II OSK 378/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-03-03
NSAbudowlaneŚredniansa
nadzór budowlanyprawo budowlanebezczynność organuskarga kasacyjnaczynności kontrolnezgłoszenie budowypostępowanie administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu, uznając, że PINB nie dopuścił się bezczynności, a podanie skarżącego miało charakter interwencyjny, nie wszczynając formalnego postępowania administracyjnego.

Skarżący zarzucił PINB bezczynność w sprawie wstrzymania robót budowlanych, twierdząc, że organ nie wszczął postępowania administracyjnego mimo jego wniosku. WSA oddalił skargę, uznając działania PINB za prawidłowe czynności kontrolne. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że podanie skarżącego miało charakter interwencyjny, a PINB prawidłowo przeprowadził kontrolę i poinformował o jej wynikach, nie stwierdzając naruszenia prawa budowlanego.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w K. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Skarżący domagał się wszczęcia postępowania na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, zarzucając PINB naruszenie przepisów k.p.a. poprzez brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania lub wydania postanowienia o odmowie wszczęcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, wskazując, że pismo skarżącego miało charakter interwencyjny i stanowiło wniosek o podjęcie czynności kontrolnych, a nie formalny wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego. PINB podjął czynności kontrolne, wezwał inwestora do przedłożenia dokumentów, uzyskał informacje ze Starostwa Powiatowego i przeprowadził kontrolę, stwierdzając, że roboty budowlane są prowadzone zgodnie ze zgłoszeniem. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że postępowanie kontrolne na podstawie art. 84 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nie jest postępowaniem administracyjnym i nie wymaga wydania decyzji, jeśli nie stwierdzono naruszenia prawa. NSA wskazał, że PINB prawidłowo zareagował na pismo skarżącego, a jego działania nie nosiły znamion bezczynności, ponieważ sprawa została załatwiona poprzez poinformowanie skarżącego o wynikach kontroli.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie dopuszcza się bezczynności w takiej sytuacji. Podanie strony miało charakter interwencyjny i wniosku o podjęcie czynności kontrolnych, a nie formalnego wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego. Po przeprowadzeniu kontroli i stwierdzeniu zgodności robót z prawem, organ prawidłowo poinformował stronę o wynikach, co stanowi załatwienie sprawy.

Uzasadnienie

NSA uznał, że podanie skarżącego miało charakter interwencyjny, a PINB prawidłowo zareagował, przeprowadzając czynności kontrolne na podstawie art. 84 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Postępowanie kontrolne nie jest postępowaniem administracyjnym i nie wymaga wydania decyzji, jeśli nie stwierdzono naruszenia prawa. Poinformowanie strony o wynikach kontroli stanowi załatwienie sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (24)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.z.p. art. 183 § § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 35 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.z.p. art. 53a § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 50 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 81 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 81 § ust. 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 84 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 53a § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 53a

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 61

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 183 § § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podanie skarżącego miało charakter interwencyjny, a nie formalny wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego. PINB prawidłowo przeprowadził czynności kontrolne na podstawie art. 84 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Postępowanie kontrolne nie jest postępowaniem administracyjnym i nie wymaga wydania decyzji, jeśli nie stwierdzono naruszenia prawa. Poinformowanie skarżącego o wynikach kontroli stanowi załatwienie sprawy. Art. 53a Prawa budowlanego stanowi lex specialis i w przypadku braku podstaw do wszczęcia postępowania, organ zawiadamia stronę interweniującą.

Odrzucone argumenty

PINB dopuścił się bezczynności poprzez nie wszczęcie postępowania administracyjnego i nie wydanie decyzji lub postanowienia o odmowie wszczęcia. Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Uzasadnienie wyroku WSA narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierzetelne przedstawienie stanu sprawy i niewyjaśnienie istotnych okoliczności. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 35 § 3 k.p.a.) i procesowego (art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a., art. 61 § 3 i 4 k.p.a., art. 37 § 4 k.p.a.) poprzez ich niezastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

Podanie skarżącego z 2 sierpnia 2021 r. miało charakter interwencyjny i zawierało wniosek o podjęcie czynności kontrolnych (sprawdzających) na działce sąsiedniej. Postępowanie kontrolne prowadzone przez organ nadzoru budowlanego nie jest równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego. Gdy w toku kontroli okaże się, że sporny obiekt jest prawidłowo budowany zgodnie z pozwoleniem (zgłoszeniem), postępowanie administracyjne nie zostaje wszczęte i organ nie ma podstaw, aby zakończyć je jakimkolwiek rozstrzygnięciem. W orzecznictwie sądów administracyjnych powtarza się i podkreśla, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Bez znaczenia dla oceny zasadności skargi na bezczynność pozostaje okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną. Bez znaczenia dla oceny zasadności skargi na bezczynność pozostaje okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną. Przepis art. 53a p.bud. stanowi lex specialis wobec przepisu art. 61 k.p.a.

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

przewodniczący

Andrzej Jurkiewicz

członek

Anna Żak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia bezczynności organu nadzoru budowlanego w kontekście wniosków o kontrolę robót budowlanych oraz rozróżnienie między postępowaniem kontrolnym a administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o kontrolę robót budowlanych i zastosowania przepisów Prawa budowlanego oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i specjalistów od prawa budowlanego ze względu na precyzyjne rozróżnienie między czynnościami kontrolnymi a postępowaniem administracyjnym oraz interpretację bezczynności organu.

Czy wniosek o kontrolę budowy to od razu wszczęcie postępowania? NSA wyjaśnia, kiedy organ nie jest w bezczynności.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 378/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Anna Żak /sprawozdawca/
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
658
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Sygn. powiązane
IV SAB/Po 195/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2021-12-01
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 53a ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 61, art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, Sędzia del. NSA Anna Żak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SAB/Po 195/21 w sprawie ze skargi T.S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 1 grudnia 2021 r., sygn. IV SAB/Po 195/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę T.S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w K. w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych.
Wyrok powyższy został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W skardze na bezczynność w załatwieniu podania z 2 sierpnia 2021 r. T.S. zarzucił PINB w K. naruszenie art. 35 § 1 k.p.a., art. 35 § 3 i 12 k.p.a. Wniósł o: 1) wydanie stosownego orzeczenia przez PINB w K. bez zbędnej zwłoki, tj. uwzględnienie skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a.; 2) uwzględnienie skargi na bezczynność PINB w K. i zobowiązanie go do załatwienia przedmiotowej sprawy (wydania aktu), w określonym przez sąd terminie, w przypadku niezałatwienia sprawy w trybie autokontroli (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.); 3) stwierdzenie, że PINB w K. dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.); 4) stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.); 5) przyznanie od PINB w K. na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.); 6) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skarżący podał, że składając do PINB w K. podanie z 2 sierpnia 2021 r. (data wpływu do organu 4 sierpnia 2021 r.) w istocie domagał się wszczęcia postępowania z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), dalej "p.bud." (wstrzymania prowadzenia robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od warunków i ustaleń określonych w przepisach - warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie). Organ ani nie zawiadomił o wszczęciu postępowania na żądanie strony (art. 61 § 4 k.p.a.), ani też nie wydał postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61 a § 1 k.p.a.). W dniu 16 września 2021 r. wpłynęło do organu ponaglenie. Po otrzymaniu ponaglenia organ tego samego jeszcze dnia przeprowadził czynności kontrolne i stwierdził, że przedmiotowy obiekt jest budowany zgodnie ze zgłoszeniem dokonanym w Starostwie Powiatowym w K..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na bezczynność i wskazał, że skarżący pismem z 2 sierpnia 2021 r. zawiadomił PINB w K. o prowadzonych robotach budowlanych na działce sąsiedniej oraz zwrócił się do organu o przeprowadzenie kontroli tejże budowy. Z uwagi na fakt, że skarżący nie wskazał o jaką nieruchomość chodzi, organ pismem z 11 sierpnia 2021 r. wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniesionego podania poprzez określenie obiektu budowlanego, o którego kontrolę wnosi. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego wskazał, że podanie dotyczy robót budowlanych na działce [...] przy ul. W., obręb K. W. obejmujących rozbudowę budynku mieszkalnego, wykonanych przez M.O. Następnie PINB w K. wezwaniem z 18 sierpnia 2021 r. wezwał właściciela działki nr [...] do przedłożenia dokumentów świadczących o legalności wykonania robót budowlanych obejmujących rozbudowę budynku mieszkalnego na ww. nieruchomości. W odpowiedzi z 24 sierpnia 2021r., M.O. przesłał do organu kopię zgłoszenia budowy lub przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego przedłożonego w Starostwie Powiatowym w K.. Następnie PINB w K. (26 sierpnia 2021r.) zwrócił się do Starosty K. o przekazanie informacji, czy w posiadanych rejestrach widnieje informacja o udzieleniu pozwolenia na budowę lub przyjęcia zgłoszenia robót budowlanych na ww. nieruchomości. W odpowiedzi uzyskał informację że w rejestrach Starostwa Powiatowego przedmiotowa rozbudowa jest zarejestrowana pod nr [...].
Pismem z 8 września 2021 r. PINB w K. poinformował skarżącego o poczynionych ustaleniach, wskazując, że roboty budowlane na działce nr [...] są prowadzone na podstawie zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej, do którego nie wniesiono sprzeciwu. W tym piśmie poinformowano skarżącego, że w stosunku do przedmiotowych robot budowlanych na działce nr [...] podejmie czynności kontrolne na podstawie art.81 ust.1 i 4 p.bud. Pismem z 16 września 2021r. skarżący ponagla PINB w K. w sprawie żądania strony z 2 sierpnia 2021r. W dniu 16 września 2021 r. PINB przeprowadził kontrolę robót budowlanych prowadzonych na działce nr ew. [...]. W jej trakcie ustalono, że rozbudowa budynku mieszkalnego odbywa się w oparciu o skuteczne zgłoszenie z 1 lutego 2021 r. dokonane w Starostwie Powiatowym w K.. W trakcie kontroli ustalono, że wykonano ławy fundamentowe dla rozbudowy budynku na warstwie chudego betonu, wykonano ściany fundamentowe z bloczków betonowych oraz wykonano częściowo izolację ścian fundamentowych. Pracownicy PINB dokonali pomiarów wykonanych fundamentów i ich odległości od granic, nie stwierdzając naruszenia parametrów obiektu określonych w projekcie budowlanym (projekcie zagospodarowania działki i projekcie architektoniczno-budowlanym). Następnie pismem z 16 września 2021 r. PINB poinformował pełnomocnika skarżącego o wynikach przeprowadzonej kontroli, wskazując, że przedmiotowy obiekt jest budowany zgodnie ze zgłoszeniem dokonanym w Starostwie Powiatowym.
W ocenie Sądu pierwszej instancji działania podejmowane przez organ w toku przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania były prawidłowe i wynikały z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Pismo skarżącego, które wpłynęło do organu 4 sierpnia 2021 r. miało charakter interwencyjny i zawierało wniosek o podjęcie czynności kontrolnych (sprawdzających) na działce sąsiedniej. Wbrew twierdzeniem skarżącego nie stanowiło natomiast wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego. Organ nadzoru budowlanego właściwie zareagował na pismo skarżącego i podjął czynności kontrolne na podstawie art. 81 ust. 4 p.bud. Postępowanie kontrolne prowadzone przez organ nadzoru budowlanego nie jest równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego. Najistotniejszym elementem w przypadku, kiedy organy nadzoru budowlanego podejmują czynności na skutek pisma, wniosku czy też skargi, jest jego ocena pod względem merytorycznym, a więc zgłoszonego żądania, czy jest to konkretny wniosek o wszczęcie postępowania w indywidualnej sprawie, dotyczącej interesu prawnego wnioskodawcy, czy też skarga obywatela o charakterze ogólnym. Gdy w toku kontroli okaże się, że sporny obiekt jest prawidłowo budowany zgodnie z pozwoleniem (zgłoszeniem), postępowanie administracyjne nie zostaje wszczęte i organ nie ma podstaw, aby zakończyć je jakimkolwiek rozstrzygnięciem.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku T.S. zarzucił:
1. na podstawie art.174 pkt 2 p.p.s.a.naruszenie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w aspekcie art. 35 § 3 i art. 36 § 1 k.p.a. polegające w istocie na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego.
Sąd pierwszej instancji nie ustalił rzeczywistego stanu sprawy. Nie ustalił tego, że ponaglenie z 16.09 2021r. doprecyzowało podanie skarżącego jako żądanie wszczęcia postępowania z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Nie ustalił daty wszczęcia postępowania i nie wskazał od jakiego dnia należało liczyć termin załatwienia sprawy. Nie zakwestionował oceny skarżącego, że postępowanie zostało wszczęte 4 sierpnia 2021r. i nie było skomplikowane.
Nie wskazał terminu, w jakim postępowanie powinno się zakończyć, nie wyjaśnił, dlaczego organ nie zawiadomił bez zbędnej zwłoki o wszczęciu postepowania, ani nie wydał postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Nie wyjaśnił, dlaczego od 4 sierpnia 2021 r. (data wpływu żądania) do 16 września 2021 r. (data wniesienia ponaglenia) nie przeprowadził kontroli, a uczynił to dopiero na skutek ponaglenia. Nie wyjaśnił dlaczego PINB w K. nie zawiadomił bez zbędnej zwłoki o wszczęciu postępowania, ani też nie wydał postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania , co niewątpliwie świadczy o bezczynności, nie wyjaśnił dlaczego w okresie od dnia 4 sierpnia 21r. do 16 września 2021r.(data wniesienia ponaglenia) tj. przez ponad miesiąc PINB w K. nie przeprowadził kontroli, to dopiero wpływ ponaglenia spowodował, że organ "ruszył się zza biurka", gdy w tym czasie sprawa powinna być załatwiona definitywnie, nie wyjaśnił, czy przekazanie ponaglenia pismem z 22 września 2021r. wraz z aktami sprawy do WWINB było zgodne z przepisami prawa, w szczególności z art. 37 § 4 k.p.a., czy przekazanie akt zamiast ich odpisów nie spowodowało przewlekłości postępowania. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił, dlaczego skarżący kasacyjnie nie był informowany na bieżąco o podejmowanych czynnościach, np. o wezwaniu z 18.08.2021r. inwestora do przedłożenia dokumentów świadczących o legalności wykonania robot budowlanych, zwróceniu się do Starosty K. o przekazanie informacji i otrzymanych odpowiedziach. Naruszenie art. 9 k.p.a. jest ewidentne, w ocenie skarżącego czynności PINB w K. były zbędne. Nie wyjaśnił, czy czynności powyższe były konieczne. PINB mógł bowiem pozyskać potrzebne informacje z właściwej strony BIP organu administracji architektoniczno-budowlanej.
2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na nieprzedstawieniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rzetelnie stanu sprawy, tj. zgodnie ze stanem faktycznym oraz niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności. Na potwierdzenie naruszenia tego przepisu skarżący kasacyjnie przywołał okoliczności wskazane na poparcie poprzedniego zarzutu.
3. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucono naruszenie: art. 35 § 3 k.p.a. traktowanego jako przepis prawa materialnego, tj. niezałatwienie sprawy do tej pory; art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a.; art. 61 § 3 i 4 k.p.a.; art. 37 § 4 k.p.a., traktowanych jako przepisy prawa materialnego poprzez ich niezastosowanie.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 35 § 3 i art. 36 § 1 k.p.a. polegający na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego. Sąd pierwszej instancji w sposób wyczerpujący i prawidłowy w oparciu o akta administracyjne przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że pismo skarżącego, w którym zawiadomił PINB w K. o prowadzonych robotach budowlanych na działce sąsiedniej i zwrócił się o przeprowadzenie kontroli tych robót w płynęło do organu 4 sierpnia 2021 r. Już 11 sierpnia PINB wystosował pismo, w którym wezwał skarżącego do określenia obiektu budowlanego, o którego kontrolę wnosi. Następnie, wezwaniem z 18 sierpnia 2021r. wezwał właściciela działki nr [...] do przedłożenia dokumentów świadczących o legalności wykonania robót budowlanych obejmujących rozbudowę budynku mieszkalnego na ww. nieruchomości. Inwestor udzielił odpowiedzi 24 sierpnia 2021 r. Następnie PINB zwrócił się do Starosty K. o przekazanie informacji, czy w posiadanych rejestrach widnieje informacja o udzieleniu pozwolenia na budowę lub przyjęcia zgłoszenia robót budowlanych na ww. nieruchomości. W piśmie z 8 września 2021 r. PINB w K. poinformował skarżącego o poczynionych ustaleniach oraz o zamiarze podjęcia czynności kontrolnych. W dniu 16 września 2021 r. na działce nr [...] przeprowadzona została kontrola prowadzonej rozbudowy, nadbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W jej trakcie PINB w K. ustalił, że rozbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego odbywa się w oparciu o skuteczne zgłoszenie z 1 lutego 2021 r. dokonane w Starostwie Powiatowym w K., nie stwierdzono naruszenia parametrów obiektu określonych w projekcie budowlanym. W piśmie z tego samego dnia PINB w K. poinformował pełnomocnika skarżącego o wynikach przeprowadzonej kontroli.
Te okoliczności faktyczne sprawy nie zostały podważone przez wnoszącego skargę kasacyjną, przeciwnie w skardze kasacyjnej przedstawił taką właśnie sekwencję działań powiatowego organu nadzoru budowlanego kontrolującego prace budowlane na działce inwestora, dlatego też zarzut naruszenia powołanych wyżej przepisów przez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego uznać należy za nieusprawiedliwiony. Jak wynika z uzasadnienia tego zarzutu, w istocie służy on skarżącemu kasacyjnie do kwestionowania dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy, co mieści się w podstawie kasacyjnej z art.174 pkt 1 p.p.s.a. polegającej na naruszeniu prawa materialnego, a nie podważeniu prawidłowości ustalonego w niej stanu faktycznego.
Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a. polegający na nieprzedstawieniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rzetelnie stanu sprawy, tj. zgodnie ze stanem faktycznym oraz niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności. Na potwierdzenie naruszenia tego przepisu skarżący kasacyjnie przywołał okoliczności wskazane na poparcie zarzutu z pkt 1 skargi kasacyjnej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych powtarza się i podkreśla, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku (np.por. wyrok NSA z 2 marca 2023r., sygn.II OSK 1708/20 publ.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie ma takiej sytuacji, ponieważ Sąd I Instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawił szczegółowo stan faktyczny sprawy opisując sekwencję podejmowanych przez PINB w K. czynności kontrolnych. Wyjaśnił w sposób wyczerpujący, dlaczego oddalił skargę. Przedstawiony tok rozumowania w pełni umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej dokonywanej w ramach zarzutów kasacyjnych. Sąd dokonał oceny stanu faktycznego sprawy wskazując m.in, że pismo skarżącego z 4 sierpnia 2021r. miało charakter interwencyjny i zawierało wniosek o podjęcie czynności sprawdzających, wyraźnie wskazał, że w sprawie nie doszło do bezczynności i podał podstawę prawną, w oparciu o którą wydał orzeczenie. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej.
Odnośnie do zarzutu sformułowanego w pkt 3 skargi kasacyjnej, w którym zarzucono naruszenie ar.149 §1 pkt 1 i pkt 3 p.p.s.a. oraz art.35 § 3 k.p.a., art.37 § 4 k.p.a. i art.61 § 3 i § 4 k.p.a., to pomijając, już fakt, że błędnie wskazane w nim przepisy : art.35 § 3 k.p.a., art.37 § 4 k.p.a. i art.61 § 3 i § 4 k.p.a. zostały "potraktowane" jako przepisy prawa materialnego, ponieważ mają one charakter procesowy, uznać należy że i ten zarzut nie jest usprawiedliwiony.
Z analizy uzasadnienia tego zarzutu wynika, że zdaniem skarżącego kasacyjnie naruszenie prawa materialnego polega na tym, że nie rozpoznano do tej pory podania – żądania wszczęcia postępowania z 2 sierpnia 2021r. uszczegółowionego ponagleniem z 16 września 2021r., które powinno być formalnie rozpatrzone. W związku z tym zaskarżony wyrok akceptuje sytuację, gdy w obrocie prawnym pozostaje nierozpoznane podanie, co sprawia, że PINB w K. pozostaje wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji w bezczynności. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, organ powinien zakończyć postępowanie zainicjowane ww. pismem wydaniem decyzji administracyjnej albo postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. w przeciwnym razie pozostaje w tej sprawie w bezczynności.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że był on zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów prawa do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Ocena co do bezczynności organu, dokonana być musi w powiązaniu z właściwym dla załatwienia sprawy prawem materialnym, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu oraz wynikających z przepisów uprawnieniach i obowiązkach.
W świetle przytoczonego wyżej stanu faktycznego sprawy należy stwierdzić, że organ niezwłocznie zareagował na pismo skarżącego z 2 sierpnia 2021 r. i podjął czynności kontrolne sprawdzając legalność przedmiotowych robót budowlanych pod względem formalnym, a w dniu 16 września 2021 r. przeprowadził ich faktyczną kontrolę na nieruchomości inwestora i w tym samym dniu wystosował do skarżącego pismo informujące o ich zgodności z dokonanym przez inwestora zgłoszeniem.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do przyjęcia, że PINB w K. w okolicznościach tej sprawy zobowiązany był zakończyć postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego z 2 sierpnia 2021 r. decyzją lub postanowieniem. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że podanie skarżącego z 2 sierpnia 2021r. miało charakter interwencyjny, zawierający wniosek o skontrolowanie robót budowlanych prowadzonych na działce inwestora. Takiej właśnie kontroli z urzędu na podstawie art.84 ust.1 p.bud. dokonał w niniejszej sprawie PINB w K.. Przepis art. 84 ust. 1 pkt 1 p.bud. uprawnia organ nadzoru budowlanego do przeprowadzenia kontroli przestrzegania przepisów prawa budowlanego przez uczestników procesu budowlanego. Kontrola jest prowadzona z urzędu. Z inicjatywą wszczęcia postępowania kontrolnego może wystąpić także osoba trzecia. Takie postępowanie kontrolne nie kończy się jednak wydaniem decyzji administracyjnej, jeśli tak jak w tej sprawie nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa budowlanego. W tym miejscu, odnosząc się do zarzutów skarżącego kasacyjnie należy wyjaśnić, że konsekwencją prowadzenia z urzędu na podstawie art. 84 ust. 1 pkt 1 p.bud. postępowania kontrolnego przez organ nadzoru budowlanego jest także brak obowiązku zawiadamiania osoby inicjującej takie postępowanie o podejmowanych w jego toku przez organ czynnościach sprawdzających.
Dodatkowo wskazać należy, że ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. (Dz.U. z 2020, poz. 471) o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustawy dokonano nowelizacji prawa budowlanego, która nastąpiła z dniem 19 września 2020 r. Nowelizacją tą wprowadzony został przepis art. 53a, który w ust. 1 stanowi, że postępowania uregulowane w rozdziale 5a (art. 48 i nast.) wszczyna się z urzędu.
Przepis art. 53a p.bud. stanowi lex specialis wobec przepisu art. 61 k.p.a. Zatem w sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego po przeprowadzeniu kontroli dochodzi do wniosku, że roboty budowlane są zgodne z obowiązującymi przepisami, stwierdza brak podstaw do wszczęcia postępowania, o jakim mowa w rozdziale 5a p.bud., o czym zawiadamia osobę interweniującą pismem (por. wyrok NSA z 7 marca 2023 r., sygn. II OSK 2286/22; powoływane orzeczenia dostępne pod adresem: cbois.nsa.gov.pl). Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Podsumowując, sprawa zainicjowana pismem z 2 sierpnia 2021r. została załatwiona, ponieważ PINB w K. poinformował pisemnie skarżącego 16 września 2021r. o wynikach przeprowadzonej kontroli stwierdzając, że przedmiotowy obiekt jest realizowany zgodnie ze zgłoszeniem dokonanym w Starostwie Powiatowym w K. znak: [...] z 1 lutego 2021r. Trafnie wobec tego Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na bezczynność PINB w K..
W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, należało ją oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI