II OSK 3780/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie wymeldowania z pobytu stałego, uznając, że długoletni pobyt za granicą i utrata faktycznego związku z lokalem uzasadniają wymeldowanie.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K. S. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jej skargę na decyzję o wymeldowaniu z pobytu stałego. Skarżąca od lat przebywała za granicą, a lokal, w którym była zameldowana, został sprzedany przez jej matkę, a następnie utraciła ona do niego dostęp. NSA uznał, że długoletni pobyt za granicą i brak faktycznego związku z lokalem, mimo dobrowolnego wyjazdu na studia, uzasadniają wymeldowanie, oddalając skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który utrzymał w mocy decyzję o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego. Sprawa wywodziła się z decyzji organu pierwszej instancji o wymeldowaniu K. S. z lokalu, który został sprzedany przez jej matkę, a następnie skarżąca utraciła do niego dostęp. Organy administracji ustaliły, że skarżąca od wielu lat przebywa za granicą (od ok. 2005-2006 r.), początkowo na studiach, a następnie jej pobyt nabrał charakteru stałego, co potwierdzał brak faktycznego związku z lokalem w Poznaniu. WSA w Poznaniu oddalił skargę, uznając, że opuszczenie miejsca stałego pobytu miało charakter trwały i dobrowolny, a próby odzyskania lokalu przez matkę skarżącej okazały się bezskuteczne. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych, w tym zasad dwuinstancyjności, prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a także błędne zastosowanie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za bezzasadne. Sąd podkreślił, że organy administracji prawidłowo oceniły materiał dowodowy, a zasada dwuinstancyjności nie wymaga ponownego przeprowadzania dowodów. Stwierdzono, że długoletni pobyt za granicą, mimo początkowego charakteru czasowego, przekształcił się w pobyt stały, a utrata faktycznego związku z lokalem, nawet jeśli nie nastąpiła w wyniku przymusu, uzasadnia wymeldowanie, zwłaszcza gdy strona nie podjęła skutecznych kroków do przywrócenia stanu zgodnego z ewidencją. NSA uznał, że przesłanki do wymeldowania zostały spełnione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, długoletni pobyt za granicą, który przekształcił się w pobyt stały i skutkuje zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem, stanowi podstawę do wymeldowania, nawet jeśli początkowo miał charakter czasowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe dla wymeldowania jest trwałe opuszczenie lokalu i zerwanie związków z nim, co w tym przypadku miało miejsce ze względu na wieloletni pobyt za granicą i utratę faktycznego dostępu do lokalu po jego sprzedaży. Nawet jeśli opuszczenie nie było od razu dobrowolne, brak skutecznych działań w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem otwiera drogę do wymeldowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.e.l. art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
Pomocnicze
u.e.l. art. 28 § ust. 4
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
u.e.l. art. 25 § ust. 1
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
u.e.l. art. 28 § ust. 2
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Długoletni pobyt za granicą i brak faktycznego związku z lokalem uzasadniają wymeldowanie. Utrata posiadania lokalu w wyniku sprzedaży i brak skutecznych działań w celu jego odzyskania. Zasada dwuinstancyjności nie wymaga ponownego przeprowadzania wszystkich dowodów przez organ odwoławczy. Art. 7a k.p.a. nie ma zastosowania do wątpliwości faktycznych ani w sprawach ze spornych interesów.
Odrzucone argumenty
Naruszenie zasady dwuinstancyjności przez organ odwoławczy. Naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Błędne zastosowanie art. 35 ustawy o ewidencji ludności (brak zamiaru trwałego opuszczenia lokalu, brak dobrowolności opuszczenia).
Godne uwagi sformułowania
Zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani prawa do przebywania w nim. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania w lokalu powinno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, a podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma miejsce wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu należy traktować sytuację, w której opuszczenie lokalu takiego charakteru wprawdzie nie miało, ale strona nie podjęła żadnych kroków w celu przywrócenia stanu zgodnego z ewidencją ludności. Długoletni pobyt za granicą wskazuje, że skarżąca, która jest już osobą w dojrzałym wieku, stworzyła nowe centrum swoich spraw życiowych, osobistych i zawodowych poza lokalem.
Skład orzekający
Robert Sawuła
przewodniczący
Tomasz Zbrojewski
członek
Grzegorz Rząsa
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wymeldowania z pobytu stałego w kontekście długoletniego pobytu za granicą i utraty faktycznego związku z lokalem."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie lokal został sprzedany przez członka rodziny, a skarżąca przebywała za granicą. Interpretacja art. 35 ustawy o ewidencji ludności w kontekście 'opuszczenia' i 'dobrowolności'.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku meldunkowego i jego konsekwencji, a także pokazuje, jak długotrwałe przebywanie za granicą może wpłynąć na status zameldowania. Interpretacja pojęcia 'opuszczenia miejsca pobytu stałego' jest kluczowa.
“Czy wieloletni pobyt za granicą oznacza automatyczne wymeldowanie? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 3780/19 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-12-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-12-02 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Grzegorz Rząsa /sprawozdawca/ Robert Sawuła /przewodniczący/ Tomasz Zbrojewski Symbol z opisem 6050 Obowiązek meldunkowy Hasła tematyczne Ewidencja ludności Sygn. powiązane IV SA/Po 366/19 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2019-08-14 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1382 art. 25 ust 1 art. 28 ust 4 art. 35 Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 366/19 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie 1. Wyrokiem z 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 366/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, oddalił skargę K. S. (dalej: "skarżąca") na decyzję Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda") z [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oraz zwrócił skarżącej kwotę 100 zł tytułem nadpłaconego wpisu od skargi. 2. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. 2.1. Prezydent Miasta P. decyzją z [...] grudnia 2018 r. na podstawie art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r., poz. 1382 ze zm., dalej: "u.e.l.") na żądanie A. M. orzekł o wymeldowaniu K. S. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. Z ustaleń poczynionych przez organ wynika, że M. S., matka K. S., sprzedała, aktem notarialnym Rep. A nr [...] z [...] września 2009 r., A. M. lokal nr [...] przy ul. [...] w P. M. S. wytoczyła przeciwko A. M. powództwo o stwierdzenie nieważności umowy przedwstępnej oraz umowy sprzedaży lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z 20 lipca 2017 r. oddalił powództwo. Apelacja M. S. od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 12 września 2018 r. Sąd Rejonowy Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu wyrokiem z 9 lipca 2010 r. nakazał przywrócenie posiadania przedmiotowego lokalu M. S. poprzez wydanie kluczy do lokalu, natomiast zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z 15 czerwca 2010 r. nadano klauzulę wykonalności na akt notarialny w zakresie obowiązku wydania przedmiotowego lokalu A. M. W związku z powyższym A. M. przekazała klucze M. S. zgodnie z treścią ww. wyroku, po czym klucze te zostały jej zwrócone przez M. S. Sąd Okręgowy w Poznaniu postanowieniem z 18 marca 2016 r. (sygn. XV Cz 2012/15) uchylił postanowienie o wyznaczeniu A. M. terminu na wydanie kluczy oraz umorzył postępowanie egzekucyjne. W oparciu o zaznania matki K. S. oraz R. K. organ ustalił, że w grudniu 2009 r. lokal został zajęty przez A. M. oraz R. K. i zostały w nim wymienione zamki w drzwiach wejściowych. Od tego czasu K. S. nie ma swobodnego dostępu do tego mieszkania i w lokalu tym była po raz ostatni w listopadzie 2009 r. Organ pierwszej instancji ustalił również, że K. S. przebywa poza granicami kraju od ok. 2005-2006 r. Skarżącej nie było jej w momencie oględzin mieszkania przed jego sprzedażą oraz przez cały okres posiadania lokalu przez państwa K. K. S. nie przebywała w przedmiotowym lokalu i nie było tam, od momentu nabycia przez A. M., żadnych jej rzeczy. Skarżąca nie posiada kluczy do mieszkania, a teraz, gdy przyjeżdża do Polski, to przebywa w lokalu, gdzie mieszka matka. Tym samym, w świetle art. 35 i art. 28 ust. 2 u.e.l., zameldowanie K. S. na pobyt stały w przedmiotowym lokalu nie odzwierciedla rzeczywistości, ponieważ skarżąca od wielu lat w nim nie mieszka. 2.2. Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania skarżącej, decyzją z [...] lutego 2019 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że w świetle art. 33 ust. 1, art. 35 oraz art. 28 ust. 2 u.e.l. organ prowadzący postępowanie był zobowiązany do ustalenia, czy odwołująca się faktycznie opuściła lokal nr [...] przy ul. [...] w P., bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego w tym lokalu. Wojewoda uznał, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy potwierdził, że odwołująca się nie mieszka w spornym lokalu i opuściła miejsce pobytu stałego w 2009 r., a obecnie przebywa za granicą. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ uznał, że wystąpiły podstawy do wymeldowania odwołującej się z przedmiotowego lokalu na podstawie art. 35 u.e.l. Zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani prawa do przebywania w nim. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania w lokalu powinno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, a podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że lokal ten nie jest obecnie centrum życia odwołującej się. 2.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę skarżącej za niezasadną. Sąd wojewódzki przypomniał treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego i stwierdził, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości, nie rozstrzyga o tytule prawnym do lokalu, czy też o uprawnieniu do przebywania w nim. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma miejsce wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Sąd wojewódzki dodał, że na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu należy traktować sytuację, w której opuszczenie lokalu takiego charakteru wprawdzie nie miało, ale strona nie podjęła żadnych kroków w celu przywrócenia stanu zgodnego z ewidencją ludności. Powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Bezskuteczne wyczerpanie tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania. W ocenie Sądu, taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Bezspornie matka K. S. sprzedała A. M. przedmiotowy lokal [...] września 2009 r. (akt notarialny Rep. A nr [...]). Zatem K. S. nie miała do niego dostępu z uwagi na jego wydanie nabywcy, do czego zobowiązała się jej matka w § 5 aktu notarialnego, w dniu sporządzenia aktu. Organy ostatecznie bezspornie ustaliły, że w związku ze zmianą zamków w drzwiach wejściowych do lokalu skarżąca nie miała do niego dostępu najpóźniej od grudnia 2009 r. Od tego okresu skarżąca nie przebywa w lokalu. Wprawdzie matka skarżącej podejmowała próby zmierzające do stwierdzenia nieważności umowy przedwstępnej oraz umowy sprzedaży przedmiotowego lokalu i przywrócenia jego posiadania, to jednak zakończyły się one niepowodzeniem skoro Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z 12 września 2018 r. (I ACa 1480/17) oddalił apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 20 lipca 2017r. (XVIII C 498/15) oddalającego powództwo. Wyrok Sądu Apelacyjnego stał się prawomocny 12 września 2018 r. Umorzone zostało także postępowanie egzekucyjne świadczeń niepieniężnych o przywrócenie posiadania przedmiotowego lokalu, w wyniku którego lokal ostatecznie pozostał w posiadaniu jego nabywcy A. M. – postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z 18 marca 2016 r. (XV Cz 2012/15). Prawomocnie zakończone zostały zatem postępowania sądowe dotyczące roszczeń matki skarżącej o przywrócenie prawa własności przedmiotowego lokalu i jego posiadania. Sąd wojewódzki dodał, że skarżąca bezspornie od grudnia 2009 r. nie przebywała w lokalu w związku z jego sprzedażą i wydaniem nabywcy. Prawidłowe są zatem ustalenia organu, że w lokalu nie było od tego okresu przedmiotów należących do skarżącej, świadczących o jej stałym przebywaniu w lokalu. Ustalenia te potwierdza też i ta okoliczność, że od 2005-2006 r. skarżąca przebywa za granicą z uwagi na podjęte studia w H. i częste pobyty w A., co potwierdziła jej matka. O ile nie budzi wątpliwości, w ocenie Sądu, że studia zagraniczne, czy wyjazd do pracy za granicę ma charakter czasowy i nie stanowi o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu lokalu, zatem o zmianie ośrodka swoich spraw osobistych i bytowych, to jednak w niniejszej sprawie ustalone okoliczności faktyczne wskazują, że pobyt za granicą skarżącej trwa do dnia wyrokowania, czyli już przynajmniej 14 lat. Ponadto okoliczność ta nie była kwestionowana w toku postępowania, skoro matka skarżącej wielokrotnie powtarzała, że córka wyjechała na studia około 2005-2006 r. i nadal przebywa za granicą, a gdy przyjeżdża do Polski to mieszka u niej. W ocenie Sądu trudno przyjąć, że skarżąca nadal, od 14 lat, studiuje, a jeżeli nawet, to słusznie wskazały organy, że charakter tego pobytu za granicą z czasowego przekształcił się w stały. Długoletni pobyt za granicą wskazuje, że skarżąca, która jest już osobą w dojrzałym wieku, stworzyła nowe centrum swoich spraw życiowych, osobistych i zawodowych poza lokalem nr [...] przy ul. [...] w P. WSA w Poznaniu podkreślił, że wyjazd na studia był dobrowolny, wynikał z samodzielnej decyzji podjętej przez skarżącą. Długoletni pobyt za granicą i okazjonalne przyjazdy do Polski wskazują zatem, że opuszczenie przedmiotowego lokalu ma charakter trwały. Jakkolwiek skarżąca wyraża wolę przebywania w przedmiotowym lokalu, to jednak o kwalifikacji pobytu stałego skarżącej w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje całokształt okoliczności niniejszej sprawy, a ten wskazuje na inny zamiar skarżącej. Ponadto skarżąca skutecznie nie zakwestionowała też ustalenia organu pierwszej instancji, że nie przebywała w lokalu w momencie oględzin mieszkania przez nabywcę oraz przez dalszy okres posiadania przedmiotowego lokalu przez nabywcę, w tym do dnia zmiany zamków wejściowych do lokalu. Od momentu nabycia przez A. M. lokalu nie było tam też żadnych rzeczy należących do skarżącej. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że spełniona została w niniejszej sprawie materialnoprawna przesłanka wymeldowania opisana w treści art. 35 u.e.l., skoro z powyższych okoliczności faktycznych wynika, że skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Skarżąca nie została zmuszona przez osoby trzecie do opuszczenia tego lokalu, nie została z niego wyrzucona, tylko dobrowolnie go opuściła, w związku z podjęciem nauki za granicą. Zameldowanie skarżącej na pobyt stały w przedmiotowym lokalu nie odzwierciedla zatem rzeczywistego stanu faktycznego, ponieważ nie mieszka ona w nim, co musiało skutkować decyzją o wymeldowaniu. WSA z Poznaniu dodał też, że zebrany materiał dowodowy w postaci zeznań matki skarżącej, zatem osoby o zbieżnym, co skarżąca, interesie, nie pozostawiał wątpliwości, że skarżąca nie przebywa w lokalu od 2009 r. bez względu na jej wolę i zamiar pozostawania w nim. W ocenie Sądu zeznania skarżącej nie wniosłyby do sprawy żadnych nowych i istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności, a dalsze prowadzenie postępowania w tym zakresie mogłoby prowadzić do nieuzasadnionego jego przedłużenia, wbrew zasadzie sprawności wynikającej z art. 12 k.p.a. W sprawie nie doszło też do naruszenia art. 15 k.p.a., ponieważ organ odwoławczy ponownie dokonał samodzielnych ustaleń faktycznych i w oparciu o nie, w świetle zastosowanych przepisów prawa, rozstrzygnął sprawę. Z faktu, że postępowanie w sprawie doprowadziło organ odwoławczy do takich samych wniosków, jak organ pierwszej instancji, nie można wywodzić naruszenia zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), tylko dlatego, że organ odstąpił od uzupełnienia materiału dowodowego o zeznania skarżącej, które także w ocenie Sądu, nie miałyby wpływu na wynik sprawy. 3.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła K. S., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi pełnomocnika skarżącej z 27 marca 2019 r., pomimo że zgodnie z powyższymi przepisami postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne co przejawia się w obowiązku organu drugiej instancji do samodzielnego zbadania materiału dowodowego, wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, ustalenia stanu faktycznego oraz samodzielnego poczynienia na tej podstawie wniosków, w sytuacji gdy organ drugiej instancji zaniechał samodzielnego dokonania wszystkich ww. czynności, ograniczając się do powołania stanu faktycznego ustalonego przez organ pierwszej instancji oraz przytoczenia jego twierdzeń, na podstawie których organ drugiej instancji wydał rozstrzygnięcie, 2. naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi pełnomocnika skarżącej z [...] marca 2019 r., pomimo naruszenia przez organ pierwszej i drugiej instancji zasady prawdy obiektywnej i zasady wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, zgodnie z którymi organ drugiej instancji zobowiązany jest do podjęcia niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, a następnie do rozpatrzenia wszystkich dowodów, podczas gdy organ drugiej instancji zaniechał działań, które zmierzałyby do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzestając na wskazaniu w zaskarżonej decyzji okoliczności i argumentów podjętych przez organ pierwszej instancji i bezkrytycznym uznaniu poczynionych przez ten organ ustaleń. W szczególności organ drugiej instancji: nie podjął działań, takich jak przesłuchanie K. S., celem ustalenia zaistnienia przesłanek zawartych w art. 35 u.e.l., tj. ustalenia zamiaru trwałego opuszczenia przez skarżącą lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. oraz opuszczenia ww. lokalu w sposób dobrowolny, a tym samym organ drugiej instancji nie dokonał samodzielnego badania materiału dowodowego w sprawie, nie podjął kroków celem ustalenia istotnych okoliczności stanu faktycznego, nie podjął działań, takich jak zwrócenie się do odpowiedniego organu, czy choćby wezwanie K. S. do przedstawienia stosownych dokumentów i jej przesłuchanie w celu ustalenia czy wobec państwa K. toczy się aktualne postępowanie karne z zawiadomienia K. S. oraz czy została złożona skarga kasacyjna od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu dotyczącego nieważności umowy sprzedaży przedmiotowego lokalu, a tym samym organ drugiej instancji błędnie uznał, że fakt nieprzedstawienia przez K. S. dowodów potwierdzających wszczęcie postępowania karnego przeciwko państwu K. oraz fakt nieprzedstawienia przez nią dowodu złożenia skargi kasacyjnej, stanowią dostateczne potwierdzenie jakoby skarżąca nie podjęła tych czynności; 3. naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. w zw. z art. 7a k.p.a., polegające na oddaleniu skargi pełnomocnika skarżącej z [...] marca 2019 r., pomimo że zgodnie z powyższymi przepisami organy pierwszej i drugiej instancji powinny rozstrzygnąć wątpliwości co do okoliczności zamiaru trwałego opuszczenia lokalu, jak i okoliczności związanej z zamiarem przeniesienia centrum osobistych i majątkowych interesów skarżącej, na jej korzyść, tj. w sposób, który nie pozbawiłby skarżącej uprawnienia do zameldowania w lokalu [...] przy ul. [...] w P., 4. naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. w zw. z art. 35 u.e.l., polegające na oddaleniu skargi pełnomocnika skarżącej z [...] marca 2019 r., wskutek błędnego uznania, że w świetle materiału dowodowego wypełniły się łącznie wszystkie przesłanki tego przepisu, w sytuacji gdy z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że K. S. po pierwsze nie miała zamiaru opuszczenia miejsca stałego pobytu w sposób trwały, albowiem w czasie jej systematycznych powrotów z zagranicy, w przerwach od odbywania studiów, miała zamiar wrócić do ww. lokalu, po drugie opuszczenie przez nią ww. lokalu nie wypełnia przesłanki dobrowolności, albowiem skarżącą wyłącznie czasowo opuściła lokal nie spodziewając się braku możliwości powrotu do niego, ponadto, w opinii skarżącej, nie nastąpiło zerwanie jej związków z mieszkaniem, czego dowodem jest toczące się postępowanie, utrzymanie stanu zameldowania skarżącej w mieszkaniu, jak i fakt, że wciąż w lokalu znajdują się rzeczy należące do skarżącej (meble, ubrania, pamiątki rodzinne i inne przedmioty, których jest właścicielem). Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych. 3.2. Zarządzeniem z [...] sierpnia 2022 r., na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) sprawę skierowano na posiedzenie niejawne. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 4.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. 4.3. Bezzasadny okazał się zarzut skargi kasacyjnej z punktu 1. petitum tego środka prawnego, a dotyczący naruszenia art. 15 w zw. z art. 11 k.p.a. Istota zasady dwuinstancyjności postępowania, wyrażonej w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy administracji sprawy tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym. Zachowanie zasady dwuinstancyjności wymaga więc nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez dwa właściwe w sprawie organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy (por. np. wyrok NSA z 22 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 540/19, CBOSA). Z zasady tej nie wynika natomiast obowiązek ponownego przeprowadzenia przez organ odwoławczy dowodów, w oparciu o które ustaleń faktycznych dokonał organ pierwszej instancji. Obowiązek taki aktualizowałby się natomiast wówczas, gdyby w związku z przeprowadzeniem określonego dowodu przez organ pierwszej instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W realiach niniejszej sprawy Wojewoda rozpoznał ponownie sprawę wymeldowania skarżącej z przedmiotowego lokalu zgodnie z opisanym wyżej standardem dwuinstancyjności. W szczególności, z uzasadnienia decyzji Wojewody wynika, że organ dokonał ponownej oceny zebranego materiału dowodowego. Ponadto, Wojewoda odniósł się do wszystkich zagadnień materialnoprawnych, istotnych z punktu widzenia sprawy dotyczącej wymeldowania z pobytu stałego. Bezzasadny okazał się również zarzut naruszenia zasady przekonywania, przewidzianej w art. 11 k.p.a. W szczególności, z uzasadnienia decyzji Wojewody jednoznacznie wynika, jaki stan faktyczny został w sprawie ustalony, jakie przepisy prawa materialnego miały zastosowanie, a także dlaczego odwołanie skarżącej nie zasługiwało na uwzględnienie. Wymaga podkreślenia, że zasada przekonywania nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Zasada ta nie może być jednak rozumiana w ten sposób, że wymaga od organu osiągnięcia rezultatu, tzn. przekonania strony o tym, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem (por. np. wyrok NSA z 29 września 2010 r., sygn. akt I OSK 124/10, CBOSA). Innymi słowy, okoliczność, że strona nie została przekonana co do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia, nie oznacza naruszenia zasady przekonywania. Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, zaś przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (por. np. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, 30 wyd., Legalis 2021, Nb 2 do art. 11). 4.4. Bezzasadne okazały się również zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. (punkt 2 petitum skargi kasacyjnej). Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał był wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych istotnych z punktu widzenia relewantnych norm prawa materialnego, w tym art. 35 u.e.l. W skardze kasacyjnej nie wykazano również, aby wnioski wyprowadzone przez organy w oparciu o zebrany materiał dowodowy naruszały zasady logiki i doświadczenia życiowego. W świetle zebranego materiału dowodowego nie było również potrzeby przesłuchiwania K. S. Przede wszystkim, okoliczności opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. [...] nie były w sprawie, w istocie, sporne. W szczególności, również w świetle oświadczeń matki skarżącej, nie budzi wątpliwości, że lokal ten od momentu jego sprzedaży był w wyłącznym posiadaniu nabywcy. Podobnie, w oparciu o odpisy orzeczeń sądowych ustalono przebieg postępowań sądowych i egzekucyjnych, jakie toczyły się z udziałem matki skarżącej, a związanych ze spornym lokalem. Zbędne było przy tym przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej na okoliczność tego, czy w jej ocenie opuściła lokal dobrowolnie i w sposób trwały. Stanowisko skarżącej było w tej sprawie jednoznaczne. W szczególności, wynikało ono ze stanowiska matki skarżącej, działającej jako jej pełnomocnik, a także z treści odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. W sprawie nie miało znaczenia, czy aktualnie toczą się postępowania karne przeciwko nabywcy lokalu nr [...] przy ul. [...], podobnie jak to, czy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 12 września 2018 r. (I ACa 1480/17) została złożona skarga kasacyjna. Należy mieć bowiem na uwadze, że decyzja dotycząca zameldowania nie rozstrzyga w żaden sposób o tytule prawnym do lokalu. 4.5. Bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 7a k.p.a. (punkt 3 petitum skargi kasacyjnej). Po pierwsze, przepis ten nie dotyczy rozstrzygania wątpliwości co do ustaleń faktycznych, ale wątpliwości co do treści normy prawnej. W skardze kasacyjnej nie powołano natomiast, odnoszącego się do wątpliwości co do stanu faktycznego, art. 81a k.p.a. Po drugie, uchodzi uwadze skarżącej, że w niniejszej sprawie występują strony o spornych interesach, tj. skarżąca oraz podmiot, na którego wniosek wszczęte zostało postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania z pobytu stałego. Okoliczność ta, w świetle art. 7a § 1 in fine k.p.a., wyklucza zastosowanie tego przepisu. Po trzecie, już tylko uzupełniająco trzeba wskazać, że w art. 7a § 1 k.p.a. nie chodzi o sytuacje, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne w odniesieniu do przepisów mających zastosowanie w danej sprawie, a o przypadki, w których pomimo użycia różnych metod wykładni, wciąż pozostają co najmniej dwa, równie uprawnione, sposoby rozumienia danego przepisu (tzw. pat interpretacyjny) – por. np. wyrok NSA z 3 lutego 2021 r., III OSK 3286/21, OSP 2021/7-8/64; wyrok NSA z 13 listopada 2020 r., I OSK 1140/20, CBOSA; wyrok WSA w Warszawie z 14 lutego 2019 r., IV SA/Wa 2794/18. Sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie. 4.6. Bezzasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 35 u.e.l. poprzez jego błędne zastosowanie (punkt 4 petitum skargi kasacyjnej). Zgodnie z tym przepisem, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu, wskazanych w art. 28 ust. 2 u.e.l., decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Podstawowe znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego ma przesłanka trwałości opuszczenia lokalu, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem jej woli. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje jednak nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy. Istotne jest, że na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu należy traktować sytuację, w której opuszczenie lokalu takiego charakteru wprawdzie nie miało, ale strona nie podjęła kroków prawnych w celu przywrócenia stanu zgodnego z ewidencją ludności lub działania te okazały się nieskuteczne (por. np. wyrok NSA z sygn. akt II OSK 32/19, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że nieprzebywanie przez skarżącą w lokalu nr [...] przy ul. [...] ma charakter trwały. Jak wynika z oświadczeń M. S., jej córka od ok. 2005 r. przebywa za granicą, gdzie miała wyjechać w celu kontynuowania nauki. Bezsporne jest również to, że skarżąca od chwili sprzedaży przedmiotowego lokalu w 2009 r. przez jej matkę nie przebywała w miejscu stałego zameldowania. Podobnie, spełniona została przesłanka dobrowolności opuszczenia lokalu. Po pierwsze, utrata posiadania spornego lokalu w 2009 r. przez matkę skarżącej miała związek z zawartą przez nią umową sprzedaży tego lokalu. Po drugie, postępowanie egzekucyjne dotyczące wyroku wydanego w sprawie posesoryjnej zostało umorzone w 2016 r. Podjęte przez matkę skarżącej działania prawne zmierzające do odzyskania posiadania spornego lokalu okazały się więc bezskuteczne. 4.7. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI