II OSK 369/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-08
NSAAdministracyjneŚredniansa
opłata planistycznaplanowanie przestrzennedoręczeniefikcja doręczeniaterminodwołaniek.p.a.p.p.s.a.NSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej opłatę planistyczną, potwierdzając prawidłowość fikcji doręczenia decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na postanowienie SKO stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej opłatę planistyczną. Kluczowym zagadnieniem było prawidłowe doręczenie decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. (fikcja doręczenia). NSA uznał, że doręczenie było skuteczne, a odwołanie wniesiono po terminie, oddalając skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. M. i S. M. od wyroku WSA w Gdańsku, który utrzymał w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej opłatę planistyczną. Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącym na zasadzie fikcji doręczenia (art. 44 § 4 k.p.a.) z dniem 7 sierpnia 2018 r., po dwukrotnym awizowaniu przesyłki, która nie została odebrana. Odwołanie wniesiono 21 września 2018 r., co oznaczało uchybienie czternastodniowemu terminowi. WSA w Gdańsku uznał doręczenie za skuteczne, a NSA w niniejszym wyroku potwierdził to stanowisko. Sąd kasacyjny oddalił zarzuty skargi kasacyjnej, w tym dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (brak uzasadnienia) oraz art. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji RP (naruszenie zasady państwa prawa i prawa do sądu). NSA podkreślił, że stosowanie art. 44 § 4 k.p.a. jest zgodne z prawem, a skarżący nie wykazali, aby przesłanki tej fikcji nie zostały spełnione. Dodatkowo, NSA odniósł się do wyroku TK przywołanego przez skarżących, wskazując na jego nieadekwatność do rozpatrywanej sprawy. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona, a skarżący obciążeni kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, doręczenie na zasadzie fikcji prawnej jest skuteczne, jeśli organ administracji wykaże, że spełnione zostały wszystkie wymogi proceduralne określone w art. 44 k.p.a., w tym dwukrotne awizowanie przesyłki i pozostawienie informacji o możliwości jej odbioru. Skuteczność tego doręczenia nie jest uzależniona od winy adresata w nieodebraniu przesyłki.

Uzasadnienie

NSA potwierdził, że WSA prawidłowo uznał doręczenie decyzji organu I instancji na zasadzie fikcji prawnej za skuteczne. Organ wykazał, że przesyłka została dwukrotnie awizowana, a zawiadomienia o możliwości odbioru pozostawiono w skrzynce oddawczej adresatów. Skoro przesyłka nie została odebrana w terminie 14 dni, doręczenie nastąpiło z dniem 7 sierpnia 2018 r. Ponowne doręczenie tej samej decyzji nie wywołuje skutków prawnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.g.p. art. 36 § ust. 4

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.g.p. art. 37 § ust. 3-4

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

k.p.a. art. 44 § § 1-4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis regulujący fikcję doręczenia pisma administracyjnego w przypadku jego nieodebrania przez adresata po dwukrotnym awizowaniu.

k.p.a. art. 129 § § 1-2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 134

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Doręczenie decyzji organu I instancji na zasadzie fikcji prawnej (art. 44 § 4 k.p.a.) było skuteczne, ponieważ organ administracji spełnił wszystkie wymogi proceduralne. Odwołanie zostało wniesione po upływie ustawowego terminu. Zastosowanie art. 44 § 4 k.p.a. nie narusza Konstytucji RP ani prawa do sądu. Uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe i umożliwiało kontrolę instancyjną.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia i odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi, dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i brak rozważenia całego materiału dowodowego. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady państwa prawa, przyjęcie formalizmu prawnego kosztem słusznego interesu stron, nadużycie i pozbawienie stron prawa do sądu.

Godne uwagi sformułowania

Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Późniejsze, ponowne doręczenie tej samej decyzji nie wywołuje żadnych skutków prawnych, ponieważ skutki te już nastąpiły w dacie pierwszego doręczenia. Prawo nie może być pułapką dla stron, które z przyczyn obiektywnych - pobytu za granicą - nie były w stanie odebrać nadesłanej decyzji. Zastosowanie art. 44 § 4 k.p.a. podlegało w niniejszej sprawie kontroli sądowej. Fikcja doręczenia może zostać obalona, gdy adresat udowodni, że w istocie nie nastąpiło zastosowanie tej formy doręczenia, czego skarżący nie wykazali w niniejszej sprawie.

Skład orzekający

Anna Żak

sprawozdawca

Arkadiusz Despot - Mładanowicz

członek

Wojciech Mazur

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie skuteczności fikcji doręczenia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, nawet w przypadku nieobecności strony za granicą, pod warunkiem prawidłowego przeprowadzenia procedury awizowania i pozostawienia informacji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej opłatę planistyczną. Kluczowe jest udowodnienie przez organ prawidłowości procedury doręczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu doręczeń administracyjnych i fikcji doręczenia, co jest istotne dla wielu obywateli i przedsiębiorców. Pokazuje, jak ważne jest śledzenie korespondencji urzędowej, nawet podczas pobytu za granicą.

Nie odebrałeś listu z urzędu? Uważaj na fikcję doręczenia – nawet pobyt za granicą nie zawsze Cię uratuje!

Dane finansowe

WPS: 110 314 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 369/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Żak /sprawozdawca/
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
Wojciech Mazur /przewodniczący/
Symbol z opisem
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Gd 287/19 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2019-10-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 141 § 4, art. 184, art. 204 pkt 1, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1945
art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 3-4
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 44 § 1-4, art. 129 § 1-2, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Mazur, Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędzia del. NSA Anna Żak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. M. i S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 października 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 287/19 w sprawie ze skargi E. M. i S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie opłaty planistycznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza solidarnie od E. M. i S. M. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 9 października 2019 r., sygn. II SA/Gd 287/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę E. M. i S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] marca 2019 r., Nr SKO [...], w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie opłaty planistycznej.
Wyrok powyższy został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Decyzją z 16 lipca 2018 r., nr GNR.6725.3.2016, Burmistrz Miasta [...] ustalił na rzecz E. M. i S. M. opłatę planistyczną w wysokości 110.314 zł w związku ze sprzedażą działki nr [...] położonej w [...], której wartość wzrosła na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Pismem z 17 września 2018 r. E. M. i S. M. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji. Opisanym na wstępie postanowieniem z [...] marca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uznało bowiem, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącym 7 sierpnia 2018 r. Wnosząc odwołanie 21 września 2018 r. uchybili oni terminowi do dokonania tej czynności, bowiem upłynął on 21 sierpnia 2018 r. Organ wskazał, że dla zachowania ustawowego terminu do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie nie ma znaczenia fakt, że organ I instancji wysłał decyzję do skarżących ponownie 29 sierpnia 2018 r. Późniejsze doręczenie decyzji skarżącym nie wywołuje już żadnych skutków prawnych. Tym samym nie można uznać, że od dnia ponownego doręczenia znów rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę stwierdził, że pierwotne doręczenie ww. decyzji nastąpiło na zasadzie art. 44 § 4 k.p.a., tj. z upływem 14 dni spoczywania przesyłki nieodebranej przez adresata w placówce pocztowej. Jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłek adresowanych do skarżących, w dniu 24 lipca 2018 r. przesyłki zostały złożone w oddawczej skrzynce adresatów, o czym ich powiadomiono (pierwsze awizowanie), a następnie – w dniu 31 lipca 2018 r. kolejne zawiadomienie o złożeniu przesyłki złożono w oddawczej skrzynce adresatów. Wobec nieodebrania przesyłki przez adresatów z placówki pocztowej w terminie 14 dni, na mocy art. 44 § 4 k.p.a., przesyłka została doręczona z dniem 7 sierpnia 2018 r. na zasadzie fikcji doręczenia. Organ I instancji dokonał ponownego doręczenia decyzji z 16 lipca 2018 r., przy czym decyzję tę skarżący odebrali w dniu 10 września 2018 r. i w terminie 14 dni złożyli odwołanie.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji decyzja organu I instancji została skarżącym skutecznie doręczona na mocy art. 44 § 4 k.p.a. w związku z przyznaną w skardze nieobecnością adresatów w miejscu zamieszkania w okresie od 22 lipca do 9 sierpnia 2019 r. Zwrotne poświadczenia odbioru przesyłek adresowanych do skarżących, zawierających decyzję organu I instancji z 16 lipca 2018 r., doręczenia były prawidłowe - na adres, pod którym organ wielokrotnie w toku postępowania komunikował się z wnioskodawcami - i odpowiadały rygorom wynikającym z art. 44 k.p.a. (dwukrotne awizowanie, pozostawienie informacji o tym w skrzynce oddawczej, pozostawanie przesyłek przez okres 14 dni w placówce pocztowej). Późniejsze, ponowne doręczenie tej samej decyzji, abstrahując od tego, że było zbędne, nie wywołuje żadnych skutków prawnych, ponieważ skutki te już nastąpiły w dacie pierwszego doręczenia.
W skardze kasacyjnej E. M. i S. M. wnieśli o uchylenie w całości powyższego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili naruszenie:
– przepisów postępowania, w szczególności art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia i odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi, dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i brak rozważenia całego materiału dowodowego;
– prawa materialnego, tj. art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady państwa prawa, przyjęcie formalizmu prawnego kosztem słusznego interesu stron, nadużycie i pozbawienie stron prawa do sądu.
W uzasadnieniu podniesiono, że przy pierwszym awizowaniu Sąd pierwszej instancji nie ustalił, w jaki sposób strony zostały powiadomione o złożeniu przesyłek w oddawczej skrzynce. Odnośnie drugiego zawiadomienia - brak jest ustalenia gdzie złożono przesyłki i gdzie pozostawiono zawiadomienie o złożeniu. Nie ustalono też jakiej treści zawiadomienie zostało złożone w oddawczej skrzynce, tj. o czym zawiadomiono strony i czy prawidłowo wskazano okres odbioru przesyłki. Strony po powrocie z zagranicy nie zastały żadnego awizo, ani pierwszego, ani drugiego. Gdyby sytuacja taka miała miejsce to podjęłyby działania, aby wyjaśnić od kogo jest przesyłka i jakiej treści. O doręczeniu zastępczym dowiedziały się dopiero z uzasadnienia postanowienia Kolegium z [...]marca 2019 r. Wcześniej nie miały takiej wiedzy i działały w dobrej wierze, że decyzja z 16 lipca 2018 r. została po raz pierwszy doręczona im jako przesyłka pocztowa nadana 29 sierpnia 2018 r.
Zdaniem skarżących kasacyjnie prawo nie może być pułapką dla stron, które z przyczyn obiektywnych - pobytu za granicą - nie były w stanie odebrać nadesłanej decyzji. Przyjęcie fikcji doręczenia decyzji z 16 lipca 2018 r. na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. z dniem 7 sierpnia 2018 r. to pozbawienie stron ochrony prawnej na podstawie przepisu niegodziwego, wykluczającego słusznie gwarantowane prawo stron do rozpatrzenia ich sprawy przez organ II instancji i niezawisły sąd. Takie stanowisko jednoznacznie zajął Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 27 kwietnia 1997 r. sygn. U 11/97.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wniosło o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia z 25 października 2022r. Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095, ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, jakie musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego (tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie). W jego ramach nie jest więc możliwe kwestionowanie stanowiska sądu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki NSA z 22 czerwca 2016r., sygn. I GSK 1821/14 i z 6 marca 2019 r., sygn. II GSK 985/17; powoływane orzeczenia dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób wyczerpujący wyjaśnił, dlaczego jego zdaniem organ II instancji prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wskazał mianowicie, że decyzja organu I instancji została skarżącym skutecznie doręczona na mocy art. 44 § 4 k.p.a. w związku z potwierdzoną w skardze nieobecnością adresatów w miejscu zamieszkania w okresie od 22 lipca do 9 sierpnia 2019r.( w związku z odbywaną wycieczką do ChRL - przyp. NSA)). Doręczenia były prawidłowe - na adres, pod którym organ wielokrotnie w toku postępowania administracyjnego komunikował się z wnioskodawcami - i odpowiadały rygorom wynikającym z art. 44 k.p.a. Wyjaśnił, że późniejsze, ponowne doręczenie tej samej decyzji nie wywołuje żadnych skutków prawnych, ponieważ skutki te już nastąpiły w dacie pierwszego doręczenia. Na poparcie swego stanowiska przywołał stosowne orzecznictwo.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przekaz, co do motywów rozstrzygnięcia jest jasny, co czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. niezasadnym. Nie można bowiem mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów.
Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy motywy wyroku nie odpowiadają wymogom tego przepisu, przy czym nie każde uchybienie temu przepisowi może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmuje w swym orzecznictwie, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną wyjątkowo. Po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zasadniczo dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia, w szczególności gdy elementy wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. sformułowane zostały w sposób lakoniczny, niejasny czy nielogiczny (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2021 r., sygn. III OSK 726/21).
W rozpoznawanej sprawie, jak wyżej wskazano, Sąd pierwszej instancji przedstawił szczegółowy opis stanu faktycznego ustalonego przez organy administracji, akceptując te ustalenia jako prawidłowe. Wyjaśnił w sposób wyczerpujący, dlaczego oddalił skargę. Przedstawiony tok rozumowania w pełni umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej dokonywanej w ramach zarzutów kasacyjnych. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga przy tym szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji. Jak bowiem przyjmuje się w orzecznictwie, z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2022 r., sygn. I OSK 635/19).
Niesadne są również zarzuty naruszenia art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Pierwszy z przywołanych przepisów stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Drugi zaś gwarantuje, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Z żadnego z tych przepisów nie sposób wywieść, że zastosowanie w niniejszej sprawie art. 44 § 4 k.p.a. stanowiło naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego i prawa do sądu. Przepis ten obowiązuje w polskim systemie prawa i organy administracji publicznej mają obowiązek zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art.6 k.p.a.- organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa – stosować go w danej sprawie.
Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Rezygnacja z przywołanych rozwiązań prawnych uniemożliwiłaby prowadzenie postępowań administracyjnych i sądowych w przypadkach, gdy strony nie wykazują woli uczestniczenia w nich. Samo zaś zastosowanie art. 44 § 4 k.p.a. podlegało w niniejszej sprawie kontroli sądowej.
Z art. 44 k.p.a. wynika, że skuteczność wskazanego w nim sposobu doręczania pism uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w tym przepisie, w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Osoba doręczająca powinna w treści takiego zawiadomienia poinformować o pozostawieniu pisma procesowego do odbioru, precyzyjnie wskazać miejsce (nazwę instytucji i jej adres), w którym pismo może być odebrane, wskazać, że pismo może zostać odebrane w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w art. 44 § 1 k.p.a. Omawiane doręczenie polega na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, prowadzącej do uznania, że nastąpiło doręczenie, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione, co ma miejsce w ocenianej sprawie.
Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że organ I instancji prowadząc postępowanie kierował korespondencję do skarżących na prawidłowy adres ich zamieszkania. Sam autor skargi kasacyjnej nie neguje, że miejscem tym był adres przy ul. [...] w [...]. W aktach sprawy brak jest informacji o zmianie adresu zamieszkania stron, nie wskazano też adresu do korespondencji. Operator pocztowy wykonał czynności, o których mowa w art. 44 § 1-3 k.p.a., a w konsekwencji, doręczenia dokonano w sposób prawidłowy. Jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru przesyłek adresowanych do skarżących 24 lipca 2018 r., przesyłki zostały złożone w oddawczej skrzynce adresatów, o czym ich powiadomiono (pierwsze awizowanie), a następnie, 31 lipca 2018 r. w oddawczej skrzynce adresatów złożono kolejne zawiadomienia o złożeniu przesyłek (drugie awizowanie). Niewątpliwie, przesyłki były przechowywane do dyspozycji adresatów w urzędzie pocztowym przez okres 14 dni, a zawiadomienia o możliwości ich odbioru pozostawiano w skrzynce oddawczej skarżących, co wynika z adnotacji na kopertach i załączonych do nich druków zwrotnego potwierdzenia odbioru. Wobec nieodebrania przesyłek przez adresatów z placówki pocztowej w terminie 14 dni, na mocy art. 44 § 4 k.p.a., przesyłki zostały uznane za doręczone 7 sierpnia 2018 r. na zasadzie fikcji doręczenia.
Zgodnie z art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2). Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W razie stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu organ odwoławczy ma więc bezwarunkowy obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, które jest ostateczne. Podejmując rozstrzygnięcie w oparciu o powołany wyżej przepis organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Nie ma znaczenia tutaj kwestia winy w uchybieniu ustawowego terminu. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie ww. postanowienia. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia w tym zakresie, chyba że strona domaga się przywrócenia uchybionego terminu, a wniosek ten zostanie uwzględniony.
Analiza normy art. 44 k.p.a. prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie okoliczności dotyczące dat kolejnych zawiadomień o pozostawieniu przesyłek w urzędzie pocztowym, sposobu, w jaki adresaci zostali zawiadomieni o nadejściu przesyłek oraz gdzie i w jakim terminie mogą ją odebrać, nie nasuwają wątpliwości, gdyż wynikają z materiału dowodowego sprawy, tj. kopert i zwrotnych potwierdzeń odbioru dołączonych do przesyłek. Na tych dokumentach urzędowych znajdują się adnotacje doręczyciela o dopełnieniu wszystkich wskazanych przez ww. przepisy warunków, pozwalających na stwierdzenie skuteczności doręczenia. Fikcja doręczenia może zostać obalona, gdy adresat udowodni, że w istocie nie nastąpiło zastosowanie tej formy doręczenia, czego skarżący nie wykazali w niniejszej sprawie, poprzestając na twierdzeniu, że po powrocie z zagranicy nie stwierdzili awizo w swojej skrzynce pocztowej.
Zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, a także adnotacje znajdujące się na zwróconych do nadawcy przesyłkach wypełnione przez pracowników poczty jako dokumenty urzędowe korzystają z domniemania prawdziwości. Konsekwencją uznania skuteczności fikcji doręczenia jest ustalenie, że została ona doręczona skarżącym 7 sierpnia 2018 r. Skoro zaś odwołanie od tej decyzji zostało złożone dopiero w dniu 21 września 2018 r., to oczywiste jest, że organ odwoławczy prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. Ponowne późniejsze doręczenie tej samej decyzji nie czyni nieskutecznym wcześniejszego doręczenia decyzji w trybie art. 44 § 4 k.p.a., gdyż bezskuteczny upływ terminu awizacji prowadzi do ziszczenia się fikcji doręczenia w ostatni jej dzień. Doręczenie decyzji w toku postępowania administracyjnego może nastąpić tylko raz, zaś ponowne doręczenie decyzji stronie nie wywołuje żadnego skutku procesowego (por. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2015 r., sygn. II GSK 348/14; z 26 października 2017 r., sygn. II OSK 244/16).
Dodatkowo należy podkreślić, że skarżący wiedzieli o toczącym się postępowaniu w sprawie opłaty planistycznej, którego byli stronami. Organ I instancji doręczał im już wcześniej korespondencję na adres przy ul. [...] w [...]. Mając zaplanowany wcześniej wyjazd za granicę kraju na ponad dwa tygodnie, powinni uwzględnić okoliczność, że są stronami toczącego się postępowania administracyjnego i dokładając należytej staranności ustanowić pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym lub po prostu powiadomić organ prowadzący postępowanie o swojej czasowej nieobecności pod wskazanym adresem i niemożliwości odbioru korespondencji w tym czasie. Na marginesie można dodać, że gdyby skarżący bezpośrednio po powrocie z zagranicy, co nastąpiło 9 sierpnia 2018r. lub 5 sierpnia 2018r. (wiza chińska jak wynika z kserokopii paszportów skarżących obejmowała okres od 27 sierpnia do 5 sierpnia 2018r.) zasięgnęli informacji co do stanu swojej sprawy w przedmiocie opłaty planistycznej , dowiedzieliby się, że decyzja została im doręczona na zasadzie fikcji doręczenia 7 sierpnia 2018 r. Mieliby więc jeszcze otwarty termin do wniesienia odwołania.
Nie został także naruszony art.45 ust.1 Konstytucji RP skoro sprawa legalności podjętego w sprawie postanowienia rozpatrywana jest przez Sądy obu instancji.
Odnosząc się do przywołanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 kwietnia 1997 r., sygn. U 11/97, to Trybunał stwierdził w tym wyroku, że: 1) § 2 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 5 maja 1997 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury i renty w zakresie obejmującym § 1 pkt 1 lit. b są niezgodne z art. 2 Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r. przez to, iż naruszyły wynikający z zasady państwa prawnego nakaz ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa wyrażający się w zakazie retroaktywnego działania prawa oraz nakazie ochrony praw słusznie nabytych jak również nakazie stosowania odpowiedniego okresu dostosowawczego dla regulacji w sposób istotny modyfikujących zakres dotychczasowych praw i obowiązków obywateli oraz naruszyły nakaz dostatecznej określoności regulacji ograniczających prawa i wolności obywatelskie; 2) § 2 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej powołanego w pkt 1 Wyroku, nie jest niezgodny z art. 7 Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r.; 3) § 1 ust. 1 lit. b rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej powołanego w pkt 1 wyroku nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 konstytucji; 4) § 1 ust. 1 lit. b rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej powołanego w pkt. 1 wyroku nie jest niezgodny z art. 24 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw. Biorąc pod uwagę treść tego wyroku i jego uzasadnienie nie jest wiadomo, co miał na myśli autor skargi kasacyjnej uznając, że ma on odniesienie do okoliczności rozpoznawanej sprawy.
W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, należało ją oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI