II OSK 383/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-04-11
NSAAdministracyjneWysokansa
zagospodarowanie przestrzennewarunki zabudowyplanowanie przestrzennedecyzja administracyjnanieważność decyzjiprawo administracyjneNSAk.p.a.ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, uznając, że błędna wykładnia przepisów dotyczących planowania przestrzennego przez organ nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku WSA, który uchylił decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta o warunkach zabudowy dla stacji bazowej telefonii komórkowej. WSA uznał, że SKO nie wykazało precyzyjnie przesłanek nieważności decyzji (rażące naruszenie prawa lub brak podstawy prawnej). NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że wątpliwości interpretacyjne przepisów dotyczących planowania przestrzennego nie są podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji, a jedynie ewentualnego naruszenia prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który uchylił decyzję SKO o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta L. o warunkach zabudowy dla budowy stacji bazowej telefonii komórkowej. WSA we Wrocławiu uznał, że SKO nie wykazało precyzyjnie, czy decyzja Prezydenta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, czy bez podstawy prawnej, ograniczając się jedynie do ogólnego przywołania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd I instancji wskazał, że wątpliwości interpretacyjne dotyczące art. 67 ust. 1a ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności. NSA podzielił stanowisko WSA, oddalając skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu ocenę kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie sprawy. Błędna wykładnia przepisów, zwłaszcza gdy istnieją wątpliwości interpretacyjne, nie może być traktowana jako rażące naruszenie prawa. NSA stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło ani do rażącego naruszenia prawa, ani do wydania decyzji bez podstawy prawnej, ponieważ istniały przepisy (art. 39, 40, 42 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym) stanowiące podstawę do wydania decyzji o warunkach zabudowy, a nawet w przypadku braku planu miejscowego, istniał tryb określony w art. 44 tej ustawy. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia Prawa geologicznego i górniczego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, błędna wykładnia przepisów, zwłaszcza gdy brzmienie przepisu nasuwa wątpliwości interpretacyjne lub nie rozstrzyga wprost spornej kwestii, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Tylko kwalifikowana niezgodność z prawem, tj. oczywiste, wyraźne i bezsporne naruszenie, może uzasadniać stwierdzenie nieważności.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych i wymaga wykazania kwalifikowanej niezgodności z prawem. Wątpliwości interpretacyjne przepisów dotyczących planowania przestrzennego nie spełniają kryteriów rażącego naruszenia prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji: wydanie z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej. Wątpliwości interpretacyjne nie stanowią rażącego naruszenia prawa.

u.z.p. art. 67 § 1

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego tracą moc po 8 latach od wejścia w życie ustawy, chyba że... (z zastrzeżeniem ust. 2).

u.z.p. art. 67 § 1a

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

Jeśli w terminie 8 lat rada gminy uchwali studium i przystąpi do sporządzenia planu miejscowego, plan ogólny zachowuje ważność do czasu uchwalenia nowego planu, nie dłużej niż 9 lat od wejścia w życie ustawy. Kolejność uchwalania studium i przystąpienia do planu nie ma znaczenia, istotne jest ich podjęcie przed upływem terminu.

Pomocnicze

u.z.p. art. 39

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 40

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 42

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 44

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

Określa tryb ustalania warunków zabudowy w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

p.g.g. art. 53 § 1

Prawo geologiczne i górnicze

Obowiązek sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego. Nie miał zastosowania w tej sprawie.

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna wykładnia przepisów prawa materialnego przez organ administracji, zwłaszcza w sytuacji wątpliwości interpretacyjnych, nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Nawet jeśli organ powołał się na nieobowiązujący plan miejscowy, nie oznacza to wydania decyzji bez podstawy prawnej, gdyż istnieje alternatywny tryb ustalania warunków zabudowy. Kolejność uchwalania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego nie ma znaczenia dla zachowania ważności planu ogólnego, o ile obie uchwały zostały podjęte w odpowiednim terminie.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego przez WSA. Argumentacja SKO o rażącym naruszeniu prawa lub braku podstawy prawnej decyzji Prezydenta Miasta L. z powodu powołania się na nieobowiązujący plan miejscowy. Argumentacja SKO o obowiązku sporządzenia planu miejscowego dla całego miasta L. na podstawie Prawa geologicznego i górniczego.

Godne uwagi sformułowania

"nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa" "nie jest dopuszczalne 'podciąganie' wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące" "o rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja" "nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa" w sytuacji wątpliwości interpretacyjnych lub gdy przepis nie rozstrzyga wprost spornej kwestii.

Skład orzekający

Bożena Walentynowicz

przewodniczący

Alicja Plucińska-Filipowicz

członek

Małgorzata Miron

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że wątpliwości interpretacyjne przepisów prawa administracyjnego, w tym dotyczących planowania przestrzennego, nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Wyjaśnienie pojęcia rażącego naruszenia prawa i wydania decyzji bez podstawy prawnej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym i k.p.a. w kontekście stwierdzania nieważności decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa wyjaśnia istotne rozróżnienie między zwykłym naruszeniem prawa a rażącym naruszeniem prawa, co ma kluczowe znaczenie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Jest to ważna kwestia dla praktyków prawa administracyjnego.

Wątpliwości interpretacyjne to nie powód do unieważnienia decyzji – NSA wyjaśnia granice rażącego naruszenia prawa.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 383/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Plucińska- Filipowicz
Bożena Walentynowicz /przewodniczący/
Małgorzata Miron /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Wr 295/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2006-09-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1994 nr 89 poz 415
art. 39, 40, 42, 44
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.
Dz.U. 1994 nr 89 poz 415
art. 67 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.
Dz.U. 1994 nr 27 poz 96
art. 53 ust. 1
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Walentynowicz Sędziowie Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędzia WSA del. Małgorzata Miron /spr./ Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 września 2006 r. sygn. akt II SA/Wr 295/05 w sprawie ze skargi "[...]" Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta L. o warunkach zabudowy oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta L. z dnia [...] o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej w L. przy ul. [...] na działce nr [...], obręb [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podniósł, iż prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy dotyczące weryfikacji decyzji administracyjnej w trybie nieważności, tj. art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W powołanym w podstawie kwestionowanej decyzji art. 156 § 1 pkt 2 kpa wymienione są dwie odrębne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji: "wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa" lub "wydanie decyzji bez podstawy prawnej". Orzekający zaś w sprawie organ nie wskazał precyzyjnie oraz nie uzasadnił, która z w/w przesłanek nieważności miałaby zachodzić w niniejszej sprawie, ograniczając się jedynie do ogólnego przywołania w/w artykułu kpa.
Powołując się na dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji, wskazał, iż "rażące naruszenia prawa" zachodzi w przypadku naruszenia przepisu nie pozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. Rażące to więc oczywiste, wyraźne, bezsporne. Dalej Sąd podniósł, iż niezaprzeczalnym faktem w sprawie jest istnienie wątpliwości interpretacyjnych odnośnie stosowania przepisu art. 67 ust. 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139 ze zm.).
Z kolei wydanie decyzji "bez podstawy prawnej" oznacza, zdaniem Sądu I instancji, iż decyzja nie ma podstawy w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawnym o charakterze materialnym, zawartym w ustawie lub w akcie wydanym z wyraźnego upoważnienia ustawowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. winno zatem było w skarżonej decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta L. z powołaniem się na dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 kpa wskazać, którą z wad wymienionych w/w przepisie dotknięta jest przedmiotowa decyzja.
Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie Kolegium okoliczności tej nie wykazało, czym naruszyło art. 156 § 1 pkt 2 kpa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
Dalej Sąd wskazując treść art. 67 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, podniósł, iż decyzja Prezydenta Miasta L. z dnia [...] w sprawie ustalenia dla [...] "[...]" Sp. z o.o. w W. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu powoływała się na ustalenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta L. zatwierdzonego przez Miejską Radę Narodową uchwałą nr [...] z dnia [...] oraz na uchwałę Rady Miejskiej w L. podjętą w dniu [...] Nr [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego miasta L..
Niespornym jest także to, iż w dniu [...] Rada Miejska w L. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta L., a jako podstawę opracowania Studium wskazano m.in. wyżej wymienioną uchwałę Rady Miejskiej w L. z dnia [...] Nr [...]. Skoro zatem w obrocie prawnym w chwili wydania przedmiotowej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu funkcjonowały:
a/ uchwała Rady Miejskiej w L. z dnia [...] Nr [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego miasta L. i
b/ uchwała Rady Miejskiej w L. z dnia [...] Nr [...] w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta L.,
to można uznać, iż dyspozycja art. 67 ust. 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym została zrealizowana i ustalenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta L. zatwierdzonych przez Miejską Radę Narodową uchwałą nr [...] z dnia [...] mogły stanowić podstawę rozstrzygnięcia dotyczącego warunków zabudowy i zagospodarowania działki nr [...], obręb [...] w L. przy ul. [...].
W opinii Sądu I instancji, z przepisu art. 67 ust. 1a ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym (jak również z przepisów zawartych ww. ustawie regulujących procedurę uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) nie wynika, aby istniał obligatoryjny obowiązek podjęcia jako pierwszej uchwały w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a dopiero w następnej kolejności wydania uchwały o przystąpienie do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Niewątpliwie logika prac planistycznych nakazywałaby zachowanie takiej kolejności, jednakże dla dyspozycji art. 67 ust. 1a ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym - w ocenie Sądu - pozostaje to bez znaczenia. Istotne jest jedynie, że obie uchwały zostały podjęte przed upływem terminu określonego w art. 67 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. A zatem uznać należy, iż ww. akty prawa miejscowego podjęte przez Radę Miejską w L. wyczerpały przesłanki art. 67 ust. 1 a ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Istotne jest przy tym również, że z treści Studium wynika, iż obydwa akty pozostawały w ścisłej korelacji.
Sąd nie podzielił także stanowiska Kolegium, iż obowiązkiem sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego został objęty cały obszar miasta L.. Nieprecyzyjne pojęcie "obszar funkcjonalny górniczy" i polecenie sporządzenia planu pojawia się w Studium jedynie na załączonym do niego rysunku i to w marginalnej oraz ogólnej "uwadze". Z kolei regulacja z art. 53 ust.1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania z tego względu, iż określony w tych przepisach obowiązek sporządzenia miejscowego planu dotyczy wyłącznie terenu górniczego, gdy zaś nie wykazano by obszar miasta L. został, zgodnie ze stosowną procedurą przewidzianą w ustawie Prawo geologiczne i górnicze, za taki teren uznany.
Na powyższy wyrok, skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. reprezentowane przez pełnomocnika wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi [...] "[...]" Sp. z .o.o., względnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na przyjęciu, że decyzję objętą wyrokiem wydano z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 67 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym i art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96 z późn. zm.), poprzez błędną ich wykładnię.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż stosownie do art. 13 ust. 1 pkt 4 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego sporządza się obowiązkowo dla obszaru, o którym mowa w art. 6 ust. 5 pkt 7, ze względu na istniejące uwarunkowania, tzn. dla obszarów określonych w studium, dla których sporządzenie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego jest obowiązkowe na podstawie przepisów szczególnych lub ze względu na istniejące uwarunkowania.
Dla terenu miasta L. Rada Miejska w L. w dniu [...] podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. W ustaleniach studium, w części graficznej tego studium, stanowiącej jego integralną część, zawarta została dyspozycja, iż cały obszar miasta L., jako obszar funkcjonalny górniczy, objęty jest obowiązkiem sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Strona skarżąca podkreśliła, że Kolegium nie może dokonywać oceny, czy zapis ten wynika z prawidłowo ustalonego przez Radą Miasta terenu górniczego w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy. Ocena prawidłowości sporządzenia studium należy do właściwych organów opiniujących ten dokument przed jego uchwaleniem. Skoro ustalenia studium nie zostały zakwestionowane przed jego uchwaleniem, wiążą one w zakresie w nim ustalonym. Wobec tego, w ocenie Kolegium, cały teren miasta L. objęty jest obowiązkiem sporządzenia planu miejscowego.
Strona wnosząca skargę kasacyjną podniosła dalej, iż dla terenów miasta, dla których szkodliwe oddziaływanie związane z eksploatacją górniczą jest nieznaczne, uchwałą Nr [...] Rada Miejska w L. z dnia [...], na podstawie art. 53 ust. 6 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze - odstąpiła od sporządzenia planu dla terenu górniczego "[...]" i "[...]" w granicach terenu chronionego miasta L., oznaczonego w "Załączniku Graficznym Nr 1". Dla pozostałych terenów podejmowane są sukcesywnie prace planistyczne zmierzające do uchwalenia planów miejscowych, bądź takie plany zostały już uchwalone.
W ocenie Kolegium art. 67 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym jednoznacznie wskazuje, iż aktem, który powinien być sporządzony w pierwszej kolejności jest studium uwarunkowań. Dopiero na podstawie ustaleń studium może być podjęta uchwała o przystąpieniu do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Za tak przyjętą kolejnością sporządzania wymienionych aktów prawnych przemawia fakt, iż zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy, w celu określenia polityki przestrzennej gminy, rada gminy podejmuje uchwałę o przystąpieniu do sporządzania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, zwanego dalej "studium".
Biorąc pod uwagę zakres tematyczny studium, a także obowiązek uwzględniania uwarunkowań, celów i kierunków polityki przestrzennej państwa na obszarze województwa, należy przyjąć, że studium stanowi podstawę do sporządzenia planu miejscowego. Obowiązek sporządzenia studium przed podjęciem uchwały przez radę gminy wynika przede wszystkim z art. 18 ust. 2 pkt 2a. Z powyższych przepisów wynika więc, że ustawodawca uzależnił możliwość sporządzenia planu miejscowego od wcześniejszego uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Również z przepisów zarządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 30 grudnia 1994 r. w sprawie rodzajów i wzorów dokumentów stosowanych w pracach planistycznych wynika obowiązek uchwalenia studium przed podjęciem uchwały o przystąpieniu do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (§3 ust. 1, pkt 1 zarządzenia). Decyzja o przystąpieniu do sporządzenia planu powinna zatem zapaść dopiero po przyjęciu (uchwaleniu) takiego studium, mimo, że ustawodawca wprost nie nakłada na organy gminy takiego obowiązku.
Prezentowane stanowisko zgodne jest, zdaniem Kolegium, z utrwaloną liną orzeczniczą sądów administracyjnych, zgodnie z którą studium uwarunkowań jest aktem planistycznym określającym politykę przestrzenną gminy i wiąże wewnętrzne organy gminy przy sporządzaniu projektów planów miejscowych. Stanowi więc jeden z etapów poprzedzających uchwalenie planu. Stąd też uchwała rady gminy o planie miejscowym lub jego zmianie, w sytuacji braku studium jest nieważna co potwierdza zasadność wydanej przez Kolegium decyzji.
A zatem pomimo braku planu miejscowego, którego termin ważności upłynął [...]. - Prezydent Miasta L., decyzją z dnia [...] ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla planowanej inwestycji, powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia nieobowiązujące już ustalenia planu miejscowego z [...] r.
Brak jednoznacznego sformułowania w treści decyzji Kolegium, czy decyzja Prezydenta Miasta L. wydana została bez podstawy prawnej czy też z rażącym naruszeniem prawa, w ocenie Kolegium nie powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej do Sądu decyzji tego organu. Z treści uzasadnienia decyzji wynika wprost, że w podstawie prawnej decyzji Prezydenta Miasta L. powołano się na nieobowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta L., co oznacza, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej, a więc z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze jedynie pod uwagę okoliczności nieważności postępowania wymienione w § 2 tego przepisu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w w/w przepisie.
Odnosząc się do wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie znajdują one oparcia w prawie.
Prawidłowo Sad I instancji zwrócił uwagę, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się wg przepisów art. 157 kpa.
Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest zatem ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie takie – o stwierdzenie nieważności decyzji - ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 7 marca 1996 r. (IIIARN 70/95 OSNP 1996/18/258), w którym stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy.
Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest zatem wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym wyrażonej w art. 16 kpa zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Nie jest więc dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo w przypadku wątpliwości, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło.
Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było również wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (m.in. orzeczenie NSA z 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04 Lex 165717).
W konsekwencji takiego stanowiska w orzecznictwie sądowoadministracyjnymi utrwalił się pogląd, że dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny (tak m.in. WSA w Warszawie wyrok z dnia 4 marca 2004 r. IVSA 3121/02 Lex 156916).
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do wykładni przepisu art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie z jego treścią miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy, tracą moc po upływie 8 lat od dnia jej wejścia w życie, z zastrzeżeniem ust. 2. Natomiast w myśl tego przepisu ust. 1a, jeżeli w terminie, o którym mowa w ust. 1 rada gminy uchwali studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i przystąpi do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo jego zmiany, plan, o którym mowa w ust. 1, zachowuje ważność, w granicach objętych uchwałą, do czasu uchwalenia nowego planu, jednak nie dłużej niż przez 9 lat od dnia wejścia w życie ustawy.
Istota sprawy sprowadza się zatem do oceny czy stosownie do powołanego przepisu, studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego winno zostać uchwalone przed przystąpieniem do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czy też kolejność wydawanych uchwał nie ma znaczenia dla zaistnienia skutków, o których mowa w art. 67 ust. 1a powołanej ustawy.
Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziała pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, iż skoro w obrocie prawnym w chwili wydania przedmiotowej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu funkcjonowały zarówno uchwała Rady Miejskiej w L. z dnia [...] Nr [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego miasta L., jak i uchwała Rady Miejskiej w L. z dnia [...] Nr [...] w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta L., to uznać należy, iż dyspozycja art. 67 ust. 1a ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym została zrealizowana i ustalenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta L. zatwierdzonych przez Miejską Radę Narodową uchwałą nr [...] z dnia [...] mogły stanowić podstawę rozstrzygnięcia dotyczącego warunków zabudowy i zagospodarowania działki nr [...], obręb [...] w L. przy ul. [...]. Zdaniem Sądu, w tym przypadku, nie ma znaczenia kolejność podejmowania uchwał, a jedynie fakt, iż zostały one podjęte przed dniem [...].
Najważniejsze jednak w okolicznościach niniejszej sprawy jest to, iż w sytuacji gdy brzmienie przepisu nasuwa jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne, lub też przepis nie rozstrzyga wprost spornej kwestii, a jego wykładnia jest kształtowana przez orzecznictwo sądów (organy administracji publicznej), to nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa.
Kwestia dokonanej, przez organy administracji publicznej, wykładni przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, nie może stanowić podstawy stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeprowadziło postępowanie wyjaśniające, ustaliło w sprawie stan faktyczny i prawny a następnie dokonało stosownej wykładni przepisów czemu dało wyraz wydając decyzję z dnia [...] a następnie decyzję z dnia [...] Podkreślenia raz jeszcze wymaga, iż należy oddzielić przypadki naruszenia prawa spowodowane wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem od rażącego naruszenia prawa.
W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne toczyło się w trybie nadzwyczajnym – nieważnościowym, a zatem ewentualnie błędna wykładnia przepisów prawa – ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym - nie mogła stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...]
Tak więc w świetle powyższych wywodów i przytoczonych regulacji prawnych stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok, w tym zakresie, odpowiada prawu.
Jedynie na marginesie podnieść trzeba, iż nawet gdyby przyjąć za zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 ust. 1 lit a i c ustawy P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, to konkretyzacja podstawy prawnej kontrolowanej, przez Sąd, decyzji (rażące naruszenie prawa czy brak podstawy prawnej) nie może następować w skardze kasacyjnej. Słusznie Sąd I instancji zwrócił uwagę, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., stwierdzając nieważność decyzji z dnia [...], nie wskazało czy decyzja ta została wydana, jego zdaniem, z rażącym naruszeniem prawa czy też bez podstawy prawnej. W kwestii rażącego naruszenia prawa Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę wypowiedział się już powyżej natomiast jeśli chodzi o wydanie decyzji bez podstawy prawnej to w niniejszej sprawie taka sytuacja również nie miała miejsca. O decyzji wydanej bez podstawy prawnej można mówić w sytuacji, gdy albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień, rozumiane jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne.
Podstawę prawną dla wydania decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stanowiły natomiast przepisy ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym – art. 39, 40 i 42 tej ustawy. Natomiast gdyby nawet przyjąć za prawidłowe stanowisko organu, że nie został w niniejszej sprawie spełniony warunek określony w art. 67 ust. 1 w/w ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym a zatem, że plan zagospodarowania przestrzennego m. L. zatwierdzony uchwałą Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] wyekspirował dnia [...] a zatem w dacie wydawania decyzji z dnia [...] na terenie objętym inwestycją nie obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego to i tak nie mogłoby to prowadzić do stwierdzenia, że wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy nastąpiło bez podstawy prawnej. Wskazana ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym w art. 44 określała bowiem tryb ustalania warunków zabudowy w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ustalenie warunków zabudowy bez zachowania tego trybu można by - co najwyżej ocenić jako wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa nie zaś bez jego podstawy.
A zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska wnoszącego skargę kasacyjną w omawianej kwestii.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze, podnieść należy, iż stosownie do brzmienia powołanego przepisu, dla terenu górniczego sporządza się miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w trybie określonym odrębnymi przepisami, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przepis ten nakłada obowiązek sporządzenia planu dla terenu górniczego. Nie znajduje on jednak w niniejszej sprawie zastosowania gdyż jak wynika z powyższych wywodów, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta L. zatwierdzony przez Miejską Radę Narodową uchwałą nr [...] z dnia [...] - istniał już w dacie wydawania kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...]
A zatem powyższy zarzut należy również uznać za chybiony.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżony wyrok z dnia 27 września 2006 r. nie narusza prawa.
Z tych też względów na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI