II OSK 3514/19

Naczelny Sąd Administracyjny2022-11-23
NSAAdministracyjneWysokansa
planowanie przestrzennewarunki zabudowyzabudowa zagrodowagospodarstwo rolnechlewniazasada dobrego sąsiedztwaNSAprawo administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą ustalenia warunków zabudowy dla chlewni, uznając, że inwestycja spełnia definicję zabudowy zagrodowej.

Skarga kasacyjna dotyczyła ustalenia warunków zabudowy dla chlewni w gospodarstwie rolnym. Skarżąca kwestionowała uznanie inwestycji za zabudowę zagrodową, co zwalniało z obowiązku badania zasady dobrego sąsiedztwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy, podkreślając funkcjonalne rozumienie pojęcia zabudowy zagrodowej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez I. W. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie chlewni. Skarżąca zarzucała naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.), twierdząc, że planowane zamierzenie nie stanowi zabudowy zagrodowej, co skutkowało bezzasadnym odstąpieniem od badania zasady dobrego sąsiedztwa. Podnosiła również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym brak wystarczającego materiału dowodowego i niewłaściwą ocenę inwestycji pod kątem uciążliwości. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się bezzasadne. Podkreślono, że decyzja o warunkach zabudowy ma charakter związany, a protesty mieszkańców nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do odmowy jej wydania. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było funkcjonalne rozumienie pojęcia "zabudowy zagrodowej", które obejmuje inwestycje organizacyjnie powiązane z gospodarstwem rolnym, nawet jeśli są przestrzennie rozproszone. Sąd stwierdził, że planowana chlewnia, uzupełniająca istniejącą zabudowę rolną i związana z gospodarstwem inwestorów, spełnia te kryteria, a warunek posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej średnią gminną został spełniony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, pojęcie "zabudowy zagrodowej" należy rozumieć funkcjonalnie, obejmując inwestycje organizacyjnie powiązane z gospodarstwem rolnym, nawet jeśli są przestrzennie rozproszone.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że współczesny charakter gospodarki rolnej wymaga odejścia od tradycyjnego pojmowania zagrody jako zespołu budynków wokół jednego podwórza. Kluczowe jest funkcjonalne i organizacyjne powiązanie inwestycji z gospodarstwem rolnym, a nie jej ścisła lokalizacja w obrębie siedliska.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (25)

Główne

u.p.z.p. art. 61 § ust. 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pojęcie "zabudowy zagrodowej" należy rozumieć funkcjonalnie, obejmując inwestycje organizacyjnie powiązane z gospodarstwem rolnym, nawet jeśli są przestrzennie rozproszone.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

W przypadku zabudowy zagrodowej, wymogi zasady dobrego sąsiedztwa (art. 61 ust. 1 pkt 1) nie mają zastosowania.

u.p.z.p. art. 54

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 64

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 59 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 60 § ust. 1 i 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 140

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa ocenowa art. 72 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

ustawa ocenowa art. 72 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. 3 § ust. 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko § § 3 ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 2 zzs4 § ust. 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Funkcjonalne rozumienie pojęcia "zabudowy zagrodowej" dopuszcza inwestycje rozproszone przestrzennie, o ile są powiązane organizacyjnie z gospodarstwem rolnym. Decyzja o warunkach zabudowy ma charakter związany, a protesty mieszkańców nie mogą stanowić wyłącznej podstawy odmowy jej wydania. Uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe i pozwalało na kontrolę kasacyjną.

Odrzucone argumenty

Planowana chlewnia nie stanowi zabudowy zagrodowej, co powinno skutkować koniecznością badania zasady dobrego sąsiedztwa. Postępowanie administracyjne było wadliwe z powodu braku wystarczającego materiału dowodowego i niewłaściwej oceny uciążliwości inwestycji. Uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe i nie odnosiło się do wszystkich argumentów skarżącej.

Godne uwagi sformułowania

współczesny charakter gospodarki rolnej powoduje utratę aktualności tradycyjnego pojmowania "zagrody" pojęcie "zabudowy zagrodowej" użyte w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. musi być rozumiane w znaczeniu funkcjonalnym decyzja o warunkach zabudowy ma charakter decyzji związanej, a nie decyzji uznaniowej

Skład orzekający

Grzegorz Rząsa

sprawozdawca

Małgorzata Miron

członek

Zdzisław Kostka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"zabudowy zagrodowej\" w kontekście planowania przestrzennego i budowy obiektów inwentarskich w gospodarstwach rolnych, a także zasady wydawania decyzji o warunkach zabudowy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku planu miejscowego i interpretacji przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii dla rolników i właścicieli nieruchomości sąsiadujących z terenami rolnymi – jak interpretować "zabudowę zagrodową" i jakie są granice protestów sąsiedzkich. Wyjaśnia praktyczne aspekty prawa planowania przestrzennego.

Chlewnia blisko domu? NSA wyjaśnia, co to "zabudowa zagrodowa" i kiedy sąsiad nie może blokować inwestycji.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 3514/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Rząsa /sprawozdawca/
Małgorzata Miron
Zdzisław Kostka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
IV SA/Po 241/19 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2019-06-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1073
art. 61 ust. 4
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 241/19 w sprawie ze skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 18 czerwca 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 241/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę I. W. (dalej: "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej: "Kolegium") z [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
2. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
2.1. Wójt Gminy B. decyzją z [...] stycznia 2018 r., na podstawie art. 54 w zw. z art. 64 oraz art. 59 ust. 1 i art. 60 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1073 z późn. zm., dalej: "u.p.z.p.") ustalił dla M. P. i S. P. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego – chlewni (łączna liczba zwierząt gospodarskich mniejsza niż 40 DJP), w zabudowie zagrodowej w gospodarstwie rolnym położonym w B., gm. B., na działce o numerze ewidencyjnym [...].
2.2. Po rozpoznaniu odwołania I. W. (właścicielki sąsiedniej nieruchomości), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] kwietnia 2018 r. utrzymało zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium podało, że dla wskazanego we wniosku terenu działki inwestycyjnej, nr ewid. [...], nie ma obowiązującego planu miejscowego, dlatego może zostać wydana decyzja o warunkach zabudowy. Planowana inwestycja ma zostać zrealizowana w ramach zabudowy zagrodowej, co skutkuje brakiem zastosowania art. 61 ust. 1 ust. 1 u.p.z.p., dotyczącym zachowania wymogu tzw. zasady dobrego sąsiedztwa. Zdaniem organów obu instancji planowana inwestycja, polegająca na budowie budynku inwentarskiego – chlewni (łączna liczba zwierząt gospodarskich do 40 DJP) w zabudowie zagrodowej w gospodarstwie rolnym spełnia wszystkie przesłanki dla ustalenia warunków zabudowy zgodnie z wnioskiem. Inwestorzy są współwłaścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni ok. 54 ha, które jest związane z planowaną inwestycją i przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie. Inwestycja ma charakter zabudowy zagrodowej, ponieważ oprócz budynków gospodarskich, znajduje się tam budynek mieszkalny, w którym mieszkają inwestorzy. W przedmiotowej sprawie obszar analizowany został ustalony w oparciu o regulacje z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem organów linie rozgraniczające teren inwestycji wyznaczono prawidłowo i zgodnie z wnioskiem inwestora.
2.3. Wydając zaskarżony wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że skarga I. W. okazała się niezasadna. Sąd przypomniał mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego, wskazał na definicję pojęcia zabudowy zagrodowej i stwierdził, że z uzasadnień decyzji organów obu instancji, a także ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wynika, że planowana inwestycja (budynek chlewni) stanowi zabudowę zagrodową, o której mowa w art. 61 ust. 4 u.p.z.p., a powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie B. WSA w Poznaniu stwierdził, że planowana przez inwestorów chlewnia, projektowana w odległości 120 m od zabudowań mieszkalnych (z uwagi na uciążliwość i protesty skarżącej oraz okolicznych mieszkańców), stanowi zabudowę zagrodową w rozumieniu art. 61 ust. 4 u.p.z.p., gdyż niewątpliwie jest ona funkcjonalnie powiązana z prowadzonym przez inwestorów gospodarstwem rolnym, a lokalizacja tego obiektu w głębi działki, na której jest siedlisko, nie zmienia jego charakteru. Z załączonych do akt sprawy map wynika ponadto, że planowana lokalizacja inwestycji jest racjonalna z uwagi na już istniejącą zabudowę gospodarstwa na działce nr [...] oraz ustalenia poczynione na rozprawie administracyjnej, by budynek chlewni odsunąć od zabudowań mieszkalnych. Ponadto, prawie całe gospodarstwo rolne położone jest w gminie B., a jedynie 7,2500 ha użytków rolnych położonych jest w sąsiedniej gminie Stawiszyn, na terenach znajdujących się w pobliżu miejsca zamieszkania inwestorów. Projektowana inwestycja jest także funkcjonalnie związana z gospodarstwem rolnym, ponieważ polegać ona będzie na budowie chlewni, natomiast wnioskodawcy w uzupełnieniu wniosku wyjaśnili, że na 35 ha uprawiać będą rośliny służące do przygotowania paszy dla trzody chlewnej, natomiast na całą powierzchnię gospodarstwa będzie wywożony obornik pochodzący z hodowli prowadzonej w obrębie gospodarstwa. Sąd wojewódzki przypomniał też dane dotyczące powierzchni przedmiotowego gospodarstwa rolnego i uznał, że organ pierwszej instancji dysponował informacjami i dostępem do danych, które pozwalają na zweryfikowanie powierzchni gruntów posiadanych przez inwestorów oraz średniej powierzchni gospodarstwa rolnego w gminie, gdzie projektowana jest inwestycja. Z dołączonych wypisów z rejestru gruntów wynika z kolei, że inwestor posiada na terenie Gminy B. gospodarstwo o pow. 54,5597 ha fiz. jako współwłaściciel wraz z żoną, na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej. Ustalenia te znalazły potwierdzenie w dokumentacji zgromadzonej w toku ponownego postępowania przed organem pierwszej instancji. Stąd też zasadnie, zdaniem Sądu, organy obu instancji wskazały, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdzie art. 61 ust. 4 u.p.z.p., a ustalając warunki zabudowy organ pierwszej instancji zwolniony był od konieczności badania czy zachowane zostaną wymogi tzw. zasady dobrego sąsiedztwa (art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.). Sąd wojewódzki przypomniał też, że inwestor spełnił warunek zapewnienia wymaganego przez art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p. uzbrojenia terenu. Projekt decyzji został także uzgodniony pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych z Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w K. oraz uwzględniono jego uwagi w treści decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi, WSA w Poznaniu stwierdził, że organy zasadnie przyjęły, że inwestycja dotyczy budowy budynku chlewni dla liczby zwierząt mniejszej niż 40 DJP. Okoliczności te, w ocenie Sądu, zostały na gruncie niniejszej sprawy dostatecznie wyjaśnione przez organy, co pozwoliło na odstąpienie od wszczynania procedury uzyskania decyzji środowiskowej. Sąd dodał, że to na wniosek mieszkańców inwestycja została usytuowana w głębi działki inwestycyjnej, w odległości 120 m od granicy z sąsiadującym z działką nr [...] terenem mieszkaniowym. Co więcej, inwestorzy zdecydowanie wskazali, że aktualnie prowadzona hodowla będzie przeniesiona do projektowanego budynku i nie będzie dalej prowadzona w obecnie wykorzystywanych na ten cel obiektach. Nie zamierzają zatem zwiększać ilości hodowanych zwierząt. Nie było więc podstaw do oceny ewentualnej kumulacji oddziaływania inwestycji, o jakiej mowa w § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Z zebranych akt sprawy i ustaleń organów oraz dodatkowych wyjaśnień złożonych przed Sądem wynika, że projektowana inwestycja nie należy do przedsięwzięć mogących nawet potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. WSA w Poznaniu podkreślił, że zarówno uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji, jak i zaskarżonej decyzji, w sposób wystarczający wyjaśniają ustalony stan faktyczny oraz zastosowane przepisy prawa materialnego i procesowego. Z uzasadnień obu decyzji wynika, co stanowiło przedmiot oceny, i jakie w tej kwestii stanowisko zajął organ administracji. Co istotne, uzasadnienia odnoszą się do okoliczności, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w ramach postępowania, w tym odwoławczego, zgromadzono dokumenty pozwalające zweryfikować stanowisko organów administracji.
3.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła I. W., zaskarżając go w całości, zarzucając mu:
naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. art. 61 ust. 4 u.p.z.p. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że planowane zamierzenie dotyczy zabudowy zagrodowej, tym samym bezzasadne odstąpienie od oceny czy planowane zamierzenie spełnia wymóg, o którym mowa w art. 61 ust. 1 u.p.z.p.;
naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 80 i 107 § 3, art. 138 § 2 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji administracyjnej naruszającej przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. opartej o postępowanie niewyjaśniające wszystkich okoliczności sprawy, w którym: nie zebrano wystarczającego materiału dowodowego, nie ustalono czy planowana inwestycja jest nową, czy rozbudową już istniejącej stodoły, w której znajduje się chlewnia, pominięto protesty skarżącej i okolicznych mieszkańców, nie dokonano właściwej oceny zamierzonej inwestycji pod kątem nadmiernie uciążliwej dla otoczenia, uzasadnienie decyzji nie wyjaśnia właściwie okoliczności, na których się oparł organ uznając wiarygodność twierdzeń inwestorów – co uniemożliwia poznanie motywów rozstrzygnięcia. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego "postanowienia" w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o rozstrzygnięcie o kosztach według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację wspierającą powyższe zarzuty skargi kasacyjnej. Dodatkowo skarżąca kasacyjnie podniosła, że w zaskarżonym wyroku sąd pierwszej instancji nie dochował wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez całkowite zignorowanie i nie odniesienie się do argumentów skarżącej.
3.2. Zarządzeniem z [...] sierpnia 2022 r., na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) sprawę skierowano na posiedzenie niejawne.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
4.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
4.3. Bezzasadne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Na wstępie trzeba zauważyć, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. został sformułowany wyłącznie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a nie w części wstępnej tego środka zaskarżenia, gdzie powołano pozostałe zarzuty oraz wnioski skargi kasacyjnej. Tego rodzaju sposób formułowania zarzutów kasacyjnych nie odpowiada strukturze skargi kasacyjnej, wynikającej z art. 176 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie to odrębny element skargi kasacyjnej, tworzący, obok przedmiotu i zakresu zaskarżenia oraz wniosków kasacyjnych, tę część środka zaskarżenia, którą tradycyjnie określa się jako jego petitum (por. np. A. G. Harla, Wzory pism procesowych w sprawach cywilnych, Warszawa 1999, s. 235–236). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle prawa do rzetelnego procesu (art. 45 ust. 1 zw. z art. 184 Konstytucji RP) oraz zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), powołanie danego zarzutu wyłącznie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zamiast również w petitum tego środka prawnego, stanowi co prawda usterkę warsztatową po stronie autora środka zaskarżenia w kontekście wymogów określonych w art. 176 § 1 p.p.s.a., nie zwalnia jednak Sądu z obowiązku odniesienia się do sformułowanego w ten sposób zarzutu. Innymi słowy, z punktu widzenia obowiązków sądu ad quem, podstawy kasacyjne mogą być sformułowane nie tylko w petitum środka zaskarżenia, ale także w jego uzasadnieniu (por. np. wyrok NSA z 25 maja 2022 r., sygn. akt II GSK 1242/19, CBOSA). Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należy przypomnieć, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie zawiera obligatoryjnych elementów wskazanych w tym przepisie albo zostało sporządzone w ten sposób, że nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia (por. np. wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 2688/18 oraz wyrok NSA z 11 października 2022, sygn. akt II OSK 1462/21, CBOSA). Równocześnie należy podkreślić, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ocen prawnych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W szczególności, okoliczność, że stanowisko zajęte przez sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej (por. np. wyrok NSA z 24 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 370/20, CBOSA). Przenosząc te ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy, wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Ponadto, z uzasadnienia tego w sposób jednoznaczny wynika, dlaczego, zdaniem Sądu pierwszej instancji, zarzuty skargi okazały się bezzasadne, a zaskarżona decyzja Kolegium odpowiada prawu. Dotyczy to w szczególności, podnoszonej w skardze kasacyjnej, kwestii jak należy rozumieć pojęcie "zabudowy zagrodowej".
4.4. Bezzasadne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazane w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone przez organy z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 80 i 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się do tych zarzutów należy, po pierwsze, wskazać, że w sprawie nie budziło wątpliwości, że przedmiotem wniosku inwestorów była nowa zabudowa, która miała być zlokalizowana w północnej części działki nr [...], a nie rozbudowa budynków gospodarczych położonych w południowej części tej działki. Po drugie, takie okoliczności jak protesty okolicznych mieszkańców, w tym motywowane obawami o nadmierną emisję odorów w związku z funkcjonowaniem planowanej inwestycji, nie mogły stanowić samodzielnej podstawy do odmowy ustalenia warunków zabudowy. W tym kontekście trzeba przypomnieć, że decyzja o warunkach zabudowy ma charakter decyzji związanej, a nie decyzji uznaniowej (por. np. wyrok NSA z 17 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 2076/16 oraz wyrok NSA z 11 października 2022 r., II OSK 1432/21 - CBOSA). Oznacza to, że organ właściwy do wydania takiej decyzji zobowiązany jest wydać pozytywną decyzję, jeśli wnioskowane zamierzenie inwestycyjne czyni zadość wszystkim wymogom wynikającym z konkretnych przepisów prawa, a ma obowiązek odmówić ustalenia warunków zabudowy tylko wówczas, gdy wnioskowana inwestycja nie spełnia chociażby jednej ustawowej przesłanki, wynikającej ze skonkretyzowanej normy prawnej (por. np. wyrok NSA z 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2611/11, CBOSA). Należy podkreślić, że w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o warunkach zabudowy znajduje odpowiednie zastosowanie art. 56 zdanie drugie u.p.z.p. (w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p.). W świetle tego przepisu, art. 1 ust. 2 u.p.z.p. nie może stanowić wyłącznej podstawy odmowy ustalenia warunków zabudowy. Innymi słowy, ogólne odwołanie się do wartości wskazanych w art. 1 ust. 2 u.p.z.p., w tym takich jak ład przestrzenny, ochrona środowiska, prawo własności czy też walory ekonomiczne przestrzeni, nie może stanowić samodzielnej podstawy do odmowy ustalenia warunków zabudowy. Równocześnie należy zauważyć, że brak przepisów odrębnych, wprowadzających tzw. normy odorowe, nie oznacza, że kwestia nadmiernej uciążliwości odorowej nie jest badana w procesie inwestycyjnym dotyczącym przemysłowego chowu trzody chlewnej lub drobiu. Rzecz jednak w tym, że badanie tych uciążliwości może być przeprowadzone w ramach procedury ocen oddziaływania na środowisko (por. np. P. Korzeniowski, Glosa do wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 września 2020 r. IV SA/Wa 2720/19, OSP 2021/12/106). W realiach niniejszej sprawy orzekające w sprawie organy, podobnie jak WSA w Poznaniu, przyjęły, że inwestorzy, z uwagi na zadeklarowaną obsadę chlewni mniejszą niż 40 DJP, nie byli zobowiązani do przedłożenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W skardze kasacyjnej nie powołano zarzutu naruszenia art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (aktualny t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1029, dalej: "ustawa ocenowa"). Stąd też, w kontekście przywołanego na wstępie art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny nie może, w realiach niniejszej sprawy, odnosić się do kwestii, czy organ powołany do wydania decyzji o warunkach zabudowy, przy ocenie ewentualnej konieczności przedłożenia przez inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, powinien uwzględnić tylko zadeklarowaną we wniosku obsadę chlewni, czy też powinien mieć na uwadze potencjalnie możliwą obsadę takiej chlewni mając na uwadze wskazane we wniosku parametry co do planowanej powierzchni zabudowy. W tym kontekście, tylko obiter dictum, należy wskazać, że wymóg ewentualnego przedłożenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest weryfikowany również na dalszych etapach procesu inwestycyjnego (zob. art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy ocenowej). W szczególności, organ powołany do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę powinien dokonać weryfikacji projektu budowlanego dotyczącego budynku chlewni i ocenić, ile maksymalnie zwierząt może on pomieścić (por. np. wyrok NSA z 4 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 95/17 oraz wyrok NSA z 18 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2624/17, CBOSA).
4.5. Bezzasadny okazał się również zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 4 u.p.z.p. (punkt 1 petitum skargi kasacyjnej). Zarzut ten koncentruje się wokół sporu co do wykładni pojęcia "zabudowy zagrodowej". Zdaniem skarżącej kasacyjnie, "zabudowa zagrodowa" to zespół budynków obejmujący wiejski dom mieszkalny i zabudowania gospodarskie, położony w obrębie jednego podwórza. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca odwołała się m.in. do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z 4 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1536/07, CBOSA. Odnosząc się do tego zagadnienia należy przede wszystkim wskazać, że w ustawie z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie wprowadzono definicji legalnej pojęcia "zabudowa zagrodowa". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, współczesny charakter gospodarki rolnej powoduje utratę aktualności tradycyjnego pojmowania "zagrody", rozumianej jako zespół budynków i budowli zlokalizowanych w obrębie "działki siedliskowej", tworzących zagrodę, a więc budynki i budowle skoncentrowane wokół wspólnego obejścia. Produkcyjny charakter gospodarstwa rolnego wymusza, aby niektóre budowle, zwłaszcza te uciążliwe dla otoczenia, pozostawały we właściwej odległości od zabudowań domowych i przydomowych. Aktualnie nie istnieją powody, aby pojęcie "zagrody", rozumianej jako zaplecze mieszkaniowe, maszynowe i infrastrukturalne dla gospodarstwa rolnego, ograniczać do pojęcia podwórza lub obejścia, na którym przede wszystkim znajduje się budynek mieszkalny. Poszczególne budynki, budowle i urządzenia mogą być położone w oddaleniu od centralnego punktu zagrody. Istotne jest jednak to, aby były one funkcjonalnie i organizacyjnie powiązane z gospodarstwem rolnym, którego elementem jest zagroda (siedlisko). Należy w szczególności mieć na uwadze, że celem art. 61 ust. 4 u.p.z.p. jest umożliwienie rolnikom posiadającym duże gospodarstwa rolne, w przypadku nieobowiązywania na danym terenie planu miejscowego, wydzielenia obszaru przeznaczonego pod budownictwo zagrodowe, czyli wchodzące w skład gospodarstwa, które może mieć charakter rozproszony. Reasumując ten fragment uzasadnienia, pojęcie "zabudowy zagrodowej" użyte w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. musi być rozumiane w znaczeniu funkcjonalnym, tj. może obejmować swym zakresem inwestycje zagrodowe, które są organizacyjnie powiązane w ramach jednego gospodarstwa, nawet jeżeli są rozporoszone przestrzennie (por. np. wyrok NSA z 27 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 2413/19, CBOSA). Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy, nie może być wątpliwości co do tego, że planowana na działce ewidencyjnej nr [...] inwestycja mieści się, w tak rozumianej, zabudowie zagrodowej. W szczególności, planowany budynek chlewni będzie uzupełniał istniejącą już zabudowę rolną oraz pozostaje w związku z prowadzonym już przez inwestorów gospodarstwem rolnym. Okolicznością wyłączającą taką kwalifikację przedmiotowej inwestycji nie jest to, że planowany budynek nie będzie zlokalizowany w obrębie jednego podwórza, a w pewnym oddaleniu od dotychczasowych zabudowań. Końcowo należy podkreślić, że w sprawie nie było okolicznością sporną spełnienie przez inwestorów warunku dotyczącego posiadania gospodarstwa rolnego związanego z zabudową zagrodową, którego powierzchnia przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie B.
4.6. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI