II OSK 39/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego o zadaszenie, uznając je za rozbudowę wymagającą pozwolenia na budowę, a nie za wiatę.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.M. od wyroku WSA w Bydgoszczy, który oddalił skargę na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych. Sporne było zakwalifikowanie samowolnie wykonanego zadaszenia jako rozbudowy budynku mieszkalnego, czy też jako wiaty. Organy administracji i WSA uznały, że zadaszenie, oparte na budynku sąsiednim i ścianie budynku skarżącego, stanowi rozbudowę wymagającą pozwolenia na budowę, a nie wolnostojącą wiatę. NSA podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który utrzymał w mocy postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych. Sprawa dotyczyła samowolnie wykonanego zadaszenia nad wejściem do budynku mieszkalnego. Organy nadzoru budowlanego ustaliły, że zadaszenie o wymiarach 3,00 m x 5,60 m, opierające się na ogrodzeniu, budynku sąsiednim oraz ścianie budynku skarżącego, stanowi rozbudowę budynku mieszkalnego, a nie remont czy budowę wiaty. W związku z tym, roboty te wymagały pozwolenia na budowę, a ich wykonanie bez niego stanowiło samowolę budowlaną. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę J.M., uznając, że zadaszenie, ze względu na sposób jego posadowienia i połączenie z istniejącym budynkiem, nie może być traktowane jako wiata, lecz jako rozbudowa budynku. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego) poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, a także naruszenie przepisów postępowania (art. 151 P.p.s.a.) poprzez nierozpatrzenie istoty sprawy. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, nie stwierdził nieważności postępowania. Sąd uznał, że wykonane roboty znacząco odbiegały od zgłoszenia remontu, co świadczyło o zamiarze obejścia prawa i budowy nowego obiektu, co uzasadniało zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. NSA podkreślił, że rozbudowa polega na powiększeniu istniejącego obiektu budowlanego o dodatkową część, która jest z nim funkcjonalnie i konstrukcyjnie związana. W ocenie NSA, sporne zadaszenie, ze względu na połączenie konstrukcyjne z budynkiem i wykorzystanie jego ścian jako przegród, stanowiło rozbudowę, a nie wiatę. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, uznając, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony. Kwestia zmiany strony postępowania z powodu sprzedaży nieruchomości nie została udowodniona. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, zadaszenie oparte na istniejącym budynku i budynku sąsiednim, konstrukcyjnie z nimi połączone i wykorzystujące ich ściany jako przegrody, stanowi rozbudowę budynku, a nie wiatę. Rozbudowa taka wymaga pozwolenia na budowę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zadaszenie, ze względu na sposób jego posadowienia (oparcie na budynku sąsiednim i ścianie budynku skarżącego) oraz połączenie konstrukcyjne i funkcjonalne z istniejącym budynkiem, powiększa jego kubaturę i powierzchnię zabudowy, co kwalifikuje je jako rozbudowę. Brak jest podstaw do uznania tego obiektu za wiatę, która powinna być lekką, samodzielną konstrukcją wspartą na słupach i nieposiadającą przegród budowlanych w takim stopniu, jak w analizowanym przypadku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
p.b. art. 48 § 1, 3, 4 i 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wstrzymanie prowadzenia budowy przy samowolnej rozbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego o zadaszenie.
p.b. art. 28 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA związany granicami skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
p.b. art. 29 § 1 pkt 1a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Zwolnienie z obowiązku pozwolenia na budowę dla wolnostojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce.
p.b. art. 29 § 1 pkt 2c
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Zwolnienie z obowiązku pozwolenia na budowę dla wiat, bez wymagań co do usytuowania względem budynku.
p.b. art. 3 § pkt 7a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja rozbudowy jako zmiany charakterystycznych parametrów obiektu (kubatura, powierzchnia zabudowy, itp.), która nie prowadzi do powstania nowego obiektu, lecz modyfikacji istniejącego.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a-c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów wnikliwie i zgodnie z prawem.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na podstawie zebranego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sporne zadaszenie stanowi rozbudowę budynku mieszkalnego, a nie wiatę, co wymaga pozwolenia na budowę. Wykonanie robót budowlanych znacząco odbiegających od zgłoszenia remontu stanowi obejście prawa i uzasadnia zastosowanie procedury samowoli budowlanej. Ustalony stan faktyczny i prawidłowa kwalifikacja prawna wykonanych robót budowlanych.
Odrzucone argumenty
Zadaszenie stanowi wiatę, która nie wymaga pozwolenia na budowę. Naruszenie przepisów postępowania przez organy obu instancji (nierzetelne i niewyczerpujące postępowanie wyjaśniające). Utrata przymiotu strony przez uczestniczkę postępowania w związku ze zbyciem nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
realizacja robót znacząco odbiegających od warunków dokonanego zgłoszenia świadczy o zamiarze inwestora zrealizowania od początku (czyli już w chwili zgłoszenia) innego obiektu nadawaniu inwestycjom pozorów legalności poprzez wykorzystywanie do tego celu instytucji zgłoszenia, ma przeciwdziałać właśnie stosowanie w takich przypadkach trybu uregulowanego w art. 48 p.b. rozbudowa zawsze zmierza do powiększenia istniejącego obiektu budowlanego w obszarze jego charakterystycznych parametrów technicznych w prawie budowlanym brak jest legalnej definicji wiaty. Powszechnie przyjmuje się natomiast, że wiata to lekka budowla składająca się z dachu podpartego słupami (pozbawiona ścian) lub posiadająca od jednej do trzech ścian. Cechą rozróżniającą budynki od budowli, do których zaliczyć należy wiaty, jest bowiem między innymi wydzielenie pewnej przestrzeni przez przegrody budowlane, a funkcjonalnie za takie przegrody należy uznać ściany danego obiektu budowlanego.
Skład orzekający
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
przewodniczący
Jerzy Stankowski
członek
Piotr Broda
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Rozróżnienie między rozbudową budynku a budową wiaty w kontekście Prawa budowlanego, a także stosowanie procedury samowoli budowlanej w przypadku obejścia prawa przez inwestora."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie zadaszenie było konstrukcyjnie połączone z budynkiem i wykorzystywało jego ściany.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między wiatą a rozbudową budynku, co ma praktyczne znaczenie dla wielu właścicieli nieruchomości. Wyjaśnia, kiedy zgłoszenie remontu może być uznane za próbę obejścia prawa.
“Zadaszenie przy domu: rozbudowa czy wiata? NSA wyjaśnia, kiedy potrzebne jest pozwolenie na budowę.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 39/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-01-10 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący/ Jerzy Stankowski Piotr Broda /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II SA/Bd 746/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2023-02-27 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2017 poz 1332 art. 29 ust 1 pkt 2 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stankowski sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 746/22 w sprawie ze skargi J.M. na postanowienie [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 maja 2022 r. nr WINB-WOP.7722.28.2022.PJ w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 27 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 746/22 oddalił skargę J.M. na postanowienie Kujawsko – Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: KPWINB) z 18 maja 2022 r. nr WINB-WOP.7722.28.2022.PJ w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Włocławka (dalej: PINB) dokonał kontroli zabudowy działki nr [...], zlokalizowanej przy ul. [...] we W. W czasie czynności kontrolnych ustalono, że na ww. nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny. Nad wejściem do budynku znajduje się zadaszenie o wymiarach 3,00 m x 5,60 m i wysokości 2,40 m. Zadaszenie to opiera się na ogrodzeniu i częściowo na budynku sąsiednim (w granicy) oraz na ścianie budynku mieszkalnego na przedmiotowej nieruchomości. Przedłożono zaświadczenie Prezydenta Miasta z dnia 12 października 2021 r., o braku sprzeciwu do zgłoszenia dokonanego przez stronę w dniu 2 listopada 2016 r. zamiaru przystąpienia do robót budowlanych polegających na remoncie istniejącego zadaszenia nad wejściem do budynku mieszkalnego przy ul. [...]. Strona oświadczyła do protokołu, że zadaszenie zostało wykonane w styczniu 2017 r. i roboty wykonane zostały zgodnie ze złożonym zgłoszeniem. W dniu 8 marca 2022 r. organ I instancji przeprowadził kolejną kontrolę nieruchomości, podczas której ustalono, że zadaszenie znajduje się na terenie służebności przejścia i przejazdu oraz znajduje się przy granicy nieruchomości nr [...]. PINB na podstawie art. 48 ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), dalej: p.b., wydał postanowienie z dnia 31 marca 2022 r., którym wstrzymał prowadzenie budowy przy samowolnej rozbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego o zadaszenie o wymiarach 3,00 m x 5,60 m, wysokość 2,40 m na działce o nr ewid. [...] przy ul. [...] we W. Inwestora poinformowano, że ma on możliwość złożenia wniosku o legalizację rozbudowy obiektu budowlanego Zażalenie na postanowienie złożył J.M., a KPWINB w wyniku jego rozpoznania postanowieniem z 18 maja 2022 r. nr WINB-WOP.7722.28.2022.PJ utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b. (w brzmieniu obowiązującym w dacie rozbudowy) roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 p.b. Przedmiotowy obiekt nie znajduje się w katalogu przewidzianym ww. przepisami. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1a p.b., pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, natomiast w myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 p.b. wymaga ona zgłoszenia odpowiedniemu organowi administracji architektoniczno-budowlanemu. Stąd przedmiotowa inwestycja nie jest zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, bowiem przedmiotowe zadaszenie nie mieści się w obszarze oddziaływania w całości na działce, działkach, na których zostały zaprojektowane. Jak wynika z protokołów kontroli i załączonej dokumentacji fotograficznej organu, przedmiotowe zadaszenie oparte jest na ogrodzeniu i częściowo na budynku sąsiednim (w granicy) oraz na ścianie budynku mieszkalnego na przedmiotowej nieruchomości. Tym samym zadaszenie wsparte na ścianach budynków, jak i częściowo oparte na ogrodzeniu, świadczy o rozbudowie budynku rozumianej jako powiększenie bryły obiektu budowlanego poprzez zmianę jego granic. Skargę na ww. postanowienie KPWINB wniósł J.M. zarzucając naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego oraz naruszenie art. 28, art. 29 ust. 1 pkt 2c p.b. poprzez błędne ustalenie, że obiekt nie był zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W odpowiedzi na skargę KPWINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sporna w niniejszej sprawie była kwestia charakteru dobudowanego obiektu, która przekładała się na możliwość jego legalizacji. Sąd podniósł, iż zadaszenie nie stanowi samodzielnej mogącej istnieć bez budynku i ogrodzenia, konstrukcji. Tym samym zadaszenie wsparte na ścianie budynku, jak i częściowo oparte na ogrodzeniu, świadczy o rozbudowie budynku rozumianej jako powiększenie jego bryły poprzez zmianę jego granic. Wskazać należy, że rozbudowa zawsze zmierza do powiększenia istniejącego obiektu budowlanego w obszarze jego charakterystycznych parametrów technicznych, o których decydują modyfikacje zewnętrznych części obiektu budowlanego prowadzące w rezultacie do zmiany jego kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości czy szerokości. Zasadnicze znaczenie miało zatem, jak wskazał Sąd, wyjaśnienie, czy sporny obiekt będący zadaszeniem stanowi rozbudowę budynku, czy zgodnie z twierdzeniem skarżącego wiatę. Sąd wojewódzki wyjaśnił, że w prawie budowlanym brak jest legalnej definicji wiaty. Powszechnie przyjmuje się natomiast, że wiata to lekka budowla składająca się z dachu podpartego słupami (pozbawiona ścian) lub posiadająca od jednej do trzech ścian. W art. 29 ust. 1 pkt 2c p.b. ustawodawca nie wprowadził żadnych wymagań w kwestii usytuowania wiaty względem budynku. Oznacza to, że wiata zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz obowiązku dokonania zgłoszenia, może być zarówno budowlą wolno stojącą, jak też przylegającą do budynku. Należy jednak zauważyć, że także w drugim przypadku wiata musi być samodzielną budowlą, tzn. "dostawioną" do budynku. W przeciwnym razie należy uznać, że dokonane roboty budowlane, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, polegały na rozbudowie budynku, nie zaś na budowie wiat. W ocenie Sądu, organy zasadnie zatem przyjęły, że z uwagi na fakt, że przedmiotowy obiekt został dobudowany do istniejącego budynku mieszkalnego i wykorzystuje w swej konstrukcji istniejący budynek (a także ogrodzenie), nie może być uznany za wiatę. W konsekwencji wykonane zadaszenie stanowi samowolę budowlaną, wobec której konieczne było wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie art. 48 p.b., co też PINB uczynił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J.M. zaskarżając go w całości i stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania tj.: 1) art. 29 ust 1 pkt 2 p.b. poprzez błędną jego wykładnię, niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przedmiotowe zadaszenie oparte jest na ogrodzeniu i częściowo na budynku sąsiednim (w granicy) oraz na ścianie budynku mieszkalnego na przedmiotowej nieruchomości, nie stanowi ono samodzielnej, mogącej istnieć bez budynku i ogrodzenia, konstrukcji. Z uwagi na oparcie się na założeniu, że zadaszenie wsparte na ścianie budynku, jak i częściowo oparte na ogrodzeniu, świadczy to o rozbudowie budynku rozumianej jako powiększenie jego bryły poprzez zmianę jego granic. Błędnie przyjęto także, że w ocenie Sądu rozbudowa zawsze zmierza do powiększenia istniejącego obiektu budowlanego w obszarze jego charakterystycznych parametrów technicznych, o których decydują modyfikacje zewnętrznych części obiektu budowlanego prowadzące w rezultacie do zmiany jego kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości czy szerokości; 2) art. 151 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do tego, co było przedmiotem i istotą sprawy i zaniechanie zbadania zgłoszonych zarzutów przez skarżącego, co w konsekwencji spowodowało oddalenie skargi, podczas gdy z uwagi na nierzetelne i niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji z naruszeniem przepisów, art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., Sąd pierwszej instancji powinien był uwzględnić skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a-c) p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie nadto wskazał, iż wobec sprzedaży działki numer [...] ul. [...] na rzecz innej osoby wnosi o uznanie, iż stroną postępowania obecnie nie jest Pani K.G. lecz inna osoba będąca współwłaścicielem tej działki i jako nowy współwłaściciel winna być stroną postępowania. Jednocześnie wskazano, że z racji ochrony danych osobowych skarżący nie jest w stanie wskazać aktualnego współwłaściciela działki numer [...] wskazując jednak, iż nie jest tym współwłaścicielem Pani K.G. Wobec tego na zasadzie art. 28 ust 2 p.b. wniósł o ustalenie prawidłowych stron tego postępowania. Z uwagi na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniesiono również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 powołanego przepisu. W niniejszej sprawie podstaw nieważnościowych nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. W tak zakreślonych granicach rozpoznania sprawy, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W sprawie zasadnie przyjęto, że zrealizowany przez skarżącego sporny obiekt nie jest tym samym, który został objęty dokonanym zgłoszeniem. Jak wynika z akt administracyjnych zgłoszenie dotyczyło remontu istniejącego nad wejściem do budynku zadaszenia o wymiarach 1,2m x 2,5m (wymiana pokrycia oraz uszkodzonej konstrukcji), tymczasem powstał nowy obiekt o wymiarach 3m x 5,6m oparty na ogrodzeniu i częściowo na sąsiednim budynku oraz na ścianie budynku skarżącego. Należy zauważyć, że wykonane roboty budowlane nie mogą stanowić remontu, jeżeli w ich wyniku nie dochodzi do odtworzenia jakiegokolwiek stanu, ale do powstania zupełnie nowego obiektu budowlanego. Takie niekwestionowane ustalenia pozwoliły przypisać inwestorowi zamiar obejścia prawa przy dokonywaniu zgłoszenia, a w konsekwencji zastosować procedurę likwidacji samowoli budowlanej określoną w art. 48 p.b. Należy w tym miejscu wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowano ze wszech miar słuszny i zasługujący w pełni na aprobatę pogląd, że realizacja robót znacząco odbiegających od warunków dokonanego zgłoszenia świadczy o zamiarze inwestora zrealizowania od początku (czyli już w chwili zgłoszenia) innego obiektu (por. wyrok z dnia 28 kwietnia 2004 r., sygn. akt OSK 108/04 oraz wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2747/15 dostępne - https://cbois.nsa.gov.pl). Ten zamiar obejścia prawa przez inwestora skutkuje tym, że w istocie dokonane zgłoszenie nie ma prawnego znaczenia, gdyż inwestor od początku realizuje inny obiekt budowlany. Nadawaniu inwestycjom pozorów legalności poprzez wykorzystywanie do tego celu instytucji zgłoszenia, ma przeciwdziałać właśnie stosowanie w takich przypadkach trybu uregulowanego w art. 48 p.b. przewidzianego dla likwidacji skutków samowoli budowlanej, zamiast korzystniejszego trybu naprawczego uregulowanego w art. 50 i 51 p.b. Stąd też zasadnie w sprawie wydano na podstawie art. 48 ust. 3 p.b. postanowienie wstrzymujące samowolną rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Należy przy tym zauważyć, że samowola budowlana, o której mowa w art. 48 p.b., nie musi dotyczyć całego obiektu budowlanego, a może dotyczyć tylko jego części. Częścią obiektu budowlanego można w kontekście art. 48 p.b. nazwać zarówno samodzielny obiekt budowlany będący jeszcze w budowie (a więc wybudowany tylko częściowo), jak i część większego obiektu budowlanego, która jest jednak wystarczająco samodzielna i od niego niezależna. Samodzielność i niezależność przejawiają się w tym, że taka część obiektu może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą jego część (por. wyroki NSA: z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2520/18; z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 852/10, dostępne w CBOIS). Należy także przychylić się do stanowiska organów nadzoru budowlanego oraz Sądu wojewódzkiego, że tego typu konstrukcję przylegającą do ściany istniejącego już obiektu (budynku) można potraktować, jako jego rozbudowę - tj. realizację prac budowlanych polegających na wykonaniu kubaturowej części obiektu budowlanego, prac które wymagały uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. W orzecznictwie przyjmuje się, że odczytana a contrario treść art. 3 pkt 7a p.b. pozwala na zakwalifikowanie jako rozbudowy zmiany charakterystycznych parametrów obiektu, takich jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji, która jednak nie prowadzi do powstania żadnego nowego obiektu, lecz do modyfikacji obiektu wcześniej istniejącego (tak np. NSA w wyroku z dnia 10 września 2020 r., sygn. akt II GSK 1254/18). Wyróżnikiem prac składających się na rozbudowę jest zatem powstanie nowej substancji budowlanej w znaczeniu "zmiany charakterystycznych parametrów danego obiektu": wykonanie dobudowy nowej części obiektu, zwiększenie powierzchni zabudowy, kubatury obiektu. Rozbudową będzie powiększenie istniejącego obiektu budowlanego o dodatkową jego część; w przypadku budynku - o dodatkowe pomieszczenie (pokój, wiatrołap, werandę lub do innego celu przeznaczoną przybudówkę, zadaszenie), wykusz lub taras, i owe powiększenie stanowi część obiektu budowlanego funkcjonalnie związaną z tym obiektem. Cechą rozbudowy jest zatem to, że nowopowstała w jej wyniku substancja budowlana jest następstwem robót budowlanych związanych: funkcjonalnie, konstrukcyjnie, z istniejącym obiektem budowlanym. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na materiał fotograficzny i opis prac budowlanych poczynionych przez organy nadzoru budowlanego, z których wynika, że dom skarżącego i rozbudowana nielegalnie część są konstrukcyjnie połączone – ściana budynku stanowi jednocześnie ścianę spornego obiektu, podobnie jak częściowo ściana sąsiedniego budynku, choć technika wykonania części rozbudowanej nie wyklucza możliwości rozbiórki tej części bez istotnej ingerencji w legalnie zrealizowany obiekt. Ponieważ dobudowany samowolnie obiekt połączony jest konstrukcyjnie z istniejącym budynkiem, to uznać należy, że inwestor rozbudował istniejący budynek o dodatkowy obiekt kubaturowy (o konstrukcji drewnianej). W wyniku rozbudowy powiększona została bowiem, jak wskazuje organ nadzoru budowlanego, powierzchnia zabudowy i kubatura istniejącego budynku o sporne zadaszenie. Przy czym dla samego faktu rozbudowy bez znaczenia pozostaje to, czy w wyniku tej rozbudowy część budynku pełni funkcje mieszkalne, rekreacyjne, czy też jeszcze inne (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt II OSK 1800/08, LEX nr 587294). Nie sposób zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, iż w efekcie wykonania kwestionowanych robót budowlanych powstała jedynie wiata, jako odrębny obiekt budowlany, na realizację którego nie było wymagane pozwolenie na budowę. Wskazać należy, że przepisy ustawy Prawo budowlane oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy nie zawierają definicji pojęcia "wiata". Według Słownika Języka Polskiego (sjp.pwn.pl), wiata to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że wiata to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym - deszczem, śniegiem, wiatrem (zob. wyroki NSA: z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1973/20; z dnia 17 marca 2020 r. sygn. akt II OSK 603/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Za jej podstawowe cechy uznaje się przede wszystkim wsparcie budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem. Ponadto przyjmuje się, że wiata powinna posiadać lekką konstrukcję i brak wydzielenia z przestrzeni przy pomocy przegród budowlanych. Wiata nie może być jednak obiektem zamkniętym, a więc obudowanym ze wszystkich stron (zob. wyroki NSA: z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2537/20; z dnia 7 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 575/17; z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1091/18; z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2266/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak ustalono sporny obiekt obudowany jest ścianami z dwóch stron, a jako ścianę tego obiektu należy traktować także ściany budynków do których przylega, a które pełnią w dobudowanej części obiektu funkcję przegród budowlanych. Tym, co różni w zasadniczy sposób wiatę od budynku, jest nieposiadanie ściany (ścian), brak wydzielenia z przestrzeni przy pomocy przegród budowlanych. Cechą rozróżniającą budynki od budowli, do których zaliczyć należy wiaty, jest bowiem między innymi wydzielenie pewnej przestrzeni przez przegrody budowlane, a funkcjonalnie za takie przegrody należy uznać ściany danego obiektu budowlanego. Za przegrodę taką może być uważana również ściana bezpośrednio sąsiadującego innego budynku. Niedopuszczalne byłoby bowiem kwalifikowanie jako wiaty obiektu budowlanego wydzielonego z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Ponadto aby obiekt mógł być uznany za wiatę powinien posiadać samodzielną konstrukcję wspartą na słupach, które stanowią jej podstawowy element konstrukcyjny, nawet wówczas gdy wiata dobudowana jest do budynku. Zgromadzony przez organy obu instancji materiał dowodowy, w szczególności przeprowadzone oględziny i dokumentacja zdjęciowa prowadzą do wniosku, że zrealizowane przez skarżącego roboty budowlane doprowadziły nie tyle do powstania samodzielnego obiektu budowlanego w postaci wiaty, lecz faktycznie do rozbudowy już istniejącego budynku o dodatkowe zadaszenie tworząc obiekt kubaturowy, konstrukcyjnie i funkcjonalnie związane z budynkiem, do którego został dobudowany, co oznacza, że nie mógł stanowić, jak podnosi strona skarżąca kasacyjnie, samodzielnego obiektu w postaci wiaty. Zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b., roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31. Zatem do samowolnej rozbudowy budynku, która wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, ma zastosowanie art. 48 p.b. W konsekwencji, z przyczyn powyżej wyjaśnionych, bezzasadny okazał się także zarzut naruszenia przepisów postępowania. Nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zarzut skarżącego, że organy orzekające w sprawie nierzetelnie i niewyczerpująco przeprowadziły postępowanie. Kwalifikacja wykonanych robót budowlanych nastąpiła w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy, na podstawie przeprowadzonej kontroli nieruchomości, oceny stanu wykonanych robót budowlanych, oświadczeń inwestora oraz wykonanej na miejscu dokumentacji zdjęciowej. To, że skarżący nie zgadza się z oceną organów nie oznacza jeszcze, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone nieprawidłowo. Odnosząc się z kolei do kwestii dotyczącej utraty przymiotu strony postępowania przez uczestniczkę postępowania w związku ze zbyciem przez nią nieruchomości, należy zauważyć, że w aktach niniejszej sprawy brak jest danych potwierdzających tą okoliczność, także skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowód na jej potwierdzenie. Z kolei uczestniczka postępowania zawiadomiona osobiście o terminie posiedzenia, także nie poinformował Sądu o zbyciu nieruchomości. Należy przy tym zauważyć, że sam fakt zbycia nieruchomości nie powoduje automatycznie utraty przymiotu strony, jeżeli dalej strona posiada interes prawny do występowania w tym charakterze. Z kolei na pozbawienie możliwości udziału w postępowaniu, co stanowi przesłankę wznowieniową może powoływać się wyłącznie strona, której ta przesłanka dotyczy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Jednocześnie na mocy art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI