planu miejscowego, zgodnie z którym w zakresie zasad kształtowania zabudowy oraz wskaźników zagospodarowania terenu na terenie oznaczonym symbolem 1R: 1) dopuszcza się zachowanie istniejącego budynku magazynowego wraz z zapleczem technicznym, 2) zakazuje się lokalizacji nowych budynków i wreszcie 3) dopuszcza się zgodnie z przepisami odrębnymi lokalizację sieci i urządzeń infrastruktury technicznej oraz dojść i dojazdów, a także urządzeń melioracji wodnych. Szczególne znaczenie ma punkt pierwszy, który normatywnie utrwala funkcjonowanie istniejącej zabudowy na działce nr [...]. Skarżący twierdzi, że takie usankcjonowanie ograniczyło wykonywanie jego prawa własności wynikającego z art. 140 K.c., a w szczególności osłabiło roszczenie negatoryjne z art. 222 § 2 K.c. odczytywane przez pryzmat art. 144 K.c. i kryterium przeciętnej miary immisji ustalanej w kontekście społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał natomiast, że skoro plan nie wprowadził ograniczeń w zakresie zagospodarowania działki skarżącego, to nie doszło do naruszenia jego interesu prawnego. Rozstrzygające jest zatem, czy rozumienie przez Sąd pierwszej instancji przesłanki naruszenia interesu prawnego nie zostało ujęte zbyt wąsko w oderwaniu od prawa sąsiedzkiego oraz od tego, że ustalenia planu kształtują sposób wykonywania prawa własności także poprzez zmianę otoczenia normatywnego korzystania z nieruchomości położonych w niemalże bezpośrednim sąsiedztwie. W myśl art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć tę uchwałę do sądu administracyjnego. Przesłanka naruszenia interesu prawnego ma charakter materialnoprawny i wymaga wykazania przez skarżącego powiązania pomiędzy zaskarżonym aktem a jego indywidualnie oznaczoną sferą praw i obowiązków. Nie można jednak rozumieć tej przesłanki w ten sposób, że naruszenie występuje wyłącznie wtedy, gdy plan miejscowy wprost ustanawia ograniczenia zabudowy lub sposobu zagospodarowania na nieruchomości należącej do skarżącego. Z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. wynika, że ustalenia planu kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości, co oznacza, że poprzez dopuszczenie określonych funkcji na gruntach wyznaczają obiektywny wzorzec przeciętnej miary oddziaływań, które także właściciel nieruchomości w bliskim sąsiedztwie musi tolerować w ramach prawa sąsiedzkiego. W tej perspektywie za trafne należy uznać stanowisko wyrażone w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. II OSK 557/21 (orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie podkreślono, że interesu prawnego właściciela nieruchomości położonej przy granicy spornego obszaru należy poszukiwać w prawie sąsiedzkim, a naruszenia tego interesu w ustaleniach planistycznych, które przez bezpośrednie sąsiedztwo odmiennie kształtują społeczno-gospodarcze przeznaczenie otoczenia i tym samym realny zakres wykonywania prawa własności obu właścicieli. Z kolei w postanowieniu z dnia 10 lipca 2025 r., sygn. II OSK 990/25 (orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował normatywne znaczenie art. 6 ust. 1 u.p.z.p., wskazując, że ustalenia planu wprost oddziałują na sposób wykonywania prawa własności i mogą je naruszać, nawet jeżeli nie pozbawiają właściciela władztwa nad rzeczą, ponieważ określają dozwolony wariant wykonywania uprawnień. Tezy te pozostają adekwatne dla oceny relacji przestrzennej między działkami nr [...] i nr [...] rozdzielonych jedynie działką drogową nr [...] oznaczoną w planie symbolem 10KDW, gdy plan na tej drugiej dopuszcza utrzymanie obiektu o specyfice przemysłowo-magazynowej, a zakres immisji, które dotychczas mogły być kwalifikowane jako ponadprzeciętne, ulega normatywnemu przewartościowaniu na skutek przyjętego planem przeznaczenia. Na tym tle należy ocenić zarzuty skargi kasacyjnej. Skarżący powołuje art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 101 ust. 1 u.s.g. oraz z art. 140, art. 144 i art. 222 § 2 K.c. i zarzuca niewłaściwą wykładnię pojęcia naruszenia interesu prawnego. Tytułem wstępu zaznaczyć należy, że zarzuty w zakresie naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. nie są adekwatne do stanu sprawy, ponieważ skarga W. Ł. nie była rozpoznawana merytorycznie, lecz została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. W tej sytuacji miarodajna jest ocena prawidłowości zastosowania art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. (a nie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.) przez pryzmat art. 101 ust. 1 u.s.g., a więc regulacji określającej przesłankę naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jako warunku wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zarzut naruszenia art. 101 ust. 1 u.s.g. został w skardze kasacyjnej podniesiony, tak więc w oczekiwanym przez skarżącego kontekście środek zaskarżenia może być rozpoznany (mimo braku wprost sformułowanego zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a.). W płaszczyźnie normatywnej art. 140 K.c. określa treść prawa własności obejmującą uprawnienie do korzystania z rzeczy z wyłączeniem innych osób w granicach wyznaczonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Art. 144 K.c. nakłada na właściciela obowiązek powstrzymania się od działań zakłócających korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Art. 222 § 2 K.c. statuuje roszczenie negatoryjne o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń względem osoby, która narusza własność w inny sposób niż przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą. Kryterium przeciętnej miary ma charakter relacyjny i ocenny, a istotnym elementem tej oceny jest właśnie przeznaczenie nieruchomości wynikające z ustaleń planistycznych. Jeżeli plan miejscowy w § 29 dopuścił zachowanie istniejącego budynku na działce nr [...] na terenie oznaczonym symbolem 1R, co w świetle materiału sprawy odpowiada obiektowi suszarniczo-magazynowemu wraz z zapleczem technicznym i urządzeniami towarzyszącymi, to ustalenie to jest władczym określeniem funkcji terenu sąsiedniego i wpływa na rozstrzyganie sporów o dopuszczalny zakres immisji. W efekcie skarżący może być w obiektywnie gorszej pozycji przy dochodzeniu roszczeń z art. 222 § 2 K.c., jak również zakres jego obowiązku tolerowania uciążliwości może ulec poszerzeniu. Zmiana ta nie jest jedynie dolegliwością faktyczną. Jest konsekwencją normatywnej kwalifikacji przeznaczenia i sposobu zagospodarowania gruntu położonego w niemalże bezpośrednim sąsiedztwie, co wprost dotyczy sfery prawnej skarżącego i oddziałuje na jego uprawnienia wynikające z art. 140 K.c. i art. 222 § 2 K.c. Odrzucając skargę Sąd pierwszej instancji przyjął, że naruszenie interesu prawnego mogłoby wystąpić jedynie wtedy, gdyby doszło do zmiany przeznaczenia nieruchomości skarżącego lub do wprowadzenia ograniczeń w jej zagospodarowaniu. Tymczasem W. Ł. w skardze w sposób obszerny i przekonujący wykazał naruszenie swego interesu prawnego i uprawnienia związanego z działką nr [...], uprawdopodobniając realne zaistnienie immisji i dodatkowo wskazując na podjęte w tym zakresie działania prawne poprzez wniesienie powództwa negatoryjnego. Materiały zebrane w aktach sprawy wskazują na intensywny charakter użytkowania tego obiektu, w tym generowanie hałasu, wibracji, pyłu, nadmiernego oświetlenia oraz wzmożonego ruchu ciężkich pojazdów wzdłuż drogi powiatowej nr 2305Z przebiegającej w bezpośrednim zasięgu zabudowań skarżącego. Dolegliwości te znalazły odzwierciedlenie w czynnościach i rozstrzygnięciach organów nadzoru budowlanego, a skarżący motywuje je dodatkowo z powołaniem na działania Sądu Okręgowego w Koszalinie w postępowaniu negatoryjnym. Nie przesądzając w niniejszym postępowaniu o merytorycznej ocenie zgodności z prawem przepisów planu miejscowego w zakresie kwestionowanym przez W. Ł. , należy stwierdzić, że sam fakt nadania w planie miejscowym waloru legalności utrzymaniu istniejącego obiektu, który według wskazań skarżącego i materiałów sprawy jest źródłem immisji, stanowi ingerencję w sferę jego uprawnień ochronnych z art. 222 § 2 K.c. w związku z art. 144 K.c. Jest to ingerencja mająca skutki w sferze prawnej i w konsekwencji narusza jego interes prawny i uprawnienie w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. Zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a., przy założeniu niespełnienia przesłanek z art. 101 ust. 1 u.s.g., w okolicznościach niniejszej sprawy cechowało się więc nadmiernym rygoryzmem i nie powinno zyskać aprobaty. Powyższe prowadzi do wniosku, że Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie zastosował art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. w następstwie błędnej wykładni art. 101 ust. 1 u.s.g., abstrahującej od znaczenia art. 6 ust. 1 u.p.z.p. oraz przepisów prawa sąsiedzkiego z art. 140, art. 144 i art. 222 § 2 K.c. Skoro naruszenie interesu prawnego i uprawnienia zostało uprawdopodobnione poprzez wykazanie bezpośredniego wpływu § 29 pkt 1 planu na zakres roszczenia negatoryjnego oraz na sposób wykonywania własności na działce nr [...] w kontekście intensyfikacji funkcji na działce nr [...], to skarga W. Ł. powinna zostać rozpoznana merytorycznie. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji rozpozna skargę W. Ł. , przyjmując, że skarżący legitymowany jest do zaskarżenia planu w zakresie obszaru i przeznaczenia działki nr [...]. Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna W. Ł. w zakresie, w jakim kwestionuje punkt III zaskarżonego wyroku, jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim w skardze kasacyjnej nie przedstawiono żadnych argumentów i zarzutów adekwatnych do omawianego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Wszystkie zarzuty i wywody korespondują tylko z kwestionowanym punktem II zaskarżonego wyroku (o czym wyżej). Można nawet odnieść wrażenie, że W. Ł. zaskarżył punkt III wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego niejako z ostrożności. Poza tym sformułowanie "oddala skargę w pozostałym zakresie" użyte w sentencji orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odnosi się do skargi A. M. . Nie zostało to wyrażone wprost w rozstrzygnięciu, niemniej wynika z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji (strona 13). Wreszcie skarga W. Ł. została odrzucona w punkcie II sentencji orzeczenia Sądu pierwszej instancji bez wyznaczania zakresu tego odrzucenia, co należy rozumieć jako odrzucenie jej w całości. To wszystko dodatkowo przemawia za bezzasadnością skargi kasacyjnej wymienionego skarżącego, w zakresie, w jakim podjął on próbę zakwestionowania również punktu III zaskarżonego wyroku. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił punkt II zaskarżonego wyroku, to jest w zakresie dotyczącym odrzucenia skargi W. Ł. , i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W pozostałym zakresie, to jest dotyczącym punktu III zaskarżonego wyroku, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu jako nieusprawiedliwiona. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 1 i 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a. Na zasądzone na rzecz W. Ł. koszty złożyły się: 1. kwota wpisu od skargi kasacyjnej wynosząca 150 zł (zob. potwierdzenie wpłaty kwoty 300 zł na k. 164 akt sądowych, z zastrzeżeniem zarządzenia, że zarządzono i dokonano zwrotu połowy tej kwoty – k. 173 i 179 akt sądowych); 2. wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego adwokatem przysługujące w kwocie 360 zł odpowiadające stawkom wynagrodzenia określonym w § 14 ust. 1 lit. c w zw. z ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 z późn. zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI