II OSK 371/05

Naczelny Sąd Administracyjny2005-12-20
NSAAdministracyjneWysokansa
planowanie przestrzenneprawo własnościcele publicznedrogiograniczenie prawauchwała rady gminyskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że gmina może przeznaczać grunty prywatne na cele publiczne, takie jak drogi, nawet jeśli narusza to prawo własności, pod warunkiem odpowiedniego odszkodowania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. S. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił jego skargę na uchwałę Rady Miasta Gdańska dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucał naruszenie prawa własności poprzez przeznaczenie części jego działki na cele publiczne (droga). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że prawo własności może być ograniczone na cele publiczne, co jest zgodne z Konstytucją RP, a drogi publiczne stanowią cel publiczny.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wcześniej oddalił skargę skarżącego na uchwałę Rady Miasta Gdańska dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego, w szczególności prawa własności, poprzez przeznaczenie części jego działki na cele publiczne (tzw. "ścięcie" narożników pod drogę). Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że choć projekt planu miejscowego narusza prawo własności skarżącego, to takie naruszenie jest dopuszczalne na mocy przepisów Konstytucji RP (art. 64 ust. 3) i ustawy, jeśli służy realizacji celów publicznych, za które uznano budowę dróg. Sąd podkreślił, że gmina ma prawo przeznaczać na cele publiczne również grunty prywatne, a samo naruszenie prawa własności nie czyni skargi uzasadnioną. Sąd stwierdził również, że kontrola sądu administracyjnego obejmuje zarówno procedurę planistyczną, jak i zgodność z prawem materialnym, a w tym przypadku taka wszechstronna ocena została przeprowadzona. Ponieważ podniesione zarzuty nie mogły odnieść skutku, a zaskarżony wyrok był zgodny z prawem, skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, gmina może przeznaczać na cele publiczne grunty prywatne, a prawo własności może być ograniczane na cele publiczne, zgodnie z Konstytucją RP.

Uzasadnienie

Konstytucja RP dopuszcza ograniczenie prawa własności na cele publiczne za odszkodowaniem. Budowa dróg stanowi cel publiczny, a ustawa nie zakazuje przeznaczania na ten cel gruntów prywatnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

Konstytucja RP art. 64 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.z.p. art. 24

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 1 § 2 pkt. 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Konstytucja RP art. 21 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

u.z.p. art. 18 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 12 § 1 i 3

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa własności skarżącego przez projektowany przebieg drogi. Projektowany przebieg drogi narusza istniejącą zabudowę i ogranicza sposób korzystania z działki.

Godne uwagi sformułowania

Uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, gmina może przeznaczać na realizację celów publicznych nie tylko grunty skomunalizowane bądź należące do Skarbu Państwa, lecz może przeznaczać na takie cele grunty stanowiące własność osób fizycznych i prawnych. Rzeczpospolita Polska chroni prawo własności, jednakże jak wynika z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, własność może być ograniczona. Samo zatem naruszenie prawa własności wnoszącego skargę kasacyjna, nie oznacza, że skarga jest uzasadniona.

Skład orzekający

Alicja Plucińska-Filipowicz

przewodniczący

Eugeniusz Mzyk

sprawozdawca

Maria Rzążewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności ograniczenia prawa własności na cele publiczne w planowaniu przestrzennym, nawet jeśli wiąże się to z przeznaczeniem części prywatnej nieruchomości na cele publiczne, takie jak drogi."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw związanych z planowaniem przestrzennym i ograniczeniem prawa własności na cele publiczne. Konieczność zapewnienia słusznego odszkodowania nie jest tu rozstrzygana, ale sugerowana przez Konstytucję.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a interesem publicznym w kontekście planowania przestrzennego, co jest tematem często budzącym emocje i zainteresowanie.

Czy Twoja działka może zostać przeznaczona na drogę? NSA wyjaśnia granice prawa własności.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 371/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Plucińska- Filipowicz /przewodniczący/
Eugeniusz Mzyk /sprawozdawca/
Maria Rzążewska
Symbol z opisem
6159 Inne o symbolu podstawowym 615
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Gd 1406/03 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2004-12-14
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
Uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, gmina może przeznaczać na realizację celów publicznych nie tylko grunty skomunalizowane bądź należące do Skarbu Państwa, lecz może przeznaczać na takie cele grunty stanowiące własność osób fizycznych i prawnych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Plucińska – Filipowicz, Sędziowie NSA Maria Rzążewska, Eugeniusz Mzyk (spr. ), Protokolant Wiesława Koślińska, po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2005 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Gd 1406/03 w sprawie ze skargi A. S. na uchwałę Rady Miasta Gdańska z dnia 28 sierpnia 2003 r. Nr XII/308/2003 w przedmiocie odrzucenia zarzutu wniesionego do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 1406/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. S. na uchwałę Rady Miasta Gdańska z dnia 28 sierpnia 2003 r. nr XII/308/2003 w przedmiocie odrzucenia zarzutu wniesionego do projektu miejscowego planu zagospodarowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki przytoczył, że stosownie do przepisu art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U z 1999r. Nr 15, poz. 139 ze zm.), zarzut do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może wnieść każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przez ustalenia przyjęte w projekcie planu wyłożonym do publicznego wglądu. Obowiązek uwzględnienia zarzutu do projektu planu powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia związane jest z jednoczesnym naruszeniem normy prawa materialnego. W przedmiotowej sprawie Rada Miasta Gdańska nie naruszyła prawa. Działała w granicach przysługującego jej władztwa planistycznego. Przebieg ulicy dojazdowej, oznaczony symbolem 020-81 oraz ulicy lokalnej oznaczonej symbolem 018-81 wynika z potrzeb istniejącego układu komunikacyjnego. Projektowany przebieg ulicy nie narusza wymagań określonych w § 12 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz. U Nr 75 poz. 690 ze zm./. Nie zostały również naruszone obowiązujące warunki techniczne i parametry projektowanej drogi. Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko przedstawione w zaskarżonej uchwale, że alternatywny przebieg drogi, wskazany przez skarżącego, nie może być zaakceptowany. Poza tym Rada Miasta, przy opracowaniu projektu, dochowała obowiązujących przepisów, zawartych w art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, które określają szczegółowo procedurę sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wszystkie te względy, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, przemawiają za oddaleniem skargi na zaskarżoną uchwałę z dnia 28 sierpnia 2003 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku z dnia 14 grudnia 2004 r. wniósł skarżący A. S., reprezentowany przez adwokata A. K.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię, a to naruszenie art. 1 ust. 2 pkt. 5 i art. 24 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez oddalenie skargi, mimo wykazania, iż projektowany przebieg drogi narusza prawo własności skarżącego. Narusza to również zaufanie obywateli do stabilności porządku prawnego (art. 8 kpa). Według twierdzeń skargi kasacyjnej istniejąca zabudowa dokonana została zgodnie z projektem budowlanym i projektem jej zagospodarowania, zaś odjęcie części działki spowoduje drastyczne ograniczenie sposobu i zakresu korzystania z działki. Na tej podstawie w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.
Niewątpliwie rację ma wnoszący skargę kasacyjną twierdząc, że projekt planu miejscowego narusza jego prawo własności. Rzecz jednak w tym, że to naruszenie prawa własności dopuszcza ustawa, jeśli nawet pominąć, że w warunkach sprawy (jak to ustalono w zaskarżonej uchwale a które to ustalenie podzielił Sąd Wojewódzki), że chodzi o przeznaczenie około 18 m2 na tzw. "ścięcie" narożników. Rzeczpospolita Polska chroni prawo własności, jednakże jak wynika z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, własność może być ograniczona. Uregulowania zawarte w Konstytucji RP, chronią zatem prawo własności, ale jednocześnie dopuszczają do wywłaszczenia tego prawa na cele publiczne za słusznym odszkodowaniem (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP). Tym samym uchwalając plan miejscowy gmina może przeznaczać na realizację celów publicznych nie tylko grunty skomunalizowane bądź należące do Skarbu Państwa, lecz może przeznaczać na takie cele grunty stanowiące własność osób fizycznych i prawnych. W tej mierze brak jest ustawowych ograniczeń, w szczególności zakaz taki nie wynika z przepisów Konstytucji, które choć chronią prawo własności, lecz równocześnie dopuszczają do wywłaszczenia tego prawa na cele publiczne" (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 1999 r. sygn. akt IV SA 1678/98, niepubl.). Z kolei nie ulega wątpliwości, że drogi publiczne stanowią cel publiczny. Samo zatem naruszenie prawa własności wnoszącego skargę kasacyjna, nie oznacza, że skarga jest uzasadniona.
Zgodzić się należy z wywodami skargi kasacyjnej, że kontrola sądu administracyjnego nie może ograniczać się tylko do kontroli procedury planistycznej, lecz winna obejmować także kontrolę uchwały z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego. Wnoszący skargę kasacyjną jednakże nie dostrzega, iż w zaskarżonym wyroku taka wszechstronna ocena zaskarżonej uchwały została przeprowadzona. Skarga kasacyjna pomija część ustaleń, przytoczonych w uzasadnieniu wyroku, np. że chodzi o przeznaczenie około 18 m2 działki wnoszącego skargę kasacyjną na tzw. "ścięcie" narożników, co z kolei zostało wymuszone parametrami drogi. Jeśli do tego dodać, że skarżący nie nawiązuje do ustaleń Sądu Wojewódzkiego, który podzielił stanowisko przedstawione w zaskarżonej uchwale, że alternatywny przebieg drogi, wskazany przez skarżącego, nie może być realizowany, to wywody skargi kasacyjnej uznać należy za dowolną polemikę z ustaleniami zaskarżonego wyroku. Co więcej oparcie w istocie skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia prawa własności, co jak wykazano było dopuszczalne, nie mogło prowadzić do jej uwzględnienia.
W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku a zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem, skarga kasacyjna podlega oddaleniu, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.), co orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI