II OSK 343/15

Naczelny Sąd Administracyjny2016-11-22
NSAAdministracyjneŚredniansa
samorząd lekarskiskładki członkowskieobowiązek opłacaniaprzedawnieniekonstytucyjnośćprawo administracyjneprawo medyczneNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną lekarza kwestionującego obowiązek opłacania składek członkowskich na rzecz samorządu lekarskiego, uznając ten obowiązek za zgodny z prawem i Konstytucją.

Lekarz A. Z. kwestionował obowiązek opłacania składek członkowskich na rzecz Okręgowej Izby Lekarskiej, podnosząc zarzuty przedawnienia oraz niekonstytucyjności obowiązku przynależności do samorządu. Sąd pierwszej instancji oddalił jego skargę. W skardze kasacyjnej lekarz zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i Konstytucji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając obowiązek przynależności do samorządu lekarskiego i uiszczania składek za zgodny z prawem i Konstytucją, a także odrzucając zarzut przedawnienia.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę lekarza na uchwałę Naczelnej Rady Lekarskiej odmawiającą uwzględnienia zarzutów dłużnika w przedmiocie uregulowania zaległych składek członkowskich. Lekarz kwestionował obowiązek opłacania składek, podnosząc zarzut przedawnienia oraz niekonstytucyjności obowiązku przynależności do samorządu lekarskiego. Naczelna Rada Lekarska i Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały obowiązek opłacania składek za zasadny, wskazując na administracyjno-prawny charakter relacji między lekarzem a izbą lekarską oraz na zgodność z Konstytucją RP tworzenia samorządów zawodowych. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził, że obowiązek przynależności do samorządu lekarskiego i uiszczania składek jest zgodny z Konstytucją i ustawą o izbach lekarskich. Sąd odrzucił zarzut przedawnienia, stosując analogicznie przepisy Ordynacji podatkowej, a także uznał, że obowiązek ten nie narusza wolności i praw konstytucyjnych, gdyż jest uzasadniony wykonywaniem zawodu zaufania publicznego. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, obowiązek ten jest zgodny z Konstytucją RP, ponieważ tworzenie samorządów zawodowych dla zawodów zaufania publicznego jest dopuszczalne na mocy art. 17 ust. 1 Konstytucji, a ograniczenia praw i wolności w tym zakresie są uzasadnione w demokratycznym państwie prawa.

Uzasadnienie

Konstytucja RP dopuszcza tworzenie samorządów zawodowych dla zawodów zaufania publicznego, a ustawa o izbach lekarskich realizuje to zadanie. Obowiązek przynależności i opłacania składek jest konsekwencją wykonywania zawodu lekarza i nie narusza istoty wolności i praw.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.i.l. art. 6 § ust. 1

Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich

Lekarz wykonujący zawód jest równocześnie wpisany na listę członków izby lekarskiej.

u.i.l. art. 8

Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich

Członkowie izby lekarskiej są obowiązani przestrzegać zasad etyki, przepisów związanych z wykonywaniem zawodu oraz uchwał organów izb.

Konstytucja RP art. 17 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Umożliwia tworzenie samorządów zawodowych reprezentujących osoby wykonujące zawód zaufania publicznego.

u.i.l. art. 7 § ust. 1

Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich

Skreślenie z listy członków następuje m.in. na skutek złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanowione tylko w ustawie i gdy są konieczne w demokratycznym państwie prawa.

Konstytucja RP art. 58 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu.

u.p.e.a. art. 15 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Egzekucja administracyjna może być wszczęta po przesłaniu pisemnego upomnienia.

u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji - nieistnienie obowiązku.

u.p.e.a. art. 34 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W przypadku zarzutów wierzyciel zajmuje stanowisko.

k.c. art. 117 § § 2

Kodeks cywilny

3-letni termin przedawnienia roszczeń.

o.p. art. 70 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat.

u.i.l. art. 116

Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich

Nieopłacone składki członkowskie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

u.i.l. art. 40 § ust. 4

Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich

Upoważnienie Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej do działania.

u.i.l. art. 39 § ust. 1 pkt 12

Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich

Zakres działania Naczelnej Rady Lekarskiej.

u.i.l. art. 53

Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich

Odpowiedzialność dyscyplinarna za naruszenie norm Kodeksu Etyki Lekarskiej.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Niekonstytucyjność obowiązku przynależności do samorządu lekarskiego i opłacania składek. Przedawnienie obowiązku opłacania składek członkowskich na podstawie art. 117 § 2 k.c.

Godne uwagi sformułowania

Obowiązkowa przynależność do samorządu lekarskiego jest oparta o art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Pomiędzy lekarzem - członkiem samorządu zawodowego a tym samorządem zachodzi stosunek administracyjno-prawny. Nieopłacone w terminie składki członkowskie [...] podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący

Barbara Adamiak

sprawozdawca

Iwona Niżnik - Dobosz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie konstytucyjności i legalności obowiązku opłacania składek członkowskich przez lekarzy oraz zasad przedawnienia tych składek."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji lekarzy i samorządu lekarskiego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego dla środowiska lekarskiego zagadnienia obowiązku opłacania składek i jego zgodności z prawem. Choć nie jest to sprawa o szerokim zasięgu społecznym, ma istotne znaczenie praktyczne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i medycznym.

Czy lekarz może odmówić płacenia składek samorządowych? NSA wyjaśnia.

Sektor

medycyna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 343/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-02-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak /sprawozdawca/
Iwona Niżnik - Dobosz
Robert Sawuła /przewodniczący/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 590/14 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-09-24
II OZ 515/14 - Postanowienie NSA z 2014-05-30
Skarżony organ
Rada Lekarska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 219 poz 1708
art.6 ust.1 oraz art.8
Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art.31 ust.3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Niżnik - Dobosz Protokolant asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 590/14 w sprawie ze skargi A. Z. na uchwałę Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów dłużnika w przedmiocie uregulowania zaległych składek członkowskich oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 590/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Z. na uchwałę Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów dłużnika w przedmiocie uregulowania składek członkowskich.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] lipca 2013 r. Okręgowa Izba Lekarska w K. wystawiła tytuł wykonawczy o nr [...] obejmujący należność w kwocie 1600,00 zł z tytułu niezapłaconych składek członkowskich za lata 2010, 2011, 2012 i za okres styczeń-kwiecień 2013 r. oraz kwotę 6,00 zł odsetek naliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, w którym jako zobowiązanego określiła lek. A. Z.
Przy piśmie z dnia 21 sierpnia 2013 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. przesłał Okręgowej Izbie Lekarskiej w K. pismo A. Z. z dnia 19 sierpnia 2013 r., zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w celu zajęcia stanowiska zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W piśmie tym A. Z. wskazał, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji jest art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( nieistnienie obowiązku), oraz stwierdził, że nie zgadza się z obowiązkiem opłacania składek narzuconym przez samorząd lekarski, podnosząc zarzut przedawnienia.
Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2013 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, 1166, 1342 i poz. 1529) oraz art. 39 ust. 1 pkt 12 i art. 40 ust. 4 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. Nr 219, poz. 1708, Dz. U. z 2011 r. Nr 112, poz. 654 i Nr 113, poz. 657 oraz z 2013 r. poz. 779) w zw. z § 1 uchwały nr 2/10/VI Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia [...] lutego 2010 r. w sprawie upoważnienia Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej do działania w imieniu Naczelnej Rady Lekarskiej, Prezydium Okręgowej Rady Lekarskiej w K. nie uwzględniło zarzutów A. Z., wskazując w uzasadnieniu, że jest on członkiem Okręgowej Izby Lekarskiej w K. od 1998 r., co oznacza, że jest zobowiązany opłacać składki członkowskie.
A. Z. zakwestionował powyższą uchwałę, wskazując, że obowiązek przynależności do samorządu lekarskiego i związany z tym obowiązek uiszczania składki uważa za niekonstytucyjny; podniósł zarzut przedawnienia powołując się na art. 117 § 2 Kodeksu cywilnego.
Uchwałą z dnia [...] stycznia 2014 r. Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę. W uzasadnieniu uchwały Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej stwierdziło, że z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich wynika, że lekarz zamierzający wykonywać zawód, któremu okręgowa rada lekarska przyznała prawo wykonywania zawodu, zostaje równocześnie wpisany na listę członków tej izby lekarskiej. Przepis ten wyraźnie łączy przyznanie prawa wykonywania zawodu z wpisem na listę członków okręgowej izby lekarskiej. Obowiązkowa przynależność do samorządu lekarskiego jest oparta o art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, który daje możliwość tworzenia, w drodze ustawy, samorządu zawodowego, reprezentującego osoby wykonujące zawód zaufania publicznego i sprawującego pieczę nad należytym wykonywaniem danego zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Art. 7 ust. 1 w/w ustawy stanowi, że dopiero złożenie przez lekarza oświadczenia o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu lekarza powoduje skreślenie go z listy członków okręgowej izby lekarskiej, a wobec obowiązkowej przynależności do samorządu zawodowego, lekarz, który posiada prawo wykonywania zawodu i który chce wykonywać zawód na terenie Polski, nie ma możliwości rezygnacji z członkostwa w samorządzie lekarskim bez uprzedniego zrzeczenia się prawa wykonywania zawodu lekarza.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich oraz § 4 ust. 2, § 15 ust. 1 pkt 1, § 16 i 18 uchwały nr 30/1OA/I Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 3 września 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach przyznawania prawa wykonywania zawodu lekarza i lekarza dentysty oraz prowadzenia rejestru lekarzy i lekarzy dentystów, skreślenie lekarza z listy członków okręgowej izby lekarskiej jest dokonywane z urzędu w przypadku zrzeczenie się przez tego lekarza prawa wykonywania zawodu. Skreślenia z listy członków okręgowej izby lekarskiej dokonuje, w drodze zarządzenia, prezes okręgowej rady lekarskiej tej izby. Jednak zanim to nastąpi, lekarz musi złożyć oświadczenie o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu. Biorąc pod uwagę skutki złożenia takiego oświadczenia, tj. utratę uprawnienia do wykonywania zawodu lekarza na terenie Polski, zdaniem organu, oświadczenie to musi być jasne, wyraźne i nie budzić żadnych wątpliwości co do rzeczywistego zamiaru lekarza. Z akt sprawy wynika, iż A. Z. nie złożył oświadczenia o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu, jak też nie złożył wniosku o przeniesienie się do innej okręgowej izby lekarskiej oraz nie zachodzi inna przesłanka określona w art. 7 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty dająca podstawę do skreślenia go z listy członków Okręgowej Izby Lekarskiej w Krakowie. Oznacza to, że pozostawał on w okresie objętym postępowaniem egzekucyjnym członkiem Okręgowej Izby Lekarskiej w K., co skutkuje zobowiązaniem do uiszczania składek członkowskich. Z Rejestru lekarzy wynika, że pozostaje członkiem Izby od dnia 30 września 1998 r.
Art. 8 ustawy o izbach lekarskich nakłada na członka izby lekarskiej obowiązek zarówno przestrzegania przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza, jak i stosowania się do uchwał organów izb lekarskich. Sprawy związane z opłacaniem składki członkowskiej reguluje uchwała nr 8/08/V Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 4 kwietnia 2008 r. w sprawie wysokości składki członkowskiej. Z § 6 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret drugie tej uchwały wynika, że obowiązek opłacania składki członkowskiej ustaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym lekarz złożył oświadczenie o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu. Z powyższych przepisów oraz faktu, iż A. Z. był członkiem Okręgowej Izby Lekarskiej w K. w okresie objętym postępowaniem egzekucyjnym, wynika, że miał on obowiązek opłacania składki członkowskiej.
Zgodnie z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że upomnienie nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. dotyczące kwoty objętej następnie tytułem wykonawczym o nr [...], zostało doręczone A. Z. w dniu 14 czerwca 2013 r. W upomnieniu zawarto pouczenie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w przypadku nieuregulowania należności we wskazanym terminie. Upomnienie zostało wysłane listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru i prawidłowo doręczone A. Z.
Odnosząc się do podniesionego zarzutu przedawnienia, określonego w art. 117 § 2 Kodeksu cywilnego, organ drugiej instancji stwierdził, iż jest on nieuzasadniony. Zdaniem Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej określony w tym przepisie 3-letni okres przedawnienia nie ma zastosowania do składek członkowskich, ponieważ stosuje się go wyłącznie w stosunkach cywilnoprawnych. Pomiędzy lekarzem - członkiem samorządu zawodowego a tym samorządem zachodzi stosunek administracyjno-prawny, gdyż nie jest to stosunek o charakterze równorzędnym. Izba lekarska występuje wobec lekarza w charakterze organu władzy publicznej. O administracyjnym charakterze obowiązku opłacania składek świadczy również przepis art. 116 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. Nr 219, poz. 1708 ze zm.), zgodnie z którym nieopłacone w terminie składki członkowskie i koszty postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z uwagi na brak przepisów dotyczących przedawnienia składek powinny mieć zastosowanie przez analogię przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.). Zgodnie z art. 70 § 1 tej ustawy zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Wobec tego należy stwierdzić, zdaniem organu, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do przedawnienia składek.
Skargę na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. Z. W skardze nie zostały podniesione zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego ani procesowego.
W odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale.
Rozpoznając sprawę, Sąd powołał treść art. 17, art. 31 ust. 3, art. 58 ust. 1 Konstytucji RP i powiązał je z treścią art. 1 oraz 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. Nr 219, poz. 1708 ze zm.). Sąd zaakceptował stanowisko organu, że obowiązkowa przynależność do samorządu lekarskiego jest oparta o art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, który umożliwia tworzenie, w drodze ustawy, samorządu zawodowego, zarówno reprezentującego osoby wykonujące zawód zaufania publicznego, jak i sprawującego pieczę nad należytym wykonywaniem danego zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 1 ustawy o izbach lekarskich, skreślenie z listy członków okręgowej izby lekarskiej następuje m. in. na skutek złożenia przez lekarza oświadczenia o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu lekarza. Z powyższych przepisów wynika więc, w ocenie Sądu, że wobec obowiązkowej przynależności do samorządu zawodowego, lekarz, który posiada prawo wykonywania zawodu i który chce wykonywać zawód na terenie Polski, nie ma możliwości rezygnacji z członkostwa w samorządzie lekarskim bez uprzedniego zrzeczenia się prawa wykonywania zawodu lekarza, przy czym oświadczenie to musi być jasne, wyraźne i nie budzić żadnych wątpliwości co do rzeczywistego zamiaru lekarza. Z akt sprawy wynika, że A. Z. oświadczenia o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu nie złożył, nie złożył również wniosku o przeniesienie do innej okręgowej izby lekarskiej, i nie zaszła żadna z przesłanek określonych w art. 7 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty dająca podstawę do skreślenia z listy członków Okręgowej Izby Lekarskiej w K. Art. 8 ustawy o izbach lekarskich nakłada na członków izby lekarskiej obowiązek przestrzegania zasad etyki lekarskiej, przestrzegania przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza, i stosowania się do uchwał organów izb lekarskich. Skoro A. Z. jest członkiem Okręgowej Izby Lekarskiej w K. od 30 września 1998 r. i nie złożył oświadczenia o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu, oznacza to, że miał obowiązek opłacania składki członkowskiej. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że w okresie objętym postępowaniem egzekucyjnym obowiązany był opłacać składki członkowskie, czego jednakże nie czynił.
Zgodnie natomiast z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Słusznie organ stwierdził, że określony w art. 117 § 2 Kodeksu cywilnego 3-letni okres przedawnienia nie ma zastosowania do składek członkowskich, ponieważ przepis ten ma zastosowanie wyłącznie w stosunkach cywilnoprawnych, natomiast pomiędzy lekarzem - członkiem samorządu zawodowego a tym samorządem zachodzi stosunek administracyjno-prawny, gdyż nie jest to stosunek o charakterze równorzędnym. Izba lekarska występuje wobec lekarza w charakterze organu władzy publicznej. O administracyjnym charakterze obowiązku opłacania składek świadczy również przepis art. 116 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. Nr 219, poz. 1708 ze zm.), zgodnie z którym nieopłacone w terminie składki członkowskie i koszty postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro w ustawie o izbach lekarskich nie ma przepisów dotyczących przedawnienia składek, to jak słusznie zauważył organ, powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), zgodnie zaś z art. 70 § 1 tej ustawy, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Wobec powyższego, zdaniem Sądu, słusznie organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do przedawnienia składek. W ocenie Sądu, obowiązek przynależności lekarzy do samorządu lekarskiego i związany z tym obowiązek uiszczania składki, wynikający z przywołanych wyżej przepisów, nie jest niekonstytucyjny. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.
Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia wniósł A. Z., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 oraz art. 8 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. z 2009 r., nr 219 poz. 1708 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, iż wyrażone w powołanych przepisach obowiązki przynależności do izby lekarskiej - samorządu zawodowego oraz stosowania się do uchwał izb lekarskich są zgodne z art. 17 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 i art. 58 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim narzucają pod groźbą utraty prawa do wykonywania zawodu przynależność do powołanego samorządu zawodowego oraz zmuszają jego członków do świadczeń finansowych na rzecz danej izby lekarskiej.
Wskazując na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie była uchwała Naczelnej Rady Lekarskiej z [...] stycznia 2014r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie nieistnienia obowiązku uregulowania składek członkowskich. W przypadku gdy zobowiązany podejmuje obronę przed egzekucją składając zarzut na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tj. Dz.U. z 2014r. poz. 1619 ze zm.), kwestionując istnienie obowiązku, w procedurze jego rozpoznania uczestniczy wierzyciel ( art. 34 § 1 tej ustawy). Podstawą do stwierdzenia istnienia obowiązku są przepisy powszechnie obowiązującego prawa.
Postawione zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 oraz art. 8 ustawy z 2 grudnia 2009r. o izbach lekarskich ( Dz. U. z 2009r., nr 219, poz.1708 ze zm.) poprzez błędna wykładnię i uznanie, iż wyrażone w powołanych przepisach obowiązki przynależności do izby lekarskiej – samorządu zawodowego oraz stosowanie się do uchwał izb lekarskich są zgodne z art. 17 ust. 1 i 2, art.31 ust. 3 i art. 58 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, są niezasadne. Pomijając, że Naczelna Izba Lekarska nie jest właściwa do badania zgodności ustaw z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, a przyjmując właściwości sądu administracyjnego do takiej oceny w indywidualnej sprawie, to należy stwierdzić, że sąd nie przeprowadził w tym zakresie błędnej wykładni art.6 ust.1 i art. 8 ustawy o izbach lekarskich w związku z art. 17 ust.1 i ust.2, art.31 ust.3 i art.58 ust.1 Konstytucji. Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia decentralizację władzy publicznej nie tylko terytorialnej, ale też decentralizację w zakresie przedmiotowym jej sprawowania. Art.17 ust.1 Konstytucji pozostawia w zakresie wspólnych interesów zawodowych prawo do tworzenia samorządów zawodowych, reprezentujących osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujących pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Dla utworzenia samorządu zawodowego Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej wymaga zachowania formy ustawy. Dla realizacji tego konstytucyjnego zadania w zakresie zawodu lekarza ustawą z dnia 2 grudnia 2009r. o izbach lekarskich ( tj. Dz.U. 2016r. poz.522) został utworzony samorząd zawodowy lekarzy i lekarzy dentystów. Konsekwentnie art. 6 ust.1 ustawy o izbach lekarskich, stanowi że lekarz zamierzający wykonywać zawód, któremu okręgowa rada lekarska przyznała prawo wykonywania zawodu, zostaje równocześnie wpisany na listę członków tej izby lekarskiej. Zgodnie z art.8 ustawy o izbach lekarskich, członkowie izby lekarskiej są obowiązani: 1) przestrzegać zasad etyki lekarskiej i 2) przestrzegać przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza; 3) stosować się do uchwał organów izb lekarskich.
Nie został naruszony art.31 ust.3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi: " Ograniczenie w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw może być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Wykonywanie zawodu zaufania publicznego, a do takiego należy zawód lekarza, uzasadnia ustawową regulację przynależności do samorządu zawodowego lekarzy, którzy sprawują pieczę nad należytym jego wykonywaniem. Tym samym nie jest zasadny zarzut naruszenia art.58 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Wybór zawodu pozostawiony jest pełnej swobodzie. Wybór zawodu zaufania publicznego wymaga poddania się przyjętemu systemowi regulacji prawnej, w tym w przypadku wyboru zawodu lekarza regulacji prawnej przyjętej w ustawie o izbach lekarskich.
Postawione zarzuty w skardze kasacyjnej nie maja usprawiedliwionych podstaw nie tylko z uwagi na brak zasadności niezgodności z konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej , ale też z uwagi na przyjęte rozwiązania prawne. Do jednego z podstawowych obowiązków członków izb lekarskich jest opłacanie składek członkowskich. Obowiązek ten wynika z ustawy o izbach lekarskich i wydanym na jej podstawie Kodeksie Etyki Lekarskiej. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 11 lutego 2016r. SD/71/15 przyjął: " Kodeks Etyki Lekarskiej jest aktem wydanym w określonym przez ustawę trybie i przez organ ustawowo upoważniony, a zatem posiada odpowiedni status prawny w ramach organizacji samorządu lekarskiego. W tej sytuacji fakt związania jego normami lekarzy oraz fakt odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie tych norm na podstawie art.53 ustawy z dnia 2 grudnia 2009r. o izbach lekarskich , ( Dz. U. Nr 219, poz. 1708 ze zm.), nie może budzić wątpliwości. Dotyczy to również przepisów regulujących kwestię płacenia przez lekarzy składek na rzecz samorządu lekarskiego, określonych przez Naczelną Radę Lekarską z mocy ustawowego upoważnienia."
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI