II OSK 374/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że sąd pierwszej instancji nie zbadał prawidłowo legitymacji skargowej organizacji społecznej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Sp. z o.o. od wyroku WSA, który uchylił postanowienie SKO w przedmiocie uzgodnienia lokalizacji inwestycji. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na naruszenie art. 50 § 1 P.p.s.a. przez niezbadanie legitymacji skargowej Stowarzyszenia, które wniosło skargę do WSA. Sąd kasacyjny podkreślił, że samo dopuszczenie organizacji do postępowania administracyjnego nie przesądza o jej legitymacji skargowej w postępowaniu sądowym.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie uzgodnienia lokalizacji inwestycji. Spółka zarzuciła WSA naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 50 § 1 P.p.s.a., poprzez rozpoznanie skargi wniesionej przez podmiot niemający legitymacji skargowej. WSA uznał, że Stowarzyszenie, dopuszczone do udziału w postępowaniu administracyjnym, miało legitymację do wniesienia skargi. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji naruszył art. 50 § 1 P.p.s.a. poprzez niezbadanie legitymacji skargowej Stowarzyszenia. Sąd kasacyjny podkreślił, że samo dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania administracyjnego nie jest wystarczające do uznania jej legitymacji skargowej w postępowaniu sądowym. Konieczne jest wykazanie, że organizacja działa w zakresie swojej statutowej działalności i w sprawie dotyczącej interesów prawnych innych osób. Brak takiego zbadania mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkując uchyleniem wyroku WSA i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, samo dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym nie jest wystarczające do uznania jej legitymacji skargowej w postępowaniu sądowym. Konieczne jest wykazanie działania w zakresie statutowej działalności i w sprawie dotyczącej interesów prawnych innych osób.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA naruszył art. 50 § 1 P.p.s.a. poprzez niezbadanie legitymacji skargowej Stowarzyszenia. Podkreślono, że warunek brania udziału w postępowaniu administracyjnym jest konieczny, ale niewystarczający. Organizacja musi wykazać działanie w zakresie statutowym i w interesie prawnym innych osób.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
P.p.s.a. art. 50 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podmioty uprawnione do wniesienia skargi, w tym organizacje społeczne działające w zakresie statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, które brały udział w postępowaniu administracyjnym.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 58 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przypadki odrzucenia skargi, w tym gdy wnosi ją podmiot nieuprawniony.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy uchylenia zaskarżonego aktu.
P.p.s.a. art. 111 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy łączenia spraw ze sobą powiązanych.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa granice rozpoznania sprawy przez NSA.
P.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
P.p.s.a. art. 203 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
K.p.a. art. 106
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy uzgodnień.
K.p.a. art. 31 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy udziału organizacji społecznej w postępowaniu.
K.p.a. art. 31 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy braku zażalenia na postanowienie o dopuszczeniu do udziału.
K.p.a. art. 141 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy terminu do wniesienia zażalenia.
K.p.a. art. 138
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy rozstrzygnięć organu odwoławczego.
u.p.z.p. art. 64 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy ustalenia warunków zabudowy.
u.p.z.p. art. 53 § 4
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy uzgodnień.
u.p.z.p. art. 53 § 5
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 60 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy uzgodnienia lokalizacji inwestycji.
u.o.g.r.l. art. 5 § 1
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
u.p.o.ś. art. 33
Ustawa - Prawo ochrony środowiska
Dotyczy udziału organizacji ekologicznej w postępowaniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez WSA art. 50 § 1 P.p.s.a. poprzez niezbadanie legitymacji skargowej Stowarzyszenia.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 111 § 2 P.p.s.a. poprzez brak połączenia spraw. Naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieodrzucenie skargi.
Godne uwagi sformułowania
Samo dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym nie przesądza o istnieniu legitymacji do wniesienia skargi. Warunek brania udziału w postępowaniu administracyjnym jest konieczny, ale niewystarczający. Organizacja społeczna powinna wykazać, iż wnosi skargę w sprawie dotyczącej interesów prawnych innych osób oraz, że działa w zakresie jej statutowej działalności.
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący
Roman Ciąglewicz
sprawozdawca
Wojciech Chróścielewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów legitymacji skargowej organizacji społecznych w postępowaniu sądowoadministracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy organizacja społeczna jest stroną w postępowaniu administracyjnym i wnosi skargę do sądu administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego dotyczącego legitymacji skargowej organizacji społecznych, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej.
“Czy organizacja społeczna zawsze może skarżyć decyzję? NSA wyjaśnia kluczowe warunki legitymacji skargowej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 374/07 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2008-04-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-03-06 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/ Roman Ciąglewicz /sprawozdawca/ Wojciech Chróścielewski Symbol z opisem 6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego Hasła tematyczne Organizacje społeczne Sygn. powiązane II SA/Po 869/05 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2006-05-25 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 50 par. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej "[...]" Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Po 869/05 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2. zasądza od Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w P. na rzecz "[...]" Sp. z o.o. w P. kwotę 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 25 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Po 869/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu, z dnia [...] marca 2005 r., w przedmiocie uzgodnienia lokalizacji inwestycji polegającej na budowie parkingu dla samochodów ciężarowych i przyłącza kanalizacji deszczowej na działce nr [...], ark. mapy [...], obręb G., w zakresie ochrony gruntów rolnych. Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy. "[...]" Sp. z o.o. w P. złożyła do Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania i budowie parkingu dla samochodów ciężarowych przylegającego do parkingu na działkach nr [...] i [...], wraz z przyłączem kanalizacji deszczowej. Kierownik Wydziału Urbanistyki i Architektury, powołując się na przepis art. 60 ust.1 w związku z art. 53 ust.4 i 5 oraz art. 64 ust.1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wniósł o uzgodnienie przez Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego [...] w P., jako organ właściwy w sprawach ochrony gruntów rolnych w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych na cele rolne w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami (art. 53 ust.4 pkt 6 w/w ustawy). Postanowieniem z dnia [...] marca 2005 r., nr [...], Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] w P., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu, uzgodnił lokalizację inwestycji polegającej na budowie parkingu dla samochodów ciężarowych i przyłącza kanalizacji deszczowej na działce nr [...], ark. [...], obręb G., w zakresie ochrony gruntów rolnych. Orzekł, iż uzgodnienie dotyczy kwestii związanych z wyłączeniem gruntów z produkcji, a nadto, że realizacja inwestycji nie wymaga zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej. Jako podstawę prawną wskazał przepisy art. 106 K.p.a., art. 64 ust.1 w związku z art. 53 ust.4 pkt 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz.717 ze zm.) oraz art. 5 ust.1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz.1266). W uzasadnieniu organ stwierdził, że działka nr [...] stanowi teren zabudowany oraz grunt rolny klasy VI, wykształcony z gleb pochodzenia mineralnego, który nie wymaga zezwolenia na wyłączenie z produkcji. Postanowienie to doręczono "[...]" Sp. z o.o. w dniu 21 marca 2005 r. Wnioskodawca nie złożył zażalenia. W dniu [...] maja 2005 r. do Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego wpłynęło pismo Stowarzyszenia "[...]" w P. z wnioskiem o doręczenie Stowarzyszeniu postanowienia uzgadniającego inwestycję. Stowarzyszenie dołączyło do wniosku postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] marca 2005 r., dopuszczające Stowarzyszenie, na podstawie art. 31 § 1 i 2 K.p.a., jako organizację społeczną, do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy budowy parkingu. Postanowienie uzgadniające doręczono Stowarzyszeniu w dniu 13 maja 2005 r., a 19 maja 2005 r. Stowarzyszenie złożyło zażalenie, w którym zarzuciło uchybienia proceduralne (nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego oraz brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego). W szczególności Stowarzyszenie podniosło, że parking istnieje od 2003 r. i toczą się postępowania w sprawie nakazania rozbiórki parkingu, przywrócenia terenu do poprzedniego stanu zagospodarowania oraz przeprowadzenia przeglądu ekologicznego dla tego terenu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło, że skarżący nie uzasadnił należycie zarzutu naruszenia przywołanych przepisów. Według Kolegium, organ uzgadniający pierwszej instancji dokonał uzgodnień pod kątem wymaganym przepisami art. 60 ust.1 oraz art. 53 ust.4 pkt 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W tym zakresie oparł się zapisach w ewidencji gruntów oraz na mapie glebowo-rolniczej. Były to dowody wystarczające do ustalenia, że działka nr [...] stanowi teren zabudowany oraz grunt rolny klasy VI wytworzony z gleb pochodzenia mineralnego, który nie wymaga zezwolenia na wyłączenie z produkcji rolniczej oraz do podjęcia rozstrzygnięcia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosło Stowarzyszenie "[...]" w P. Zarzuciło, iż organ odwoławczy, z naruszeniem art. 138 K.p.a., dopuścił się uchybień zarzuconych w zażaleniu postanowieniu organu pierwszej instancji. Skarga została rozpatrzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga została uwzględniona z przyczyn, które Sąd, nie będąc związany granicami skargi, wziął pod uwagę z urzędu. Skarżący został dopuszczony do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, zaś przedmiotem skargi nie jest decyzja kończąca to postępowanie, lecz postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie wydane w trybie art. 106 K.p.a., na podatnie art. 64 ust.1 w związku z art. 53 ust.4 pkt 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowienie wydane w trybie art. 106 K.p.a. jest zaskarżalne. Przysługuje na nie zażalenie, które wnosi się w terminie 7 dni, od dnia doręczenia postanowienia stronie (art. 141 § 2 K.p.a.). Organ odwoławczy, któremu zostało przekazane do rozpoznania zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia [...] marca 2005 r., winien zbadać, czy zostało ono wniesione w terminie. Taka potrzeba, w ocenie Sądu, istniała tym bardziej, że przekazując owo zażalenie przy piśmie z dnia [...] maja 2005 r. Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego poinformował organ odwoławczy, że zażalenie zostało złożone z uchybieniem terminu. Sąd ustalił, iż postanowienie z dnia [...] marca 2005 r., jak wynika z adnotacji na postanowieniu oraz z potwierdzeń odbioru, zostało doręczono jedynie inwestorowi i Urzędowi Miasta P. Należy zatem przyjąć, że doręczenie skarżącemu kopii postanowienia dopiero w maju 2005 r., i to na jego wniosek, nie miało wpływu na bieg terminu do zaskarżenia postanowienia. W sytuacji bowiem w której inwestor nie wniósł zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji, termin do wniesienia zażalenia przez Stowarzyszenie skończył się dla Stowarzyszenia z upływem siódmego dnia terminu, w jakim mogła wnieść zażalenie strona, której doręczono postanowienie. Sąd wywodził dalej, iż tylko terminowe wniesienie zażalenia przenosi na organ wyższego stopnia kompetencję do ponownego rozstrzygnięcia. Później postanowienie staje się ostateczne i nie może być kontrolowane w zwykłym trybie instancyjnym. Zdaniem Sądu, Stowarzyszenie miało legitymacją do wniesienia skargi. Wynika to z postanowienia, na podstawie którego Stowarzyszenie zostało dopuszczone do udziału w sprawie ustalenia warunków zabudowy, na potrzeby którego wydano postanowienie w przedmiocie uzgodnienia lokalizacji inwestycji. Skoro zaś na postanowienie nie służy zażalenie (art. 31 § 2 K.p.a.), to strona będzie mogła je kwestionować dopiero w odwołaniu od decyzji. W skardze kasacyjnej "[...]" Sp. z o.o. w P. zaskarżyła wyrok w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Oparła skargę kasacyjną na podstawie z art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 50 § 1 P.p.s.a. – poprzez rozpoznanie skargi wniesionej przez podmiot niemający legitymacji do wniesienia skargi (niespełniający przesłanek wskazanych w tym przepisie), - art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. – poprzez nieodrzucenie skargi w sytuacji, gdy wnoszący skargę nie był uprawniony do jej wniesienia, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. – poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy skarga powinna być odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 tej ustawy, - art. 111 § 2 w związku z art. 135 P.p.s.a. – poprzez brak połączenia ze sobą kilku oddzielnych spraw, mimo że dotyczą aktów wydanych w granicach tej samej sprawy administracyjnej, tym bardziej, że skargi zostały złożone w tym samym dniu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka przypomniała, ze na rozprawie w dniu 9 maja 2006 r. zakwestionowała, w formie załącznika do protokołu rozprawy, legitymację Stowarzyszenia do wniesienia skargi. Sąd nie podzielił tego poglądu powołując się jedynie na dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i możliwość zakwestionowania prawidłowości postanowienia w odwołaniu od decyzji. Zdaniem Spółki, Sąd a priori, bez zbadania przesłanek z art. 50 § 1 P.p.s.a. założył istnienie po stronie Stowarzyszenia legitymacji skargowej. Przepis art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnia organizację społeczną do wniesienia skargi w sprawie dotyczącej interesów prawnych innych osób. Tymczasem z akt postępowania nie wynika, aby Stowarzyszenie działało w interesie jakiejkolwiek konkretnej osoby. Fakt, że Prezydent dopuścił Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu głównym nie dowodzi tego, by brało ono udział w tym postępowaniu z uwagi na interes prawny innych osób. Tym bardziej, zdaniem skarżącej Spółki, nie przesądza to o działaniu Stowarzyszenia w interesie prawnym osób trzecich w postępowaniu uzgodnieniowym. Niezależnie od tego, dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym, nie przesądza o istnieniu legitymacji do wniesienia skargi (o spełnieniu przesłanek z art. 50 § 1 P.p.s.a.). Nadto, według wnoszącego skargę kasacyjną, w świetle § 6 ust. 3 Statutu Stowarzyszenia, brak jest postaw do przyjęcia, iż wniesienie przez Stowarzyszenie skargi było działaniem w zakresie jego statutowej działalności. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika zaś, że Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu uzgodnieniowym. Rozwijając zarzut naruszenia art. 111 § 2 P.p.s.a. skarżący wywodził, że gdyby przepis ten Sąd zastosował, to nie mógłby odwołać się do postępowania głównego, w którym także wniesiono skargę. Wówczas Sąd zbadałby kwestię legitymacji do złożenia skargi w kontekście prawidłowości uczestnictwa Stowarzyszenia w postępowaniu administracyjnym. Uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Uwzględnienie zarzutu stawianego przez uczestnika w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji skutkowałoby odrzuceniem skargi, a nie uchyleniem zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Stowarzyszenie "[...]" wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej. Stwierdziło, że jest organizacją społeczną, której celem jest ochrona środowiska oraz przyrody, w szczególności obszaru dzielnicy [...] w P. Zgodnie z art. 33 Prawa ochrony środowiska, organizacja ekologiczna, którą jest Stowarzyszenie, uczestniczy na prawach strony w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa poprzez zgłoszenie organowi woli uczestniczenia w postępowaniu. Według Stowarzyszenia, postępowanie, w którym zostało wydane zaskarżone postanowienie, ma charakter postępowania wymagającego udziału społeczeństwa. Inicjatywa procesowa organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innej osoby jest, zdaniem Stowarzyszenia, legitymowana tymi postanowieniami Statutu, które określają cel działania całej organizacji oraz jej organów. Wobec tego każdy cel działania określony w Statucie może uzasadniać wystąpienie z żądaniem wszczęcia postępowania. Cele działalności statutowej Stowarzyszenia mają chronić interesy indywidualne i grupowe zrzeszonych członków. Stowarzyszenie zostało skutecznie dopuszczone do udziału w postępowaniu administracyjnym. Złożyło skargę w sprawie dotyczącej innych osób, która związana jest bezpośrednio z działalnością statutową Stowarzyszenia. Miało więc legitymację skargową w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Od razu poza rozważaniami pozostawić należy nieważność, gdyż zaskarżony wyrok nie jest dotknięty wadami określonymi w art. 183 § 2 P.p.s.a. Nie jest usprawiedliwiona podstawa kasacyjna zawierająca zarzut naruszenia art. 111 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a. poprzez niewydanie zarządzenia o połączeniu ze sobą kilku oddzielnych spraw. Zarzut nie precyzuje, która z dyspozycji art. 111 § 2 P.p.s.a. powinna być przez Sąd pierwszej instancji zastosowana: łączne rozpoznanie lub rozstrzygnięcie. Nie wykazano także w podstawie kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu, że zachodziły przesłanki hipotezy art. 111 § 2 P.p.s.a., czyli toczenie się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym sprawy, z którą należałoby połączyć niniejszą sprawę oraz pozostawanie tych spraw ze sobą w związku. Niezależnie od tego stwierdzić przyjdzie, że ewentualne naruszenie art. 111 § 2 P.p.s.a. nie jest uchybieniem mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Połączenie dwóch oddzielnych spraw w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia nie oznacza, że takie połączenie tworzy z tych spraw jedną nową sprawę. Połączenie podyktowane względami technicznymi i ekonomią procesową nie pozbawia połączonych spraw ich odrębności i nie zmienia faktu, że łącznie rozpoznawane i rozstrzygane sprawy są nadal dwiema samodzielnymi sprawami (por. wyrok SN z dnia 22 września 1967 r., sygn. akt I CR 158/67, OSNC 1968/6/105; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt FSK 1561/04, POP 2006/5/81). Zarówno więc w sprawie o ustalenie warunków zabudowy, jak i w prowadzonym w stosunku do niego postępowaniu incydentalnym uzgodnieniowym, samodzielnej ocenie podlega legitymacja procesowa skarżącego. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieodrzucenie skargi, mimo że skarżący nie był uprawniony do jej wniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny odnosi się do tego zarzutu, gdyż "wycofanie" go przez wnoszącego skargę kasacyjną w trakcie rozprawy odwoławczej nie miało charakteru cofnięcia skargi kasacyjnej. Istnienie legitymacji skargowej podlega badaniu przez sąd administracyjny. Stwierdzenie jej braku u skarżącego powoduje oddalenie skargi w wyroku, nie zaś jej odrzucenie (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2000 r. sygn. akt II SA 2109/00, OSP 2001/6/86; uzasadnienie uchwały NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/04, ONSA i WSA 2005/4/62). Oddalenie skargi nie dotyczy natomiast takich sytuacji, kiedy skargę wnosi podmiot, który nie mieści się w żadnej kategorii podmiotów określonych w art. 50 § 1 i 2 P.p.s.a. (patrz: Tadeusz Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 258). Do podmiotów mieszczących się w kręgu określonym w art. 50 § 1 P.p.s.a. niewątpliwie należy organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Kwestia, czy organizacja społeczna ma legitymację skargową jest przedmiotem oceny merytorycznej, której treść zależy od spełnienia przez organizację wymogów materialnych i proceduralnych określonych w art. 50 § 1 P.p.s.a.: działania w zakresie statutowej działalności, w sprawie dotyczącej interesów prawnych innych osób i uprzedniego brania udziału w postępowaniu administracyjnym. Właśnie zagadnienie merytorycznej oceny legitymacji skargowej zostało zakwestionowane w skardze kasacyjnej na tyle skutecznie, iż spowodowało jej uwzględnienie. Przepis art. 50 § 1 P.p.s.a. zawiera nie tylko normy określające podmioty uprawnione do wniesienia skargi, ale także normę proceduralną skierowaną do Sądu pierwszej instancji, nakazującą zbadanie legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego skargę. Pomijając sytuacje, w których legitymacja skargowa może być wywodzona z interesu prawnego opartego na przepisach proceduralnych i ustrojowych (por. Wojciech Chróścielewski, glosa do wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1617/02, OSP 2005/11/579-582), legitymacja skargowa wywodzona z interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego, w tym także interesu prawnego innych osób, ma charakter prawnomaterialny. Taka legitymacja skargowa jest instytucją prawa materialnego i błędne zastosowanie przepisów z których wywodzony jest interes prawny prawnomaterialny stanowić powinno podstawę z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 27 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 641/05, niepublikowanego, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 266347). Natomiast brak zbadania legitymacji skargowej stanowi naruszenie obowiązku proceduralnego wynikającego z art. 50 § 1 P.p.s.a. Podstawa kasacyjna, sformułowana jako zarzut naruszenia przepisu postępowania, odnoszący się do art. 50 § 1 P.p.s.a., mieści się zatem w zakresie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Obowiązek zbadania legitymacji skargowej dotyczy także organizacji społecznej, która została dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym (por. Jan Paweł Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 155-156; wyrok SN z dnia 8 października 1998 r., sygn. akt III RN 58/98, OSNP 1999/14/444). Nie do zaakceptowania jest pogląd, iż warunek brania udziału w postępowaniu administracyjnym jest wystarczający dla uznania, iż organizacja społeczna ma legitymacje do wniesienia skargi. Stanowisko takie byłoby sprzeczne z brzmieniem art. 50 § 1 P.p.s.a. Przepis ten nie ogranicza przesłanek uprawnienia organizacji społecznej do wniesienia skargi do brania udziału w postępowaniu administracyjnym. Jak już wyżej zasygnalizowano, jest to warunek konieczny, ale niewystarczający. Nadto, organizacja społeczna powinna wykazać, iż wnosi skargę w sprawie dotyczącej interesów prawnych innych osób oraz, że działa w zakresie jej statutowej działalności (por. Andrzej Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Kantor Zakamycze 2006, s. 125). Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku odczytać można stanowisko, według którego dopuszczenie organizacji społecznej do brania udziału w postępowaniu administracyjnym o ustalenie warunków zabudowy terenu jest wiążące dla sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt kończący postępowanie o uzgodnienie decyzji o warunkach zabudowy terenu. Ten pogląd doprowadził do niezbadania legitymacji skargowej organizacji społecznej – Stowarzyszenia "[...]" w P. – w postępowaniu sądowym, mimo podniesienia tej kwestii przez uczestnika postępowania sądowego, a więc do naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązku wynikającego z art. 50 § 1 P.p.s.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z zasadą skargowości i kontradyktoryjnym charakterem postępowania przed sądem administracyjnym, wynikającym z art. 50 P.p.s.a., brak po stronie skarżącego uprawnienia do wniesienia skargi, określanego jako legitymacja skargowa, skutkuje oddaleniem skargi, bez uruchamiania kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu (por. J. P. Tarno, op. cit. s. 150 ; Tadeusz Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska "Postępowanie sądowoadministracyjne", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 121). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI