II OSK 391/09

II OSK 391/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-03-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Gliniecki
Anna Łuczaj /przewodniczący sprawozdawca/
Jacek Fronczyk
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1570/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2008-11-28
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 183  par. 1,  art. 185  par. 1,  art. 203  pkt 1,  art. 205  par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant Dominika Sasin - Knothe po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. N. i P. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1570/08 w sprawie ze skargi E. N. i P. N. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz E. N. i P. N. solidarnie kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1570/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. N. i P.N. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że zaskarżonym postanowieniem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił zainteresowanym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2007 r. nr [...] znak [...] stwierdzającej nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] 2006 roku nr [...] znak [...] w przedmiocie nakazu sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego położonego na działce nr ew. [...] w K. Organ wskazał, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn leżących po stronie pracownika kancelarii pełnomocnika strony, a pełnomocnik nie wykazał braku swojej winy. Wskazana przeszkoda (zasłabnięcia i zaburzenia rytmu serca) nastąpiły po stronie pracownika kancelarii a nie pełnomocnika. Zdaniem organu tylko pełnomocnik musiałby wykazać fakt, iż nie dopuścił się choćby lekkiego niedbalstwa przy dokonywaniu czynności. Ponadto przeszkoda ustała w dniu 27 listopada 2007 r., kiedy czynności dopełniono, natomiast czyli wniosek o przywrócenie terminu wniesiony został dopiero w dniu 19 grudnia 2007 r. Zatem z uchybieniem siedmiodniowego terminu do złożenia rozpatrywanego wniosku. Organ wskazał także, iż brak powiadomienia pełnomocnika przez pracownika kancelarii o nadaniu odwołania po terminie związany jest z organizacją pracy kancelarii, a zaniedbanie personelu niesie negatywne skutki dla pełnomocnika w postaci naruszenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu z art. 58 § 2 kpa.
W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. N. i P. N. wnieśli o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 7, 8, 77 i 80 oraz art. 58 § 1 k.p.a. Skarżący podnieśli, że pełnomocnik skarżących powziął informacje o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania dopiero w dniu 14 grudnia 2007 r., wobec czego wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 19 grudnia 2007 r. Do dnia 14 grudnia 2007 r. strona i pełnomocnik przekonani byli, że odwołanie zostało wniesione prawidłowo. Okoliczność, że pracownik kancelarii mający wysłać korespondencję w dniu 26 listopada 2007 r. zasłabł stanowi o wyjątkowości sytuacji. Organ nie wziął pod uwagę wyjaśnień pełnomocnika wskazujących na brak winy, które to wyjaśnienia mają uprawdopodobnić, a nie wykazać brak winy. Ponadto nagła choroba pracownika kancelarii, uniemożliwiła wysłanie odwołania a zatem niedokonanie czynności powinno być uznane za niezawinione i za okoliczność usprawiedliwiającą przywrócenie terminu. Z dniem powzięcia wiadomości o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania winien rozpocząć bieg termin z art. 58 § 2 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd podniósł, że generalną zasadą jest, iż wina personelu administracyjnego za uchybienie terminu obciąża profesjonalnego pełnomocnika. Sąd uznał, że przeszkoda do nadania odwołania w terminie wystąpiła w dniu 26 listopada 2007 r. i ustała w dniu 27 listopada 2007 r., kiedy to odwołanie zostało nadane. Sąd podkreślił, że zaniedbanie przez personel kancelarii czynności koniecznych do zachowania terminu procesowego – siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu – niesie negatywne skutki dla pełnomocnika. Zdaniem Sądu w sprawie nie zostały spełnione podstawowe przesłanki do przywrócenia terminu, określone w art. 58 § 2 k.p.a. Tym samym nie możliwym było uwzględnienie przedmiotowego wniosku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli E. N. i P. N., reprezentowani przez adwokata M. K. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę całego materiału zgromadzonego w sprawie oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych w celu stwierdzenia czy naruszono przepisy postępowania i czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji błędne oddalenie skargi;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego a w konsekwencji błędne oddalenie skargi;
3. art. 151 p.p.s.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes obywatela a w konsekwencji błędne oddalenie skargi;
4. art. 151 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię art. 58 § 1 k.p.a. i błędne uznanie, iż organ administracji publicznej zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 listopada 2007 r., pomimo spełnienia przesłanek do przywrócenia terminu.
W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne E. i .P. N. wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że pełnomocnik skarżących dopiero w dniu 14 grudnia 2007 r. uzyskał wiedzę o zdarzeniu, którego skutkiem było uchybienie terminu do złożenia odwołania. Zatem dopiero od tej daty powinien być liczony ustawowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, gdyż w dacie tej nastąpiło ustanie przyczyny uchybienia terminu. Skarżący podkreślili, że nie wysłanie korespondencji w dniu 26 listopada 2007 r. nastąpiło bez winy pracownika kancelarii, natomiast pełnomocnik działał w sprawie zachowując najwyższą staranność.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., którego naruszenie zarzucono w skardze kasacyjnej, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania (tj. inne niż określone w pkt 1 lit b), jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem, aby wojewódzki sąd administracyjny mógł zastosować ten przepis winien stwierdzić, iż organ administracji dopuścił się "innego naruszenia przepisów postępowania" i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, czego nie dostrzegł Sąd I instancji oddalając skargę.
Przepis art. 145 p.p.s.a. – podobnie jak przepis art. 151 p.p.s.a. - łączy sposób rozstrzygnięcia sprawy ze stosowaniem przepisów prawa materialnego lub przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Dlatego w niniejszej sprawie konieczne było odniesienie się do przepisów normujących przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej.
Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. uchybiony termin należy jeżeli zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin - – art. 58 § 2 k.p.a.
Strona ponosi odpowiedzialność za działania wyznaczonego przez siebie profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik zaś odpowiada za winę osoby, którą posługuje się przy wykonywaniu czynności procesowych. Tym samym, jeżeli uchybienie terminu nastąpiło z winy pełnomocnika lub jego pracownika, to we wniosku o przywrócenie terminu należy wykazać brak winy pełnomocnika lub jego pracownika. Skoro bowiem pełnomocnik ponosi odpowiedzialność za działania swojego personelu, to należy uznać że uprawdopodobnienie braku winy w działaniach tego personelu jest zarazem uprawdopodobnieniem braku winy pełnomocnika.
Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 335).
W przedmiotowej sprawie strona w sposób wystarczający uprawdopodobniła brak winy osoby odpowiedzialnej za wysłanie odwołania. Zasłabnięcie pracownika kancelarii – potwierdzone zaświadczeniem lekarskim z dnia 26 listopada 2007 r., wydanym przez Centrum Medyczne przy Ambasadzie Niemiec w Warszawie– odpowiedzialnego za wysłanie odwołania w dniu 26 listopada 2007 r. stanowiło przeszkodę nagłą, niezależną od pracownika, trudną do przezwyciężenia i uniemożliwiającą mu dokonanie czynności procesowej, jaką jest nadanie odwołania w urzędzie pocztowym. Nie można bowiem poczytać za winę niepodjęcie nadzwyczajnego wysiłku zagrażającego np. zdrowiu lub życiu albo narażającego stronę na straty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1704/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 431/00). W przedmiotowej sprawie należy więc przyjąć, iż została spełniona przesłanka zawarta w art. 58 § 1 k.p.a., gdyż strona uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy – bez winy strony i jej pełnomocnika, w tym pracownika kancelarii.
Stosownie do art. 58 § 2 k.p.a., wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
W tym miejscu zaznaczyć należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, zgodnie z którym jeżeli strona nie była świadoma uchybienia terminu (była przeświadczona, że dokonała czynności z zachowaniem przepisanego terminu), to wówczas termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez stronę wiadomości o tym, iż czynności dokonała z uchybieniem terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2000 r., sygn. akt I SA/Lu 1524/98; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt I SA 2007/07). Nie można więc zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, wyrażonym w zaskarżonym wyroku, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia dowołania rozpoczął się w dniu 27 listopada 2007 r., tj. w dniu nadania odwołania przez pracownicę kancelarii. W niniejszej sprawie pełnomocnik strony dowiedział się o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania dopiero z pisma Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 grudnia 2007 r., które to pismo zostało przez niego odebrane w dniu 14 grudnia 2007 r. Potwierdzona to oświadczenie pracownika kancelarii, z którego wynika, iż Justyna Molik nie poinformowała pełnomocnika o zdarzeniu z dnia 26 listopada 2007 r. i późniejszym nadaniu odwołania. W konsekwencji termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu należy liczyć od dnia 14 grudnia 2007 r. Zatem wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, złożony w dniu 19 grudnia 2007 r., został wniesiony w terminie określonym w art. 58 § 2 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, w związku z niedostrzeżeniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wydawanie zaskarżonego postanowienia, należy podzielić zarzut skargi kasacyjnej, że Sąd ten naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., jak też art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 k.p.a. uznając, że pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Tymczasem – jak wyżej wskazano - przedstawione zaświadczenie lekarskie, potwierdzające nagłe pogorszenie zdrowia pracownika kancelarii w dniu 26 listopada 2007 r., jest wystarczające do uprawdopodobnienia braku winy tego pracownika w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Tym samym został także uprawdopodobniony brak winy pełnomocnika, a więc i strony.
Nie można natomiast zgodzić się z zarzutami naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji zbadał i rozpatrzył cały materiał dowodowy zebrany w sprawie. Odrębną kwestię stanowi trafność oceny legalności zaskarżonego postanowienia w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, tj. kwestia omówiona w powyższych rozważaniach.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.