II OSK 372/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Kujawsko-Pomorskiego od wyroku WSA w Bydgoszczy, który uchylił decyzje organów administracji odmawiające F.M. wydania kopii dokumentów z akt zbiorowych do aktu zgonu jego pradziadków. F.M. wnioskował o dokumenty w celach naukowych, powołując się na pokrewieństwo. Organy uznały, że nie wykazał on interesu prawnego zgodnie z art. 26 ust. 4 Prawa o aktach stanu cywilnego. WSA uznał, że prawo do kultywowania pamięci zmarłego członka rodziny (art. 23 k.c.) stanowi wystarczający interes prawny. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA. Sąd podkreślił, że dostęp do akt zbiorowych jest ograniczony i samo pokrewieństwo nie tworzy interesu prawnego. NSA uznał, że prawo do kultu pamięci zmarłego, choć jest dobrem osobistym, wymaga wykazania jego naruszenia lub zagrożenia zgodnie z art. 24 k.c., czego skarżący nie uczynił. Wskazano, że wnioskodawca nie wykazał osobistych relacji z przodkami ani szczególnej więzi, a jego celem była praca dyplomowa, a nie ochrona dobra osobistego. W konsekwencji NSA oddalił skargę F.M. i zasądził koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że samo pokrewieństwo nie jest wystarczające do uzyskania dostępu do akt zbiorowych stanu cywilnego, a prawo do kultu pamięci zmarłego wymaga wykazania naruszenia lub zagrożenia.
Orzeczenie dotyczy dostępu do akt zbiorowych, a nie odpisów aktów stanu cywilnego. Interpretacja prawa do kultu pamięci zmarłego może być różnie stosowana w zależności od specyfiki sprawy i wykazanych więzi.
Zagadnienia prawne (2)
Czy samo pokrewieństwo z osobami, których dotyczą akta stanu cywilnego, stanowi interes prawny do uzyskania dostępu do akt zbiorowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo pokrewieństwo nie stanowi interesu prawnego do uzyskania dostępu do akt zbiorowych. Konieczne jest wykazanie naruszenia lub zagrożenia dobra osobistego, np. prawa do kultywowania pamięci zmarłego.
Uzasadnienie
Dostęp do akt zbiorowych jest ograniczony. Prawo do kultywowania pamięci zmarłego, jako dobro osobiste, wymaga wykazania jego naruszenia lub zagrożenia zgodnie z art. 24 k.c., a nie tylko samego faktu pokrewieństwa czy celu naukowego.
Czy prawo do kultywowania pamięci zmarłego członka rodziny (art. 23 k.c.) może stanowić podstawę interesu prawnego w rozumieniu art. 26 ust. 4 Prawa o aktach stanu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawo do kultywowania pamięci zmarłego może stanowić podstawę interesu prawnego, ale tylko w sytuacji, gdy zostanie wykazane jego naruszenie lub zagrożenie.
Uzasadnienie
Samo istnienie dobra osobistego w postaci kultu pamięci zmarłego nie jest wystarczające. Należy udowodnić, że to dobro zostało naruszone lub jest zagrożone, co nie miało miejsca w analizowanej sprawie, gdzie wnioskodawca nie wykazał osobistych relacji ani szczególnej więzi.
Przepisy (21)
Główne
p.a.s.c. art. 26 § ust. 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
p.a.s.c. art. 26 § ust. 4
Ustawa z dnia 28 lipca 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Pomocnicze
k.c. art. 23
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Określa dobra osobiste człowieka, które podlegają ochronie prawa cywilnego.
k.c. art. 24
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Określa środki ochrony dóbr osobistych w przypadku ich naruszenia lub zagrożenia.
p.a.s.c. art. 27 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Wskazuje na szczególną ochronę dokumentacji z akt zbiorowych.
p.a.s.c. art. 45 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Reguluje wydawanie odpisów aktów stanu cywilnego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.a.s.c. art. 26 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lipca 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
p.a.s.c. art. 27 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lipca 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
p.a.s.c. art. 45 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lipca 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
k.c. art. 23
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 24 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 28
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Samo pokrewieństwo nie stanowi interesu prawnego do dostępu do akt zbiorowych. • Prawo do kultu pamięci zmarłego wymaga wykazania naruszenia lub zagrożenia tego dobra. • Cel naukowy (praca dyplomowa) nie jest wystarczającym interesem prawnym do uzyskania dostępu do akt zbiorowych.
Odrzucone argumenty
Prawo do kultywowania pamięci zmarłego członka rodziny (art. 23 k.c.) stanowi wystarczający interes prawny do uzyskania kopii dokumentów z akt zbiorowych.
Godne uwagi sformułowania
Nie można zatem z samego faktu pochodzenia od siebie osób (pokrewieństwa) wywodzić prawa do uzyskania dokumentów z akt zbiorowych. • Wykazanie istnienia interesu prawnego, którego istota sprowadza się do naruszenia dobra osobistego wynikającego z art. 23 k.c. sprowadza się do wykazania jego zagrożenia lub naruszenia (art. 24 k.c.). • Nie sposób zaakceptować, że prawem do kultu osoby zmarłej jest każde, proste odwołanie się do biologicznego faktu pochodzenia od siebie konkretnych osób. • Nie jest rolą organów i sądów poszukiwanie rozwiązań, pozwalających na uzyskanie przez skarżącego żądanych dokumentów.
Skład orzekający
Tomasz Zbrojewski
przewodniczący
Anna Żak
członek
Marta Laskowska - Pietrzak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że samo pokrewieństwo nie jest wystarczające do uzyskania dostępu do akt zbiorowych stanu cywilnego, a prawo do kultu pamięci zmarłego wymaga wykazania naruszenia lub zagrożenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy dostępu do akt zbiorowych, a nie odpisów aktów stanu cywilnego. Interpretacja prawa do kultu pamięci zmarłego może być różnie stosowana w zależności od specyfiki sprawy i wykazanych więzi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa porusza kwestię dostępu do danych historycznych dotyczących przodków i prawa do prywatności zmarłych, co może być interesujące dla osób zajmujących się genealogią oraz prawników zajmujących się ochroną danych i dóbr osobistych.
“Czy możesz dostać akta swoich przodków tylko dlatego, że jesteś spokrewniony? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.