II OSK 3507/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej E. K. i L. K. wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmawiającą skreślenia z rejestru zabytków dwóch działek ewidencyjnych. Działki te zostały wpisane do rejestru w 1985 r. jako część strefy ochrony zewnętrznych powiązań widokowych zespołu pałacowo-parkowego w Ł. Wnioskodawcy, jako współwłaściciele, planowali na tych terenach budowę centrum konferencyjno-biznesowego, jednakże napotkali na przeszkody związane z ochroną konserwatorską. Kluczowym argumentem skarżących było twierdzenie, że podstawą wpisu do rejestru była historyczna aleja robinii akacjowej, która została wycięta, co w ich ocenie stanowiło utratę wartości uzasadniającej ochronę. Naczelny Sąd Administracyjny, po analizie obszernego materiału dowodowego, w tym licznych opinii biegłych i uchwały Głównej Komisji Konserwatorskiej, oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że głównym celem ochrony konserwatorskiej było zachowanie dominującej roli zespołu pałacowo-parkowego w krajobrazie oraz jego widoków z otaczających terenów, a nie wyłącznie ochrona alei robinii akacjowej. Analiza historyczna wykazała, że aleja ta nie była kluczowym elementem kompozycyjnym zespołu pałacowo-parkowego w momencie wpisu do rejestru w 1985 r., a jej wycięcie nie zniweczyło wartości krajobrazowych chronionego zespołu. Działki skarżących nadal pełniły funkcję strefy widokowej i buforowej, a ich zabudowa mogłaby negatywnie wpłynąć na krajobraz i dominującą rolę zabytku. Sąd podkreślił, że wnioskodawcy nabyli nieruchomości ze świadomością istniejących ograniczeń prawnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących ochrony zabytków, w szczególności znaczenia stref ochrony widokowej i wpływu zmian krajobrazowych na status zabytku.
Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do rejestru zabytków jako strefy ochrony widokowej, a nie obiektu zabytkowego sam w sobie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wycięcie historycznej alei robinii akacjowej, wymienionej w ewidencji parku jako element cenny krajobrazowo, stanowi przesłankę do skreślenia z rejestru zabytków działek ewidencyjnych wpisanych jako strefa ochrony zewnętrznych powiązań widokowych zespołu pałacowo-parkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wycięcie alei robinii akacjowej nie stanowi przesłanki do skreślenia działek z rejestru zabytków, ponieważ głównym celem ochrony było zachowanie dominującej roli zespołu pałacowo-parkowego w krajobrazie i jego widoków, a nie sama aleja, która nie była kluczowym elementem kompozycyjnym w momencie wpisu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że celem wpisu było zachowanie walorów krajobrazowych i dominującej roli zespołu pałacowo-parkowego w krajobrazie, a działki skarżących nadal pełniły funkcję strefy widokowej i buforowej. Analiza historyczna wykazała, że aleja robinii akacjowej nie była kluczowym elementem kompozycyjnym w momencie wpisu do rejestru w 1985 r., a jej wycięcie nie zniweczyło wartości krajobrazowych chronionego zespołu.
Czy organ ochrony zabytków prawidłowo zinterpretował decyzję o wpisie do rejestru zabytków z 1985 r. i zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności dotyczące znaczenia alei robinii akacjowej dla wyznaczenia strefy ochrony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ prawidłowo zinterpretował decyzję i materiał dowodowy, a jego ustalenia dotyczące braku przesłanek do skreślenia z rejestru zabytków są uzasadnione.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ przeprowadził wszechstronne postępowanie dowodowe, uwzględnił opinie biegłych i uchwałę Głównej Komisji Konserwatorskiej, a jego argumentacja dotycząca braku wpływu wycięcia alei na możliwość skreślenia działek z rejestru jest spójna i oparta na analizie materiału dowodowego.
Czy sąd pierwszej instancji naruszył art. 153 Ppsa poprzez wydanie wyroku niezgodnego z oceną prawną wyrażoną we wcześniejszym wyroku WSA w tej samej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia art. 153 Ppsa nie jest trafny, ponieważ wcześniejszy wyrok WSA nie zawierał wykładni prawa materialnego, lecz wskazywał na wady postępowania organu i potrzebę dalszego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Uzasadnienie
Sąd NSA wyjaśnił, że ocena prawna w rozumieniu art. 153 Ppsa dotyczy wykładni przepisów, a wcześniejszy wyrok WSA jedynie wskazywał na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego i prawidłowego uzasadnienia decyzji przez organ, a nie stanowił definitywnej wykładni prawa materialnego.
Przepisy (14)
Główne
Uoz art. 13 § ust. 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Przepis ten określa przesłanki skreślenia zabytku z rejestru, w tym utratę wartości zabytkowych lub zniszczenie zabytku. Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie przesłanki te nie zostały spełnione, gdyż działki nadal pełniły funkcję ochrony widokowej zespołu pałacowo-parkowego.
Uoz art. 13 § ust. 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Przepis ten uzupełnia przesłanki skreślenia zabytku z rejestru.
Pomocnicze
Uoz art. 7 § pkt. 4
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Przepis ten wskazuje na rolę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jako formy ochrony zabytku.
Ppsa art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ten określa podstawy do uchylenia decyzji organu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym naruszenie przepisów postępowania.
Ppsa art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ten stanowi o związaniu sądu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu wydanym w tej samej sprawie.
Ppsa art. 174 § pkt. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ten określa podstawy skargi kasacyjnej, w tym naruszenie prawa materialnego.
Ppsa art. 174 § pkt. 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ten określa podstawy skargi kasacyjnej, w tym naruszenie przepisów postępowania.
Ppsa art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ten określa zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Ppsa art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ten stanowi o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Ppsa art. 204 § pkt. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ten reguluje zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada działania organów administracji publicznej, nakazująca działanie w sposób budzący zaufanie.
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada oceny dowodów przez organ.
K.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne uzasadnienia decyzji administracyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ochrona krajobrazowa i dominująca rola zespołu pałacowo-parkowego w krajobrazie jako główny cel wpisu do rejestru zabytków. • Działki skarżących nadal pełnią funkcję strefy widokowej i buforowej, a ich potencjalna zabudowa mogłaby zakłócić krajobraz. • Aleja robinii akacjowej nie była kluczowym elementem kompozycyjnym zespołu pałacowo-parkowego w momencie wpisu do rejestru w 1985 r. • Wnioskodawcy nabyli nieruchomości ze świadomością istniejących ograniczeń prawnych.
Odrzucone argumenty
Wycięcie alei robinii akacjowej stanowi przesłankę do skreślenia działek z rejestru zabytków. • Organ naruszył przepisy postępowania poprzez niewystarczające zbadanie materiału dowodowego i dokonywanie ustaleń na podstawie domysłów. • Sąd pierwszej instancji naruszył art. 153 Ppsa poprzez wydanie wyroku niezgodnego z oceną prawną wyrażoną we wcześniejszym wyroku WSA w tej samej sprawie.
Godne uwagi sformułowania
ochrona wartości krajobrazowych tego zespołu, a w szczególności jego dominującej roli w krajobrazie • działki ewidencyjne nr [...] i [...] nadal pełniły funkcję strefy widokowej i buforowej dla percepcji zabytku z ww. drogi • aleja robinii akacjowej nie została wpisana do rejestru zabytków na podstawie decyzji z 9 kwietnia 1985 r. • nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 13 ust. 1 i 2 Uoz, które mogłyby uzasadniać skreślenie z rejestru zabytków tej części strefy ochrony konserwatorskiej
Skład orzekający
Robert Sawuła
przewodniczący sprawozdawca
Jerzy Stankowski
sędzia
Tomasz Zbrojewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony zabytków, w szczególności znaczenia stref ochrony widokowej i wpływu zmian krajobrazowych na status zabytku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do rejestru zabytków jako strefy ochrony widokowej, a nie obiektu zabytkowego sam w sobie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a ochroną dziedzictwa kulturowego, z elementami analizy historycznej i krajobrazowej, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i ochrony zabytków.
“Czy prywatna własność może kolidować z ochroną krajobrazu? Sąd NSA rozstrzyga spór o zabytek.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.