II OSK 3793/19

Naczelny Sąd Administracyjny2022-12-07
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanepozwolenie na budowęstwierdzenie nieważnościprzymiot stronyinteres prawnyobszar oddziaływaniaplan miejscowysąsiedztwoNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą braku przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę, uznając, że sąsiedztwo i odległość od inwestycji nie uzasadniają interesu prawnego.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy przyznania przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę. Skarżący, jako współwłaściciel sąsiedniej działki, twierdził, że inwestycja narusza jego interes prawny. Sąd pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że odległość od inwestycji (minimum 32 m), oddzielenie działką drogową oraz brak wpływu na zagospodarowanie nieruchomości skarżącego, a także zgodność inwestycji z planem miejscowym, nie uzasadniają przyznania statusu strony. NSA oddalił skargę kasacyjną.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez S. D. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę. Skarżący, jako współwłaściciel sąsiedniej nieruchomości, domagał się przyznania mu statusu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Zarówno organy administracji, jak i WSA uznały, że skarżący nie posiada legitymacji procesowej, ponieważ jego nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Kluczowe argumenty opierały się na odległości od inwestycji (minimum 32 m), oddzieleniu działką drogową oraz braku ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości skarżącego wynikających z przepisów prawa i miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził prawidłowość stanowiska sądów niższych instancji. Sąd podkreślił, że legitymacja procesowa w sprawach pozwolenia na budowę, także w postępowaniu nieważnościowym, jest ustalana głównie na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który określa strony jako inwestora oraz właścicieli nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. NSA odrzucił argumenty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu cywilnego (art. 140, 144 k.c.) jako podstawy do przyznania statusu strony, wskazując, że ewentualne uciążliwości mogą być dochodzone na drodze cywilnej, a nie administracyjnej. Skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli jego nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, a realizacja inwestycji nie powoduje ograniczeń w zagospodarowaniu jego działki wynikających z przepisów prawa lub planu miejscowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe dla ustalenia przymiotu strony jest ustalenie obszaru oddziaływania obiektu zgodnie z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. W tej sprawie odległość od inwestycji (min. 32 m), oddzielenie działką drogową oraz brak wpływu na zagospodarowanie nieruchomości skarżącego, a także zgodność inwestycji z planem miejscowym, nie uzasadniają przyznania statusu strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

ustawa art. 28 § 2

Prawo budowlane

Określa krąg stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę jako inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

ustawa art. 3 § 20

Prawo budowlane

Definiuje obszar oddziaływania obiektu jako teren wyznaczony w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.z.p. art. 6 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 6 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

W zw. z § 8 pkt 1 i § 8 pkt 4 w zw. z § 18 pkt 1 i § 18 pkt 7 lit. b w zw. z § 3 pkt 4 planu

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

k.c. art. 144

Kodeks cywilny

p.p.s.a. art. 141 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa COVID-19 art. 2 § 155

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odległość nieruchomości skarżącego od inwestycji (min. 32 m) i oddzielenie jej działką drogową nie uzasadniają przyznania przymiotu strony. Realizacja inwestycji nie powoduje ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości skarżącego wynikających z przepisów prawa lub planu miejscowego. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym musi wynikać z przepisów prawa materialnego, a nie tylko z potencjalnych uciążliwości (art. 140, 144 k.c.).

Odrzucone argumenty

Skarżący posiada przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę na podstawie art. 28 k.p.a. w związku z art. 140 i 144 k.c. Naruszenie przepisów planu miejscowego (art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. w zw. z § 8 pkt 1 i § 8 pkt 4 w zw. z § 18 pkt 1 i § 18 pkt 7 lit. b w zw. z § 3 pkt 4 planu) stanowi podstawę do przyznania interesu prawnego. Niewłaściwa ocena dowodów i pozostawienie w obrocie decyzji dotkniętej nieważnością (naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.).

Godne uwagi sformułowania

obszar oddziaływania obiektu przymiot strony interes prawny immisje normalna eksploatacja nieruchomości

Skład orzekający

Jerzy Siegień

przewodniczący

Arkadiusz Despot - Mładanowicz

sędzia

Piotr Broda

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych dotyczących pozwolenia na budowę, zwłaszcza w kontekście sąsiedztwa i obszaru oddziaływania obiektu, a także relacji między prawem budowlanym a prawem cywilnym w zakresie immisji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sąsiedztwa i oddzielenia działką drogową; interpretacja przepisów Prawa budowlanego i Kodeksu cywilnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu ustalania kręgu stron w postępowaniach budowlanych i potencjalnych konfliktów sąsiedzkich, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości.

Czy jesteś stroną w postępowaniu o pozwolenie na budowę? Kluczowe orzeczenie NSA o obszarze oddziaływania.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 3793/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Piotr Broda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2602/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-04-25
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
art. 28 ust. 2, art. 3 pkt 20
Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 2602/18 w sprawie ze skargi M. K.- K., S. D. i W. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 września 2018 r. nr DOA.7110.395.2018.JNO w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2602/18 oddalił skargę M. K. - K., S. D. i W. B. (dalej skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 września 2018 r., nr DOA.7110.395.2018.JNO w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 10 września 2018 r., po rozpoznaniu odwołania skarżących, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm.; dalej zwanej k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję Wojewody Kujawsko - Pomorskiego z dnia 6 lipca 2018 r., nr WIRA/III. 7840.2.52.2017. AC umarzającą postępowanie wszczęte wnioskiem skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z 13 września 2012 r., nr WAB.11.6740.578/2012/MB zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami i pawilonu handlowo - usługowego przy ul. [...] i ul. [...] w [...] na działkach o nr ew. [...].
Mając na uwadze art. 105 § 1 k.p.a. organ przypomniał, że skarżący interes prawny do udziału w tej sprawie wywodzą z prawa współwłasności nieruchomości przy ul. [...] w [...]. M. K. - K. działki nr ew. [...], S. D. działki nr ew. [...], W. B. działki nr ew. [...]. Dodał, że działki te są oddzielone od działek inwestycyjnych działką drogową nr ew. [...] (ul. [...]).
Organ odwoławczy podkreślił, że sam fakt znajdowania się tych nieruchomości w sąsiedztwie inwestycji, nie przesądza o posiadaniu przymiotu strony, jeżeli prawnie nie ogranicza w korzystaniu i zagospodarowaniu. Natomiast jego zdaniem sporna inwestycja nie powoduje tego rodzaju ograniczeń argumentując, że budynek handlowo-usługowy jest oddalony od granicy z ww. działkami o ok. 32 m, a budynek wielorodzinny nr [...] od granicy z najbliższą działką nr ew. [...] o ok. 44 m. Odległości pozostałych planowanych obiektów są większe. Usytuowanie i wysokość budynku handlowo-usługowego oraz budynków nr [...] i [...] (odpowiednio ok. 7 m, ok. 1,50 m i ok. 14,60 m), od nieruchomości skarżących nie wskazuje, że znajdują się one w obszarze oddziaływania inwestycji. Nie powoduje bowiem ograniczeń w zakresie możliwości zagospodarowana ich działek, wynikających z przepisów prawa. Zauważył, że sporna inwestycja spełnia wymagania przewidziane w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Jednocześnie organ uznał, że interes prawny skarżących nie wynika także z miejscowego planu osiedla [...] z fragmentem terenu [...] w jednostce [...] w [...] - uchwały Rady Miasta [...] Nr XVI 11/431/03 z dnia 17 grudnia 2003 r. Z załącznika graficznego do planu wynika, że działki skarżących położone są na obszarze o symbolu 55 MN (przeznaczenie podstawowe - budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne. Istniejąca zabudowa mieszkaniowa - do zachowania) - § 18 pkt 1 planu. Przytoczył § 18 pkt 5, 6 i 7 planu i stwierdził, że realizacja inwestycji nie pozbawi skarżących możliwości zagospodarowania ich nieruchomości w sposób określony w § 18 planu. Ograniczenia w zabudowie, zdaniem organu, nie wynikają również z innych przepisów planu, w szczególności dotyczących obszaru inwestycji. Tak samo ocenił okoliczności, że realizując sporną inwestycję inwestor poszerzył ul. [...], które obejmuje odrębne pozwolenie.
W ocenie organu odwoławczego skarżący nie wykazali, jaki ze sposobów zagospodarowania ich nieruchomości, będzie niedopuszczalny - w świetle przepisów prawa - wskutek zrealizowania przedsięwzięcia, niepodzielając podniesionych przez nich zarzutów w odwołaniu.
Skarżący zaskarżyli tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który w zaskarżonym wyroku zaakceptował przyjęcie przez organ, że nie posiadają oni przymiotu strony pozwalającego na skuteczne domaganie się kontroli decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę w postępowaniu nieważnościowym.
Przytaczając art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. poz. 1623, ze zm.; dalej zwanej ustawą) zauważył, że z niekwestionowanych ustaleń organów wynika, że najbardziej zbliżony do działek skarżących jest budynek handlowo-usługowy, a odległość ta wynosi ok. 32 m. Budynek wielorodzinny nr 2 zaprojektowano w odległości ok. 44 m od granicy z działką nr ew. [...]. Pozostałe obiekty, to jest budynek wielorodzinny nr [...] i śmietnik położone są od granic ww. działek w jeszcze większym oddaleniu niż wyżej wskazane. Z projektu zagospodarowania terenu, jak zaznaczył Sąd, wynika ponadto, że pomiędzy planowaną inwestycją a działkami skarżących przebiega działka drogowa stanowiąca ul. [...] (symbol 193KD planu). Wysokość budynków i tak: budynek handlowo-usługowy ma wysokość 7 m, budynki wielorodzinne nr [...] i [...] - odpowiednio ok. 14,5 m i ok. 14,6 m jest zatem dwukrotnie większa od budynków wielorodzinnych i ponad czterokrotnie większa ad budynku handlowo usługowego.
Dlatego też Sąd uznał, że nie można przyjąć - jak tego domagali się skarżący - że działki inwestycyjne położone w odległości minimum 32 m od działek skarżących oraz budynki na tych działkach nieprzekraczające wysokości 15 m powodują prawne ograniczenia w zagospodarowaniu ich nieruchomości (§ 12, § 13, § 19, § 57, § 60 rozporządzenia oraz § 22 i § 23). Skarżący nie są również pozbawieni dostępu do drogi publicznej oraz mediów, jak i zachowane są warunki ochrony przeciwpożarowej - § 271 i nast. rozporządzenia.
Ustosunkowując się do twierdzeń skarżących zaznaczył także, że w wyroku z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2140/13, jak i wyroku NSA z dnia 8 czerwca 2011 r., akt II OSK 993/10, jak podkreślono w zaskarżonej decyzji, nie przesądzono o przymiocie strony wnioskodawców. Wskazano jedynie, że interes prawny może zostać wykazany na podstawie przepisów prawa miejscowego i nakazano organom ponownie zbadać kwestię, czy z przepisów prawa miejscowego - w świetle argumentacji przytoczonej przez podmioty inicjujące ww. postępowanie - można wywieść ich interes prawny. Sąd uwzględnił tę ocenę prawną i podzielił stanowisko organów, że w tej sprawie interes prawny skarżących nie wynika również z zapisów obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a to przede wszystkim w związku z położeniem nieruchomości skarżących względem terenu inwestycji. Jak stwierdził, nie były bowiem kwestionowane, ustalone w toku postępowania odległości działek skarżących od spornej inwestycji, w szczególności budynku handlowo - usługowego (32 m od działki nr [...]), jak i ich oddzielenia ul. [...]. Nieruchomości skarżących położone są na obszarze oznaczonym w planie symbolem 55 MN. Jest to teren, dla którego jako przeznaczenie podstawowe prawodawca miejscowy przewidział - budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne, a powstałą już zabudowę przeznaczył do zachowania (§ 18 pkt 1 planu). W myśl § 18 pkt 5 w zw. z § 18 pkt 6 planu, na tym terenie wprowadzono zakazał dalszej zabudowy mieszkaniowej i gospodarczej, a w § 18 pkt 7 lit a, b i c dopuszczono przebudowę i modernizację istniejących budynków mieszkalnych na wyszczególnionych w nim warunkach, to jest: a) zachowania istniejącej linii zabudowy, skali i charakteru oraz wielkości budynków, a także kształtu dachów; b) lokalizacji w budynkach nieuciążliwych usług jako funkcji wbudowanej; c) zakazu realizacji wolnostojących budynków gospodarczych i- garaży, i zespołów garaży. Funkcja garażowa i gospodarcza winna być zespolona z budynkiem mieszkalnym.
Sąd skonstatował zatem, że z ustaleń planu nie wynikają dla skarżących związane z realizacją spornej inwestycją ograniczenia w sposobie zagospodarowania należących do nich działek. Realizacja inwestycji nie pozbawi, w ocenie Sądu, skarżących możliwości zagospodarowania ich nieruchomości w sposób określony w przepisach § 18 ww. planu. W konsekwencji zaaprobował umorzenie postępowania administracyjnego.
S. D. wniósł skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku, zaskarżając go w całości. Jednocześnie zarzucił naruszenie:
1. art. 28 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 ustawy poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że w niniejszej sprawie skarżącym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, a w konsekwencji naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, mimo że występują przesłanki do jej uchylenia;
2. art. 140 i 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. poz. 93, ze zm.; dalej k.c.) poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie nie stanowią one źródła interesu prawnego skarżących, co doprowadziło do uznania, że Skarżącym nie przysługuje status strony w postępowaniu, a w konsekwencji do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji, mimo źe występują przesłanki do jej uchylenia;
3. art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r. poz. 647, ze zm.; dalej u.p.z.p.) w zw. z § 8 pkt 1 i § 8 pkt 4 w zw. z § 18 pkt 1 i § 18 pkt 7 lit. b w zw. z § 3 pkt 4 planu poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie nie stanowią one źródła interesu prawnego Skarżących, co doprowadziło do uznania, że skarżącym nie przysługuje status strony w postępowaniu, a w konsekwencji do utrzymania w mocy zaskarżonej 4. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 poz. 1302, ze zm.; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i pozostawienie w obrocie decyzji dotkniętej nieważnością, a także przez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów polegającą na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i w konsekwencji uznaniu, że skarżącym nie przysługuje status strony w postępowaniu.
W oparciu o wskazane postawy kasacyjne pełnomocnik wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wniesiono o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Niezasadny jest zarzut kasacyjny wskazujący na naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przeprowadzone przez organy administracji publicznej postępowanie zostało prawidłowo ocenione przez Sąd I instancji, który nie stwierdził naruszenia żadnych ze wskazanych w zarzucie zasad postępowania oraz trafnie uznał, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Dokonana ocena w tym zakresie nie nosi cech dowolności i znajduje pełne uzasadnienie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, uwzględniając przy tym charakter prowadzonego postępowania.
Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia prawa materialnego należy zauważyć, że prawidłowo sformułowany zarzut w tym zakresie powinien wskazywać jako naruszony art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. ze wskazanymi przepisami prawa materialnego.
W skardze kasacyjnej został sformułowany zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 i art.3 pkt 20 ustawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie krąg podmiotów mających status strony został ustalony jedynie na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy, a nie w oparciu także o treść art. 28 k.p.a. Ten ostatni przepis stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Natomiast w myśl art. 28 ust. 2 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ odwoławczy, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji słusznie zaakceptował stanowisko organu, że skarżący nie posiadali legitymacji procesowej do skutecznego zainicjowania postępowania nadzwyczajnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 13 września 2012 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającego pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami oraz pawilonu handlowo-usługowego przy ul. [...] i ul. [...] w [...].
W orzecznictwie sądów administracyjnych co do zasady przyjmuje się, że zarówno w postępowaniu zwykłym dotyczącym pozwolenia na budowę, jak i w postępowaniu nieważnościowym normą materialnoprawną określającą krąg stron postępowania jest art. 28 ust. 2 ustawy. Nie wyklucza się jednak potrzeby szerszego ujęcia legitymacji do zainicjowania postępowania w przedmiocie stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę przez podmiot, który stosownie do art. 28 k.p.a. wykaże okoliczności świadczące o tym, że skutki stwierdzenia nieważności decyzji dotyczą jego interesu lub obowiązku (por. wyroki NSA: z dnia 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 598/06; z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2209/14; z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1199/14; z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 957/19; dostępne: cbois.nsa.gov.pl; Prawo budowlane. Komentarz, pod red. Z. Niewiadomskiego, wyd. 3, C.H. Beck, s. 335-336; A. Kosicki w: Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A. Plucińskiej-Filipowicz, LEX, komentarz do art. 28 Prawa budowlanego).
Uwzględnienie treści wymienionych wyżej przepisów pozwala stwierdzić, że postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę dotyczy interesu prawnego właściciela oraz użytkowników wieczystych lub zarządcy nieruchomości, jeżeli ich nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu, który ma być wybudowany przez inwestora. W rezultacie przy określeniu kręgu stron w sprawach pozwolenia na budowę, prowadzonych w trybie zwykłym bądź nadzwyczajnym, zagadnieniem kluczowym jest ustalenie, jak uczynił to organ odwoławczy, a co zaakceptował Sąd pierwszej instancji, obszaru oddziaływania obiektu budowlanego, stanowiącego według art. 3 pkt 20 ustawy teren wyznaczony w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący kasacyjnie jest współwłaścicielem zabudowanej działki oddzielonej od terenu inwestycji działką drogową, przy czym najbardziej zbliżony do działki skarżącego jest pawilon handlowy zlokalizowany w odległości 32m. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało aby w toku realizacji inwestycji doszło do naruszenia warunków technicznych mających wpływ na zagospodarowanie działki skarżącego. Także analiza postanowień obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie ujawniła podstaw do przyjęcia, że naruszony został interes prawny skarżącego kasacyjnie. Nieruchomość skarżącego położona jest na obszarze oznaczonym w planie symbolem 55MN. Jest to teren, dla którego jako przeznaczenie podstawowe prawodawca miejscowy przewidział - budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne, a powstałą już zabudowę przeznaczył do zachowania (§18 pkt 1 planu). Z kolei w myśl § 18 pkt 5 w zw. z § 18 pkt 6 planu na tym terenie wprowadzono zakaz dalszej zabudowy mieszkaniowej i gospodarczej, dopuszczając jedynie w § 18 pkt 7 lit. a i b i c przebudowę i modernizację istniejących budynków na wyszczególnionych w nim warunkach. Z treści tych postanowień nie wynika aby realizacja spornej inwestycji naruszała prawo skarżących do zagospodarowania ich działek.
Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że z uwagi na odległość spornej inwestycji od działek skarżących, nie sposób przyjąć, aby inwestycja ta w jakikolwiek sposób powodowała ograniczenia w zagospodarowaniu działek skarżących. Działki te nie są też objęte projektem zagospodarowania terenu zatwierdzonym kwestionowaną w postępowaniu nieważnościowym decyzją. Decyzja ta nie przewidywała jakichkolwiek robót budowlanych w bezpośrednim sąsiedztwie działki skarżącego. Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że realizacja spornej inwestycji nie pozbawiła nieruchomości skarżącego dostępu do drogi publicznej oraz dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, ciepło, prąd, telekomunikacja), nie wpływa również na warunki ochrony przeciwpożarowej usytuowanych na nich obiektów (istniejących, jak i potencjalnych).
Z treści skargi kasacyjnej wynika, że skarżący kasacyjnie, nie kwestionuje, iż nie ma przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy. Próbuje natomiast wykazać, że taki przymiot przysługuje mu w oparciu o art. 28 k.p.a. w powiązaniu z art. 140 k.c. i art. 144 k.c. w związku z wzmożonym ruchem kołowym na drodze stanowiącej dojazd do pawilonu handlowo-usługowego, która jednocześnie stanowi dojazd do jego nieruchomości. W tym kontekście podnosi, że Sąd pierwszej instancji nie rozważył interesu prawnego skarżącego w kontekście tych przepisów. Istotnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny skupił się prawie wyłącznie na badaniu legitymacji procesowej skarżących pod kątem art. 28 ust. 2 ustawy, ale nie oznacza to, że w ogóle nie brał pod uwagę treści art. 28 k.p.a. Wyraźnie bowiem powiązał, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku przepis art. 28 ust. 2 ustawy z art. 28 k.p.a., jednocześnie wskazując, że w przypadku pozwolenia na budowę ustalanie interesu prawnego stron powinno odbywać się w oparciu o art. 28 ust. 2 ustawy. Skarżący natomiast ze swej strony nie wykazał, aby nie należąc do kręgu podmiotów wymienionych w art. 28 ust. 2 ustawy miał interes prawny w niniejszej sprawie wynikający z art. 28 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej interes prawny skarżącego do kwestionowania decyzji w trybie nadzwyczajnym nie wynika również z postanowień planu miejscowego. Nie wynika z nich bowiem, że sporna inwestycja może w jakikolwiek sposób ograniczyć lub wpływać na prawa skarżącego zagwarantowane tym aktem prawa miejscowego.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 140 k.c. i art. 144 k.c. poprzez ich niezastosowanie w sprawie, należy wyjaśnić, że samo odczuwanie przez właściciela nieruchomości uciążliwości związanych z funkcjonowaniem jakiegoś obiektu nie jest równoznaczne z obszarem oddziaływania tego obiektu w rozumieniu Prawa budowlanego, warunkującym przyznanie mu legitymacji do zainicjowania postępowania nadzwyczajnego. Ponadto uprawnienia właściciela wyprowadzone z art. 140 k.c. i art. 144 k.c., same w sobie nie stanowią o interesie prawnym w postępowaniu administracyjnym, a ochrona własności przed immisjami, które zakłóca korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, może być dochodzona na drodze cywilnej przed sądami powszechnymi (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2022 r. sygn. akt II OSK 978/21, LEX nr 3400826). Należy zauważyć, że dopuszczalne są takie zakłócenia, które wynikają z normalnej eksploatacji nieruchomości, na której umiejscowione jest źródło zakłóceń, zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i jednocześnie nie naruszają normalnej eksploatacji nieruchomości doznającej zakłóceń zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Zatem samo podniesienie argumentu, że inwestycja będzie powodowała immisje, nie jest wystarczające do przyznania interesu prawnego (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 2110/19, LEX nr 3365654). Zatem interes prawny musi wynikać z przepisów prawa materialnego, stanowiącego podstawę wydania decyzji w określonym przedmiocie postępowania. Dany podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. Z taką sytuacja w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia.
Nie zasługuje na uwzględnieni również zarzut kasacyjny wskazujący na naruszenie art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. w zw. z § 8 pkt 1 i § 8 pkt 4 w zw. z § 18 pkt 1 i § 18 pkt 7 lit. b w zw. z § 3 pkt 4 planu, poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie nie stanowią one źródła interesu prawnego. Jak już wyżej wskazano postanowienia planu nie wskazują aby skarżący kasacyjnie posiadał interes prawny do bycia stroną postępowania nieważnościowego, albowiem w żaden sposób nie wpływają na jego prawo w zakresie zagospodarowania należącej do niego nieruchomości.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI