II OSK 34/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-02
NSAAdministracyjneŚredniansa
warunki zabudowyplanowanie przestrzenneład przestrzennywysokość zabudowyanaliza urbanistycznazasada dobrego sąsiedztwaNSAskarga kasacyjnaprawo administracyjne

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą warunków zabudowy, uznając, że planowany budynek o wysokości 20m nie spełniał wymogów ładu przestrzennego ze względu na dominującą wysokość w sąsiedztwie.

Skarżąca kasacyjnie kwestionowała wyrok WSA, który oddalił jej skargę na decyzję o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla budynku wielorodzinnego. Zarzucała naruszenie przepisów o planowaniu przestrzennym i KPA, twierdząc, że organy błędnie ustaliły granice obszaru analizowanego i nie uwzględniły zabudowy pozwalającej na określenie parametrów nowej inwestycji. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że sąd I instancji prawidłowo ocenił, iż wnioskowana wysokość 20m była niezgodna z analizą urbanistyczną i zasadą dobrego sąsiedztwa, a budynek ok. 30m w sąsiedztwie stanowił nieuzasadnioną dominantę.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R.B. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Sprawa dotyczyła odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami i garażem podziemnym. Skarżąca zarzucała naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów KPA, twierdząc, że organy błędnie ustaliły granice obszaru analizowanego, pomijając zabudowę pozwalającą na określenie wymagań dla nowej inwestycji, w szczególności w zakresie wysokości. WSA oddalił skargę, uznając, że wnioskowana wysokość 20 m była niezgodna z analizą urbanistyczną (średnia wysokość w sąsiedztwie 16,4 m) i że budynek ok. 30 m w sąsiedztwie stanowił nieuzasadnioną dominantę. NSA podzielił stanowisko WSA, podkreślając, że obszar analizowany wyznacza się zgodnie z rozporządzeniem, a jego powiększenie wymaga uzasadnienia. Sąd uznał, że budynek ok. 30 m nie był reprezentatywny dla analizowanego obszaru, a tworzenie kolejnej dominanty bez potrzeby funkcjonalnej lub przestrzennej byłoby niekorzystne dla ładu przestrzennego. Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej uznano za niezasadne, a skargę oddalono.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ prawidłowo ustalił granice obszaru analizowanego, a sąd I instancji prawidłowo ocenił, że wnioskowana wysokość zabudowy była niezgodna z analizą urbanistyczną i zasadą dobrego sąsiedztwa.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że powiększenie obszaru analizowanego ponad minimum wymaga uzasadnienia i nie może służyć jedynie poszukiwaniu uzasadnienia dla planowanego zamierzenia. Budynek ok. 30m w sąsiedztwie stanowił nieuzasadnioną dominantę, a pozostałe budynki miały wysokość 15-17m, co czyniło wnioskowaną wysokość 20m niezgodną z ładem przestrzennym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

upzp art. 61 § 1 pkt 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Zasada dobrego sąsiedztwa wymaga, aby nowa zabudowa mieściła się w granicach zastanego sposobu zagospodarowania terenu, w tym funkcji i parametrów, zwłaszcza wysokości.

Pomocnicze

Kpa art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 107 § § 1 i § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

rozporządzenie art. 3 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

Obszar analizowany wyznacza się w odległości nie mniejszej niż trzykrotna szerokość frontu działki objętej wnioskiem, jednak nie mniej niż 50 metrów. Powiększenie obszaru ponad to minimum wymaga szczegółowego uzasadnienia.

Ppsa art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji Sądu NSA.

Ppsa art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wysokość planowanego budynku 20m jest niezgodna z analizą urbanistyczną i zasadą dobrego sąsiedztwa. Budynek ok. 30m w sąsiedztwie stanowi nieuzasadnioną dominantę wysokościową. Powiększenie obszaru analizowanego ponad minimum wymaga uzasadnienia i nie może służyć poszukiwaniu uzasadnienia dla inwestycji.

Odrzucone argumenty

Organy błędnie ustaliły granice obszaru analizowanego, pomijając zabudowę pozwalającą na określenie wymagań dla nowej inwestycji. Planowana inwestycja spełnia wymagania niezbędne dla zachowania ładu przestrzennego. Wątpliwości dotyczące ładu przestrzennego powinny być interpretowane na korzyść inwestora.

Godne uwagi sformułowania

tworzenie nowej dominanty bez widocznej potrzeby funkcjonalnej lub przestrzennej byłoby niekorzystne dla zachowania ładu przestrzennego powiększanie natomiast obszaru w celu "poszukiwania uzasadnienia" dla planowanego zamierzenia inwestycyjnego jest nieprawidłowe

Skład orzekający

Jacek Chlebny

przewodniczący

Arkadiusz Despot - Mładanowicz

członek

Mirosław Gdesz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady dobrego sąsiedztwa i ładu przestrzennego w kontekście wysokości zabudowy przy ustalaniu warunków zabudowy, a także zasady ograniczonej kognicji NSA."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji urbanistycznej i parametrów zabudowy. Interpretacja zasad KPA i Ppsa jest standardowa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu ustalania warunków zabudowy, a konkretnie konfliktu między aspiracjami inwestora a wymogami ładu przestrzennego i zasady dobrego sąsiedztwa. Jest to typowa, ale ważna sprawa dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy 20-metrowy budynek może zdominować krajobraz? NSA wyjaśnia zasady ładu przestrzennego.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II OSK 34/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
Jacek Chlebny /przewodniczący/
Mirosław Gdesz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 715/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-08-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędzia NSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 715/22 w sprawie ze skargi R.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2022 r. nr KOC/6432/Ar/20 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 sierpnia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 715/22 oddalił skargę R.R. (dalej skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 31 stycznia 2022 r. nr KOC/6432/Ar/20 utrzymującą w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z 16 listopada 2020 r. nr [...] o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługowym parterem, garażem podziemnym oraz niezbędną infrastrukturą przy ul. [...] na działce nr [...] z obrębu [...] w W.
Sąd Wojewódzki stwierdził, że organy zasadnie ustaliły, iż wnioskowana wysokość 20 m jest niezgodna z ustaleniami analizy urbanistycznej, która określiła wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej w przedziale od 16,0 m do 17,0 m. Średnia wysokość dla bezpośredniego sąsiedztwa wynosiła 16,4 m. Sąd podzielił stanowisko organów, że budynek przy ul. [...] (o wysokości ok. 30 m) stanowi dominantę wysokościową skrzyżowania ul. [...] i ul. [...], a zatem nie powinien stanowić odniesienia lub analogii do wnioskowanego terenu, zwłaszcza że pozostałe budynki w tym kwartale mają wysokość od 15 m do 17 m. Nie ma uzasadnienia dla uznania planowanego budynku za kolejną dominantę wysokościową, gdyż tworzenie nowej dominanty bez widocznej potrzeby funkcjonalnej lub przestrzennej byłoby niekorzystne dla zachowania ładu przestrzennego.
2. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 202 r. poz. 741 ze zm., dalej upzp), poprzez oddalenie skargi, w tym błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowania tego przepisu i pominięcie najbliższej zabudowy znajdującej się w otoczeniu planowanej inwestycji, pozwalającej na określenie wymagań dla nowej zabudowy, pod względem kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy;
2) przepisów postępowania administracyjnego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu przy wyznaczaniu granic obszaru analizowanego zabudowy znajdującej się w najbliższym otoczeniu inwestycji, a w szczególności zabudowy zlokalizowanej na działce nr ew. [...], obręb [...], pozwalającej ustalić wymagania dla nowej zabudowy i tym samym gwarantującej spełnienie przesłanki z art. 61 ust. 1 pkt 1 upzp;
b) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, poprzez oddalenie skargi na ww. decyzję Kolegium pomimo tego, że została ona oparta na błędnych ustaleniach faktycznych, zaś planowana inwestycja na działce nr [...] spełnia wymagania niezbędne dla zachowania ładu przestrzennego wymienione enumeratywnie w art. 61 ust. 1 pkt 1 - 5 upzp, gdyż wszystkie przesłanki do wydania decyzji o warunkach zabudowy zostały przez skarżącą spełnione;
c) § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588 ze zm., dalej rozporządzenie) poprzez oddalenie skargi na decyzję Kolegium, pomimo iż organ I instancji wadliwie wyznaczył granice obszaru analizowanego, w jego minimalnej wielkości, w tym pominął zabudowę zlokalizowaną na działkach w najbliższym otoczeniu planowanej inwestycji, pozwalającej ustalić wymagania dla nowej zabudowy, nie uzasadniając jednocześnie przyjęcia obszaru analizowanego w takim zakresie, z wybiórczym pominięciem zabudowy najbliższego otoczenia dla planowanej inwestycji.
W oparciu o wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania
Wskazując na zasadność skargi kasacyjnej skarżąca argumentowała, że planowana na działce nr [...] inwestycja spełnia wymagania niezbędne dla zachowania ładu przestrzennego. Podkreślono, że obiekt powinien być traktowany jako tzw. dominanta, która zaakcentowałaby wstęp do dzielnicy centralnej, a lokalizacja działki na osi łuku ul. [...] i na zamknięciu ul. [...] predysponuje ten teren do szerszej analizy w celu pełniejszego wykorzystania walorów widokowych. Polityka miejska zawarta w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania, choć nie jest prawem, powinna być uwzględniona, ponieważ wspiera tworzenie wielofunkcyjnych struktur przestrzennych i rozwój budownictwa mieszkaniowego. W ocenie skarżącej organy I i II instancji działały w sposób dowolny, bez merytorycznego uzasadnienia, a wszelkie wątpliwości dotyczące ładu przestrzennego powinny być interpretowane na korzyść inwestora.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
3.2. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji Sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej Ppsa)). NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
3.3. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że Sąd I instancji prawidłowo dokonał kontroli zastosowania art. 61 ust. 1 pkt 1 upzp, który stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności wydania decyzji o warunkach zabudowy. Zasada dobrego sąsiedztwa wymaga, aby nowa zabudowa mieściła się w granicach zastanego w danym obszarze sposobu zagospodarowania terenu, w tym funkcji i parametrów. W przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie miała wysokość zabudowy. Sąd zasadnie podkreślił, że brak było podstaw do rozszerzenia obszaru analizowanego w kierunku wskazanym przez skarżącą. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 2 rozporządzenia obszar analizowany wyznacza się w odległości nie mniejszej niż trzykrotna szerokość frontu działki objętej wnioskiem, jednak nie mniej niż 50 metrów. Chociaż powiększenie obszaru analizowanego ponad to minimum jest dopuszczalne, to jednak wymaga szczegółowego uzasadnienia, zgodnego z postulatami zachowania ładu przestrzennego. Powiększanie natomiast obszaru w celu "poszukiwania uzasadnienia" dla planowanego zamierzenia inwestycyjnego jest nieprawidłowe.
3.4. Podkreślenia wymaga, że budynek przy ul. [...] o wysokości około 30 m stanowi dominantę wysokościową skrzyżowania ulic [...] i [...], a zatem nie powinien stanowić odniesienia dla wnioskowanego terenu. Pozostałe budynki w tym kwartale mają wysokość od 15 m do 17 m, co oznacza, że wysokość budynku przy [...] nie jest reprezentatywna dla analizowanego obszaru. Utworzenie kolejnej dominanty wysokościowej na wnioskowanym terenie, bez widocznej potrzeby funkcjonalnej lub przestrzennej, byłoby niekorzystne dla zachowania ładu przestrzennego.
3.5. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Zarząd Dzielnicy oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 Kpa) i szczegółowo wyjaśniły motywy swoich rozstrzygnięć (art. 107 § 1 i § 3 Kpa). Poinformowanie skarżącej o niezgodności wnioskowanych parametrów z analizą było prawidłowym działaniem organów, co dało jej możliwość skorygowania wniosku. W konsekwencji, wobec niespełnienia przez planowaną inwestycję wymogów w zakresie kontynuacji cech i parametrów zabudowy w obszarze analizowanym, w szczególności w aspekcie wysokości, decyzje o odmowie ustalenia warunków zabudowy należało uznać za prawidłowe.
3.6. Z tych względów wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne.
3.7. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę