II OSK 362/23

II OSK 362/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak
Roman Ciąglewicz /sprawozdawca/
Wojciech Mazur /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Rz 546/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2022-10-26
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 49e pkt 1, art. 48a ust. 1, art. 48a ust. 3, art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie Sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant starszy asystent sędziego Paweł Muszyński po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 października 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 546/22 w sprawie ze skargi D.G. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 21 marca 2022 r. nr OA.7721.18.13.2021 w przedmiocie nakazu rozbiórki przejazdu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz D.G. kwotę 377 (słownie: trzysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Wyrokiem z dnia 26 października 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 546/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawie ze skargi D.G. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, dalej także: "organ odwoławczy" lub "WINB", z dnia 21 marca 2022 r. nr OA.7721.18.13.2021, w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie, dalej: "PINB", z dnia 10 czerwca 2021 r., nr PINB.5160.4.1.2021 oraz zasądził od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skargę kasacyjna wniósł Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Zaskarżył wyrok w całości. Zarzucił:
Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 48a ust. 3 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.) w zw. z art. 48a ust. 1 i art. 48 ust. 1 i 4 ustawy Prawo budowlane poprzez błędną wykładnię i uznanie, że w razie wniesienia zażalenia na postanowienie o wstrzymaniu budowy, 30 - dniowy termin na złożenie wniosku o legalizację, o którym mowa w art. 48a ust. 1, biegnie od dnia w którym ostateczne stało się postanowienie organu pierwszej instancji, co zgodnie z oceną prawną sprawy oznacza, że termin do złożenia wniosku o legalizację zaczyna swój bieg (...) od dnia doręczenia inwestorowi postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o wstrzymaniu budowy wydanego w efekcie rozpatrzenia jego zażalenia.
Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej wyroku oraz jej nieuzasadnienie - co nie daje rękojmi, że dokonano w sposób zgodny z powołanymi przepisami kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 10 czerwca 2021 r. znak PINB.5160.4.1.2021 i zarazem uniemożliwia organowi podjęcie obrony przed niekorzystnym rozstrzygnięciem, inicjowanie kontroli instancyjnej wskutek złożonej skargi kasacyjnej i niewątpliwie ma wpływ na wynik sprawy.
W związku ze wskazanymi podstawami kasacyjnymi, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 w związku z art. 185 § 1 P.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. Wniósł także o zasądzenie kosztów postepowania kasacyjnego na rzecz organu od strony skarżącej. Na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną D.G. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawie skargi kasacyjnej.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej wyroku oraz jej nieuzasadnienie.
W myśl art. 141 § 4 zdanie pierwsze P.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Obowiązek przedstawienia zarzutów zawartych w skardze oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia obejmuje odniesienie się do kwestii prawnych wynikających z zarzutów skarżącego (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1457/11, ONSA i wsa 2012/6/101).
Sąd pierwszej instancji podał podstawę prawną rozstrzygnięcia i ją wyjaśnił.
Na stronie 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku podano podstawę prawną zaskarżonej decyzji, tj. art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego. Zastosowanie dyspozycji tego przepisu wyjaśniono na stronie 6 i 7, podając treść i rozumienie przepisów art. 48a ust. 1 i 3 Prawa budowlanego. Sąd przedstawił rozumowanie, które doprowadziło do określonej wykładni stosowanych norm art. 48 ust. 3 i 1 Prawa budowlanego. Sprecyzował, na czym polegało naruszenie przez organy art. 48a ust. 3. Własną analizę poparł przytoczeniem stanowiska zajętego w piśmiennictwie.
Wywód Sądu pierwszej instancji jest jasny. Wbrew wypowiedzi zawartej w opisie naruszenia omawianego zarzutu procesowego, stanowisko Sądu pierwszej instancji poddaje się kontroli instancyjnej.
Tymczasem, trafność orzeczenia Sądu, w sytuacji, gdy orzeczenie zawiera jasne stanowisko co do stanu faktycznego i poddaje się kontroli instancyjnej, nie może być skutecznie podważana z powołaniem się na art. 141 § 4 P.p.s.a. (patrz m.in. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4405/21; wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 1577/19).
To, że jako podstawę uwzględnienia skargi Sąd pierwszej instancji podał nie tylko art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., ale także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. bez powiązania tego przepisu z przepisami procedury administracyjnej, stanowiło uchybienie, które nie miało wpływu na wynik sprawy.
Zasadnicza kontrowersja dotyczy rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o legalizację na podstawie art. 48a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), dalej: "Prawo budowlane". Zgodnie z tym przepisem, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację.
Jest oczywiste, że w przypadku braku zażalenia, bieg terminu na złożenie wniosku o legalizację rozpoczyna się od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy.
Natomiast zgodnie z art. 48a ust. 3, w przypadku złożenia zażalenia na to postanowienie, termin biegnie od dnia, w którym postanowienie to stało się ostateczne.
Skład orzekający w niniejszej sprawie opowiada się za poglądem, według którego, wyrażenie, o którym mowa w art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego "stało się ostateczne" należy wiązać z dniem doręczenia inwestorowi postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o wstrzymaniu budowy wydanego w efekcie rozpatrzenia jego zażalenia (R. Godlewski (w:) Prawo budowlane. Komentarz, red. D. Sypniewski, Lex/el). Zwrot "termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne" odnosi się bowiem do postanowienia organu pierwszej, a nie drugiej instancji. Wynika to z art. 48a ust. 3 in principio: ("jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy"), do którego wprost nawiązuje przytoczony wyżej jego dalszy fragment. Natomiast art. 48a ust. 1 Prawa budowlanego jednoznacznie wiąże rozpoczęcie biegu terminu na złożenie wniosku o legalizację z momentem doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy. To z doręczeniem postanowienia ustawodawca wiąże rozpoczęcie biegu trzydziestodniowego terminu do złożenia wniosku o legalizację, bez różnicowania instancji, w której zostało wydane. Po drugie, zgodnie z art. 110 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 126 K.p.a., do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. O ile przyjąć można, że już od chwili wydania decyzja istnieje na płaszczyźnie proceduralnej, to jednak dopiero prawnie skuteczne doręczenie decyzji (także postanowienia) skutkuje wiążącym dla organu wejściem aktu administracyjnego do obrotu prawnego.
Standardowe reguły procedury legalizacyjnej w powiązaniu z regułami postępowania administracyjnego nakazują więc przyjęcie, że skarżący mógł złożyć wniosek o legalizację w terminie materialnym 30 dni od doręczenia ostatecznego postanowienia (patrz: wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 931/24).
Nie jest zatem skuteczny zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 48a ust. 3 w związku z art. 48a ust. 1 i art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego poprzez jego błędna wykładnię.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a. zasądzono od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz D.G. kwotę 377 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.