II OSK 3861/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję o nakazie rozbiórki budynku garażowo-gospodarczego. Budynek został wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę, z częściowym wykorzystaniem istniejących fundamentów, ale o innych parametrach technicznych niż poprzedni obiekt. Organy nadzoru budowlanego i WSA uznały, że budowa naruszała przepisy Prawa budowlanego, w szczególności art. 48 ust. 1 pkt 1, oraz § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, dotyczących usytuowania obiektu w granicy działki. Skarżący argumentował, że była to odbudowa, a nie budowa, oraz że inwestycja była zgodna z planem miejscowym. NSA odrzucił te argumenty, wskazując, że nawet odbudowa o zmienionych parametrach stanowi budowę wymagającą pozwolenia. Podkreślono, że plan miejscowy nie przewidywał wprost możliwości sytuowania budynków w granicy działki, co było kluczowe dla zastosowania § 12 ust. 2 rozporządzenia. Sąd uznał również, że częściowa rozbiórka obiektu nie była technicznie wykonalna bez zagrożenia dla jego konstrukcji. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących samowoli budowlanej, wymogu pozwolenia na budowę przy odbudowie/rozbudowie, znaczenia planów miejscowych dla sytuowania budynków w granicy działki oraz roli zaświadczeń w postępowaniu administracyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji konkretnych przepisów Prawa budowlanego oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury.
Zagadnienia prawne (4)
Czy budowa obiektu budowlanego z częściowym wykorzystaniem istniejących fundamentów, ale o zmienionych parametrach technicznych, stanowi budowę wymagającą pozwolenia na budowę, czy też odbudowę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Budowa obiektu budowlanego z częściowym wykorzystaniem istniejących fundamentów, ale o zmienionych parametrach technicznych (kubatura, powierzchnia zabudowy), stanowi budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane i wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zmiana parametrów budynku, takich jak kubatura czy powierzchnia zabudowy, nawet przy częściowym wykorzystaniu istniejących fundamentów, nie jest remontem ani przebudową, lecz budową lub odbudową, które wymagają pozwolenia na budowę.
Czy plan miejscowy musi wprost dopuszczać sytuowanie budynków w granicy działki, aby można było zastosować przepisy § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, plan miejscowy musi wprost przewidywać możliwość sytuowania budynków w granicy działki, aby można było zastosować odstępstwo od zasady wynikającej z § 12 ust. 1 rozporządzenia.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepis § 12 ust. 2 rozporządzenia, jako wyjątek od zasady, powinien być interpretowany ściśle. Plan miejscowy musi wyraźnie zezwalać na lokalizację budynków w granicy działki, a nie tylko nie zawierać w tym zakresie żadnej regulacji.
Czy zaświadczenie wójta o zgodności inwestycji z planem miejscowym wiąże organ nadzoru budowlanego w postępowaniu legalizacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zaświadczenie wójta o zgodności z planem miejscowym nie wiąże organu administracji architektoniczno-budowlanej i stanowi jedynie dodatkowy materiał dowodowy podlegający ocenie.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Organ właściwy do oceny zgodności samowolnie zrealizowanej inwestycji z planem miejscowym jest organ administracji architektoniczno-budowlanej, a nie wójt.
Czy nakaz rozbiórki części obiektu budowlanego jest dopuszczalny, gdy nie ma technicznych możliwości jej wykonania bez zagrożenia dla pozostałej części obiektu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nakaz rozbiórki części obiektu jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy jest to część samodzielna i możliwa do rozebrania bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu i zagrożenia bezpieczeństwa.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że w przypadku, gdy rozbiórka części budynku wymagałaby ingerencji w jego konstrukcję i zagrażałaby bezpieczeństwu, a projekt budowlany nie przewiduje takich technicznych możliwości, zasadne jest orzeczenie rozbiórki całego obiektu.
Przepisy (16)
Główne
u.p.b. art. 48 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wykonanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
rozp. war. techn. art. 12 § 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Dopuszczalność sytuowania budynku w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy niej, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość.
MPZP [...] art. § 15
Uchwała nr XI/103/2003 Rady Gminy [...] z dnia 22 października 2003 r. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gruntów gminy [...] etap IV wieś [...]
Błędnie zinterpretowany przez skarżącego jako dopuszczający adaptację i modernizację w granicy działki.
Pomocnicze
u.p.b. art. 28
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wymóg uzyskania pozwolenia na budowę.
u.p.b. art. 29 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Określenie robót budowlanych wymagających pozwolenia.
u.p.b. art. 30 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Określenie robót budowlanych wymagających zgłoszenia.
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzyganie spraw przez organy administracji.
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
rozp. war. techn. art. 12 § 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Zasada sytuowania budynków w określonej odległości od granicy działki.
rozp. war. techn. art. 12 § 3
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Wyjątek od zasady sytuowania budynków przy granicy działki.
rozp. war. techn. art. 12 § 4 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Wyjątek od zasady sytuowania budynków przy granicy działki dla działek o szerokości mniejszej niż 16 m.
rozp. war. techn. art. 12 § 4 pkt 3
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Wyjątek od zasady sytuowania budynków przy granicy działki dla budynków o określonych wymiarach.
ustawa COVID-19 art. 2 § 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Budowa obiektu budowlanego z częściowym wykorzystaniem istniejących fundamentów, ale o zmienionych parametrach technicznych, stanowi budowę wymagającą pozwolenia na budowę. • Plan miejscowy nie przewiduje wprost możliwości sytuowania budynków w granicy działki, co uniemożliwia zastosowanie odstępstwa od przepisów § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury. • Zaświadczenie wójta o zgodności z planem miejscowym nie wiąże organu nadzoru budowlanego. • Częściowa rozbiórka obiektu nie była technicznie wykonalna bez zagrożenia dla jego konstrukcji.
Godne uwagi sformułowania
budowa nowego obiektu budowlanego, z częściowym wykorzystaniem istniejących fundamentów • nie doszło do odbudowy dawnego budynku, lecz do budowy nowego budynku • plan zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje możliwości budowy w odległościach mniejszych niż w § 12 ust. 1 rozporządzenia • możliwość lokalizacji budynków w granicy z sąsiednią działką musi w sposób niebudzący wątpliwości wynikać z planu miejscowego • zaświadczenie o zgodności zrealizowanego zamierzenia z ustaleniami planu miejscowego nie wiąże organu administracji architektoniczno-budowlanej • zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego • brzmienie § 12 ust. 2 rozporządzenia nie pozostawia wątpliwości, że plan miejscowy wprost musi przewidywać taką możliwość lokalizowania budynków • nakaz rozbiórki części obiektu jest dopuszczalny wyłącznie w sytuacji, gdy jest to część obiektu na tyle samodzielna, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
sędzia
Piotr Broda
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących samowoli budowlanej, wymogu pozwolenia na budowę przy odbudowie/rozbudowie, znaczenia planów miejscowych dla sytuowania budynków w granicy działki oraz roli zaświadczeń w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji konkretnych przepisów Prawa budowlanego oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i interpretacji przepisów dotyczących budowy przy granicy działki, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości. Wyjaśnia kluczowe kwestie prawne związane z legalizacją samowoli.
“Samowola budowlana przy granicy działki: kiedy odbudowa staje się budową?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.