II OSK 340/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą umorzenia opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska, potwierdzając, że warunkiem umorzenia jest uprzednie odroczenie tych opłat decyzją administracyjną.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Miasta i Gminy B. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił skargę na decyzję SKO w W. odmawiającą umorzenia opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska. Spółka wodociągowa wnioskowała o umorzenie opłat za wprowadzanie ścieków bez pozwolenia, argumentując realizacją inwestycji w postaci nowej oczyszczalni. Organy administracji i WSA uznały, że warunkiem umorzenia opłat podwyższonych jest ich uprzednie odroczenie decyzją administracyjną, czego spółka nie uzyskała.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Miasta i Gminy B. - Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. odmawiającą umorzenia opłat podwyższonych z tytułu korzystania ze środowiska. Spółka wodociągowa domagała się umorzenia opłat za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi bez pozwolenia wodnoprawnego, argumentując realizacją inwestycji w postaci budowy nowej oczyszczalni ścieków. Organy administracji (Marszałek Województwa, SKO) oraz WSA uznały, że kluczowym warunkiem umorzenia opłat podwyższonych, zgodnie z art. 319 ust. 3a ustawy Prawo ochrony środowiska, jest ich uprzednie odroczenie decyzją administracyjną. Ponieważ spółka nie złożyła wniosku o odroczenie opłat w ustawowym terminie, nie spełniła tej przesłanki, co skutkowało odmową umorzenia. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądów niższych instancji i organów administracji, podkreślając, że wykładnia gramatyczna, systemowa i celowościowa przepisów wskazuje na konieczność uprzedniego odroczenia opłat jako warunku ich późniejszego umorzenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, warunkiem umorzenia opłat podwyższonych jest ich uprzednie odroczenie decyzją administracyjną.
Uzasadnienie
Przepis art. 319 ust. 3a ustawy Prawo ochrony środowiska, interpretowany łącznie z art. 317 i 318 tej ustawy, wymaga, aby opłaty podwyższone zostały najpierw odroczone decyzją administracyjną, zanim będzie można rozważać ich umorzenie. Brak formalnego odroczenia uniemożliwia skorzystanie z ulgi w postaci umorzenia, nawet jeśli podmiot spełniał merytoryczne przesłanki do odroczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.p.o.ś. art. 319 § ust. 3a
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Warunkiem umorzenia opłat podwyższonych jest ich uprzednie odroczenie decyzją administracyjną.
Pomocnicze
u.p.o.ś. art. 319 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Opłaty podwyższone, które zostały odroczone, mogą podlegać zmniejszeniu.
u.p.o.ś. art. 319 § ust. 4
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Brak pozytywnego efektu realizacji przedsięwzięcia prowadzi do obowiązku uiszczenia odroczonych opłat wraz z opłatą prolongacyjną.
u.p.o.ś. art. 317
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Określa warunki i zasady odroczenia płatności opłat za korzystanie ze środowiska.
u.p.o.ś. art. 318
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Określa zasady odroczenia płatności opłat za korzystanie ze środowiska.
Dz. U. Nr 233, poz. 1957
Ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska i ustawy - Prawo wodne
Nowelizacja wprowadzająca art. 319 ust. 3a.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej przez NSA.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu działania z urzędu.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo strony do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzygnięcie organu odwoławczego.
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Warunkiem umorzenia opłat podwyższonych jest ich uprzednie odroczenie decyzją administracyjną. Przepis art. 319 ust. 3a ustawy Prawo ochrony środowiska, w braku przepisów przejściowych, ma zastosowanie do opłat istniejących po dacie jego wejścia w życie. Wykładnia gramatyczna, systemowa i celowościowa przepisów potwierdza konieczność uprzedniego odroczenia opłat.
Odrzucone argumenty
Opłaty podwyższone mogą być umorzone lub zmniejszone bez względu na to, czy zostały uprzednio formalnie odroczone decyzją administracyjną, jeśli spełnione są przesłanki merytoryczne. Zastosowanie art. 319 ust. 3a ustawy Prawo ochrony środowiska do opłat powstałych przed jego wejściem w życie narusza zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). Opłaty odroczone w art. 319 ust. 3a są synonimem opłat niezapłaconych.
Godne uwagi sformułowania
Umorzeniu podlegają opłaty podwyższone, które zostały uprzednio odroczone. Skoro strona z wnioskiem o odroczenie nigdy nie wystąpiła i do takiego odroczenie nie doszło, nie została spełniona przesłanka do umorzenia przedmiotowych opłat. Odroczenie może wynikać tylko z decyzji. Działanie takie obejmuje także stosowanie normy prawnej obowiązującej w dacie orzekania przez organ. Zatem reglamentacja ulg w spłacie opłat nie jest oparta na uznaniu organu, lecz jest ściśle określona przesłankami i ma swoje uzasadnienie w aspekcie dyscypliny realizacji wpłat na fundusz ochrony środowiska. Pierwszoplanowym celem ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska jest ochrona środowiska.
Skład orzekający
Arkadiusz Despot-Mładanowicz
sprawozdawca
Małgorzata Jaśkowska
członek
Małgorzata Stahl
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja warunków umorzenia opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska, w szczególności wymogu uprzedniego odroczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z opłatami za korzystanie ze środowiska na podstawie ustawy Prawo ochrony środowiska.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa ochrony środowiska – opłat za korzystanie ze środowiska i możliwości ich umorzenia. Choć nie zawiera nietypowych faktów, porusza kwestię formalnych wymogów proceduralnych w kontekście merytorycznych celów ustawy, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Czy można umorzyć opłaty środowiskowe bez formalnego odroczenia? NSA wyjaśnia kluczowy warunek.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 340/07 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2008-04-02 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-02-26 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Arkadiusz Despot-Mładanowicz /sprawozdawca/ Małgorzata Jaśkowska Małgorzata Stahl /przewodniczący/ Symbol z opisem 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska Hasła tematyczne Ochrona środowiska Sygn. powiązane II SA/Wr 336/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2006-11-07 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2001 nr 62 poz 627 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Dz.U. 2001 nr 62 poz 627 art. 319 ust. 3a, art. 319 ust. 1 i 4, art. 317 i art. 318 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie sędzia del. WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz /spr./ sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Miasta i Gminy B. - Zakład Wodociągów i Kanalizacji w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 336/06 w sprawie ze skargi Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłat podwyższonych z tytułu korzystania ze środowiska oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 7 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Wr 336/06 oddalił skargę Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] wydaną w przedmiocie odmowy umorzenia opłat podwyższonych z tytułu korzystania ze środowiska. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że wnioskiem z dnia [...] wymieniony wyżej zakład wystąpił do Marszałka Województwa D. o umorzenie opłat podwyższonych z tytułu korzystania ze środowiska, naliczonych za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi za I, II, III i IV kwartał [...] r. w wysokości [...] zł. W piśmie z dnia [...] wnioskodawca skorygował żądanie zwracając się o zmniejszeni odroczonych opłat podwyższonych, zgodnie z art. 319 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) - zwanej dalej również ustawą. Należne opłaty wynikały z tytułu odprowadzania ścieków bez pozwolenia wodnoprawnego z poszczególnych kolektorów kanalizacji miejskiej do wód powierzchniowych oraz z faktu odprowadzania wód z nowej oczyszczalni ścieków będącej w rozruchu technologicznym od [...]. Decyzją z dnia [...] odmówiono stronie zmniejszenia płatności opat podwyższonych za wskazany okres. Następnie decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy i sprawę skierowano do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Na wezwanie organu strona doprecyzowała, że jej żądanie jest wnioskiem o umorzenie opłat podwyższonych za cztery kwartały [...] r., a jego podstawą jest art. 319 ust. 3a ustawy. Strona zaznaczyła, że w roku [...] w B. zrealizowano inwestycję komunalną polegającą na budowie nowej oczyszczalni ścieków, która usunęła przyczynę ponoszenia dodatkowych kar i opłat podwyższonych. Marszałek Województwa D. decyzją z dnia [...], w oparciu o art. 318 ust. 6, art. 319 ust. 3a i art. 317 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska, odmówił umorzenia przedmiotowych opłat stwierdzając, że pomimo realizacji inwestycji z zakresu odprowadzania ścieków, strona nie występowała o odroczenie terminu podwyższony opłat rocznych w zakreślonym przez ustawę terminie. Zgodnie z art. 285 ust. 2 ustawy terminy płatności upływały odpowiednio do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału [...] r. W myśl art. 319 ust. 3 a ustawy, umorzeniu podlegają opłaty podwyższone, które zostały uprzednio odroczone. Skoro strona z wnioskiem o odroczenie nigdy nie wystąpiła i do takiego odroczenie nie doszło, nie została spełniona przesłanka do umorzenia przedmiotowych opłat. Organ zanegował twierdzenie strony, że opłaty podwyższone mogły być również uwzględnione w decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] zmniejszającej karę pieniężną. Kary te dotyczyły okresu [...]-[...], kiedy strona posiadała ważne pozwolenie wodnoprawne, i były wymierzone za przekroczenie warunków określonych w pozwoleniu. Zakład Wodociągów i Kanalizacji w B. w odwołaniu od decyzji zarzucił m.in. rażące naruszenie art. 318, art. 319 i art. 317 w związku z art. 316 ustawy. Zdaniem strony przepis art. 319 ust. 1 ustawy należy interpretować w ten sposób, że zmniejszeniu podlegają te opłaty, które nie zostały jeszcze uiszczone bez względu na to czy stało się to w następstwie formalnej decyzji o odroczeniu tych opłat czy też nie. Inne rozumienie przepisu prowadziłoby do absurdalnego wniosku, że jeśli owych opłat nie odroczono z powodu np. nie nadejścia terminu płatności, to nie można ich zmniejszyć lub umorzyć, pomimo wykonania inwestycji w terminie, dopóki nie zostanie wydana decyzja o odroczeniu. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu niższej instancji. Uzasadniając rozstrzygniecie Kolegium zacytowało art. 319 ust. 3a ustawy - Prawo ochrony środowiska i wskazało, że wnioskodawca jest zakładem budżetowym gminy, dokonał inwestycji w postaci budowy oczyszczalni ścieków i kolektora głównego. Stanowi to wyczerpanie części hipotezy powołanej normy, która stanowi lex specjalis w stosunku do przepisu art. 319 ust. 1 ustawy. Kolegium uznało, że to czy wniosek strony winien być załatwiony w oparciu o przepis art. 319 ust. 1 czy art. 319 ust. 3a ustawy, jest obojętne z punktu widzenia istoty sporu, gdyż obie normy uzależniają wydanie decyzji zmniejszającej opłaty od spełnienia identycznych warunków, tj. terminowego wykonania określonego przedsięwzięcia oraz uprzedniego odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej. Organ pierwszej instancji słusznie wskazał, że strona nie złożyła wniosku o odroczenie terminu płatności przedmiotowych opłat w trybie art. 317 ustawy. Nadto z samego faktu, że nie wyegzekwowano opłat, których termin płatności upłynął w [...] i [...] r. nie można wywodzić, że zostały one odroczone. Odroczenie może wynikać tylko z decyzji. Kolegium wskazało, że za związaniem odroczenia terminu płatności ze zmniejszeniem lub umorzeniem opłat przemawia zarówno wykładnia językowa art. 319 ust. 3a ustawy jak i wykładania systemowa i celowościowa. Decyzję organu odwoławczego zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pełnomocnik Zakładów Wodociągowych i Kanalizacji w B. powtarzając zasadniczo argumenty odwołania. Dodatkowo podniósł, że organy winny z urzędu przeprowadzić dowód z akt sprawy toczącej się przed Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska, na podstawie których wydał on decyzję z dnia [...], w celu ustalenia na podstawie jakiego dokumentu ustalił fakt odroczenia terminów płatności kar za rok [...]. Postawiono również zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. przez to, że w sprawie dotyczącej [...] r. organ odwoławczy zastosował art. 319 ust. 3a ustawy - Prawo ochrony środowiska. Ten przepis wszedł w życie w dniu 12 stycznia 2003 r. z mocy art. 1 pkt 14 w związku z art. 8 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska i ustawy - Prawo wodne (Dz. U. Nr 233, poz. 1957). Jego zastosowanie w sprawie oznaczało zatem złamanie zasady lex retro non agit. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i stwierdziło, że dla sprawy nie ma znaczenia okoliczność nie podjęcia egzekucji należnych opłat. Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. Kolegium zauważyło, że ustawa nowelizująca z dnia 12 stycznia 2002 r., na mocy której wszedł w życie art. 319 ust. 3a ustawy - Prawo ochrony środowiska, nie zawierała żadnych przepisów przejściowych w zakresie stosowania zamian do art. 319, zatem przepis ten znajduje zastosowanie do wszystkich opłat podwyższonych, istniejących po tym dniu. Rozważając sprawę Sąd pierwszej instancji stwierdził, że istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy - w świetle obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska - istniała możliwość umorzenia lub zmniejszenia opłaty ponoszonej z tytułu korzystania ze środowiska w związku z wprowadzeniem ścieków do wód lub ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, bez uprzedniego złożenia wniosku o odroczenie płatności opłaty i uzyskania w tym względzie stosownej decyzji. Na wstępie Sąd uznał za chybiony zarzut skargi odnośnie naruszenia przez organ art. 6 k.p.a. Ten przepis właśnie statuuje zasadę praworządności i nakazuje organom administracji publicznej działać na podstawie przepisów prawa. Działanie takie obejmuje także stosowanie normy prawnej obowiązującej w dacie orzekania przez organ. Skoro organy orzekały już po wejściu w życie ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. to w braku stosownych przepisów intertemporalnych zobowiązane były orzekać na podstawie znowelizowanej normy prawnej, również wobec zdarzeń i sytuacji, jakie powstały przed jej wejściem w życie i nadal istniały. Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że podstawą rozstrzygnięcia sprawy jest art. 319 ust. 3 a ustawy. Podzielając argumentację organu Sąd wskazał, że ustawodawca wykluczył możliwość zastosowania ulgi w postaci zmniejszenia opłat, jeżeli zrealizowano przedsięwzięcie służące realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczalni ścieków. Wskazany wyżej przepis stanowi materialnoprawną podstawę umorzenia opłat, niezależnie od podstawy prawnej wskazanej przez stronę. Sąd zgodził się z oceną Kolegium, że zastosowanie wykładni gramatycznej, systemowej i celowościowej art. 319 ustawy musi uwzględniać regulację art. 317 i 318 ustawy. Już samo brzmienie ust. 1 i ust. 3a omawianego przepisu wskazuje, że zmniejszenie opłat lub ich umorzenie dotyczy wyłącznie opłat odroczonych. Z kolei warunki i zasady odroczenia szczegółowo zostały określone w art. 317 i 318 ustawy. Także systematyka tych przepisów określa kolejność działań i powiązania pomiędzy nimi. Sąd zwrócił uwagę na funkcję stymulacyjną podwyższonych opłat i kar pieniężnych przewidzianych przez ustawę - Prawo ochrony środowiska, wyrażającą się w zachęcaniu podmiotów korzystających ze środowiska do zachowania mającego na celu jego ochronę. W zamian za co ustawodawca zapewnia wyeliminowanie lub zmniejszenia dolegliwości finansowych jakie powstają w związku z niewłaściwym korzystaniem ze środowiska. Dlatego w art. 317 ustawy wprowadzono obowiązek przedstawiania opisu realizowanego przedsięwzięcia i harmonogram jego realizacji. Warunkiem odroczenia płatności jest bowiem takie skonkretyzowanie założeń wykonywanego przedsięwzięcia, które pozwoli ocenić organowi, czy jego realizacja spowoduje usuniecie źródła zanieczyszczeń. Osiągnięcie pozytywnego efekty prowadzi do obligatoryjnego zmniejszenia lub umorzenia płatności, zaś brak takiego efektu powoduje wydanie decyzji o obowiązku uiszczenia odroczonych opłat lub kar wraz z opłatą prolongacyjną (art. 319 ust. 4 ustawy). Zatem reglamentacja ulg w spłacie opłat nie jest oparta na uznaniu organu, lecz jest ściśle określona przesłankami i ma swoje uzasadnienie w aspekcie dyscypliny realizacji wpłat na fundusz ochrony środowiska. Sąd nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a., ponieważ organ odwoławczy nie miał obowiązku przeprowadzania z urzędu dowodu z akt sprawy prowadzonej przez WIOŚ, zakończonej decyzją z dnia [...]. Postępowanie prowadzone przez Marszałka Województwa i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dotyczyło opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska a nie administracyjnych kar pieniężnych, czyli innej sprawy administracyjnej. Sąd opisał różnice w tych postępowaniach i stwierdził, że bez znaczenia dla rozpatrzenia sprawy, dotyczącej ulgi w płatnościach podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska, jest okoliczność na podstawie jakiego dokumentu i kiedy inny organ w odrębnym postępowaniu odroczył płatności administracyjnych kar pieniężnych za rok [...]. Sąd zaznaczył, że z ustaleń organów i oświadczeń skarżącego złożonych w trakcie postępowania wynika, że nie składał on w ustawowym terminie wniosku o odroczenie przedmiotowych opłat i nie została w tym względnie wydana stosowna decyzja przez Marszałka Województwa D.. Jako nieistotne dla rozpatrywanej sprawy Sąd uznał okoliczności związane z egzekucją przedmiotowych opłat. Sąd nie dopatrzył się również, naruszenia art. 138 § 1 w związku z art. 138 § 2 k.p.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że materialnoprawną podstawą rozpoznania niniejszej sprawy jest art. 319 ust. 3a ustawy, natomiast przed wydaniem decyzji poinformował pełnomocnika strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego (art. 10 k.p.a.). Oznacza to, że w ponownym postępowaniu, prowadzonym po wydaniu decyzji kasacyjnej, organ usunął istotne uchybienia procesowe uniemożliwiające merytoryczne rozpatrzenie sprawy wskazane przez Kolegium. Wyrok został wydany w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - w skrócie p.p.s.a. Miasto i Gmina B. - Zakład Wodociągów i Kanalizacji w B. zaskarżył opisany wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej, sporządzonej przez radcę prawnego J. T. G., wniósł o zmianę wyroku poprzez uchylenie obu zaskarżonych decyzji, względnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Jednocześnie wnioskował o zasądzenie od organu kosztów postępowania przed Sądem pierwszej i drugiej instancji. Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowania polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji przyjął błędnie, iż warunkiem zastosowania umorzenia opłat z tytułu korzystania ze środowiska w [...] r., na podstawie art. 319 ust. 3a ustawy Prawo ochrony środowiska, jest uprzednie odroczenie tychże opłat w trybie art. 318. W ocenie skarżącego ustawodawca celowo w art. 319 ust. 3a ustawy zastosował sformułowanie "Jeżeli odroczeniu podlegały" w czasie przeszłym niedokonanym, a nie w czasie przeszłym dokonanym. W ocenie skarżącego kasacyjnie wolą ustawodawcy było objęcie tym przepisem także sytuacji, w których podmiot: spełniał warunki merytoryczne, o których mowa w art. 317 ustawy oraz: - uzyskał ostateczną decyzję o odroczeniu opłaty; - złożył stosowny wniosek o odroczenie opłaty w trycie przepisu art. 318 ustawy, ale nie zapadła jeszcze ostateczna decyzja o odroczeniu (np. z powodu uchylenia decyzji w trybie administracyjnym lub sądowoadministracyjnym); - nie złożył stosownego wniosku o odroczenie, jednak gdyby taki wniosek złożył to w ocenie organu wydającego decyzję na podstawie art. 319 ust. 3a ustawy, takie odroczenie by uzyskał. Skarżący stwierdził, że celem ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 319 ust. 3a ustawy było nakłonienie podmiotów do podjęcia wysiłku inwestycyjnego w celu realizacji przedsięwzięć, których wykonanie zapewni usunięcie przyczyny ponoszenia podwyższonych opłat i kar za naruszenie ochrony środowiska. Nie chodzi tu, jak zdaje się interpretować to Sąd w zaskarżonym wyroku, o zapewnienie finansowania źródeł ochrony środowiska rozumianych, jako dochód budżetowych instytucji państwowych i samorządowych. Odnośnie sformułowania art. 319 ust. 3a ustawy, że "organ stwierdza, w drodze decyzji, umorzenie odroczonych opłat" skarżący stwierdził, że należy je traktować jako skrót myślowy. W oparciu o znaczenie języka potocznego w zakres tego zwrotu można włączyć zarówno opłaty odroczone decyzją administracyjną, jak i takie co do których postępowanie o ich odroczenie nie zostało jeszcze ostatecznie zakończone, a także takie których nie odroczono i nie prowadzono postępowania, ale podlegałyby takiemu odroczeniu z uwagi na spełnienie warunków merytorycznych, o których mowa w art. 317 ustawy, a nie zostały jeszcze zapłacone ani wyegzekwowane. Innym słowy opłaty odroczone w tym przepisie są synonimem opłat niezapłaconych. W konkluzji skarżący stwierdził, że kontrowersja w sprawie sprowadza się do zagadnienia, która z niekonsekwencji językowej ustawodawcy ma podrzędny charakter, ta na wstępie przedmiotowego przepisu czy ta na jego zakończeniu. W rozwiązaniu zagadnienia winna być pomocna wykładnia celowościowa, czy ustawodawca chciał zwiększyć dochody budżetowe administracji ochrony środowiska poprzez zastosowanie czysto formalnych ograniczeń w zakresie umarzania opłat, czy też zwiększyć liczbę czynnych i terminowo uruchamianych oczyszczalni ścieków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to jego związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. Przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zakres oceny sądu jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Sąd nie może zatem samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. Skarżący kasacyjnie postawił zarzut naruszenia art. 319 ust. 3a ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Wobec tego na wstępie należy wskazać, że za błędną wykładnię należy przyjmować wadliwe zrozumienie treści przepisów, a przez niewłaściwe zastosowanie - posłużenie się przepisem zawierającym normę prawną, która nie odnosi się do stanu faktycznego sprawy. Z treści zarzutu jak i uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika w czym strona skarżąca kasacyjnie upatruje niewłaściwe zastosowanie art. 319 ust. 3a cytowanej wyżej ustawy. Zarówno zarzut jak i jego uzasadnienie dotyczą wyłącznie wykładni niniejszego przepisu, który - również zdaniem strony skarżącej - miał w sprawie zastosowanie. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie formy naruszenia prawa materialnego. Dlatego też powołując się w skardze kasacyjnej na obie formy naruszenia prawa materialnego należy wskazać na czym polega każde z tych naruszeń. Wobec braku wskazania w skardze kasacyjnej w czym strona skarżąca upatruje niewłaściwe zastosowanie art. 319 ust. 3a - Prawa ochrony środowiska brak było podstaw do uznania za posiadający usprawiedliwione podstawy zarzut niewłaściwego zastosowania niniejszego przepisu. Wobec powyższego do rozważenia pozostał zarzut błędnej wykładni art. 319 ust. 3a ustawy Prawo ochrony środowiska. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że pierwszoplanowym celem ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska jest ochrona środowiska (art. 1). Taki cel znajduje oparcie w art. 74 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec tego w takim kontekście należy wykładać znaczenie wszystkich zawartych w omawianej ustawie uregulowań, w tym również tych, które dotyczą opłat za korzystanie ze środowiska i ich umarzania. Dlatego też należy przyjąć, że określone w ustawie formy oddziaływania restrykcyjnego nie są celem samym w sobie, ale stanowią środek służący zapewnieniu ochrony środowiska. W taki też sposób cel ustawy widzi Sąd pierwszej instancji. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Sąd nie stwierdził, iż celem ustawy jest wyłącznie zapewnienie finansowania źródeł ochrony środowiska. Mówiąc o prawnofinansowych środkach ochrony środowiska Sąd pierwszej instancji wskazał na ich funkcje, co nie jest tożsame z uznaniem ich za cel ustawy. Wyraźnie bowiem Sąd wskazał, że celem prawnofinansowych środków ochrony środowiska jest zachęcenie podmiotów korzystających ze środowiska do zachowań mających na celu jego ochronę. Zatem stanowisko to uwzględnia cel ustawy, zaś sformułowany w tej mierze zarzut skargi kasacyjnej jest wynikiem błędnego odczytania uzasadnienia zaskarżonego wyroku, a tym samym jest bezzasadny. Odnosząc się do wykładni gramatycznej art. 319 ust. 3a - Prawa ochrony środowiska, proponowanej przez autora skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, iż ograniczona ona została wyłącznie do treści tego przepisu. Tymczasem normę mającą zastosowanie w rozpoznawanej sprawie należy konstruować w oparciu o ust. 1, 3a i 4 art. 319 cytowanej ustawy. Z brzmienia art. 319 ust. 1, 3a i 4 wynika, że hipoteza tych przepisów zawiera dwie przesłanki: 1) konieczność terminowego zrealizowania przez podmiot obciążony opłatami przedsięwzięcia służącego do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych, będącego podstawą odroczenia płatności; 2) wymóg, aby to terminowo zrealizowane przedsięwzięcie usunęło przyczynę ponoszenia opłat. Z tak skonstruowanej normy wyraźnie wynika, że umorzenie dotyczy wyłącznie opłat wcześniej odroczonych stosowną decyzją administracyjną wydaną przez właściwy organ administracji publicznej. Stanowisko to znajduje dodatkowo oparcie w systematyce przepisów Działu IV ustawy Prawo ochrony środowiska, na co prawidłowo zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, a co pomija autor skargi kasacyjnej, upatrując istotę rozstrzygnięcia w pozbawionych znaczenia rozważaniach językowych, ograniczonych wyłącznie do treści ust. 3a art. 319 cytowanej ustawy. Z treści art. 317 i 318 niniejszej ustawy jednoznacznie wynika, iż najpierw właściwy organ, w formie decyzji administracyjnej, odracza płatność określonej, a nie jakiejkolwiek, opłaty za korzystanie ze środowiska w związku z realizacją przedsięwzięcia, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku, który winien odpowiadać określonym wymogom. Zatem umorzenie może dotyczyć wyłącznie opłaty uprzednio odroczonej odpowiednią decyzją administracyjną. W świetle przedstawionych rozważań zarzut błędnej wykładni art. 319 ust. 3a - Prawa ochrony środowiska należało uznać za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI