II OSK 378/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-01-10
NSAAdministracyjneŚredniansa
ewidencja ludnościzameldowaniewymeldowanieinteres prawnystrona postępowaniak.p.a.prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiNSAWSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzje o uchyleniu zameldowania z powodu niewyjaśnienia przez organy administracji statusu strony postępowania.

Sprawa dotyczyła uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania G. C. na stały pobyt. Organy administracji uchyliły zameldowanie, uznając, że G. C. nigdy nie mieszkał w lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, wskazując na brak wyjaśnienia, czy wnioskodawca M. K. (najemca sąsiedniego lokalu) miał interes prawny do wszczęcia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M. K., potwierdzając, że WSA prawidłowo zidentyfikował brak wyjaśnienia kwestii legitymacji procesowej wnioskodawcy.

Sprawa wywodzi się z wniosku M. K., najemcy lokalu nr [...] przy ul. [...] w Poznaniu, o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania G. C. na stały pobyt w lokalu nr [...] przy tej samej ulicy. Rodzice G. C. byli najemcami lokalu nr [...]. Organy administracji, po ustaleniu, że G. C. faktycznie nie zamieszkiwał w lokalu, uchyliły jego zameldowanie na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. G. C. zaskarżył te decyzje, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o ewidencji ludności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzje organów, ale z innych przyczyn niż wskazywał skarżący. Sąd stwierdził, że organy nie wyjaśniły, czy M. K. posiadał własny interes prawny do wszczęcia postępowania, a jedynie interes faktyczny, wynikający z zamiaru powiększenia własnego mieszkania. Brak wyjaśnienia tej kwestii, zidentyfikowany z urzędu na podstawie art. 134 § 1 PPSA, uzasadniał uchylenie decyzji. M. K. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 28 i 61 § 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Twierdził, że ma interes prawny, ponieważ oba lokale powstały z podziału jednego mieszkania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że WSA prawidłowo zidentyfikował brak wyjaśnienia przez organy administracji kwestii legitymacji procesowej M. K., co jest warunkiem koniecznym do wszczęcia postępowania. Sąd wskazał, że przymiot strony wymaga własnego, bezpośredniego interesu prawnego wynikającego z przepisów prawa materialnego. Zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności został uznany za oczywiście nieuzasadniony, gdyż przepis ten dotyczy wymeldowania, a nie uchylenia zameldowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ ma taki obowiązek, a brak jego wyjaśnienia stanowi podstawę do uchylenia decyzji.

Uzasadnienie

Przymiot strony postępowania warunkuje własny, bezpośredni interes prawny określonego podmiotu, który musi wynikać z konkretnych norm prawa materialnego. Brak wyjaśnienia tej kwestii z urzędu uzasadnia uchylenie decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

PPSA art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

PPSA art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie był związany zarzutami skargi i mógł z urzędu wziąć pod uwagę brak wyjaśnienia przez organy administracji kwestii legitymacji procesowej wnioskodawcy.

u.e.l.d.o. art. 47 § 2

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych

Podstawa do uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania.

u.e.l.d.o. art. 15 § 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych

u.e.l.d.o. art. 15 § 2

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych

Przepis nie miał zastosowania w sprawie, gdyż dotyczy wymeldowania, a nie uchylenia zameldowania.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania.

k.p.a. art. 61 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wszczęcie postępowania na żądanie strony lub z urzędu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA prawidłowo zidentyfikował brak wyjaśnienia przez organy administracji kwestii legitymacji procesowej M. K. (posiadania interesu prawnego).

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej M. K. dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych (art. 28, 61 k.p.a.) oraz art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. okazały się nieuzasadnione.

Godne uwagi sformułowania

Przymiot strony postępowania warunkuje własny, bezpośredni interes prawny określonego podmiotu. Sąd I instancji nie był związany zarzutami skargi (art. 134 § 1 PPSA) i trafnie z urzędu zauważył brak wyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym podstawowej dla wyniku sprawy kwestii uprawnienia M. K. do wszczęcia niniejszego postępowania.

Skład orzekający

Małgorzata Stahl

przewodniczący

Jerzy Bujko

sprawozdawca

Maria Czapska - Górnikiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wykładnia pojęcia interesu prawnego strony w postępowaniu administracyjnym oraz obowiązek jego wyjaśniania przez organy, a także stosowanie art. 134 § 1 PPSA."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ewidencją ludności i podziałem lokali, ale zasady dotyczące interesu prawnego są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczową zasadę proceduralną dotyczącą legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla praktyków prawa.

Kiedy brak interesu prawnego może uchylić decyzję administracyjną? Kluczowa rola sądu z urzędu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 378/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Bujko /sprawozdawca/
Małgorzata Stahl /przewodniczący/
Maria Czapska - Górnikiewicz
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl, Sędziowie NSA Jerzy Bujko (spr.), Maria Czapska-Górnikiewicz, Protokolant Mariusz Szufnara, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 października 2004 r. sygn. akt 3/II SA/Po 740/02 w sprawie ze skargi G. C. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...].XI.2001 r. orzekającą o uchyleniu czynności materialno-technicznej, polegającej na zarejestrowaniu aktu zameldowania G. C. na stały pobyt w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w Poznaniu. Zakończone tymi decyzjami postępowanie zostało wszczęte na wniosek M. K., najemcy lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w Poznaniu. Najemcami lokalu, którego dotyczą wymienione wyżej decyzje są rodzice G. C. - K. i M. C. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organy obu instancji ustaliły, iż G. C., zameldowany [...].XII.2000 r. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Poznaniu, w rzeczywistości w mieszkaniu tym nigdy nie mieszkał. Po dokonaniu tego ustalenia, organy administracyjne orzekły o uchyleniu zameldowania G. C. na podstawie przepisu art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10.IV.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.).
W skardze na powyższą decyzję skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, G. C. zarzucił naruszenie przepisów art. 6-8, 77 § 1, 80 i 107 k.p.a., a także art. 15 ust. 1 w związku z art. 6 ustawy z 10.IV.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez błędne ustalenie, iż skarżący nie mieszka w spornym lokalu mieszkalnym. Ustalenie to było – zdaniem skarżącego – wynikiem niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i braku rozważenia zebranego materiału dowodowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu właściwy po dokonaniu reformy sądownictwa administracyjnego do rozpoznania tej sprawy, wyrokiem z dnia 27 października 2004 r. – uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...].XI.2001 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącego. Organy przeprowadziły postępowanie na wniosek M. K. bez wyjaśnienia, czy przysługują mu prawa strony. Nie wyjaśniono czy wnioskodawca posiadał własny interes prawny do wszczęcia niniejszego postępowania, czy tylko interes faktyczny. Z zebranego materiału wynika bowiem, iż M. C. zamierza w przyszłości powiększyć własne mieszkanie oznaczone jako lokal nr [...], o przedmiotowy lokal mieszkalny wynajmowany przez rodziców G. C. Sąd wskazał na rozróżnienie pomiędzy interesem prawnym i faktycznym i w oparciu o wymienione w wyroku orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał na obowiązek badania, czy wniosek został wniesiony przez osobę mającą interes prawny, który warunkuje przyznanie osobie praw strony. Brak wyjaśnienia tej kwestii w niniejszej sprawie, wzięty przez Sąd pod uwagę z urzędu na podstawie art. 134 § 1 ustawy z 30.VIII.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Od wyroku WSA w Poznaniu, M. K. wniósł skargę kasacyjną. Zarzucił mu naruszenie przepisów proceduralnych, to jest art. 61 § 1i 28 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżący podniósł, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie przyjął, że jest on najemcą sąsiedniego lokalu mieszkalnego, gdy w rzeczywistości zajmuje on wspólnie z rodzicami G. C., jedno mieszkanie podzielone decyzjami o przydziale na dwa odrębne lokale mieszkalne. M. K. ma więc interes prawny, a nie faktyczny w złożeniu wniosku o wszczęcie przedmiotowego postępowania administracyjnego. We wniosku zawartym w skardze kasacyjnej, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej są nieuzasadnione. Skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisu art. 28 k.p.a. zawierającego definicję strony oraz art. 61 § 1 k.p.a. stanowiącego, iż postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zarzut ten nie został jednak w żaden sposób uzasadniony. Dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wykładnia i wskazany sposób zastosowania wymienionych przepisów, nie mogą budzić żadnych zastrzeżeń.
Sąd I instancji wskazał, iż przymiot strony postępowania warunkuje własny, bezpośredni interes prawny określonego podmiotu. Interes ten musi wynikać z konkretnych norm prawa materialnego. Z takim, powszechnie przyjmowanym zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie rozumieniem tego pojęcia, nie polemizuje również autor skargi kasacyjnej. Z treści tej skargi wynika natomiast, iż kwestionuje ona ustalenie, że skarżący M. K. nie miał własnego interesu prawnego we wszczęciu postępowania o uchyleniu zameldowania G. C. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Poznaniu, bowiem zarówno lokal nr [...] jak i nr [...] powstały z podziału jednego dużego mieszkania.
Również tak sformułowanego zarzutu nie można uznać za uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonywał żadnych własnych ustaleń faktycznych w tej sprawie, lecz tylko stwierdził, że dotychczas nie zostało wyjaśnione, czy wnoszącemu skargę kasacyjną przysługiwały prawa strony i czy wobec tego mógł on wszcząć niniejsze postępowanie. Stanowisko to, wobec faktu, że zaskarżona decyzja w ogóle nie zajmowała się wyjaśnieniem tej kwestii i nie zawiera w tym przedmiocie ustaleń, jest oczywiście uzasadnione. Sąd I instancji nie był bowiem związany zarzutami skargi (art. 134 § 1 ustawy z 30.VIII.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i trafnie z urzędu zauważył brak wyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym podstawowej dla wyniku sprawy kwestii uprawnienia M. K. do wszczęcia niniejszego postępowania.
Podniesiony również w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z 10.IV.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest nieuzasadniony w sposób oczywisty. Przepis ten bowiem nie był zastosowany ani przez organy ani przez Sąd I instancji, bowiem dotyczy on wymeldowania z pobytu stałego, co w ogóle nie było przedmiotem postępowania w rozpoznawanej sprawie. Skoro więc przepis ten nie miał zastosowania w tej sprawie, to też w żaden sposób nie mógł być naruszony.
Z tych względów na podstawie art. 184 ustawy z 30.VIII.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI