II OSK 365/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-22
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanesamowola budowlanawstrzymanie robótlegalizacja budowybudynek mieszkalnybudynek gospodarczynadzór budowlanyskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie samowoli budowlanej, potwierdzając, że budynek o powierzchni 57,54 m2 z instalacjami wewnętrznymi i podziałem na pomieszczenia mieszkalne jest budynkiem mieszkalnym, a nie gospodarczym.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, twierdząc, że budynek jest gospodarczy, a nie mieszkalny, i że zgłoszenie było wystarczające. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym protokół kontroli i zdjęcia, jednoznacznie potwierdza, iż budynek o powierzchni 57,54 m2 z instalacjami wewnętrznymi i podziałem na pomieszczenia mieszkalne jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, a jego budowa bez pozwolenia stanowi samowolę budowlaną.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ł.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który utrzymał w mocy postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych dotyczących budynku na działce nr ew. [...]. Skarżący kwestionował zakwalifikowanie obiektu jako budynku mieszkalnego jednorodzinnego, twierdząc, że jest to budynek gospodarczy o powierzchni do 35 m2, na który złożono zgłoszenie. Zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i dowolną ocenę, a także naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy. Sąd wskazał, że protokół kontroli, dokumentacja fotograficzna i zwymiarowany szkic jednoznacznie potwierdzają, iż budynek o powierzchni 57,54 m2, z instalacjami wewnętrznymi, podziałem na salon z aneksem kuchennym, łazienki i pokoje na poddaszu, należy kwalifikować jako budynek mieszkalny jednorodzinny. Sąd podkreślił, że brak jest łączności między budynkiem mieszkalnym a zgłoszeniem budowy budynku gospodarczego do 35 m2. Argumentacja skarżącego, dotycząca rzekomego braku dowodów na zamieszkiwanie czy charakteru pomieszczeń na poddaszu jako "pawlacza", została uznana za nieskuteczną. Sąd uznał również, że ustalenie powierzchni zabudowy przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane jest prawidłowe, a zarzuty dotyczące "wykusza" nie podważają łącznej powierzchni przekraczającej 35 m2.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Budynek należy kwalifikować jako budynek mieszkalny jednorodzinny.

Uzasadnienie

Budynek jest przystosowany do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, posiada instalacje wewnętrzne, podział na pomieszczenia mieszkalne (salon z aneksem, łazienki, pokoje na poddaszu) i jego powierzchnia zabudowy przekracza 35 m2, co wyklucza kwalifikację jako budynek gospodarczy objęty zgłoszeniem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.b. art. 3 § 2a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 48 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

pkt 1

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pkt 2 lit. a

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

lit. a i c

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Budynek o powierzchni 57,54 m2 z instalacjami wewnętrznymi i podziałem na pomieszczenia mieszkalne jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, a nie gospodarczym. Budowa budynku mieszkalnego bez pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną. Ustalenia faktyczne organów nadzoru budowlanego i Sądu I instancji znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Odrzucone argumenty

Budynek jest budynkiem gospodarczym o powierzchni do 35 m2, na który złożono zgłoszenie. Naruszenie przepisów postępowania przez Sąd I instancji, w tym brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i dowolna ocena. Niewłaściwe zastosowanie i błędna wykładnia art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

Godne uwagi sformułowania

nie może budzić wątpliwości, że zamieszczone w sporządzonym załączniku do protokołu dane, wskazując w oparciu o proste obliczenia, iż sporny "wykusz" posiada powierzchnię 4,34 m2, nie pozwalają "reszty" powierzchni zabudowy (53,19 m2) uznać za mniejszą niż 35 m2 Trudno bowiem, by "cel, jaki spełnia sporny budynek" w świetle trudnej sytuacji mieszkaniowej (życiowej) skarżącego i jego rodziny wiązać z wolą wydatkowania środków finansowych na budowę kolejnego budynku gospodarczego

Skład orzekający

Grzegorz Antas

sprawozdawca

Grzegorz Czerwiński

przewodniczący

Robert Sawuła

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie charakteru budynku (mieszkalny vs gospodarczy) na podstawie jego cech i wyposażenia, a także stosowanie przepisów o samowoli budowlanej."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów Prawa budowlanego w kontekście samowoli budowlanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i rozróżnienia między budynkiem mieszkalnym a gospodarczym, co jest istotne dla wielu inwestorów i właścicieli nieruchomości.

Czy budynek gospodarczy z łazienką i kuchnią to już dom? NSA rozstrzyga spór o samowolę budowlaną.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 365/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Sz 723/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-10-28
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 1 § 1, art. 3 § 1 i § 2 pkt 2, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 3 pkt 2a,  art. 48 ust. 1 pkt 1,
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ł.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 października 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 723/21 w sprawie ze skargi Ł.J. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 kwietnia 2021 r. nr WOA.7722.39.2021.JM w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 28 października 2021 r., II SA/Sz 723/21 oddalił skargę Ł.J. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: ZWINB) z 27 kwietnia 2021 r. nr WOA.7722.39.2021.JM utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB) z 9 marca 2021 r. znak: PINB.SS.7141-2/2021, którym wskazany organ na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), dalej: p.b., a także art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: k.p.a., nakazał Ł.J. wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych związanych z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie działki nr ew. [...], obręb [...], gm. [...], informując równocześnie inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. budynku stanowiącego samowolę budowlaną.
Ł.J. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 81a § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, pomimo że wbrew ocenie Sądu I instancji zostało ono wydane z naruszeniem ww. przepisów k.p.a., co doprowadziło do braku ustalenia szeregu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności faktycznej powierzchni budynku, jak i jego faktycznego przeznaczenia, które miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 i art. 151 w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 oraz w zw. z art. 1 § 1 p.p.s.a. poprzez niedokonanie przez Sąd I instancji kontroli legalności działania administracji publicznej w sprawie skargi na postanowienie organu wskutek wydania orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem bez zbadania całokształtu okoliczności sprawy, co spowodowało bezpodstawne oddalenie skargi, oraz poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżanego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia w zakresie podstaw twierdzenia, iż sporny budynek ma charakter mieszkalny oraz zajmuje powierzchnię większą niż 35 m2 w sytuacji, gdy brak dowodów uzasadniających przedmiotowe twierdzenia, co skutkowało przekonaniem, iż organ nadzoru budowlanego był uprawniony do wydania postanowienia w trybie art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b.;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a., poprzez bezpodstawne nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie, pomimo że w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego doszło do rażącego naruszenia przepisów wskazanych w treści skargi złożonej do Sądu I instancji, które to naruszenia nie zostały dostrzeżone przez Sąd, a miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziły do bezpodstawnego uznania, iż w sprawie możliwe było wydanie postanowienia w trybie art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. - w oparciu o niemające dostatecznej wartości dowodowej i błędne okoliczności i ustalenia, czego przyczyną był ustalony wadliwie i z naruszeniem obowiązujących przepisów postępowania stan faktyczny;
4) art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez oparcie się przez Sąd I instancji w treści uzasadnienia wyroku na niezgodnych z rzeczywistością twierdzeniach organu zawartych w zaskarżonej decyzji, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem skutkowały bezpodstawnym oddaleniem skargi, a tym samym pozostawieniem przez Sąd w obrocie prawnym postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, pomimo że postanowienie to zostało wydane w oparciu o twierdzenia niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym;
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 81a § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy okoliczności faktycznych oraz brak zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a także dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającego na ustaleniu, że zamiarem inwestora była od początku budowa budynku mieszkalnego, a także, iż znajdujący się na nieruchomości budynek ma powierzchnię 57,54 m2 oraz ustalenie, że na działce inwestora znajduje się dom w sytuacji, gdy na przedmiotowej nieruchomości znajduje się gospodarczy budynek parterowy, a w konsekwencji uznanie, iż niezbędne było uzyskanie pozwolenia na budowę, a także z uwagi na nietrafną ocenę Sądu I instancji, że organy obu instancji nie naruszyły ww. przepisów k.p.a. w sytuacji, gdy organy administracji nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w zakresie powierzchni budynku gospodarczego w odpowiedni sposób, ani nie ustalono w sposób właściwy celu, jaki spełnia sporny budynek, a także nie uwzględniono sytuacji rodzinnej, osobistej i materialnej skarżącego kasacyjnie oraz wpływu przedmiotowego rozstrzygnięcia na tę sytuację.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 2a p.b. poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisu p.b. oraz nieuzasadnione zastosowanie tejże regulacji w omawianej sprawie, a także poprzez niewłaściwe ustalenie, że budynek gospodarczy znajdujący się na spornej działce ma charakter mieszkalny w sytuacji, gdy w omawianym stanie faktycznym brak budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz dokonanie błędnej wykładni ww. regulacji, a w konsekwencji błędne uznanie, iż budynek gospodarczy skarżącego kasacyjnie znajdujący się na działce nr ew. [...] w C. pełni funkcję mieszkalną w sytuacji, gdy stanowi on wyłącznie budynek gospodarczy objęty dokonanym uprzednio zgłoszeniem oraz nie spełnia podstawowej przesłanki, jaką powinien sprawować budynek mieszkalny, tj. nie zaspokaja potrzeb mieszkaniowych, a w konsekwencji uznanie, iż dla wybudowania przedmiotowego budynku było konieczne uzyskanie pozwolenia na budowę,
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie błędnej wykładni oraz nieuzasadnione zastosowanie w omawianym stanie faktycznym w sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego nie był uprawniony do wydawania rozstrzygnięcia na podstawie ww. regulacji, ponieważ dokonano błędnej wykładni przedmiotowego przepisu w sytuacji, gdy nie było konieczne uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego, a w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i subsumpcji, w rezultacie nieuzasadnione nakazanie skarżącemu kasacyjnie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych związanych z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie działki nr ew. [...] w C. w sytuacji, gdy na budowę budynku gospodarczego złożone zostało zgłoszenie zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami ustawy p.b., a w toku prowadzonego postępowania nie udowodniono podstaw twierdzenia, iż sporny budynek ma charakter mieszkalny oraz zajmuje powierzchnię większą niż 35 m2, ponieważ brak dowodów uzasadniających przedmiotowe twierdzenia, a arbitralne przyjęcie przedmiotowych okoliczności skutkowało przekonaniem, iż organ nadzoru budowlanego był uprawniony do wydania postanowienia w trybie art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. oraz zastosowania ww. regulacji w przedmiotowym postępowaniu.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącego na uzasadnionych podstawach.
Nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 1 § 1 p.p.s.a., jeżeli się uwzględni, że ustawodawca nie dokonał podziału art. 1 p.p.s.a. na paragrafy, wyodrębniając w nim wskazany przez autora skargi kasacyjnej przepis. Objęty przytoczoną podstawą kasacyjną art. 3 § 1 i 2 pkt 2 p.p.s.a., podobnie jak norma art. 1 p.p.s.a. określająca ogólnie zakres obowiązywania ustawy procesowej, mogą stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy sąd zobowiązany do kontroli działalności administracji publicznej i stosowania środków określonych w ustawie, odstąpił od orzekania w sprawie, która podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Tego rodzaju sytuacja, które mogłaby uzasadniać naruszenie przez Sąd I instancji powyższej regulacji, w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Wadliwość zaskarżonego wyroku, na co wskazują poczynione w skardze kasacyjnej wyjaśnienia, jest pochodną wystąpienia innego rodzaju uchybienia przypisanego Sądowi (niedokonanie trafnej kontroli legalności zaskarżonego aktu) i nie można traktować go jako równoważnego powołanemu powyżej. Pozbawiony wystarczającego uzasadnienia pozostaje również sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 p.p.s.a. Naruszenie zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną, gdy zarzut stawiany sądowi ma związek z pominięciem przez sąd istotnej części akt sprawy, bądź, gdy wydane orzeczenie opiera się na własnych ustaleniach sądu, które nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy. Taki przypadek w sprawie niewątpliwie nie wystąpił. Przepis art. 133 § 1, tak jak i art. 134 § 1 p.p.s.a. nie mogą służyć kwestionowaniu prawidłowości oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przyjąć należy, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu. Uzasadnienie wyroku z 28 października 2021 r. nie posiada wskazanej wadliwości, zostało bowiem sporządzone w sposób, który ujawnia, dlaczego Sąd I instancji uznał zaskarżone postanowienie ZWINB za zgodne z prawem, wraz z równoczesnym wyjaśnieniem w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z art. 141 § 4 p.p.s.a., powodów niepodzielenia stanowiska zajętego w sprawie przez skarżącego kwestionującego dopuszczalność zainicjowania postępowania legalizacyjnego względem spornego budynku zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w C.. Wbrew odmiennemu twierdzeniu skarżącego, Sąd I instancji zawarł w uzasadnieniu wyroku podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz dokonał jej wyjaśnienia w zakresie podstaw przyjęcia, że budynek ma charakter mieszkalny oraz zajmuje powierzchnię większą niż 35 m2 (s. 10 uzasadnienia wyroku). To, że skarżący nie podziela dokonanej przez Sąd oceny prawnej, nie oznacza, iż wyrok, w którym ocena ta została zamieszczona, został wydany z naruszeniem przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a.
Podstawę prawną wydania postanowienia ZWINB poddanego kontroli Sądu I instancji stanowił art. 48 ust. 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W powyższym postanowieniu organ zobowiązany jest poinformować o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3 p.b.).
Brak jest uzasadnionych podstaw, by uznać, że zgromadzony materiał dowodowy był niewystarczający do wydania zaskarżonego postanowienia w oparciu o normę art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. Argumentacja skargi kasacyjnej powiązana z zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 81a § 1 k.p.a. ujawnia, że zdaniem skarżącego podjęte rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o twierdzenia niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Sąd I instancji miał nie dostrzec, że przyjęte przez organ ustalenia nie miały dostatecznej wartości dowodowej, co w szczególności ma dotyczyć tego, iż zrealizowany na działce nr ew. [...] w C. obiekt poddany procedurze legalizacyjnej stanowi budynek mieszkalny jednorodzinny i posiada ustaloną przez ZWINB powierzchnię zabudowy (57,54 m2). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ta próba zakwestionowania podstawy faktycznej wydanego rozstrzygnięcia jest jednakże w całości nieskuteczna, podzielić należy bowiem wywody zawarte w wyroku Sądu I instancji, który w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego za jednoznacznie potwierdzone uznał wszystkie wnioski, na których zdecydował się oprzeć w sprawie ZWINB.
Wskazywały one na to, że budynek objęty postępowaniem należy kwalifikować jako budynek mieszkalny jednorodzinny z uwagi na jego przystosowanie do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych (art. 3 pkt 2a p.b.), jak też, że jego zrealizowanie z pominięciem uprzedniego uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę stanowiło o dopuszczeniu się przez inwestora samowoli budowlanej, której likwidacja powinna nastąpić w procedurze określonej w art. 48-49e p.b. Tego ostatniego wniosku nie da się podważyć, jeżeli prawidłowo w sprawie stwierdzono, że nie zachodzi jakakolwiek łączność pomiędzy zlokalizowanym na działce nr ew. [...] w [...] budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym posiadającym powierzchnię zabudowy 57,54 m2 a przedmiotem przyjętego przez Starostę [...] zgłoszenia z 2 maja 2005 r. obejmującego zamiar wykonania na terenie ww. działki robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę w zakresie budowy budynku o funkcji gospodarczej o powierzchni do 35 m2.
Z podjętych w sprawie przez organy nadzoru budowlanego czynności wyjaśniających wynika, że na działce nr ew. [...] w C. znajduje się w stanie surowym zamkniętym budynek o powierzchni 57,54 m2 wykonany w konstrukcji murowanej (ściany nośne są wymurowane z pustaków ceramicznych i bloczków gazobetonowych, strop międzykondygnacyjny jest betonowy), z dachem o konstrukcji drewnianej pokrytym blachą. Budynek posiada wewnętrzne instalacje: elektryczną, wodociągową, kanalizacyjną i grzewczą. Na parterze budynku znajdują się salon z aneksem kuchennym, łazienka i kotłownia, a na poddaszu, do którego prowadzą schody stalowo-drewniane znajdujące się w salonie, dwa pokoje i łazienka. Roboty budowlane prowadzące do wybudowanie obiektu w takiej formie, w jakiej został poddany czynnościom kontrolnym, miały zostać rozpoczęte przez G.J. (ojca skarżącego) w 2005 r. i kontynuowane następnie w zakresie robót wykończeniowych przez samego skarżącego w związku z nabyciem prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...] na mocy zawartej umowy darowizny z 28 stycznia 2020 r.
Powyższe ustalenia wynikały z protokołu kontroli, w treści którego jednoznacznie wskazano, że sporny budynek jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym (protokół kontroli z 2 marca 2021 r., k. 13-20 akt adm.). Obejmował on sporządzoną dokumentację fotograficzną przedstawiającą bryłę budynku i jego wykończone wnętrze, jak również zwymiarowany szkic budynku wraz ze szczegółowym objaśnieniem sposobu wyliczenia powierzchni zabudowy wynikającej z formy architektonicznej obiektu, stanowiących załączniki protokołu. Został on podpisany przez skarżącego bez zgłoszenia jakichkolwiek uwag. W zażaleniu (pismo z 17 marca 2021 r., k. 27 akt adm.) złożonym na postanowienie PINB skarżący nie podważył ustalenia dotyczącego przeznaczenia obiektu objętego zaskarżonym postanowieniem i pozostałych informacji ujętych w protokole. Wyjaśnienia skarżącego mógł organ odwoławczy traktować jako w pełni spójne z ustaleniami wynikającymi z oględzin obiektu, albowiem skarżący przyznał, że posiada rodzinę czteroosobową i nie posiada żadnego lokalu do zamieszkania.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena podstawy faktycznej kontrolowanego postanowienia znajduje swoje umocowanie w prawidłowo rozważonym materiale dowodowym, co obejmuje również uznanie, że Sąd I instancji miał pełne prawo jako nieprzekonujące traktować wszystkie twierdzenia zamieszczone w skardze złożonej na postanowienie ZWINB, albowiem obarczone zarzucaną dowolnością pozostawały nie tyle wnioski sformułowane w sprawie przez organ, ile wnioski, które sformułował skarżący, jeżeli abstrahując od zgromadzonych dowodów, przyjął on, iż organy nadzoru budowlanego podjęły działania nie względem samowolnej budowy dwukondygnacyjnego budynku mieszkalnego, ale zrealizowanego legalnie parterowego budynku gospodarczego, który nie zaspokaja potrzeb mieszkaniowych strony, co znajduje m.in. swój wyraz w tym, że zrealizowane na drugiej kondygnacji dwa pokoje i (wykończona) łazienka, mają nie posiadać takiego charakteru, ponieważ, jak wyjaśnił skarżący, na poddaszu budynku mieści się wyłącznie "pewien rodzaj pawlacza" (powierzchnia służąca do przechowywania rzeczy).
Na etapie kontroli instancyjnej wyroku Sądu I instancji zakwestionowanie przez skarżącego wniosków prawidłowo wyprowadzonych z ustaleń dokonanych w toku postępowania wyjaśniającego nie mogło się powieść tym bardziej, gdy polemika ze stanowiskiem zajętym przez Sąd w zaskarżonym wyroku sprowadzona została wyłącznie do akcentowania tezy, zgodnie z którą nie ma w sprawie dowodów, iż ktokolwiek mieszka w spornym budynku, a ponadto "nie istnieją wiążące podstawy prawne wskazujące ramy wyposażenia czy urządzenia pomieszczeń czy budynków gospodarczych", co powoduje, że działanie inwestora polegające na położeniu paneli czy założeniu instalacji centralnego ogrzewania nie może wykluczać, iż budynek pełni jedynie funkcję gospodarczą. Z tym argumentem zestawiona została w skardze kasacyjnej równocześnie uwaga wskazująca na nieuwzględnienie w sprawie sytuacji rodzinnej (osobistej) skarżącego, pomimo że jej wymowa, wbrew odmiennemu założeniu autora skargi kasacyjnej, powinna być postrzegana, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako potwierdzająca prawidłowość ustaleń dowodzących przeznaczenia mieszkalnego budynku, na których oparły się organy nadzoru budowlanego, a nie im przecząca. Trudno bowiem, by "cel, jaki spełnia sporny budynek" w świetle trudnej sytuacji mieszkaniowej (życiowej) skarżącego i jego rodziny wiązać z wolą wydatkowania środków finansowych na budowę kolejnego budynku gospodarczego (na działce znajduje się już inny budynek gospodarczy) przy jednoczesnym jego wyposażeniu w sposób wykraczający ponad przyjmowane powszechnie standardy odnoszone do funkcji pełnionej przez obiekty towarzyszące zabudowie mieszkaniowej (której na działce brak), służące do przechowywania przedmiotów, materiałów lub innego rodzaju sprzętu osobom zamieszkującym w danym miejscu.
Ocena Sądu I instancji znajduje swoją podstawę w materiale dowodowym także w takim zakresie, w jakim wskazuje na prawidłowość poczynionych w sprawie ustaleń w odniesieniu do przyjętej przez ZWINB powierzchni zabudowy wyznaczonej obrysem zewnętrznych krawędzi spornego budynku. Twierdzenie, że powierzchnię tę należało ustalić w sposób wiążący poprzez "skorzystanie z usług profesjonalisty" niezasadnie dezawuuje kompetencje wykonującej pomiary osoby posiadającej uprawnienia budowlane i mogącej wykonywać samodzielne funkcje techniczne w budownictwie w zakresie kierowania robotami budowlanymi stosownie do dyspozycji art. 12 ust. 1 p.b. (mgr. inż. S.S. pełniącego funkcję piastuna organu I instancji - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...]), nie wskazując równocześnie, jaką rzeczywistą wadliwością miałoby być obciążone wykonane obliczenie i jaki wpływ tenże błąd wywiera na wynik sprawy.
Autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił oceny nakazującej sprzeciwić się wliczeniu do powierzchni zabudowy części budynku nazwanego w skardze kasacyjnej "wykuszem", którym ta część według klasycznego znaczenia tego pojęcia nie jest, jako że nie jest nadwieszonym elementem konstrukcyjnym obiektu wystającym z lica elewacji. Jednakże nawet pomijając tę kwestię, nie może budzić wątpliwości, że zamieszczone w sporządzonym załączniku do protokołu dane, wskazując w oparciu o proste obliczenia, iż sporny "wykusz" posiada powierzchnię 4,34 m2, nie pozwalają "reszty" powierzchni zabudowy (53,19 m2) uznać za mniejszą niż 35 m2, przez co teza, iż "globalne wyliczenie powierzchni budynku gospodarczego" nie świadczy o tym, że budynek ten zajmuje powierzchnię powyżej 35 m2, co w konsekwencji nie pozwala przypisać skarżącemu niedochowania warunków dotyczących realizacji inwestycji objętej zgłoszeniem, nie znajduje jakiegokolwiek rzeczywistego potwierdzenia.
Z racji przytoczonych wniosków zarzuty skargi kasacyjnej przypisujące Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 2a i art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b.) pozostają nieuprawnione.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI