II OSK 3959/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzję organu II instancji w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego rozbiórki, uznając, że postępowanie powinno być prowadzone z udziałem następcy prawnego skarżącego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. K. od wyroku WSA, który oddalił jego skargę na decyzję MWINB w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego. Wniosek o wznowienie dotyczył decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego pawilonu. Sąd I instancji i organ odwoławczy uznali, że skarżący utracił przymiot strony z powodu zbycia nieruchomości. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że postępowanie wznowieniowe powinno być prowadzone z udziałem następcy prawnego skarżącego, a nie umorzone.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącego na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja ta dotyczyła wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2016 r., nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego pawilonu. A. K. domagał się wznowienia postępowania, argumentując, że nie brał w nim udziału bez własnej winy. Organ I instancji wznowił postępowanie, ale następnie odmówił uchylenia pierwotnej decyzji. Organ odwoławczy (MWINB) uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie wznowieniowe, uznając, że skarżący utracił przymiot strony z powodu zbycia udziału w nieruchomości swojej byłej żonie. WSA w Warszawie oddalił skargę A. K., podzielając stanowisko organu odwoławczego. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA i decyzję MWINB. Sąd kasacyjny uznał, że zbycie prawa do nieruchomości w toku postępowania wznowieniowego nie prowadzi do jego umorzenia, lecz wymaga uwzględnienia instytucji następstwa prawnego (art. 30 § 4 k.p.a.). W związku z tym, postępowanie wznowieniowe powinno być prowadzone z udziałem następcy prawnego A. K., a nie umorzone. NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Zbycie prawa do nieruchomości w toku postępowania wznowionego nie prowadzi do jego umorzenia, lecz wymaga uwzględnienia instytucji następstwa prawnego i prowadzenia postępowania z udziałem następcy prawnego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 30 § 4 k.p.a. (następstwo prawne) ma zastosowanie również w postępowaniu wznowieniowym. Utrata przez skarżącego przymiotu strony z powodu zbycia nieruchomości nie unicestwia postępowania, lecz wymaga dopuszczenia do udziału w nim następcy prawnego. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. było przedwczesne bez uwzględnienia tej instytucji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 30 § § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pb art. 49 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pb art. 49 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pb art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 151 § § 1 ust. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 42 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 138 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd I instancji art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. poprzez błędne zaakceptowanie umorzenia postępowania administracyjnego zamiast prowadzenia go z udziałem następcy prawnego.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA i organu odwoławczego dotyczące utraty przez skarżącego przymiotu strony i bezprzedmiotowości postępowania wznowieniowego.
Godne uwagi sformułowania
zasada następstwa prawnego ma zastosowanie także do przypadku zbycia prawa w toku postępowania wznowieniowego wymagało to zweryfikowania kręgu stron prowadzonego postępowania wznowieniowego niezawężającego się wyłącznie do wykluczenia skarżącego konieczne było dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu w miejsce skarżącego jego następcy prawnego ocena prawna organu odwoławczego dotycząca bezprzedmiotowości postępowania wyrażona została przedwcześnie, gdyż bez uwzględnienia konieczności zastosowania instytucji następstwa prawnego
Skład orzekający
Wojciech Mazur
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Jurkiewicz
sędzia
Jerzy Stankowski
sędzia del. NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących następstwa prawnego w postępowaniu administracyjnym, w szczególności w kontekście wznowienia postępowania i zbycia nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbycia nieruchomości w trakcie postępowania wznowieniowego dotyczącego decyzji rozbiórkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe stosowanie instytucji następstwa prawnego w postępowaniu administracyjnym, nawet po zbyciu nieruchomości, co ma istotne znaczenie praktyczne dla stron i następców prawnych.
“Zbyłeś nieruchomość? Nadal możesz być stroną w postępowaniu administracyjnym!”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 3959/19 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-11-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-12-20 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Jurkiewicz Jerzy Stankowski Wojciech Mazur /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane VII SA/Wa 2821/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-06-06 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji Zasądzono zwrot kosztów postępowania Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 188 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4, art. 30 § 4 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur /spr./ sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2821/18 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 września 2018 r. nr 1296/18 w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego A. K. kwotę 1120 (tysiąc sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 czerwca 2019 r., sygn. VII SA/Wa 2821/18, oddalił skargę A. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 września 2018 r. nr 1296/18 w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 11 stycznia 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy (dalej: PINB) nakazał A. K. oraz E. P. dokonanie całkowitej rozbiórki samowolnie wybudowanego pawilonu blaszanego jednonawowego wraz z przylegającą wiatą, położonego w północno-wschodniej części działki nr [...] z obr. [...] przy ul. [...] w Warszawie, jako konsekwencję niewykonania przez inwestorów obowiązku nałożonego postanowieniem PINB z 22 października 2015 r., wydanym w trybie art. 49 ust. 3 w związku z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.), dalej: Pb, w zakresie usunięcia nieprawidłowości w złożonym projekcie budowlanym dotyczącym ww. obiektu budowlanego. Strony nie skorzystały z prawa wniesienia odwołania do organu II instancji, wskutek czego decyzja nakazująca rozbiórkę stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji. W dniu 3 stycznia 2018 r. do organu I instancji wpłynął wniosek A. K. (dalej także jako: wnioskodawca lub skarżący) o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją tego organu z 11 stycznia 2016 r., uzasadniony tym, że wnioskodawca bez własnej winy nie brał udziału w ww. postępowaniu, gdyż od 2002 r. strony postępowania tj. A. K. i E. P. nie pozostają w związku małżeńskim i od 2004 r. wnioskodawca nie zamieszkuje pod adresem przy ul. [...] w Warszawie. Konsekwencją tego było, że wnioskodawca nie był powiadamiany o kierowanej do niego korespondencji, a o toczącym się postępowaniu dowiedział się dopiero 28 grudnia 2017 r. W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku, PINB postanowieniem z 7 marca 2018 r. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z 11 stycznia 2016 r., a następnie decyzją z 12 czerwca 2018 r. orzekł o odmowie jej uchylenia na podstawie art. 151 § 1 ust. 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przeprowadzając postępowanie co do przyczyny wznowienia organ wyjaśnił, że nie podziela poglądu odnośnie do tego, że wnioskodawca nie brał udziału w postępowaniu bez własnej winy. Odwołując się do treści art. 42 § 1 k.p.a. organ wskazał, że w oparciu o dane pochodzące z rejestru Biura Administracji i Spraw Obywatelskich właściwego dla ostatniego znanego miejsca zamieszkania wnioskodawcy ustalił adres zamieszkania A. K. stwierdzając, że jest nim ul. [...]. W ww. rejestrze nie stwierdzono informacji o dokonanej przez wnioskodawcę zmianie adresu zameldowania na wskazany adres korespondencyjny (ul. [...]). PINB stwierdził, że powyższe dane adresowe znajdują potwierdzenie również w wypisie z rejestru gruntów i budynków. Pośród danych znajdujących się w posiadaniu właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego również nie stwierdzono aktualizacji adresu zamieszkiwania wnioskodawcy. W trakcie czynności kontrolnych biorąca w nich udział E. P. nie zaprzeczyła w protokole oględzin faktowi zamieszkiwania wnioskodawcy pod adresem przy ul. [...], jak również zaniechała przekazania informacji dotyczących ustania związku małżeńskiego. Organ podważył jednocześnie jako niewiarygodne twierdzenia wnioskodawcy co do prowadzenia postępowania bez jego wiedzy, jak też braku upoważnienia byłej żony do odbioru korespondencji. W konsekwencji PINB przyjął, że kwestionowana decyzja została wydana na podstawie aktualnych na dzień orzekania danych co do osób, które posiadały tytuł prawny do nieruchomości. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego od decyzji z 12 czerwca 2018 r., Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: MWINB) decyzją z 19 września 2018 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił w całości ww. decyzję PINB i umorzył postępowanie wznowione przez organ powiatowy postanowieniem z 7 marca 2018 r. MWINB wyjaśnił, że na etapie postępowania odwoławczego ustalił na podstawie informacji ujawnionych w księdze wieczystej, że na mocy umowy z 25 kwietnia 2018 r. o podziale majątku wspólnego oraz wyroku sądu cywilnego A. K. został wykreślony na podstawie wniosku z 25 kwietnia 2018 r. z rubryki określającej współwłaścicieli ww. nieruchomości. Prawem własności w stosunku do ww. nieruchomości obecnie dysponuje wyłącznie jego była żona. W świetle powyższego organ odwoławczy przyjął, że na dzień wydania przez organ powiatowy decyzji rozbiórkowej (11 stycznia 2016 r.), dzień złożenia wniosku o wznowienie postępowania i dzień wydania przez organ powiatowy postanowienia o wznowieniu postępowania (7 marca 2018 r.) odwołujący się jako współwłaściciel działki nr ew. [...] dysponował przymiotem strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w sprawie administracyjnej dotyczącej rozbiórki, a tym samym był podmiotem legitymowanym do żądania pismem z 3 stycznia 2018 r. wznowienia postępowania, jednakże utracił on przymiot strony (interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a.) w związku ze zbyciem swego udziału we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej na rzecz byłej żony w drodze umowy z 25 kwietnia 2018 r. o podziale majątku wspólnego. Na skutek powyższego była żona skarżącego weszła w jego prawa i obowiązki, w tym w obowiązek związany z orzeczonym nakazem rozbiórki. Organ odwoławczy przyjął w związku z tym, że wnioskodawca wyzbywając się udziału w prawie własności w stosunku do działki zabudowanej obiektem budowlanym objętym rozbiórką jednocześnie utracił legitymację do skutecznego podważania decyzji w ramach postępowania wznowieniowego wszczętego na jego wniosek. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję MWINB z 19 września 2018 r. złożył A. K. wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 28 k.p.a. w związku z błędnym uznaniem, iż utracił on przymiot strony, skoro ciąży na nim zarówno obowiązek rozbiórkowy, jak i prowadzone jest postępowanie przymuszeniowe do jego wykonania skutkujące nałożeniem na niego obowiązków finansowych. W uzasadnieniu wyroku z 6 czerwca 2019 r. oddalającego tę skargę Sąd I instancji stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, ponieważ decyzja MWINB nie narusza prawa. Zdaniem Sądu, nie można skutecznie zarzucić MWINB, że dokonana przez ten organ ocena utraty przez skarżącego legitymacji umożliwiającej weryfikację postępowania zakończonego decyzją z 11 stycznia 2016 r. była błędna, gdyż naruszała art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 28 k.p.a. Zgodnie z art. 52 Pb, obowiązek wykonania rozbiórki spoczywa na inwestorze, właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego, zatem kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w art. 52 Pb podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji. Nakaz rozbiórki może być nałożony na inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości, a ten wyraża zgodę na wykonanie obowiązku rozbiórki przez sprawcę samowoli budowlanej. Jeżeli ten wyjątkowy przypadek nie zachodzi, a inwestor utracił tytuł prawny do nieruchomości, zgodnie z art. 52 Pb zobowiązanie określone w nakazie rozbiórki przechodzi i obarcza aktualnego właściciela obiektu. Sąd przypomniał, że w prawie publicznym generalną regułą jest, iż uprawnienia i obowiązki mają charakter osobisty. Wyjątek od tej reguły przewiduje art. 30 § 4 k.p.a. stanowiąc, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Sąd podzielił formułowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym po zakończeniu postępowania administracyjnego nie wygasa reguła następstwa prawnego, którą należy wyprowadzić z regulacji materialnoprawnej prawa administracyjnego w związku z przepisami prawa cywilnego. Przejście obowiązku na inny podmiot może nastąpić na skutek przekształcenia zobowiązanego w nowy podmiot prawa, w wyniku zmiany właściciela rzeczy, z którą związany jest egzekwowany obowiązek w następstwie umów cywilnoprawnych sprzedaży, darowizny lub też w wyniku innych czynności prowadzących do zmiany podmiotu zobowiązanego. Odnośnie do formy wstąpienia w miejsce dotychczasowej strony postępowania Sąd wskazał, że przyjąć należy, iż następuje ono z mocy prawa, co wynika z samej treści art. 30 § 4 k.p.a. Jeśli postępowanie administracyjne jest prowadzone z udziałem określonego podmiotu, któremu przypisano status strony z uwagi na jego prawa do rzeczy (np. prawo własności), to przejście prawa do rzeczy na inny podmiot wiąże się z następstwem w postępowaniu administracyjnym. Następstwo to powinno być uwzględniane nie tylko w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym w celu wydania decyzji, ale również, gdy decyzja jest ostateczna, a rozważeniu podlegają podstawy do wszczęcia któregoś z nadzwyczajnych postępowań kontrolnych. Przekształcenie podmiotowe zachodzi zatem nie tylko w postępowaniu administracyjnym pozostającym w toku (por. M. Romańska [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. H. Knysiak-Molczyk, Warszawa 2015, komentarz do art. 30, uwagi 18-23; A. Krawczyk [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. W. Chróścielewski, Z. Kmieciak, Warszawa 2019, komentarz do art. 30, uwaga 3). Podzielenie poglądu, wedle którego nakaz rozbiórki nie ma osobistego charakteru (por. wyrok NSA z 30 grudnia 2014 r. sygn. II OSK 1361/13; wyrok NSA z 17 września 2013 r. sygn. II OSK 956/12; wyrok NSA z 15 września 2011 r. sygn. II OSK 1347/10), jak przyjął Sąd I instancji, determinuje uznanie, że przeniesienie tytułu prawnego do nieruchomości, na której zrealizowano obiekt budowlany objęty nakazem rozbiórki, po jego wydaniu, rodzi konieczność ustalenia osoby, która w miejsce dotychczasowej strony stała się jej następcą prawnym, a co za tym idzie faktycznym nowym adresatem nakazu rozbiórki. Sąd za prawidłowy uznał zarazem pogląd MWINB, że skoro na mocy umowy o podziale majątku wspólnego wnioskodawca został wykreślony z księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr ew. [...] jako współwłaściciel tejże nieruchomości to ww. zdarzenie prawne musi być traktowane jako kształtujące status wnioskodawcy jako strony wznowionego postępowania. W ocenie WSA w Warszawie, skarżący nie posiada aktualnie interesu prawnego w żądaniu zbadania, czy postępowanie zakończone decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy z 11 stycznia 2016 r. obarczone było określonymi wadami procesowymi wynikającymi z podnoszonego braku udziału skarżącego w nim, jeżeli z mocy prawa przestał on być równocześnie adresatem tejże decyzji. Pomimo tego, że sporządzona w wersji pisemnej decyzja nie została zmieniona, przez co nadal formalnie wskazuje, że nakaz rozbiórki jest skierowany do skarżącego oraz jego byłej żony, to zasady regulujące kwestię następstwa prawnego, zdaniem Sądu, nie pozwalają tejże okoliczności faktycznej postrzegać jako relewantnej, ponieważ z mocy prawa obowiązek nakazu rozbiórki obciąża aktualnego właściciela nieruchomości, tj. wyłącznie E. P.. Skarżący nie może wykazać, że decyzja PINB z 11 stycznia 2016 r., podlegająca weryfikacji we wznowionym postępowaniu, w jakimkolwiek zakresie nadal kształtuje jego aktualną sytuację. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że za w pełni prawidłową uznał formę rozstrzygnięcia zamieszczonego w zaskarżonej decyzji z 19 września 2018 r. opartą na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Stwierdzenie, iż podana przez stronę we wniosku przyczyna wznowienia w rzeczywistości nie wystąpiła powinno skutkować wydaniem przez organ decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Ocena ta dotyczy również przyczyny wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W rozstrzyganej sprawie powyższe stanowisko interpretacyjne nie mogło zostać odniesione do wniosku, z którym wystąpił skarżący, prowadząc do odmowy uchylenia decyzji z 11 stycznia 2016 r., ponieważ sposób zakończenia postępowania wznowionego postanowieniem z 7 marca 2018 r. nie podlegał określeniu przez pryzmat oceny, czy w sprawie wystąpiła, czy też nie przesłanka wznowienia powołana w podaniu. Stoi temu na przeszkodzie wymóg uwzględnienia w sprawie następstwa prawnego, którego skutkiem jest brak legitymacji skarżącego do żądania, by w postępowaniu wznowionym merytorycznej ocenie podlegały kwestie określone w art. 149 § 2 k.p.a. Brak prawnej możliwości rozstrzygnięcia o istnieniu przyczyn wznowienia sprawiał, że w sprawie zachodziła podstawa do umorzenia wznowionego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Mogła ona zostać stwierdzona również przez organ odwoławczy, toteż prawidłowo Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją uchylił decyzję organu I instancji i umorzył wznowione postępowanie prowadzone przed tym organem, korzystając z upoważnienia określonego w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Skargę kasacyjną od wyroku z 6 czerwca 2019 r. wniósł A. K., zaskarżając go w całości i podnosząc zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 §1 k.p.a. w zw. z art. 138 §1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 30 § 4 w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), dalej: p.p.s.a., poprzez błędne zaakceptowanie przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia organu, że postępowanie administracyjne w przedmiocie tzw. trybu szczególnego (wznowienia postępowania) należało umorzyć, co skutkowało oddaleniem skargi, podczas gdy, zdaniem skarżącego, organ powinien prowadzić postępowanie i zakończyć je decyzją merytoryczną wydaną wobec jego następcy prawnego. Wobec wyżej sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skarg kasacyjnej strona podniosła, że organ nie mógł umorzyć postępowania administracyjnego, a uprawniony był do uwzględnienia zmiany stosunków własnościowych wpływających na przymiot strony postępowania, bowiem sama ewentualna utrata przymiotu strony przez A. K. nie unicestwia toczącego się postępowania i nie prowadzi do jego umorzenia, gdyż w miejsca skarżącego wstąpić powinien następca prawny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku w rozpoznawanej skardze kasacyjnej uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Usprawiedliwioną podstawę kasacyjną stanowi zarzut naruszenia art. 105 § 1 w zw. z art. 30 § 4 w zw. z art. 28 k.p.a. Zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a., w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Zasadę następstwa prawnego należy odnieść także do przypadku zbycia prawa w toku postępowania wznowieniowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro w toku kontrolowanego przez Sąd I instancji postępowania wznowieniowego na skutek przejścia na mocy umowy z 25 kwietnia 2018 r. o podziale majątku wspólnego prawa do nieruchomości, której dotyczy decyzja PINB z 11 stycznia 2016 r. o nakazie rozbiórki nastąpiło przekształcenie podmiotowe tego postępowania, to wymagane było uwzględnienie przez organ odwoławczy regulacji prawnej zawartej w zacytowanym powyżej art. 30 § 4 k.p.a. Wymagało to zweryfikowania kręgu stron prowadzonego postępowania wznowieniowego niezawężającego się wyłącznie do wykluczenia skarżącego jako strony tego postępowania w związku z przyjęciem, że utracił on interes prawny w żądaniu zbadania, czy postępowanie zakończone decyzją PINB z 11 stycznia 2016 r. obarczone było określonymi wadami procesowymi wynikającymi z braku udziału skarżącego w tym postępowaniu. Zdaniem sądu kasacyjnego, konieczne było dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu w miejsce skarżącego jego następcy prawnego. Prawidłowe wskazanie przez Sąd I instancji, że skoro na mocy ww. umowy wnioskodawca został wykreślony z księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr ew. [...] jako współwłaściciel nieruchomości to to zdarzenie prawne musi być traktowane jako kształtujące status wnioskodawcy jako strony wznowionego postępowania, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powinno było łączyć się z jednoczesnym stwierdzeniem konieczności prowadzenia postępowania wznowieniowego z udziałem E. P. jako następcy prawnego wnioskodawcy, a w konsekwencji, w takim układzie podmiotowym postępowania wznowieniowego brak było podstaw do jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z istnienia przesłanki podmiotowej w prowadzonym postępowaniu, która ma miejsce w sytuacji braku strony postępowania mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia. Na gruncie tej sprawy ocena prawna organu odwoławczego dotycząca bezprzedmiotowości postępowania wyrażona została, zdaniem sądu kasacyjnego, przedwcześnie, gdyż bez uwzględnienia konieczności zastosowania instytucji następstwa prawnego. W orzecznictwie sądowym trafnie podnosi się bowiem, że w przypadku zbycia prawa w toku postępowania wznowionego należy zbadać, czy następca prawny ma własny, aktualny interes prawny w żądaniu weryfikacji dotychczasowej decyzji, pamiętając jednocześnie, że nie ma podstaw do przyjęcia, że interes prawny następcy jest tożsamy z interesem prawnym poprzednika prawnego, gdyż art. 30 § 4 k.p.a. nie stanowi podstawy prawnej przeniesienia praw lub obowiązków administracyjnoprawnych, bowiem ma on charakter procesowy i umożliwia jedynie kontynuowanie postępowania, gdy wskutek zbycia lub dziedziczenia następuje zmiana podmiotu stosunku materialnoprawnego (zob. wyrok NSA z 21 listopada 2018 r. II GSK 1306/18). Zdaniem NSA, nie zaistniał w tej sprawie brak prawnej możliwości rozstrzygnięcia o istnieniu przyczyn wznowienia z uwagi na brak legitymacji procesowej skarżącego. Rozstrzygnięcie o istnieniu przyczyn wznowienia organ odwoławczy powinien podjąć w postępowaniu prowadzonym z udziałem następcy prawnego skarżącego, przy czym podtrzymanie stanowiska organu I instancji, że podana przez stronę we wniosku przyczyna wznowienia w rzeczywistości nie wystąpiła powinno skutkować wydaniem przez organ odwoławczy decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej nie stanowi zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Przepis ten nie był w tej sprawie stosowany przez organ odwoławczy, nie stanowił oceny prawnej Sądu I instancji, a ponadto w żadnym fragmencie rozpoznawanego środka odwoławczego skarżący nie podał argumentacji w odniesieniu do której Naczelny Sąd Administracyjny mógłby w sposób uprawiony przyjąć, że zdaniem skarżącego przepis ten niezasadnie został przez MWINB pominięty, w sytuacji gdy powinien stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia tego organu. Stwierdzając, że zachodzi podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku, a jednocześnie uznając, iż istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w następstwie uchylenia wyroku Sądu I instancji rozpoznał skargę i z przedstawionych wcześniej powodów ją uwzględnił, co prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji MWINB z 18 września 2018 r. Uchylenie objętej kontrolą sądową decyzji powoduje, że sprawa administracyjna powinna być ponownie rozpoznana przez organ odwoławczy i rozpoznana w postępowaniu odwoławczym przeprowadzonym z udziałem następcy prawnego skarżącego. W kosztach postępowania sądowego za obie instancje Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI