II OSK 3567/19

Naczelny Sąd Administracyjny2022-11-08
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanepozwolenie na budowęmur oporowyobszar oddziaływaniawznowienie postępowaniastrona postępowaniaimmisjewody opadoweprawo administracyjneskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy uchylenia pozwolenia na budowę muru oporowego, uznając, że skarżący nie wykazał, aby jego nieruchomość znajdowała się w obszarze oddziaływania inwestycji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej W. D. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jego skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego odmawiającą uchylenia pozwolenia na budowę muru oporowego. Skarżący twierdził, że mur wpłynie na jego nieruchomość poprzez zmianę odpływu wód opadowych i zacienienie. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że skarżący nie wykazał, iż jego działka znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, a potencjalne immisje nie stanowiły podstawy do przyznania statusu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną W. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego odmawiającą uchylenia pozwolenia na budowę muru oporowego. Skarżący domagał się wznowienia postępowania, argumentując, że mur wpłynie na jego nieruchomość poprzez zmianę kierunku i natężenia odpływu wód opadowych oraz zacienienie. Sąd I instancji oraz NSA uznali, że skarżący nie wykazał, aby jego działka znajdowała się w obszarze oddziaływania inwestycji zgodnie z definicją z Prawa budowlanego. Podkreślono, że potencjalne immisje w rozumieniu Kodeksu cywilnego nie są wystarczającą podstawą do przyznania statusu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, a analiza faktyczna sprawy nie wykazała realnego wpływu inwestycji na nieruchomość skarżącego. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, potencjalne immisje w rozumieniu art. 144 k.c. nie stanowią wystarczającej podstawy do przyznania statusu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, jeśli nie wykazano realnego ograniczenia w zagospodarowaniu lub zabudowie nieruchomości zgodnie z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, aby jego działka znajdowała się w obszarze oddziaływania inwestycji w rozumieniu Prawa budowlanego. Analiza faktyczna nie potwierdziła realnego wpływu muru oporowego na nieruchomość skarżącego, w tym zmiany kierunku spływu wód czy znaczącego zacienienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

p.b. art. 3 § pkt 20

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.b. art. 28 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 144

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

p.w. art. 234

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.b. art. 3 § pkt 20

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.b. art. 28 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 144

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

p.w. art. 234

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania przez skarżącego, że jego nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji w rozumieniu Prawa budowlanego. Potencjalne immisje w rozumieniu Kodeksu cywilnego nie dają automatycznie statusu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Analiza faktyczna sprawy nie wykazała realnego wpływu inwestycji na nieruchomość skarżącego (zmiana odpływu wód, zacienienie).

Odrzucone argumenty

Mur oporowy zmienił kierunek i natężenie odpływu wód opadowych, co stanowi immisję na nieruchomość skarżącego. Mur oporowy powoduje częściowe zacienienie nieruchomości skarżącego. Naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącego czynnego udziału w postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

nie mógł powołać się na dyspozycję art. 28 ust. 2 p.b. ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu nie można wyprowadzać z faktu potencjalnych immisji w rozumieniu art. 144 k.c. ograniczenia w zagospodarowaniu odnoszą się do zagospodarowania terenu działki budowlanej w sposób objęty zakresem przepisów p.b. nie stanowi to o spełnieniu przesłanki z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. i przyznaniu skarżącemu prawa strony w sprawie.

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący

Grzegorz Antas

sprawozdawca

Grzegorz Czerwiński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę, zwłaszcza w kontekście oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie i zastosowania art. 144 k.c. w powiązaniu z Prawem budowlanym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym nie wykazano realnego wpływu inwestycji na nieruchomość sąsiednią. Interpretacja przepisów może być odmienna w przypadku udowodnienia znaczących immisji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ustalania kręgu stron w postępowaniu budowlanym i relacji między Prawem budowlanym a Kodeksem cywilnym (immisje). Jest to typowa, ale istotna dla praktyków sprawa.

Kiedy sąsiad z budową? Kluczowe zasady ustalania stron w pozwoleniach na budowę.

Dane finansowe

WPS: 240 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 3567/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Grzegorz Czerwiński
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Kr 168/19 - Wyrok WSA w Krakowie z 2019-05-13
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 290
art. 3 pkt 20 art. 28 ust 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 1025
art. 144
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1566
art. 234
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 145 § 1 pkt 4 art. 149 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 168/19 w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 26 listopada 2018 r. znak: WI-I.7840.7.57.2018.BS w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. D. na rzecz Wojewody Małopolskiego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 13 maja 2019 r., II SA/Kr 168/19 oddalił skargę W. D. na decyzję Wojewody Małopolskiego z 26 listopada 2018 r. znak: WI-I.7840.7.57.2018.BS w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji ostatecznej.
W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji stwierdził, że Starosta Krakowski decyzją z 16 września 2016 r. nr AB.V.1.974.2016 zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. sp. z o.o. z siedzibą w B. pozwolenia na budowę dla zamierzenia budowlanego polegającego na budowie muru oporowego na działce nr ew. [...] i [...] w miejscowości X., gmina Y.
Wojewoda Małopolski postanowieniem z 25 stycznia 2018 r. nr AB.V.6740.4.2.2016.MM, działając na podstawie art. 149 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 148 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), dalej: k.p.a., w związku z wnioskiem W. D. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 16 września 2016 r. Powyższe postanowienie poprzedzało postanowienie Wojewody Małopolskiego z 27 lutego 2017 r., znak: WI-I.7840.7.124.2016.BS utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Krakowskiego z 25 października 2016 r., znak: AB.V.6740.4.2.2016.MM odmawiające wznowienia na wniosek W. D. ww. postępowania, który to akt wraz z aktem go poprzedzającym zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z 31 sierpnia 2017 r., II SA/Kr 606/17. W powyższym wyroku Sąd przyjął, że organ powinien na wniosek wnioskodawcy wznowić postępowanie zakończone ostateczną decyzją z 16 września 2016 r. i w toku wznowionego postępowania zbadać, czy wnioskodawcy przysługiwał przymiot strony, biorąc pod uwagę brzmienie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), dalej: p.b.
Po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyny wznowienia Starosta Krakowski decyzją z 25 kwietnia 2018 r. nr AB.V.2.36.2018 na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji własnej z 16 września 2016 r., stwierdzając, że takie rozstrzygnięcie jest wynikiem ustalenia, iż obszar oddziaływania inwestycji określony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją został ustalony prawidłowo i nie obejmuje on należącej do skarżącego działki nr ew. [...]. Nie wystąpiła zatem w sprawie sytuacja pozbawienia wnioskodawcy bez jego winy udziału w tym postępowaniu.
Nie uwzględniając odwołania W. D., Wojewoda Małopolski decyzją z 26 listopada 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy zauważył, że odwołujący we wniosku o wznowienie postępowania wywodzi interes prawny w sprawie z faktu zlokalizowania muru oporowego w bezpośrednim sąsiedztwie należącej do niego nieruchomości, jednak z projektu zagospodarowania terenu jednoznacznie wynika, iż projektowany obiekt znajduje się w odległości minimum 5 m od wskazywanego przez skarżącego narożnika działki nr ew. [...]. Analiza treści projektu zagospodarowania terenu nie pozwala na stwierdzenie, że inwestycja w jakikolwiek sposób może oddziaływać na nieruchomość skarżącego. Układ poziomic na mapie wskazuje, że nieruchomość skarżącego granicząca z terenem inwestycji południowo-zachodnim narożnikiem jest usytuowana częściowo na równi z górną granicą skarpy, czyli poziomu docelowego - do wyrównania po realizacji projektowanego wzdłuż dolnej granicy skarpy muru oporowego, a teren opada jednostajnie w kierunku południowym. Po sprawdzeniu rzędnych terenu - kierunku spływu wód, zdaniem organu odwoławczego, nie można stwierdzić, aby w projekcie dokonano zmiany naturalnego spływu wód opadowych. Z projektu nie wynika, aby realizacja inwestycji powodowała naruszenie stosunków wodnych, projekt nie przewiduje bowiem zmiany spadku terenu, a jedynie "wypłaszczenie" tego terenu poprzez nasypanie gruntu do poziomu górnej krawędzi skarpy. Również podnoszone zarzuty dotyczące braku w projekcie budowlanym odpowiednich badań gruntu i analiz dotyczących geotechnicznych warunków posadowienia projektowanego obiektu nie znajdują uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Projekt budowlany zatwierdzony decyzją z 16 września 2016 r., jak zauważył organ odwoławczy, zawiera bowiem opracowanie "Geotechniczne warunki posadowienia" obejmujące opinię geotechniczną, dokumentację badań podłoża gruntowego i projekt geotechniczny sporządzoną przez uprawnionego geologa na potrzeby projektowanej inwestycji. Ponadto, w części konstrukcyjnej projektu znajdują się odniesienia do ww. opinii, co powoduje, że nie sposób uznać, aby projekt ten nie uwzględniał badań gruntu stanowiących podstawę do jej sporządzenia. Podnoszony w odwołaniu zarzut dotyczący braku spójności projektu budowlanego w zakresie zamieszczonych w nim przekrojów muru oporowego został sformułowany w stosunku do projektu przedstawiającego pierwotne zamierzenie inwestora polegające na rozbudowie budynku usługowego o dodatkowe sale dydaktyczne w placówce oświatowej, wraz ze zbiornikiem na wody opadowe i murem oporowym, a zatem nie dotyczy projektu budowlanego analizowanego w postępowaniu o pozwolenie na budowę o ograniczonym przez inwestora zakresie.
W. D. złożył skargę na powyższą decyzję Wojewody Małopolskiego, zarzucając jej naruszenie: art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566), dalej: p.w., w zw. z art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm.), dalej: k.c., przez ich niezastosowanie i wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę muru oporowego, który zmienił kierunek i natężenie odpływu wód opadowych w ten sposób, iż mogą one spływać na nieruchomość skarżącego, co stanowi zarazem bezpośrednią immisję na działkę nr ew. [...]; art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że działka nr ew. [...], będąca własnością skarżącego, nie jest nieruchomością znajdującą się w obszarze oddziaływania projektowanego muru oporowego, podczas gdy z dokumentacji budowlanej, jak też mapy do celów projektowych wynika, iż wody opadowe mogą spływać na nieruchomość skarżącego, jak też mur oporowy powoduje częściowe zacienienie jego własności; art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i pozbawienie skarżącego możliwości czynnego udziału w postępowaniu, w tym między innymi zgłoszenia wniosków dowodowych, powołania świadków, zapoznania się z dowodami już zgromadzonymi i wypowiedzenia się w ich przedmiocie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu przywołanego wyżej wyroku stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd I instancji wskazał, że z treści wydanego w sprawie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który jest wiążący zarówno dla organów, jak i Sądu rozpoznającego skargę, wynika, że organy powinny we wznowionym postępowaniu ustalić, czy skarżącemu przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, stosownie do art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 p.b. W ocenie Sądu I instancji, powyższe wskazanie zostało w pełni wykonane w związku z tym, że Starosta Krakowski postanowieniem z 25 stycznia 2018 r. wznowił postępowanie, a następnie przeprowadził analizę obszaru oddziaływania inwestycji objętej spornym pozwoleniem na budowę. Wynik przeprowadzonej analizy pozwolił stwierdzić, że należąca do skarżącego działka nr ew. [...] nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji i tenże wniosek, jak podkreślił Sąd I instancji, należy w pełni podzielić. Mur oporowy znajdujący się na działkach nr ew. [...] i [...] ma być usytuowany w najmniejszej odległości ok. 5 metrów od południowo-zachodniego narożnika działki skarżącego przy pochyleniu gruntu w kierunku południowym. Organy zwróciły uwagę, że projekt nie przewiduje zmiany kierunku spływu wód, a jedynie "wypłaszczenie" istniejącej skarpy poprzez nadsypanie gruntu do jej górnej krawędzi. Nie nastąpi więc wskazywana przez skarżącego zmiana stosunków wodnych ze szkodą dla jego nieruchomości, która jest usytuowana na równi z górną granicą skarpy. Kwestie geotechniczne planowanej inwestycji zostały wyjaśnione w opracowaniu stanowiącym część zatwierdzonego projektu budowlanego. W tym zakresie również brak jest podstaw do stwierdzenia oddziaływania projektowanego obiektu na działkę skarżącego. Zdaniem Sądu I instancji, również zarzut możliwego zacieniania działki skarżącego nie mógł odnieść skutku. Organ I instancji wyjaśnił w decyzji, że mur oporowy będzie widoczny na wysokość 60 cm powyżej poziomu działki skarżącego. Biorąc pod uwagę, że w najbliższym miejscu odległość tego muru od narożnika działki skarżącego wynosi ok. 5 metrów, a pozostała część muru znacznie oddala się od działki skarżącego jest bardzo wątpliwe, czy w ogóle do jakiegokolwiek zacienienia choćby fragmentu działki nr ew. [...] będzie dochodziło, nawet jednak gdyby faktycznie tak się stało, to i tak nie stanowi to o spełnieniu przesłanki z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. i przyznaniu skarżącemu prawa strony w sprawie. Sąd I instancji wskazał, że w ww. przepisach jest mowa o spowodowaniu "ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu", przy czym chodzi o zagospodarowanie go w sposób objęty zakresem p.b., nie zaś o ewentualne utrudnienia w pielęgnowaniu roślinności. Zdaniem Sądu I instancji, prawa do udziału w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę nie można wyprowadzać z faktu potencjalnych immisji w rozumieniu art. 144 k.c., które inwestycja będzie wywierać na działki sąsiednie. Przywoływany w skardze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawie o sygn. II SA/Kr 109/18 dotyczył, jak zwrócił uwagę Sąd I instancji, zupełnie innego stanu faktycznego i prawnego. Mur oporowy posadowiony został na całej długości działki przez właściciela działki położnej niżej, pełniąc funkcje zapory dla spływającej naturalnie wody z nieruchomości położnej wyżej. Taka sytuacja faktyczna w niniejszej sprawie nie ma miejsca. W nawiązaniu do zarzutu skargi, iż "na obecnym etapie postępowania organy administracji powinny przyznać skarżącemu przymiot strony, a następnie w toku postępowania administracyjnego, badać czy faktycznie istnieje oddziaływanie muru oporowego" Sąd I instancji zwrócił uwagę, że taka właśnie sytuacja miała miejsce w kontrolowanym postępowaniu.
W. D. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 234 p.w. w zw. z art. 144 k.c. przez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji z 26 listopada 2018 r. w przedmiocie odmowy uchylenia w postępowaniu wznowieniowym pozwolenia na budowę muru oporowego, który to mur oporowy zmienił kierunek i natężenie odpływu wód opadowych w ten sposób, iż mogą one spływać na nieruchomość skarżącego, co stanowi zarazem bezpośrednią immisję na działkę nr ew. [...]; ewentualnie - art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. w zw. z art. 234 p.w. w zw. z art. 144 k.c. poprzez ich wadliwą wykładnię i przyjęcie, że art. 144 k.c. może być źródłem tylko interesu faktycznego, a nie podstawą do przyznania statusu strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę;
- art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że działka nr ew. [...], będąca własnością skarżącego, nie jest nieruchomością znajdującą się w obszarze oddziaływania projektowanego muru oporowego, podczas gdy z dokumentacji budowlanej, jak też mapy do celów projektowych wynika, iż wody opadowe mogą spływać na nieruchomość skarżącego, jak też mur oporowy powoduje częściowe zacienienie jego własności.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. Skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta na uzasadnionych podstawach.
Mając na uwadze zarzuty skargi kasacyjnej i tok przeprowadzonego postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z 26 listopada 2018 r., należy przypomnieć, że Starosta Krakowski uwzględnił w nim wniosek skarżącego, wznawiając postępowanie zakończone decyzją z 16 września 2016 r., a następnie decyzją z 25 kwietnia 2018 r. orzekł o odmowie jej uchylenia. Podstawę prawną odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej stanowił art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., co skutkuje stwierdzeniem, że powodem nieuwzględnienia wniosku skarżącego było uznanie przez organ orzekający w sprawie, że podana przez skarżącego przyczyna wznowienia odnoszona do niebrania bez swojej winy udziału w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę muru oporowego nie wystąpiła, a nie, że decyzja z 16 września 2016 r. jako prawidłowa nie powinna zostać uchylona. To stanowisko, które zostało podzielone w toku instancji przez Wojewodę Małopolskiego, zostało następnie zaaprobowane przez Sąd I instancji i Naczelny Sąd Administracyjny, poddając je kontroli w granicach podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, nie znalazł podstaw nakazujących je podważyć. Opiera się ono bowiem, jak należy przyjąć, na prawidłowym rozważeniu przez Sąd I instancji wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy wraz z nadaniem im prawidłowego znaczenia prawnego. Przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę weryfikacji decyzji ostatecznej, w tym jej uchylenia, tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ta osoba, która bez własnej winy nie została dopuszczona do udziału w postępowaniu jako jego strona. Rację tymczasem ma Sąd I instancji, gdy wskazał, że skarżący nie mógł zostać uznany za stronę postępowania wszczętego wnioskiem M. sp. z o.o., ponieważ w sprawie, w której zapadła decyzja z 16 września 2016 r., nie mógł powołać się na dyspozycję art. 28 ust. 2 p.b.
Przyjmując taki wniosek, Sąd I instancji nie dopuścił się w kontrolowanej sprawie naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. W myśl art. 28 ust. 2 p.b., stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Definicję tego obszaru określa art. 3 pkt 20 p.b., zgodnie z którym należy tym pojęciem objąć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu.
Nie cechują się wadliwością te ogólne uwagi zamieszczone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, które wskazują, że organ właściwy w sprawie wznowienia, oceniając, czy określonemu podmiotowi powinien przysługiwać status strony w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę powinien mieć na uwadze potrzebę przyznania prawa do zweryfikowania przez ten podmiot ograniczeń w zagospodarowaniu i zabudowie działki wynikających z obowiązujących przepisów, jak i tego, że stroną postępowania powinny być nie tylko osoby, których prawa zostały naruszone określonym rozwiązaniem projektowym, ale też takie, na których nieruchomości obiekt budowlany potencjalnie może oddziaływać. Powyższy trafny wniosek nie zmienia tym niemniej oceny, na której prawidłowo zdecydował się oprzeć Sąd I instancji, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby zrealizowane na podstawie udzielonego pozwolenia na budowę roboty budowlane prowadzące do budowy muru oporowego na działce nr ew. [...] i [...] mogły być traktowane jako mogące mieć wpływ na treść uprawnień albo obowiązków skarżącego jako władającego działką nr ew. [...]. Akceptacja przez Sąd I instancji wniosków opartych na ustaleniach faktycznych wynikających z przeprowadzonego postępowania dowodowego nie została zakwestionowana w skardze kasacyjnej, wobec ograniczenia sformułowanych w niej zarzutów do zarzutów wymienionych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (naruszenie prawa materialnego). Oznacza to, że stanowisko Sądu I instancji musi być uznane za prawidłowe w zakresie, w jakim Sąd I instancji wyprowadzone przez siebie wnioski dotyczące zgodności zaskarżonej decyzji z prawem oparł na uwzględnieniu opisu technicznego budowanego muru oporowego, jego szczegółowego przebiegu, pełnionej funkcji związanej z projektowaną przez inwestora niwelacją terenu ("wypłaszczeniem" skarpy), a także usytuowania należącej do skarżącego działki oraz określenia rzędnych terenu wraz z poddaniem analizie możliwych utrudnień, które może wywołać realizacja inwestycji z uwagi na jej przedmiot.
Jakkolwiek nie da się zaprzeczyć ogólnemu wnioskowi, że ograniczenia uprawnień rzeczowych do nieruchomości mogą wynikać z budowy na sąsiedniej działce konstrukcji oporowej, która może prowadzić do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla tej nieruchomości (art. 144 k.c. w zw. z art. 234 p.w.), tym niemniej konkretne uwarunkowania rozpatrywanej sprawy z tym założeniem nie pozwalały łączyć zaistnienia przyczyny wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Postępowanie wyjaśniające nakierowane na ustalenie wystąpienia tejże przyczyny wskazuje bowiem, że budowa spornej budowli, wbrew odmiennemu poglądowi skarżącego, w jakimkolwiek zakresie nie prowadzi do ograniczeń w zagospodarowaniu działki nr ew. [...]. Skarga kasacyjna skutecznie nie podważyła wniosku, że nieruchomość skarżącego nie sąsiaduje bezpośrednio z miejscem budowy muru oporowego, jak też nie przylega do istniejącej skarpy, która ma podlegać "wypłaszczeniu", wobec czego uwzględniając jej położenie i zróżnicowanie terenu pod względem wysokościowym z występującym jego znacznym pochyleniem w kierunku południowym, stwierdzić należało brak w sprawie uzasadnionych powodów, by powiązać zaprojektowane roboty budowlane ze wskazaną przez skarżącego kwestią dotyczącą zmiany kierunku spływu wód ze szkodą dla nieruchomości skarżącego. Wymaga podkreślenia, że ograniczenia w zagospodarowaniu terenu, by mogły stanowić podstawę przyznania statusu strony na podstawie art. 28 ust. 2 p.b., muszą cechować się realnością, niewystarczające jest zatem odwołanie się przez podmiot żądający uznania za stronę do przepisów administracyjnego prawa materialnego określających poszczególne prawa i obowiązku ich adresatów, jeżeli działanie takie nie łączy się z uwzględnieniem stanu faktycznego, który ze względu na konkretne uwarunkowania sprawy może pozbawiać daną regulację prawną, w tym przypadku art. 234 p.w., procesowej doniosłości.
Argumentacja skargi kasacyjnej oparta na twierdzeniu, że zaprojektowany mur oporowy będzie powodował częściowe zacienienie należącej do skarżącego nieruchomości (południowo-zachodniego jej skraju) zasadnie została odrzucona przez Sąd I instancji jako spekulatywna, albowiem abstrahująca od faktycznego zlokalizowania muru oporowego (oddalonego o ok. 5 m od narożnika działki nr ew. [...]) i jego parametrów technicznych odnoszonych do wysokości budowli widocznej od strony nieruchomości skarżącego. Zgodzić się również należy z uwagą, że ograniczenia w zagospodarowaniu odnoszą się do zagospodarowania terenu działki budowlanej w sposób objęty zakresem przepisów p.b. Nabycia statusu strony nie można stąd wiązać z zarzutem, że inwestycja doprowadzi do zacienienia terenu działki sąsiedniej, co skutkować może m.in. trudnościami, jakie dla wzrostu i rozwoju stwarza znajdowanie się przez roślinność w cieniu wytwarzanym przez określony obiekt budowlany.
Pogląd, że wskazane przez skarżącego okoliczności powinny zostać potwierdzone dopiero w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę, obejmującego pełną i merytoryczną weryfikację zasadności wydania pozwolenia na budowę, a nie w postępowaniu ograniczającym się do materialnoprawnej oceny przysługiwania skarżącemu statusu strony, nie respektuje ukształtowanych przez ustawodawcę zasad, według których rozpatrywana jest sprawa wznowienia postępowania (art. 149 § 2 k.p.a.). Powyższe stanowisko nie mogło stąd rzutować na ocenę prawidłowości zaskarżonego przez skarżącego wyroku.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. W kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 23 sierpnia 2022 r. sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI