II OSK 3439/19

Naczelny Sąd Administracyjny2022-11-03
NSAbudowlaneWysokansa
nadzór budowlanystan techniczny obiektuprawo budowlanedecyzja administracyjnaorgan odwoławczyskarga kasacyjnadzierżawazarządca obiektuwłaścicielodpowiedzialność

NSA oddalił skargę kasacyjną Dolnośląskiego WINB, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję nakładającą obowiązki na dzierżawcę obiektu budowlanego, gdyż organ odwoławczy nie mógł zmienić adresata decyzji organu I instancji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dolnośląskiego WINB od wyroku WSA we Wrocławiu, który uchylił decyzję WINB nakładającą obowiązki usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego na dzierżawcę (T. [...]). NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że organ odwoławczy nie mógł zmienić adresata decyzji organu I instancji (właściciela - Gminy Miejskiej [...]) na dzierżawcę, nawet jeśli umowa dzierżawy zawierała pewne zobowiązania dotyczące utrzymania obiektu. Sąd wskazał również na wątpliwości co do interpretacji umowy dzierżawy w kontekście nakładanych obowiązków.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który uchylił decyzję WINB. WINB w swojej decyzji uchylił decyzję PINB w zakresie adresata i nakazał wykonanie obowiązków T. [...] (dzierżawcy obiektu budowlanego), a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję PINB nakazującą usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu przy ul. [...] we [...]. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym możliwość orzekania przez organ II instancji o nałożeniu obowiązków na inny podmiot niż organ I instancji oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 15, art. 107 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jest zasadny. Podzielono stanowisko WSA, że organ odwoławczy nie może zmienić adresata decyzji organu I instancji (właściciela - Gminy Miejskiej [...]) na dzierżawcę (T. [...]) w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż jest to zmiana istotnego elementu stosunku administracyjnoprawnego i narusza zasadę dwuinstancyjności. Sąd miał również wątpliwości co do interpretacji umowy dzierżawy, z której WINB wywodził obowiązki dla dzierżawcy, wskazując, że umowa zobowiązywała do utrzymania obiektu w stanie niepogorszonym, a nie do generalnego remontu wad powstałych w trakcie budowy. Niemniej jednak, NSA uznał, że zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Pr.bud. poprzez uznanie, że zakres obowiązków naprawczych jest zbyt szeroki i nosi cechy generalnego remontu, jest trafny. Sąd stwierdził, że zakres obowiązków wskazany w decyzji doprowadzi w efekcie obiekt do właściwego stanu technicznego, a Prawo budowlane nie zawiera ograniczeń co do zakresu robót naprawczych. Mimo częściowo błędnego uzasadnienia wyroku WSA, NSA uznał, że odpowiada on prawu i oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może zmienić adresata decyzji organu pierwszej instancji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż jest to zmiana istotnego elementu stosunku administracyjnoprawnego i narusza zasadę dwuinstancyjności.

Uzasadnienie

Zmiana adresata decyzji w postępowaniu odwoławczym jest niedopuszczalna, ponieważ narusza istotę dwuinstancyjności i zasady postępowania administracyjnego. Adresat decyzji jest kluczowym elementem rozstrzygnięcia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji i orzec co do istoty sprawy, ale nie może zmienić adresata decyzji.

Pr.bud. art. 66 § 1 pkt 1 i 3

Ustawa - Prawo budowlane

Nakaz usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego.

Pomocnicze

k.p.a. art. 15

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania.

k.p.a. art. 107 § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Elementy składowe indywidualnego aktu administracyjnego.

Pr.bud. art. 61 § in fine

Ustawa - Prawo budowlane

Obowiązek utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym obciąża właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego.

p.p.s.a. art. 145 § 1 ust. 1 lit. c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 254 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd właściwy do rozpoznania wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 22zs4 § 3

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nie mógł zmienić adresata decyzji organu I instancji na dzierżawcę, gdyż narusza to zasadę dwuinstancyjności i istotę stosunku administracyjnoprawnego.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy miał prawo zmienić adresata decyzji, ponieważ istota dwuinstancyjności polega na rozpatrywaniu sprawy w jej całokształcie przez dwa niezależne organy. Zakres obowiązków naprawczych nałożonych na dzierżawcę był uzasadniony umową dzierżawy i ekspertyzą techniczną. Zakres obowiązków naprawczych nie nosił cech remontu generalnego, a jedynie przywracał właściwy stan techniczny obiektu.

Godne uwagi sformułowania

Zmiana adresata decyzji z wykorzystaniem powołanego przepisu jest działaniem naruszającym prawo w sposób kwalifikowany. Uchylenie zaskarżonej decyzji już tylko z tego powodu należy uznać za uzasadnione. Istotą decyzji z art. 66 ust. 1 Pr.bud. jest przywrócenie obiektu budowlanego do właściwego stanu technicznego.

Skład orzekający

Andrzej Wawrzyniak

przewodniczący

Tomasz Zbrojewski

sprawozdawca

Piotr Broda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zmiany adresata decyzji przez organ odwoławczy oraz zakresu obowiązków nakładanych na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, a także relacji między właścicielem a dzierżawcą w kontekście odpowiedzialności za stan techniczny obiektu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zmiany adresata decyzji przez organ odwoławczy i interpretacji umowy dzierżawy w kontekście Prawa budowlanego. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach bez elementu zmiany adresata lub gdy umowa dzierżawy jest jednoznaczna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego uprawnień organów odwoławczych oraz odpowiedzialności za stan techniczny budynków, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego i nieruchomości.

Organ odwoławczy nie może dowolnie zmieniać adresata decyzji – NSA wyjaśnia granice władzy sądowniczej w postępowaniu administracyjnym.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 3439/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący/
Piotr Broda
Tomasz Zbrojewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II SA/Wr 886/18 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2019-05-29
II OZ 1033/19 - Postanowienie NSA z 2019-11-19
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 886/18 w sprawie ze skargi T. [...] we W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 października 2018 r., nr 1253/2018 w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości występujących w stanie technicznym obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 29 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 886/18, po rozpoznaniu skargi T. [...] na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 października 2018 r., nr 1253/2018, w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości występujących w stanie technicznym obiektu budowlanego: 1) uchylił zaskarżoną decyzję; 2) przyznał od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata D. T. kwotę 442,80 zł, w tym kwota należnego podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.
Powyższą decyzją organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, zwana dalej: "k.p.a."), uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia 28 sierpnia 2018 r., nr 1672/2018, w zakresie adresata decyzji i w tym zakresie nakazał wykonanie obowiązków T. [...], a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wydaną w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm., zwana dalej: "Pr.bud."), nakazującą usunięcie występujących nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego przy ul. [...] [...] we [...] (dz. nr [...], [...], obręb [...]).
Skargę kasacyjną od ww. wyroku złożył Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący kasacyjnie organ, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, zwana dalej: "p.p.s.a."), zarzucił:
1) naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść wyroku, tj. art. "145 § 1 ust. 1 lit. c)" p.p.s.a. w zw. z art. 15, art. 107 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 in limine k.p.a., poprzez uznanie, że organ II instancji rozpoznając sprawę w jej całokształcie nie może orzec o nałożeniu obowiązków na podmiot inny niż uczynił to organ I instancji, podczas gdy istota dwuinstancyjności postępowania polega na rozpatrywaniu sprawy w jej całokształcie przez dwa niezależne organy administracji, bez ograniczeń;
2) naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść wyroku, tj. art. "145 § 1 ust. 1 lit. c)" p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez nieuzasadnione zarzucenie organowi naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów i nałożenie obowiązków na dzierżawcę obiektu budowlanego, jak również bezrefleksyjne nałożenie na stronę obowiązków wynikających z ekspertyzy sporządzonej przez osobę posiadającą wiedzę specjalistyczną, w sytuacji, gdy organ, po analizie materiału dowodowego uznał dzierżawcę za zarządcę obiektu budowlanego, w rozumieniu art. 61 in fine Pr.bud., natomiast wszystkie nałożone obowiązki naprawcze uznał za zmierzające do przywrócenia właściwego stanu technicznego budynku;
3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 61 in fine Pr.bud., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, poprzez zakwestionowanie nałożenia obowiązku na zarządcę obiektu budowlanego, w sytuacji, gdy obowiązek zarządzania nieruchomością wywodzony jest z umowy dzierżawy;
4) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Pr.bud., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wobec uznania, że zakres obowiązków naprawczych nałożonych na stronę jest zbyt szeroki i nosi cechy generalnego remontu, podczas gdy zakres obowiązków doprowadzi do przywrócenia właściwego stanu technicznego obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej WINB wskazał, że skoro organ II instancji posiada uprawnienie do orzeczenia w sposób określony w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchylenia decyzji w części i orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy, to wobec braku ustawowych ograniczeń w stosowaniu tej normy prawnej, może również uchylić decyzję w części dotyczącej określenia podmiotu zobowiązanego, jeśli na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uzna, iż obowiązki należy nałożyć na podmiot inny, aniżeli uczynił to wcześniej organ I instancji. Określenie podmiotu zobowiązanego należy bowiem do elementów składowych decyzji administracyjnych, określonych w art. 107 § 1 pkt 5, pod pojęciem "rozstrzygnięcia". Nie sposób uznać, żeby elementem istotnym decyzji pozostawało jedynie określenie obowiązku, a już nie - określenie adresata tego obowiązku. Oba składniki rozstrzygnięcia są nierozłączne i gwarantują wykonalność decyzji. Organ zauważył przy tym, że materiał dowodowy jest kompletny i znany jest podmiot, który powinien wykonać obowiązki wynikające z decyzji. Jednocześnie nie ulega zmianie katalog stron postępowania, a strona na którą obowiązek ma być "przeniesiony", uczestniczy w postępowaniu od samego początku. WINB zauważył, że zgromadził materiał dowodowy w postaci umowy dzierżawy z 13 marca 1995 r., zawartej pomiędzy właścicielem obiektu - Gminą [...], a dzierżawcą – T. [...], z której wynika, iż przedmiotem umowy jest nieruchomość gruntowa oraz obiekt budowlany objęty zakwestionowaną decyzją. Umowa zawarta została na czas nieokreślony. Ponadto, strony umowy zgodnie ustaliły w jej § 7, że "Dzierżawca zobowiązuje się do zabezpieczenia nieruchomości poprzez wykonywanie na własny koszt napraw niezbędnych do zachowania przedmiotu dzierżawy w stanie niepogorszonym oraz jej utrzymania w należytym porządku". Dzierżawca jest więc zarządcą obiektu budowlanego w rozumieniu art. 61 in fine Pr.bud. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, zakres przedmiotowy obowiązków został ustalony na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym szczególnie na podstawie dowodu z ekspertyzy technicznej, sporządzonej przez osobę uprawnioną, posiadającą wiedzę specjalistyczną. Strona zobowiązana nie przedstawiła przy tym jakiegokolwiek przeciwdowodu wskazującego na niezasadność któregokolwiek z tych obowiązków. WINB stwierdził, że istotą decyzji z art. 66 ust. 1 Pr.bud. jest przywrócenie obiektu budowlanego do właściwego stanu technicznego, jeśli zatem stan ten jest wysoce niewłaściwy możliwa jest sytuacja, że zakres nałożonych obowiązków będzie tak szeroki, że obejmie bardzo wiele elementów budynku. Może być tak, jak w niniejszej sprawie, że usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym sprowadzi się w istocie do generalnego remontu budynku.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną T. [...] [...] wniosło o jej oddalenie oraz o przyznanie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, w ramach postępowania w II instancji, które nie zostały opłacone w całości, ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosowanie do zarządzenia z dnia 23 sierpnia 2022 r. wydanego na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Skarga kasacyjna nie może zostać uwzględniona, chociaż niektórym z podniesionych zarzutów nie można odmówić trafności.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. "145 § 1 ust. 1 lit. c)" p.p.s.a. w zw. z art. 15, art. 107 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 in limine k.p.a., poprzez uznanie, że organ II instancji rozpoznając sprawę w jej całokształcie nie może orzec o nałożeniu obowiązków na podmiot inny niż uczynił to organ I instancji, podczas gdy istota dwuinstancyjności postępowania polega na rozpatrywaniu sprawy w jej całokształcie przez dwa niezależne organy administracji, bez ograniczeń.
W rozpoznawanej sprawie decyzją z dnia 28 sierpnia 2018 r., nr 1672/2018, PINB, działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 w związku z art. 83 ust. 1 Pr.bud. i art. 104 k.p.a., nakazał Gminie Miejskiej [...] - właścicielowi budynku usytuowanego przy ul. [...] we [...] (dz. nr [...], [...], obręb [...]), usunięcie występujących nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego, poprzez: 1) wyeliminowanie zjawiska wysadzania fundamentów w przedmiotowym budynku za pomocą powszechnie znanych metod naprawczych (np. poprzez wykonanie podbicia fundamentów co najmniej do głębokości przemarzania gruntu); 2) zabezpieczenie części podziemnych obiektu i ścian stref cokołu przed wilgocią i zamakaniem za pomocą powszechnie znanych sposobów (np. poprzez wykonanie izolacji, odprowadzenie wód opadowych z rur spustowych do kanalizacji deszczowej etc.); 3) odtworzenie uszkodzonych i spękanych opasek betonowych; 4) naprawę skorodowanych i spękanych ścian - za pomocą powszechnie znanych metod naprawczych (np. przemurowanie, przemurowanie z zastosowaniem wkładek metalowych w spoinach, etc.); 5) naprawę spękanych stropów za pomocą powszechnie znanych metod naprawczych; 6) wymianę bądź naprawę wyeksploatowanej stolarki okiennej; 7) usunięcie odspojonych i zawilgoconych oraz wykonanie nowych wraz z uzupełnieniem brakujących wypraw tynkarskich; 8) wymianę bądź naprawę uszkodzonych i niesprawnych technicznie elementów i instalacji: centralnego ogrzewania, zimnej wody, ciepłej wody użytkowej; 9) naprawę bądź wymianę zużytej technicznie drabiny wyłazowej na dach.
Ponadto, organ orzekł, że powyższe obowiązki należy wykonać w terminie 12 miesięcy od dnia kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Powyższa decyzja została wydana w oparciu o wyniki przeprowadzonej kontroli i ekspertyzę stanu technicznego obiektu budowlanego, których przeprowadzenie i wykonanie nakazał organ I instancji, na podstawie art. 62 ust. 3 Pr.bud., Gminie Miejskiej [...]. Z przedłożonych dokumentów wynikało, że w przedmiotowym obiekcie budowlanym występują nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego, w tym m.in.: 1) poziom posadowienia budynku jest powyżej strefy przemarzania; wymagane jest podbicie fundamentów do min. 80 cm w celu eliminacji potencjalnych skutków wywołanych zjawiskiem wysadzania fundamentów w czasie przemarzania gruntu; 2) braki pionowych izolacji oraz braki zabezpieczenia przed wilgocią i zamakaniem dolnych fragmentów ścian zewnętrznych ponad terenem; 3) widoczne ubytki, spękania, wyboczenia oraz częściowo zasypane opaski wokół budynku; 4) korozja ceramiki wmurowanej w ściany fundamentowe o różnym stopniu zaawansowania oraz pęknięcia na wszystkich polach międzyokiennych o nieregularnych przebiegach o szerokości powyżej 4 mm, które tworzą nieciągłości struktury muru; zalecane "szycie ścian" lub w miejscach tego wymagających przemurowanie ścian; 5) pęknięcia na sufitach - które są kontynuacją nieprawidłowej pracy fundamentów oraz ścian konstrukcyjnych; 6) zużyte technicznie okna zespolone drewniane typu szwedzkiego; 7) spękania, zawilgocenia oraz ubytki tynków; 8) zużyta technicznie instalacja c.o. oraz c.w.u.; 9) zużyta technicznie stalowa drabinka wyłazowa na dach znajdująca się w południowo-zachodnim narożniku dziedzińca wewnętrznego. Jednocześnie PINB ustalił, że systematycznie wykonywane są czynności zmierzające do poprawienia stanu technicznego obiektu, w tym m.in. została zmodernizowana tablica elektryczna w skrzydle zachodnim i wschodnim, wymieniono główny licznik energii elektrycznej oraz doprowadzono do sprawności technicznej instalację oświetlenia ewakuacyjnego w całym budynku, a ponadto usunięto drzewa rosnące w jego pobliżu.
Natomiast w doręczonym organowi protokole okresowej kontroli stanu technicznego opisywanego budynku, sporządzonym w dniu 3 lipca 2018 r., w trybie art. 62 ust. 1 pkt 1 Pr.bud., podano, że w przypadku wystąpienia ekstremalnych warunków klimatycznych, mogą wystąpić zjawiska powodujące zagrożenie dla użytkowników.
W przytoczonym stanie faktycznym, na skutek odwołania Gminy Miejskiej [...], WINB zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję PINB z dnia 28 sierpnia 2018 r., w zakresie adresata decyzji i w tym zakresie nakazał wykonanie obowiązków T. [...], a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wydaną w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Pr.bud. Podejmując orzeczenie reformatoryjne w zakresie określenia adresata decyzji organ odwoławczy uznał, że z umowy dzierżawy nieruchomości zawartej w 1995 r., wynika iż adresatem decyzji powinno być wymienione wyżej T. [...]. Stanowisko to, na skutek skargi T. [...], zostało zasadnie zakwestionowane przez Sąd I instancji Przede wszystkim, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. ustawodawca upoważnił organ drugiej instancji do wydania reformacyjnego orzeczenia jedynie w zakresie stanowiącym istotę sprawy. Rozstrzygnięcie o istocie sprawy, a zatem o obowiązku lub uprawnieniu jest ograniczone treściowo tylko do tego składnika decyzji i nie zawiera w sobie oznaczenia strony (stron), co wynika też z treści art. 107 § 1 k.p.a., określającego strukturalne elementy indywidualnego aktu administracyjnego. Zmiana adresata decyzji z wykorzystaniem powołanego przepisu jest działaniem naruszającym prawo w sposób kwalifikowany. Zmiana adresata orzeczonego nakazu w toku instancyjnym oznacza zmianę jednego z istotnych elementów stosunku administracyjnoprawnego, jakim jest jego podmiot. W rozpoznawanej sprawie T. [...], brało udział w postępowaniu przed organem I instancji w charakterze uczestnika postępowania. Wszelkie nakazy w toku postępowania, kierowane były jednak do właściciela obiektu budowlanego, którym jest Gmina Miejska [...] i nie były one przez nią kwestionowane. Wydanie orzeczenia pierwszoinstancyjnego było także korzystne dla T. [...], bowiem skierowane było do innego podmiotu. W toku postępowania odwoławczego dopuszczalne jest oczywiście doprecyzowanie oznaczenia strony będącej adresatem decyzji, jeżeli został on oznaczony nieprawidłowo, ale nie całkowita zmiana adresata decyzji. Jedynie w sytuacji, gdy nie następuje zmiana adresata decyzji, a organ stwierdzi, że adresat ten został oznaczony nieprawidłowo, dopuszczalne jest na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylenie przez organ II instancji decyzji w części dotyczącej oznaczenia strony i orzeczenie w tym zakresie poprzez właściwe oznaczenie adresata decyzji. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. W następstwie takiego działania organu odwoławczego doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 k.p.a. Uchylenie zaskarżonej decyzji już tylko z tego powodu należy uznać za uzasadnione.
Niezależnie od powyższego, stanowisko organu odwoławczego, że z treści powołanej wyżej umowy dzierżawy nieruchomości wynika, że to dzierżawca powinien być adresatem decyzji nakładającej wykonanie określonych robót budowlanych wzbudza poważne wątpliwości. Z § 7 umowy wynika, że dzierżawca zobowiązuje się do zabezpieczenia nieruchomości poprzez wykonywanie na własny koszt napraw niezbędnych do zachowania przedmiotu dzierżawy w stanie niepogorszonym oraz jej utrzymania w należytym porządku. Z powyższego nie można wyprowadzić wniosku, że dzierżawca zobowiązywał się do wykonywania robót budowlanych zmierzających do poprawy stanu technicznego budynku. Zachowanie budynku w stanie niepogorszonym należy odnosić do stanu w jakim budynek znajdował się w chwili zawarcia umowy dzierżawy. Posadowienia budynku na niewłaściwie wykonanych fundamentach, czy też brak izolacji pionowej, są błędami w sztuce budowlanej zaistniałymi w czasie wznoszenia obiektu budowlanego, które istniały już chwili zawierania umowy dzierżawy. Rozważyć zatem należy także, czy inne wady obiektu wskazane w ocenie technicznej nie są następstwem wymienionych błędów powstałych w trakcie budowy i czy w oparciu o umowę dzierżawy można obowiązek ich usunięcia nałożyć na dzierżawcę obiektu budowlanego.
Zauważyć także należy, że w myśl art. 61 pkt 1 Pr.bud. utrzymanie obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym obciąża właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. W pojęciu "zarządca obiektu budowlanego" mieści się zarówno podmiot władający nieruchomością, na rzecz którego ustanowiono ograniczone prawo rzeczowe, a także podmiot, który włada nieruchomością z tytułu umowy o korzystaniu z cudzej rzeczy. Pod pojęciem "zarządcy obiektu budowlanego" należy zatem rozumieć także dzierżawcę władającego określonym obiektem na podstawie zawartej z właścicielem umowy. Określenie w sposób alternatywny w omawianych przepisach osób odpowiedzialnych za stan techniczny obiektów budowlanych nie oznacza, że organy administracji w oderwaniu od szczególnych okoliczności faktycznych sprawy mogą bez szczegółowego rozważenia treści umowy pominąć jedną z nich. Nie można także wykluczyć, że wobec alternatywnego określenia podmiotów zobowiązanych do utrzymania obiektu budowlanego, obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w rozumieniu art. 66 Pr.bud. może być nałożony w części na właściciela obiektu, a w części na zarządcę (dzierżawcę) w zależności od rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości jak i treści umowy wiążącej wymienione podmioty. W związku z powyższym za nieuprawnione należy uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 61 in fine Pr.bud. Sąd I instancji miał bowiem rację, że w zaskarżonej decyzji nie została wyjaśniona i rozważona wszechstronnie kwestia dotycząca możliwości nałożenia na T. [...] obowiązków wymienionych w zaskarżonej decyzji.
Podzielić natomiast należy zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Pr.bud., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wobec uznania, że zakres obowiązków naprawczych nałożonych na stronę jest zbyt szeroki i nosi cechy generalnego remontu, podczas gdy zakres obowiązków doprowadzi do przywrócenia właściwego stanu technicznego obiektu budowlanego. Zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie organem, że zakres robót wskazany w decyzji doprowadzi w efekcie obiekt do właściwego stanu technicznego. Zakres przedmiotowy nałożonych obowiązków został ustalony na podstawie materiału dowodowego, w tym na podstawie ekspertyzy technicznej, sporządzonej przez uprawniona osobę. Strona zobowiązana nie kwestionowała obowiązków wynikających z tejże ekspertyzy. Istotą decyzji z art. 66 ust. 1 Pr.bud. jest przywrócenie obiektu budowlanego do właściwego stanu technicznego. Nie można zatem wykluczyć, że zakres nałożonych obowiązków będzie tak szeroki, że obejmie wiele elementów budynku i w istocie będzie zbliżony do wykonania remontu generalnego. Wymieniony przepis prawa budowlanego nie zawiera ograniczeń, co do zakresu przedmiotowego robót naprawczych, na co słusznie zwrócił uwagę autor skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, co na podstawie art. 184 p.p.s.a. uzasadniało oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku strony skarżącej w I instancji, zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną, o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, bowiem stosownie do treści art. 254 § 1 p.p.s.a. sądem właściwym do rozpoznania tego wniosku jest Sąd I instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI