II OSK 352/05

Naczelny Sąd Administracyjny2005-12-15
NSAbudowlaneŚredniansa
warunki zabudowyprawo budowlaneprzymiot stronyinteres prawnysąsiedztwo działekpostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy z uwagi na brak bezpośredniego sąsiedztwa działek.

Skarżąca H. W. domagała się stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy dla sąsiedniej działki, twierdząc, że narusza ona jej interes prawny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony, ponieważ jej działka nie graniczy bezpośrednio z działką inwestora, a rozdziela je droga. Wojewódzki Sąd Administracyjny podtrzymał to stanowisko, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że brak bezpośredniego sąsiedztwa i brak skutecznego zakwestionowania ustaleń faktycznych uniemożliwiają przyznanie statusu strony.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej H. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. SKO odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy dla sąsiedniej działki, uznając, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony. Argumentowano, że działka skarżącej nie graniczy bezpośrednio z działką inwestora, a rozdziela je droga dojazdowa. WSA podzielił to stanowisko, wskazując, że brak jest podstaw do twierdzenia o bezpośrednim sąsiedztwie i negatywnym wpływie inwestycji na nieruchomość skarżącej. W skardze kasacyjnej H. W. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym art. 28 kpa przez odmowę przyznania jej przymiotu strony. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Stwierdzono, że podstawowym zarzutem było naruszenie art. 28 kpa, jednakże WSA prawidłowo podzielił stanowisko organu o braku legitymacji skarżącej do występowania w sprawie, opierając się na niepodważonych skutecznie ustaleniach faktycznych dotyczących braku bezpośredniego sąsiedztwa działek. Sąd wskazał, że próba zwalczania ustaleń faktycznych wymagałaby podniesienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, czego skarżąca nie uczyniła. Pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz przepisów Prawa budowlanego uznano za nieuzasadnione, gdyż przedmiotem sprawy była kwestia legitymacji procesowej, a nie merytoryczne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżącej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy, jeśli jej działka nie graniczy bezpośrednio z działką inwestora, a rozdziela je droga, a nadto nie wykazano negatywnego wpływu inwestycji na jej nieruchomość.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe dla przyznania przymiotu strony jest posiadanie interesu prawnego, który musi mieć oparcie w przepisach prawa materialnego i być potwierdzony okolicznościami faktycznymi. W tej sprawie, z uwagi na brak bezpośredniego sąsiedztwa działek (rozdzielonych drogą) i brak skutecznego zakwestionowania ustaleń faktycznych przez skarżącą, nie można było przyznać jej statusu strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa krąg stron postępowania, wymagając posiadania interesu prawnego, który musi mieć oparcie w przepisach prawa materialnego i być potwierdzony okolicznościami faktycznymi.

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji; sąd wskazał, że nie mógł być stosowany, gdyż sprawa dotyczyła odmowy wszczęcia postępowania z powodu braku przymiotu strony.

u.z.p. art. 42 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Sąd uznał, że przepis ten nie mógł być uwzględniony, gdyż przedmiotem sprawy była legitymacja skarżącej, a nie merytoryczne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

u.z.p. art. 46 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak bezpośredniego sąsiedztwa działek skarżącej i inwestora. Nieskuteczne zakwestionowanie ustaleń faktycznych przez skarżącą w skardze kasacyjnej. Kwestia legitymacji procesowej skarżącej była przedmiotem sprawy, a nie merytoryczne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

Odrzucone argumenty

Skarżąca posiadała przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 46 ust. 2 u.z.p.) i procesowego (art. 28, 156 § 1 pkt 2 kpa) przez sąd niższej instancji. Naruszenie przepisów Prawa budowlanego.

Godne uwagi sformułowania

Podstawowym zarzutem skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia przez sąd art. 28 kpa "przez odmowę przyznania skarżącej przymiotu strony". W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że interes prawny musi mieć swoje oparcie w przepisach prawa materialnego a jego istnienie winno znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy będących przesłankami zastosowania określonego przepisu. Próba zwalczania przez skarżącą ustaleń faktycznych dotyczących usytuowania jej działki w stosunku do działki inwestora mogłaby tylko wówczas odnieść zamierzony skutek gdyby skarżąca wskazała jakie przepisy postępowania naruszył sąd przyjmując za podstawę wyroku ustalenia faktyczne dokonane przez organ administracyjny i wykazała, że naruszenie tych przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy. Niezrozumiałym zupełnie jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez sąd wskazanych w nim przepisów Prawa budowlanego skoro niniejsza sprawa nie dotyczyła pozwolenia na budowę lecz odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu.

Skład orzekający

Jerzy Bujko

przewodniczący

Krystyna Borkowska

sprawozdawca

Henryk Dolecki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak bezpośredniego sąsiedztwa działek, rozdzielonych drogą, może być podstawą do odmowy przyznania przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym warunków zabudowy, jeśli skarżący nie wykaże innego interesu prawnego lub nie podniesie skutecznych zarzutów proceduralnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku bezpośredniego sąsiedztwa i braku skutecznego podniesienia zarzutów proceduralnych. Interpretacja art. 28 kpa może być szersza w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczową kwestię legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego i administracyjnego.

Kiedy sąsiad nie jest sąsiadem? NSA o przymiocie strony w sprawach o warunki zabudowy.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 352/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Dolecki
Jerzy Bujko /przewodniczący/
Krystyna Borkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Ka 2486/02 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2004-11-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Bujko, Sędziowie NSA Krystyna Borkowska (spr.), Henryk Dolecki, Protokolant Dorota Korybut - Orłowska, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2005 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 listopada 2004r., sygn. akt II SA/Ka 2486/02 w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] – w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, co następuje:
"Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...] ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji obejmującej rozbudowę budynku mieszkalnego z przebudową poddasza na cele mieszkalne na działce nr 1525 przy ul. [...] w [...]. Decyzja ta nie została doręczona H. W., właścicielce działki nr 1524/1, położonej za drogą dojazdową nr ew. 1724, która bezpośrednio graniczy z terenem planowanej inwestycji". H. W. pismem z dnia 15 maja 2002 r. wystąpiła o stwierdzenie nieważności wyżej przedstawionej decyzji oraz decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 19 lutego 2001 r. – zatwierdzającej projektu budowlany i pozwalającej na budowę ww. inwestycji. Powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 kpa zarzuciła, że decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa zarówno materialnego jak i procesowego. Podniosła też, że bezpodstawnie pozbawia się ją przymiotu strony w tych. postępowaniach.
Decyzją z dnia 17 lipca 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 157 § 3 kpa – odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Zdaniem tego organu w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu przymiot strony przysługuje właścicielom i użytkownikom wieczystym sąsiednich działek. Planowana inwestycja zlokalizowana została na działce nr 1525, która nie graniczy bezpośrednio z działką wnioskodawczyni, gdyż działki te rozdziela droga dojazdowa oznaczona nr geod. 1724, stanowiąca własność Skarbu Państwa. Z charakteru planowanej inwestycji nie wynika potrzeba rozszerzenia kręgu postępowania na właścicieli działek nie graniczących bezpośrednio z działką inwestora. Decyzja ta po ponownym rozpoznaniu sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] została utrzymana w mocy.
Oddalając złożoną przez H. W. na tę decyzję skargę, sąd administracyjny podzielił stanowisko organu, iż skarżącej nie przysługuje w niniejszym postępowaniu przymiot strony. Zdaniem sądu brak jest w niniejszej sprawie podstaw do podzielenia stanowiska skarżącej, iż działka jej bezpośrednio graniczy z działką dla której ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Działki te oddziela bowiem droga o nr geod. 1724. Twierdzenie skarżącej, że jest ona współwłaścicielką tej drogi nie zostało poparte żadnym wiarygodnym dowodem. Z faktu oddalenia przez sąd wniosku Prezydenta Miasta [...] o nabycie własności tej drogi w drodze zasiedzenia, nie można w logiczny sposób wywieść, że stanowi ona własność bądź współwłasność skarżącej. Natomiast złożona przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie kserokopia decyzji z dnia 22.11.1993 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości stanowiącej własność Gminy [...], tj. działki nr 1724 z działką nr 1524/1, której w tamtym okresie skarżąca była współwłaścicielką jednoznacznie potwierdza, iż współwłasność (obecnie własność) H. W. ograniczała się tylko do działki nr 1524/1. Okoliczność, iż M. U. nie dokonała rozgraniczenia swoje działki ze sporną drogą z punktu widzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu nie ma żadnego znaczenia, bowiem rozstrzygnięcie to nie ingeruje w stosunki własnościowe.
W złożonej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej H. W., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Katowicach – podniosła następujące zarzuty;
- naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 46 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym,
- naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 28 i 156 § 1 pkt 2 kpa – przez odmowę przyznania skarżącej przymiotu strony,
- art. 156 § 1 pkt 2 – "przez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] wydanej przez Prezydenta Miasta [...], dotyczącej ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, która została wydana z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 10, 11, 104 i 107 kpa a także przepisów Prawa budowlanego, tj. art. 34 ust. 1 i ust. 3, art. 57 ust. 2, art. 5 ust. 2, art. 31 ust. 1 pkt 1 i pkt 5, art. 32 i 33, art. 47 ust. 2 a także art. 42 ust. 1 pkt 4 i pkt 5 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – o zagospodarowaniu przestrzennym."
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że oddalenie wniosku Prezydenta Miasta [...] przez Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia 20 grudnia 2002 r. o zasiedzenie dojazdu jednoznacznie wskazuje na to, iż przysługuje jej przymiot strony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do brzmienia art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania wynikającą z wystąpienia przynajmniej jednej spośród sześciu przesłanek określonych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w powołanym wyżej przepisie przesłanek nie zachodzi.
1. Przystępując do oceny przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, co następuje:
Podstawowym zarzutem skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia przez sąd art. 28 kpa "przez odmowę przyznania skarżącej przymiotu strony".
Kontrolowaną bowiem przez sąd decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 157 § 3 kpa odmówiło skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, uznając, iż nie przysługują jej uprawnienia strony.
Badając legalność przedstawionej wyżej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił zaprezentowane wyżej stanowisko, akceptując ustalenia faktyczne stanowiące podstawę kwestionowanej decyzji. W szczególności przyjął, iż działka skarżącej nie przylega bezpośrednio do działki inwestorów. Natomiast z uwagi na charakter inwestycji – rozbudowa domu mieszkalnego – uznał podzielając również w tym zakresie stanowisko organów, że planowana budowa nie mogła w jakikolwiek sposób ujemnie oddziaływać na nieruchomość skarżącej. W przedstawionej w art. 28 kpa regulacji prawnej na pierwszy plan wysuwa się kwestia legitymowania się przez występujący z żądaniem podmiot, własnym interesem prawnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że interes prawny musi mieć swoje oparcie w przepisach prawa materialnego a jego istnienie winno znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy będących przesłankami zastosowania określonego przepisu.
Podkreślić w tym miejscu należy, że ustalone przez organ okoliczności faktyczne sprawy przyjęte przez sąd, stały się podstawą faktyczną zaskarżonego wyroku. Ustalenia te nie zostały w skardze kasacyjnej skutecznie zakwestionowane, ponieważ nie został w niej podniesiony zarzut naruszenia przez sąd przepisów postępowania. Próba zwalczania przez skarżącą ustaleń faktycznych dotyczących usytuowania jej działki w stosunku do działki inwestora mogłaby tylko wówczas odnieść zamierzony skutek gdyby skarżąca wskazała jakie przepisy postępowania naruszył sąd przyjmując za podstawę wyroku ustalenia faktyczne dokonane przez organ administracyjny i wykazała, że naruszenie tych przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Niewyszczególnienie, które przepisy postępowania i dlaczego zostały naruszone powoduje, że sąd kasacyjny związany jest stanem faktycznym stanowiącym podstawę zaskarżonego wyroku. Skoro więc z niepodważonych skutecznie ustaleń faktycznych wynika, że działka skarżącej nie przylegała bezpośrednio do działki inwestora to za słuszny należy uznać pogląd, iż w tej sytuacji skarżącej nie przysługiwał przymiot strony (por. uchwała 5 sędziów NSA z dnia 25 września 1995 r. sygn. akt VI SA 13/95, ONSA z 1995 r. Nr 4, poz. 154).
2. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze należy stwierdzić, co następuje:
Nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez sąd art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 7, 8, 9, 10, 11, 104 i 107 kpa albowiem wymienione wyżej przepisy nie były przez sąd stosowane.
Jest poza sporem, że przedmiotem niniejszej sprawy była odmowa wszczęcia przez organy postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu braku przymiotu strony osoby występującej z wnioskiem. W tej sytuacji wniosek skarżącej nie mógł być rozpoznany merytorycznie w aspekcie art. 156 § 2 pkt 2 kpa.
Z tych samych powodów nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia przez sąd art. 42 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Przedmiot i zakres niniejszej sprawy, sprowadzający się wyłącznie do kwestii legitymacji skarżącej do występowania w niniejszej sprawie z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, wykluczał możliwość rozpoznania przez sąd sprawy w oparciu o ww. przepis.
Niezrozumiałym zupełnie jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez sąd wskazanych w nim przepisów Prawa budowlanego skoro niniejsza sprawa nie dotyczyła pozwolenia na budowę lecz odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu.
Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione, na zasadzie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI