II OSK 3833/19

II OSK 3833/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Mirosław Gdesz
Zofia Flasińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 739/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-08-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz postanowienie I i II instancji i umorzono postępowanie administracyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 i 3, art. 151, art. 183, art. 188, art. 189, art. 203 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 113
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzs4 ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej X sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 739/19 w sprawie ze skargi X sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 29 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej 1.uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 8 czerwca 2018 nr [...]i umarza postępowanie administracyjne, 2.zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz X sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 1137 (tysiąc sto trzydzieści siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 9 sierpnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 739/19, oddalił skargę A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 29 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z 11 maja 2018 r., nr [...], Prezydent m. st. Warszawy zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej wraz z instalacją gazową na działce ew. nr [...] z obrębu [...], przy ul. [...] w [...] w Dzielnicy [...]. Następnie postanowieniem z 8 czerwca 2018 r., nr [...], Prezydent sprostował z urzędu oczywistą omyłkę zawartą w ww. decyzji, w ten sposób, że na str. 1 w 14-15 wierszu decyzji: "budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej wraz z instalacją gazową na działce nr ew. [...] z obrębu [...], przy ulicy [...] w [...] w Dzielnicy [...]." zastąpił zapisem następującej treści: "budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacją gazową na działce nr ew. [...] z obrębu [...], przy ulicy [...] w [...] w Dzielnicy [...].". Jednocześnie, na str. 2 w 5-7 wierszu decyzji stwierdzenie: "W dniu 29.12.2017 r. Pani M. K. złożyła wniosek o pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej wraz z instalacją gazową na działce nr ew. [...] z obrębu [...], przy ulicy [...] w [...] w Dzielnicy [...]." zastąpił zapisem następującej treści: "W dniu 29.12.2017 r. Pani M. K. złożyła wniosek o pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej wraz z instalacją gazową na działce nr ew. [...] z obrębu [...], przy ulicy [...] w [...] w Dzielnicy [...], który następnie w dniu 22.02.2018 r., został zmieniony w zakresie nazwy projektowanego zamierzenia budowlanego tj. "budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacją gazową na działce nr ew. [...] z obrębu [...], przy ulicy [...] w [...] w Dzielnicy [...]."
A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła zażalenie na ww. postanowienie z 8 czerwca 2018 r.
Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z 29 stycznia 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Powołując się na art. 113 § 1 k.p.a., organ odwoławczy wskazał, że sprostowana przez Prezydenta omyłka w jego decyzji z 11 maja 2018 r. jest omyłką oczywistą i nie tworzy nowego stanu faktycznego, lecz jest korektą błędu i prowadzi do uzgodnienia treści decyzji z dokumentami zawartymi w aktach sprawy. Wojewoda wskazał również, że wniosek o pozwolenie na budowę z 29 grudnia 2017 r. został zmieniony w dniu 22 lutego 2018 r. w związku z postanowieniem z 2 lutego 2018 r., nr [...], nakładającym obowiązek usunięcia nieprawidłowości w złożonych dokumentach, co mogło wpłynąć na błędną treść decyzji kończącej postępowanie. W ocenie Wojewody, w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że zamiarem inwestora, od początku była budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, na co wskazuje projekt budowlany będący załącznikiem do wniosku o pozwolenie na budowę.
A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] zaskarżyła powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie: art. 113 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu, polegające na braku spełnienia przesłanek wymienionych w jego hipotezie, w szczególności przez błędne zastosowanie wykładni rozszerzającej do kodeksowych stwierdzeń: "błędów pisarskich" i "oczywistych omyłek", które nie odnosiły się do prostowanych przez organ części merytorycznych decyzji, uprzednio zmienionych przez stronę i przez to organ dokonał de facto zmiany rozstrzygnięcia merytorycznego, co przekracza granice pojęcia "oczywistej omyłki; art. 6 k.p.a., poprzez wydanie przez organ postanowienia bez oparcia w przepisach prawa; utworzenie formalnej wady w systemie prawa, w konsekwencji której nastąpił dalszy rozstrój porządku prawnego, polegający na wydaniu przez Prezydenta decyzji z 11 maja 2018 r., nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej wraz z instalacją gazową na działce nr ew. [...] z obrębu [...], przy ul. [...] w [...] w Dzielnicy [...], pomimo tego, iż istota jej rozstrzygnięcia nie została bezsprzecznie i obiektywnie wskazana, gdyż w jej przedmiocie, z nadużyciem prawa, tj. art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a., zostało wydane przez Prezydenta postanowienie nr [...] z 8 czerwca 2018 r, dotyczące sprostowania z urzędu oczywistej omyłki zawartej w decyzji Prezydenta nr [...] z 11 maja 2018 r., z powodu przekroczenia przez ww. organ ustawowych ram "oczywistej omyłki", w wyniku czego w powyższym trybie bezprawnie została ukształtowana istota merytorycznego rozstrzygnięcia ww. decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisk zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że skarga jest bezzasadna. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że nieprawidłowości w decyzji Prezydenta z 11 maja 2018 r. dopuszczalne były do sprostowania w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Istotne w jest sprawie bowiem to, że zamiarem inwestora od początku była budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, na co wskazuje projekt budowlany będący załącznikiem do wniosku o pozwolenie na budowę, który to wniosek został zmieniony w związku z postanowieniem Prezydenta z 2 lutego 2018 r., nakładającym obowiązek usunięcia rozbieżności w złożonych dokumentach. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) oddalił skargę.
Skargą kasacyjną A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
1) przepisów postępowania, mające wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, a to art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi wobec braku wypełnienia przez organy rozpoznające sprawę hipotezy normy prawnej art. 113 § 1 k.p.a., określającej, iż tylko błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez organ decyzjach mogą być prostowane w drodze sprostowania omyłki pisarskiej oraz akceptacji przez WSA błędnego zastosowania przez organy I i II instancji art. 113 §1 k.p.a., w sytuacji gdy za oczywistą omyłkę pisarską w tej konkretnej sprawie nie może być zaaprobowane zastąpienie przez Prezydenta m. st. Warszawy w decyzji z dnia 11 maja 2018 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę M. K. zwrotu dotyczącego: "budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej wraz z instalacją gazową" zwrotem "budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacją gazową" i błędne przyjęcie jakoby stanowiło to omyłkę pisarską podlegającą zwykłemu sprostowaniu albowiem powyższa zmiana przekracza granicę hipotezy art. 113 § 1 k.p.a. "oczywistej omyłki" i stanowi merytoryczną zmianę rozstrzygnięcia oraz powoduje dysfunkcję prawidłowego stosowania art. 113 §1 k.p.a. przez organy administracyjne i WSA;
2) przepisów postępowania, mające wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 113 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi wobec braku wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, a zwłaszcza nie wyjaśnieniu przez organy administracyjne i WSA, czy dokonana zmiana w trybie sprostowania rzekomej omyłki pisarskiej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 11 maja 2018 r., została poprzedzona analizą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...]" uchwalonego uchwałą Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 listopada 2010 r. Nr [...] i czy powyższa zmiana w drodze sprostowanie omyłki pisarskiej treści decyzji dotyczącej "budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej wraz z instalacją gazową" na "budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacją gazową" nie pozostaje w sprzeczności z postanowieniami m.p.z.p. i może być tym samym sprostowana.
Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania i zasądzenie od Wojewody Mazowieckiego na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie wniesiono o przeprowadzenie rozprawy przed NSA w myśl art. 182 § 2 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. K. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania.
Sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na mocy zarządzenia z dnia 31 sierpnia 2022 r., stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095, ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, ze zm.), który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Spór w niniejszej sprawie dotyczył tego, czy Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy prawidłowo w postanowieniu z dnia 8 czerwca 2018 r. nr [...] zastosował przewidzianą w art. 113 § 1 k.p.a. instytucję sprostowania błędu pisarskiego w decyzji tego organu z dnia 11 maja 2018 r. nr [...], którą to decyzją zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę dla M. K. obejmujące budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej wraz z instalacją gazową na działce nr ew. [...] z obrębu [...], przy ulicy [...] w [...] w Dzielnicy [...]. W wyniku dokonanego ww. postanowieniem sprostowania, opisana powyżej osnowa decyzji z dnia 11 maja 2018 r., w części, w jakiej określała przedmiot inwestycji, została zastąpiona zapisem: "budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacją gazową na działce nr ew. [...] z obrębu [...], przy ulicy [...] w [...] w Dzielnicy [...]". Ponadto w ten sam sposób, tj. przez usunięcie zwrotu "w zabudowie bliźniaczej", sprostowano uzasadnienie ww. decyzji w miejscu, w którym opisano przedmiot inwestycji objętej wnioskiem inwestora (str. 2 wiersz 5-7).
Zdaniem zarówno Wojewody Mazowieckiego jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wadliwe określenie przedmiotu inwestycji w decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 11 maja 2018 r. nr [...], jako budowa mieszkalnego budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej zamiast budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, możliwe było do sprostowania w trybie art. 113 § 1 k.p.a. bowiem zamiarem inwestora do początku była budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, na co wskazuje projekt budowlany będący załącznikiem do wniosku o pozwolenie na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny takie stanowisko uznaje za błędne.
Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Błąd pisarski rozumiany jest jako widoczne, niezamierzone i niewłaściwe użycie słowa lub określenia, zastosowanie niewłaściwej pisowni bądź też pominięcie wyrazu lub litery. Błąd rachunkowy odnosi się natomiast do wykonania nieprawidłowej operacji matematycznej lub mylnych obliczeń matematycznych. Omyłki to natomiast inne postacie wadliwości decyzji administracyjnej o podobnym charakterze do wymienionych błędów. Wszystkie te wady muszą mieć charakter techniczny i nieistotny, tj. nie mogą prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia lub znacząco modyfikować stan faktyczny ustalony w sprawie. Ponadto błędy pisarskie, rachunkowe i omyłki powinny być oczywiste, czyli łatwo dostrzegalne, niewymagające przeprowadzenia badań. Oczywistość danej nieprawidłowości wynika z jej natury lub z porównania wady z innymi okolicznościami, które nie budzą wątpliwości. Dopiero spełnienie tych wymogów otwiera drogę do sprostowania decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2530/16). Powtórzenia jednak wymaga, że w orzecznictwie i piśmiennictwie powszechnie przyjęta jest teza, że sprostowanie nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia (np. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 873/18; z dnia 30 listopada 2017 r., sygn.. akt II OSK 1069/16; z dnia 14 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3013/14; wyrok NSA w Warszawie z 4 maja 1988 r., sygn. akt III SA 1466/87).
Mając powyższe na względzie stwierdzić należało, że w przedmiotowej sprawie, sprostowanej zaskarżonym postanowieniem wady decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 11 maja 2018 r. nr [...] nie można rozpatrywać w kategorii oczywistej omyłki - jak chcą tego organy i Sąd I instancji - skoro sprostowanie doprowadziło w istocie do zmiany rozstrzygnięcia. W wyniku kontrolowanego sprostowania, poprzez usunięcie słów "w zabudowie bliźniaczej" w osnowie decyzji Prezydenta, doszło bowiem do zmiany istotnej części tej osnowy określającej formę zabudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego, a zatem do niedopuszczalnej zmiany rozstrzygnięcia decyzji. Konieczność dokonania analizy projektu budowlanego stanowiącego załącznik do tej decyzji, celem ustalenia charakteru prostowanego błędu, świadczy natomiast o nieoczywistości tej omyłki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prostowany błąd w decyzji z dnia 11 maja 2018 r. był zatem błędem istotnym, który nie mógł być naprawiony w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Przy czym podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający przedmiotową skargę kasacyjną nie przesądza o wadliwości samej decyzji Prezydenta [...] Warszawy z 11 maja 2018 r., nr [...] – wskazuje jedynie, że wadliwe zdaniem tego organu określenie w ww. decyzji formy przedmiotowej zabudowy jako bliźniaczej, nie może być usunięte w przewidzianym w art. 113 § 1 k.p.a. trybie sprostowania.
Z przedstawionych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny za uzasadniony uznał zarzut wniesionego środka odwoławczego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 k.p.a.
Wobec uwzględnienia najdalej idącego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie ma potrzeby odnoszenia się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
W konsekwencji powyższych ustaleń, uznając, że skarga kasacyjna jest zasadna oraz że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy. Ponadto wobec uznania, że błąd polegający na wadliwym określeniu w osnowie decyzji Prezydenta z dnia 11 maja 2018 r. formy zabudowy budynku objętego wnioskiem inwestora nie może być naprawiony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki w tej decyzji.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
W związku z uchyleniem wydanych w tej sprawie postanowień organów i umorzeniem postępowania administracyjnego w przedmiocie sprostowania decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 11 maja 2018 r., nr [...], wyjaśnienia wymaga – a co jest wiadome tut. Sądowi z urzędu - że kwestia prawidłowości określenia w ww. decyzji spornej zabudowy jako bliźniaczej będzie podlegała ocenie w związku z wniesieniem przez A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 233/19, którym oddalono skargę ww. Spółki na decyzję Wojewody Mazowieckiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 11 maja 2018 r., nr [...]
Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.