II OSK 351/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę spółki, uznając, że samowolna rozbudowa hotelu była wykonana przed uzyskaniem ostatecznego pozwolenia na budowę, co potwierdzają wcześniejsze prawomocne orzeczenia.
Sprawa dotyczyła samowolnej rozbudowy budynku hotelowego, która została wykonana przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę, uznając, że organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając naruszenie art. 153 i 170 p.p.s.a., ponieważ Sąd I instancji był związany wcześniejszymi prawomocnymi orzeczeniami NSA, które przesądziły o samowolnym charakterze robót i konieczności prowadzenia postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 48 p.b.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku WSA we Wrocławiu, który uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie zrealizowanej rozbudowy budynku hotelowego. WSA uznał, że organy nadzoru budowlanego nie zastosowały się do wskazań poprzednich wyroków sądu i nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy. NSA uznał jednak skargę kasacyjną za zasadną, stwierdzając naruszenie przez WSA art. 153 i 170 p.p.s.a. Sąd kasacyjny podkreślił, że WSA był związany wcześniejszymi prawomocnymi wyrokami NSA, które jednoznacznie przesądziły o samowolnym charakterze wykonanych robót budowlanych (przed uzyskaniem ostatecznego pozwolenia na budowę) oraz o konieczności prowadzenia postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 48 i 49 Prawa budowlanego. NSA wskazał również, że WSA nie mógł kwestionować ustaleń prawomocnego wyroku sądu karnego, który uznał inwestorów za winnych prowadzenia robót bez wymaganego zezwolenia. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę spółki, zasądzając jednocześnie koszty postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny pierwszej instancji jest związany wcześniejszymi prawomocnymi orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego, które przesądziły o samowolnym charakterze robót budowlanych i konieczności prowadzenia postępowania legalizacyjnego.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 170 p.p.s.a. nakłada obowiązek uwzględniania prawomocnych orzeczeń, które kształtują stan prawny i stanowią podstawę dla dalszych rozstrzygnięć, zapobiegając sprzecznym ocenom prawnym w systemie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd I instancji nie zastosował się do wskazań prawnych wyrażonych w prawomocnych wyrokach NSA, naruszając zasadę związania.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Sąd I instancji nie uwzględnił wiążącego charakteru wcześniejszych wyroków NSA.
p.b. art. 48 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przepis regulujący postępowanie w przypadku samowolnego przystąpienia do robót budowlanych lub ich wykonania bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia. W przypadku stwierdzenia samowoli, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu robót i nakłada obowiązek przedstawienia dokumentów legalizacyjnych, a następnie decyzję nakazującą rozbiórkę.
p.b. art. 48 § 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
W przypadku niewykonania w wyznaczonym terminie obowiązków określonych w postanowieniu, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku przez NSA z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzeczenia NSA o uchyleniu wyroku i oddaleniu skargi.
p.p.s.a. art. 11
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyrok sądu powszechnego wiąże sądy administracyjne w zakresie ustaleń faktycznych.
p.p.s.a. art. 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym.
p.p.s.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 80
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może wydać decyzję, w której utrzyma w mocy zaskarżoną decyzję.
k.p.a. art. 146 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do odmowy uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd I instancji naruszył art. 153 i 170 p.p.s.a., nie stosując się do wiążących ustaleń i ocen prawnych zawartych w prawomocnych wyrokach NSA dotyczących tych samych robót budowlanych. Sąd I instancji naruszył art. 11 p.p.s.a., kwestionując znaczenie prawomocnego wyroku sądu karnego, który ustalił fakt prowadzenia robót budowlanych bez wymaganego zezwolenia. Roboty budowlane zostały wykonane przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, co stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 p.b. Organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały przepisy art. 48 i 49 p.b., prowadząc postępowanie legalizacyjne w stosunku do samowolnie wykonanych robót.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy i nie zastosowały się do zaleceń poprzednich wyroków sądu. Argumentacja WSA, że materiał dowodowy (dziennik budowy, projekt budowlany) nie został w pełni wykorzystany przez organy.
Godne uwagi sformułowania
Sąd I instancji był związany stanowiskiem wyrażonym w dotychczasowych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przepis art. 170 p.p.s.a. stanowi gwarancję zachowania spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Fakt, że z oceną tą nie zgadza się Sąd I instancji orzekający w niniejszej sprawie, nie oznacza jednak, że może on lekceważyć stanowisko wyrażone w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych wydanych w stosunku do tych samych robót budowlanych.
Skład orzekający
Jerzy Stankowski
sprawozdawca
Marzenna Linska - Wawrzon
przewodniczący
Roman Ciąglewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Związanie sądu administracyjnego prawomocnymi orzeczeniami NSA w sprawach dotyczących tych samych robót budowlanych oraz znaczenie prawomocnych wyroków sądów powszechnych w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z samowolą budowlaną i wcześniejszymi orzeczeniami w tej samej sprawie. Interpretacja art. 170 p.p.s.a. ma ogólne zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie zasad związania prawomocnymi orzeczeniami i jak konsekwencje mogą być poważne, gdy sąd niższej instancji ignoruje wcześniejsze rozstrzygnięcia.
“NSA: Ignorowanie prawomocnych wyroków to błąd! Sąd niższej instancji musiał uznać samowolę budowlaną.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 351/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-02-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-02-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Stankowski /sprawozdawca/ Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący/ Roman Ciąglewicz Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Zagospodarowanie przestrzenne Sygn. powiązane II SA/Wr 318/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2019-08-20 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 153, art. 170, art. 188 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2018 poz 1202 art. 48 ust. 1 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wr 318/19 w sprawie ze skargi Spółki z o.o. A na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanej rozbudowy budynku hotelowego [...] uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; zasądza od Spółki z o.o. A na rzecz [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. kwotę 610 (sześćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wr 318/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółki z o.o., uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w. W z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] października 2018 r. nr [...], a także zasądził od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. na rzecz skarżącej kwotę 980 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Poddaną kontroli Sądu I instancji decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.; zwanej dalej: p.b.) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej: WINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. (zwanego dalej: PINB) z dnia [...] października 2018 r. nr [...] nakazującą Spółce z o.o. rozbiórkę samowolnie zrealizowanej rozbudowy budynku hotelowego [...] położonego przy ul. N. [...]w Ś. na działce nr [...] tj.: część basenową z pomieszczeniami zabiegowymi i pokojami hotelowymi, zewnętrznym pomieszczeniem technicznym i zewnętrznym stalowym biegiem schodowym. W uzasadnieniu decyzji WINB wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] Starosta L. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na wykonanie robót budowlanych Spółce z o.o., polegających na rozbudowie budynku hotelowego "[...], na działkach oznaczonych numerami geodezyjnymi [...]. Wobec ustalenia, że roboty budowlane zostały rozpoczęte przed uzyskaniem przez decyzję, którą udzielono pozwolenia na ich wykonanie waloru ostateczności, PINB wszczął z urzędu postępowanie w sprawie samowolnej rozbudowy opisanego powyżej budynku. WINB wskazał także, że ww. decyzja Starosty z dnia [...] września 2019 r. była poddana weryfikacji w trybie wznowienia postępowania, zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] odmawiającą, na podstawie art. 146 § 1 k.p.a., jej uchylenia i stwierdzającą jej wydanie z naruszeniem prawa. Ponadto odniesieniu do przedmiotowej inwestycji orzekały sądy administracyjne, które w wyrokach z dnia 9 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Wr 801/11 i z dnia 21 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 1920/14 oceniały legalność wymierzenia Spółce - w okolicznościach istniejących w tej sprawie - kary z tytułu nielegalnego użytkowania części obiektu hotelowego. Z kolei wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2017 r. wydanym w spawie o sygnaturze II SA/Wr 128/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję WINB z dnia [...] grudnia 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...] marca 2016 r. wydane w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie realizowanej rozbudowy budynku hotelowego o część basenową z pomieszczeniami zabiegowymi i pokojami hotelowymi. WINB wskazał, iż w protokole sporządzonym w dniu [...] grudnia 2017 r. podano, że w dniu kontroli brak było możliwości dostępu do pomieszczeń znajdujących się w poziomie parteru wraz z częścią basenową, jak również do pokoi hotelowych znajdujących się na pierwszym piętrze. Ustalono, że do istniejącego budynku hotelowego do ściany szczytowej od lewej strony (w stosunku do wejścia głównego do hotelu) dobudowano dwukondygnacyjną część - w parterze basen oraz pokoje zabiegowe, a na piętrze pokoje hotelowe. Natomiast w toku kontroli przedmiotowego obiektu przeprowadzonej w dniu [...] marca 2017 r., podczas której dokonano oględzin pomieszczeń znajdujących się w części rozbudowanej budynku hotelowego stwierdzono - stosownie do zapisów protokołu, że w poziomie parteru znajdują się pomieszczenia zabiegowe: tlenoterapia wraz z masażami. Kolejne pomieszczenie to masaże wodne w pełni wyposażone w urządzenia do zabiegów. Kolejne pomieszczenie doktora i okłady parafinowe są w pełni wyposażone w urządzenia z wydzielonymi stanowiskami do zabiegów. Następne pomieszczenie to pomieszczenie hydromasażu również w pełni wyposażone. W poziomie parteru również znajduje się niecka basenu wypełniona wodą wraz z pomieszczeniami przynależnymi tj. szatnią męską, damską i prysznicem. W poziomie piętra - połączone klatką schodową - znajduje się 9 pokoi od nr 201 do 209. Pokoje są dwuosobowe z łazienkami. Pokoje na dzień kontroli były użytkowane. W poziomie piętra w części komunikacji znajdują się drzwi balkonowe pełniące funkcję drogi ewakuacyjnej z zewnętrznym biegiem schodowym o konstrukcji stalowej. Z każdego z pokoju jest możliwość wyjścia na balkon. Do części rozbudowanej dobudowano dodatkowo pomieszczenie techniczne (hydrofornia). WINB wyjaśnił także, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] PINB, działając na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 i 2 p.b., wstrzymał Spółce z o.o. w likwidacji samowolną realizację robót budowlanych polegających na rozbudowie budynku hotelowego [...] oraz nałożył obowiązek przedstawienia określonych w tym postanowieniu dokumentów w terminie do [...] sierpnia 2018 r., a następnie w dniu [...] października 2018 r. wydał decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie zrealizowanej rozbudowy budynku hotelowego "[...]". Dalej WINB wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] maja 2011 r. sygn. akt [...] , R.H. i A.H. zostali uznani za winnych tego, że: w okresie od 2008 roku do [...] października 2009 roku w Ś., powiatu l., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą prowadzili bez wymaganego zezwolenia roboty budowlane polegające na rozbudowie budynku hotelowego "[...]" położonego przy ul. N., która to rozbudowa polegała na dobudowaniu w poziomie parteru budynku pomieszczeń o funkcji zabudowy i na poziomie piętra pokoi hotelowych oraz na dobudowaniu wewnętrznej estakady komunikacyjnej łączącej budynki A i C hotelu "[...]". Zdaniem WINB inwestor rozpoczął roboty budowlane przed uzyskaniem przez decyzję udzielającą pozwolenia na ich wykonanie cechy ostateczności, co zobowiązuje właściwy organ nadzoru budowlanego do zastosowania przepisu art. 48 p.b. Inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie, co oznacza dla organu nadzoru budowlanego obligatoryjne wydanie nakazu rozbiórki, zgodnie z art. 48 ust. 1 p.b. Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wr 318/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję WINB z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...] października 2018 r. nr [...], a także orzekł o kosztach postępowania. Sąd I instancji wyjaśnił, że związany był wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 128/17. W ocenie Sądu zawarte w tym wyroku wskazanie dotyczące konieczności wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego zostało odczytane przez organy jako powinność rozszerzenia przedstawionej poprzednio argumentacji. Decyzje wydane w toku instancyjnym zawierają obszerne, szczegółowe uzasadnienia, których sporządzenie wymagało niewątpliwie staranności i nakładu pracy, ale nie jest to równoznaczne z zaleconą przez Sąd koniecznością wyjaśnienia w sposób niebudzący wątpliwości wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Motywując orzeczony nakaz rozbiórki organy przedstawiły ustalenia dokonane podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 23 marca 2018 r., obrazujące aktualny stan obiektu, ale nie tej kwestii dotyczyły zalecenia Sądu poprzednio orzekającego w sprawie. Przywołany został również pierwszy zapis z dziennika budowy stanowiący wykaz robót wykonanych w okresie od uzyskania pozwolenia na budowę tj. od dnia [...] września 2009 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. bez zanalizowania jego przydatności w kontekście wskazań Sądu. Poza tym argumentacja organów wyprowadzona jest w zasadniczym zakresie i w sposób bezpośredni z treści wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (sygn. akt II SA/Wr 801/11 i II SA/Wr 625/14) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II OSK 1920/12 i II OSK 1036/15) wydanych w sprawie wymierzenia skarżącej Spółce (inwestorowi) kary z tytułu nielegalnego użytkowania części obiektu budowlanego oraz w sprawie udzielenia jej pozwolenia na użytkowanie części obiektu budowlanego w zakresie rozbudowy budynku hotelowego. Organy pominęły natomiast te sekwencje uzasadnienia wyroku poprzednio wydanego w tej sprawie, w których Sąd wskazuje na konieczność dokonania konkretnych ustaleń. Do materiału sprawy włączony został wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] maja 2011 r. (sygn. akt [...]) z opisem zarzutu, ale w opisie tym nie uwzględniono części basenowej z pomieszczeniami zabiegowymi, wewnętrznego pomieszczenia technicznego i zewnętrznego stalowego biegu schodowego, które objęte były orzeczonym zaskarżoną obecnie do Sądu decyzją nakazem rozbiórki. Wobec oceny Sądu przyjętej w poprzednio wydanym w sprawie wyroku dokument o takiej treści nie może być podstawą ustaleń w zakresie wskazanym wówczas przez Sąd. Materiał sprawy nie zawiera również - mimo zaleceń Sądu w składzie poprzednio orzekającym - zatwierdzonego decyzją Starosty L. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] projektu budowlanego, koniecznego dla ustalenia zakresu i przedmiotu zamierzenia inwestycyjnego, które w udzielanym tą decyzją pozwoleniu na budowę zostało określone jako pozwolenie na roboty budowlane polegające na rozbudowie budynku hotelowego "[...]". Z tych powodów Sąd I instancji uznał, że organy nadzoru budowlanego nie zadośćuczyniły zasadzie wynikającej z art. 153 p.p.s.a. i nie dokonały ustaleń w przedmiocie wskazanym przez Sąd poprzednio orzekający. Sąd I instancji wskazał także, że przedmiotem przywołanych przez organ wyroków były inne sprawy administracyjne, mimo że dotyczyły tej samej nieruchomości. Z powagi rzeczy osądzonej korzysta jedynie sentencja wyroku, a jego motywy tylko w takich granicach, w jakich stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne do wyjaśnienia jego zakresu. Ponadto zdaniem Sądu I instancji organy nadzoru budowlanego powinny raz jeszcze rozważyć w jakim trybie powinno być prowadzone postępowanie. W skardze kasacyjnej WINB zaskarżył ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 i art. 170 p.p.s.a., poprzez odmowę zastosowania się przez Sąd I instancji do oceny prawnej wyrażonej w zapadłych w niniejszej sprawie wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1920/12 oraz z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1036/15, poprzez poddanie w wątpliwość dokonanej przez organy nadzoru budowlanego kwalifikacji prawnej popełnionej samowoli budowlanej, tj. art. 48 p.b. i zasadności prowadzonego postępowania legalizacyjnego, podczas gdy we wskazanych wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny w sposób jednoznaczny przesądził o samowolnym charakterze zrealizowanej rozbudowy obiektu oraz o konieczności prowadzenia w stosunku do niej postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 48 i 49 p.b.; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 11 p.p.s.a., poprzez odmowę zastosowania się do ustaleń prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] maja 2011 r. sygn. akt[...], skazującego R.H. i A.H., działających jako inwestor - za winnych popełnienia występku z art. 90 w zw. z art. 48 ust. 1 p.b., a w konsekwencji dalsze kwestionowanie: kwalifikacji prawnej, zakresu robót budowlanych wykonanych w warunkach samowoli budowlanej i okresu ich wykonania, pomimo jednoznacznego ustalenia tychże okoliczności w powołanym prawomocnym wyroku sądu karnego; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieuzasadnione pominięcie w toku orzekania materiału dowodowego w postaci dziennika budowy oraz znajdującego się w aktach administracyjnych projektu budowlanego, na okoliczność zakresu robót budowlanych wykonanych przez inwestora w warunkach samowoli budowlanej; 4. art. 48 ust. 1 i ust. 4 p.b. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że inwestor realizujący roboty budowlane na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która nie jest ostateczna, nie popełnia samowoli budowlanej, o której mowa w ww. przepisie, podczas gdy wystarczającą przesłanką zastosowania ww. normy prawnej jest brak pozwolenia na budowę, a w sytuacji opisanej w ust. 4 - dodatkowo niewykonanie obowiązków legalizacyjnych. WINB wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie kosztów kasacyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka z o.o. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem pierwszej instancji. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 i art. 170 p.p.s.a. WINB zasadnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie wskazanych powyżej przepisów poprzez uznanie, że dokonana w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1920/12 oraz z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1036/15 kwalifikacja robót budowlanych wykonanych przez inwestora, nie była wiążąca dla organów nadzoru budowlanego orzekających w postępowaniu legalizacyjnym. Wyjaśnienia w pierwszej kolejności wymaga, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten stanowi gwarancję zachowania spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, LEX nr 48643). Jakkolwiek związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne, czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd (zob. wyrok NSA z 24 listopada 2020 r., II FSK 1014/19, LEX nr 3109066; B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 170). Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym orzeczeniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2021 r., I OSK 252/21 oraz z dnia 21 grudnia 2021 r., III OSK 833/21; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zatem w sprawie robót budowlanych objętych niniejszym postępowaniem orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny, to Sąd I instancji orzekający w niniejszej sprawie obowiązany był uwzględnić stanowisko wyrażone w dotychczasowych wyrokach. W wyroku z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1920/12 Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że roboty budowlane będące przedmiotem również niniejszego postępowania wykonano przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. Przesądził także, że wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] maja 2011 r. sygn. akt [...] na podstawie art. 11 p.p.s.a. wiąże orzekające w sprawie sądy administracyjne, a pośrednio również organy administracyjne przeprowadzające w sprawie postępowanie dowodowe i stanowi dowód samowolnie wykonanych robót budowlanych. Co istotne, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jeżeli wyrok sądu powszechnego jest prawomocny, to w sprawie przedmiotowych robót budowlanych postępowanie powinno być prowadzone w trybie art. 48 i 49 p.b. Z kolei w wyroku dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1036/15 Naczelny Sąd Administracyjny wskazując na treść art. 170 p.p.s.a. zwrócił uwagę, że stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 21 stycznia 2014 r. jest wiążące. Dodatkowo wskazał, że fakt przedwczesnego rozpoczęcia robót budowlanych wynika bezsprzecznie z materiału dowodowego zgromadzonego m.in. przez organy nadzoru budowlanego - już w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2009 r. ustalono, że rozbudowa obiektu budowlanego została zrealizowana przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Na fakt ten wskazuje zresztą zakres wykonanych robót według stanu na dzień kontroli i na dzień [...] grudnia 2009 r., kiedy to dokonano pierwszych wpisów w dzienniku budowy. Okoliczność, że pierwszy z wyroków zapadł w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania części obiektu budowlanego, a drugi w przedmiocie udzielania pozwolenia na użytkowanie, z punktu widzenia treści art. 170 p.p.s.a. nie miała w sprawie znaczenia. Istotne znaczenie miało bowiem to, że w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego orzekały w sprawie tych samych robót budowlanych. Zasadnie zatem skarżący kasacyjnie wskazuje, że wbrew stanowisku Sądu I instancji wszystkie zapadłe w stosunku do przedmiotowych robót budowlanych prawomocne orzeczenia są dla tego Sądu wiążące i Sąd ten nie ma prawnej możliwości dokonywania kwalifikacji prawnej wykonanych samowolnie robót budowlanych związanych z rozbudową budynku hotelowego. Dlatego też prawidłowo organy nadzoru budowlanego uznały, że nie są uprawnione do odmiennej oceny materiału dowodowego wskazującego na fakt dokonania samowoli budowlanej, a także trybu postępowania mającego doprowadzić wykonane roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem. Fakt, że z oceną tą nie zgadza się Sąd I instancji orzekający w niniejszej sprawie, nie oznacza jednak, że może on lekceważyć stanowisko wyrażone w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych wydanych w stosunku do tych samych robót budowlanych. Zasadne okazały się wobec tego zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 i art. 170 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 11 p.p.s.a., a także art. 48 ust. 1 i ust. 4 p.b. Sąd I instancji błędnie ocenił także, że organy nadzoru budowlanego dopuściły się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. WINB trafnie wskazuje w skardze kasacyjnej, że zakres robót budowlanych wykonanych przez inwestora przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, jest znany i wynika wprost z dziennika budowy. W dokumencie tym kierownik budowy w sposób szczegółowy opisał roboty budowlane wykonane w warunkach samowoli budowlanej, tj. bez pozwolenia na budowę. Treść dziennika budowy w pełni koresponduje z ustaleniami faktycznymi powołanego wyroku Sądu Rejonowego w L. sygn. akt [...] z dnia [...].05.2011r. zgodnie z ww. wyrokiem Inwestorzy "(...) w okresie od 2008 roku do [...] października 2009 roku w Ś. powiatu l., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą prowadzili bez wymaganego zezwolenia roboty budowlane polegające na rozbudowie budynku hotelowego "[...]" położonego przy ul N., która to rozbudowa polega na dobudowaniu na poziomie parteru budynku pomieszczeń o funkcji zabudowy i na poziomie piętra pokoi hotelowych oraz na dobudowaniu zewnętrznej estakady komunikacyjnej łączącej budynki A i C w hotelu "[...]". Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i oddaleniu skargi. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI