II OSK 358/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej L. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który oddalił jej skargę na uchwałę Rady Gminy Mrągowo z 2015 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Uchwała ta wprowadzała zakaz zabudowy na nieruchomościach skarżącej, położonych na obszarze chronionego krajobrazu i w obszarze rolniczej przestrzeni produkcyjnej. Skarżąca zarzucała naruszenie prawa własności oraz przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. WSA w Olsztynie uznał, że zakaz zabudowy był uzasadniony ochroną walorów przyrodniczych i krajobrazowych obszaru, zgodny ze studium uwarunkowań oraz przepisami prawa ochrony środowiska. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, oddalił ją, podzielając argumentację WSA. Sąd podkreślił, że prawo własności, choć chronione konstytucyjnie, może podlegać ograniczeniom w celu realizacji celów publicznych, takich jak ochrona środowiska i krajobrazu, zgodnie z zasadą proporcjonalności i zrównoważonego rozwoju. NSA wskazał, że gmina ma prawo wprowadzić w planie miejscowym zakaz zabudowy, nawet szerszy niż wynikający z przepisów o obszarach chronionych, jeśli uzasadniają to względy ochrony środowiska i krajobrazu, co miało miejsce w tej sprawie ze względu na presję inwestycyjną i cenne walory przyrodnicze terenu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie ograniczeń prawa własności w planowaniu przestrzennym ze względu na ochronę środowiska i krajobrazu, zgodność zakazu zabudowy z prawem, interpretacja art. 141 § 4 p.p.s.a.
Dotyczy specyficznej sytuacji nieruchomości położonych na obszarze chronionego krajobrazu, gdzie występuje presja inwestycyjna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zakaz zabudowy wprowadzony miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego na nieruchomościach położonych na obszarze chronionego krajobrazu, stanowiących własność prywatną, jest zgodny z prawem, w szczególności z prawem własności i zasadą proporcjonalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zakaz zabudowy jest zgodny z prawem, jeśli jest uzasadniony ochroną dóbr publicznych, takich jak ochrona krajobrazu i środowiska, i stanowi proporcjonalną ingerencję w prawo własności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ochrona krajobrazu i środowiska, zgodna ze studium uwarunkowań i przepisami prawa ochrony środowiska, może uzasadniać wprowadzenie zakazu zabudowy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, nawet jeśli ogranicza to prawo własności. Gmina ma prawo zastosować szerszą ochronę niż minimalne wymogi ustawowe, jeśli jest to uzasadnione.
Czy uchwała rady gminy wprowadzająca zakaz zabudowy na nieruchomościach narusza prawo własności właściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zakaz ten jest proporcjonalny, zgodny z ustaleniami studium i służy realizacji uzasadnionych celów publicznych, takich jak ochrona środowiska.
Uzasadnienie
Prawo własności, choć chronione konstytucyjnie, może podlegać ograniczeniom wynikającym z planów miejscowych, o ile są one uzasadnione interesem publicznym i nie stanowią nadmiernej ingerencji.
Czy naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez Sąd I instancji może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy i poddaje się kontroli kasacyjnej, a zarzut ten nie może służyć do kwestionowania ocen prawnych sądu.
Uzasadnienie
Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. jest skuteczne tylko wtedy, gdy uzasadnienie jest wadliwe konstrukcyjnie. Nie można go używać do podważania stanowiska sądu, które jest odmienne od stanowiska strony.
Przepisy (10)
Główne
u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 9
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepis ten przewiduje możliwość wprowadzenia w planie miejscowym zakazu zabudowy, co stanowi ingerencję w prawo własności, ale jest dopuszczalne w celu ochrony interesu publicznego.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności, która nakazuje, aby ograniczenia prawa własności nie były nadmierne i służyły uzasadnionym celom.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakaz nadmiernej ingerencji w chronione prawo własności.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
W planowaniu przestrzennym należy uwzględniać wymagania ochrony środowiska, w tym ochrony gruntów rolnych i leśnych.
u.p.z.p. art. 6 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości.
p.o.ś. art. 72 § ust. 1 i 2
Ustawa Prawo ochrony środowiska
W planach miejscowych należy zapewniać warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną gospodarkę zasobami środowiska, uwzględniając ochronę walorów krajobrazowych.
p.o.ś. art. 73 § ust. 1 pkt 1
Ustawa Prawo ochrony środowiska
W planach miejscowych należy uwzględniać ograniczenia wynikające z ustanowienia form ochrony przyrody, w tym obszarów chronionego krajobrazu.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis określający wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ochrona krajobrazu i środowiska uzasadnia wprowadzenie zakazu zabudowy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. • Zakaz zabudowy jest zgodny z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. • Ograniczenie prawa własności jest proporcjonalne i służy realizacji celów publicznych.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa własności przez wprowadzenie zakazu zabudowy. • Niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. przez bezpodstawne wprowadzenie zakazu zabudowy. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez Sąd I instancji.
Godne uwagi sformułowania
Gmina dysponowała bowiem uprawnieniem do zastosowania ograniczeń zabudowy ze względu na teren rolniczy. • Konflikt interesu publicznego oraz indywidualnego należało przesądzić na rzecz tego pierwszego z przyczyn wyżej wskazanych. • Nie doszło przy tym do naruszenia zasady proporcjonalności. • Tymczasem za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ocen prawnych zawartych w uzasadnieniu wyroku.
Skład orzekający
Anna Szymańska
sprawozdawca
Jerzy Siegień
przewodniczący
Małgorzata Miron
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie ograniczeń prawa własności w planowaniu przestrzennym ze względu na ochronę środowiska i krajobrazu, zgodność zakazu zabudowy z prawem, interpretacja art. 141 § 4 p.p.s.a."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieruchomości położonych na obszarze chronionego krajobrazu, gdzie występuje presja inwestycyjna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a ochroną środowiska i krajobrazu, co jest częstym problemem w planowaniu przestrzennym. Pokazuje, jak sądy równoważą te interesy.
“Czy można zakazać budowy na własnej ziemi? NSA wyjaśnia granice prawa własności w obronie krajobrazu.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.