II OSK 332/07

Naczelny Sąd Administracyjny2007-04-24
NSAAdministracyjneWysokansa
choroba zawodowazespół wibracyjnypostępowanie administracyjneprawo pracyinspekcja sanitarnabadania lekarskieorzecznictwo lekarskieNSAWSAKPA

NSA uchylił wyrok WSA w Opolu, uznając błędną interpretację przepisów rozporządzenia dotyczącego chorób zawodowych w zakresie uprawnień pracodawcy do wnioskowania o ponowne badania pracownika.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Opolu, który uchylił decyzje inspektorów sanitarnych w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u pracownika. WSA uznał, że organy naruszyły przepisy KPA, nie umożliwiając pracodawcy czynnego udziału w postępowaniu i nie rozpatrując jego wniosku o skierowanie pracownika na badania do jednostki II stopnia. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że WSA błędnie zinterpretował przepisy rozporządzenia dotyczące chorób zawodowych, które w specyficzny sposób regulują kwestię badań i wniosków dowodowych, ograniczając uprawnienia pracodawcy w tym zakresie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który uchylił decyzje inspektorów sanitarnych dotyczące stwierdzenia choroby zawodowej u pracownika E. K. (zespół wibracyjny). WSA w Opolu uznał, że organy administracji naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA), w szczególności zasadę czynnego udziału strony (art. 10 KPA) oraz przepisy dotyczące postępowania dowodowego (art. 75, 77, 78 KPA), poprzez nieumożliwienie pracodawcy (O. Sp. z o.o.) wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz nie rozpatrzenie jego wniosku o skierowanie pracownika na badania do jednostki orzeczniczej II stopnia. NSA uznał jednak skargę kasacyjną za zasadną. Sąd kasacyjny stwierdził, że WSA błędnie zinterpretował i zastosował przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. Zdaniem NSA, przepisy te, w szczególności § 7 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia, stanowią specyficzne regulacje dotyczące postępowania w sprawach chorób zawodowych, które wyłączają stosowanie ogólnych zasad KPA w zakresie uprawnień pracodawcy do wnioskowania o ponowne badania pracownika. NSA podkreślił, że pracownik ma prawo wnioskować o ponowne badanie, ale przepisy nie przyznają takiego prawa pracodawcy. Również inspektor sanitarny nie jest uprawniony do żądania ponownego badania przez jednostkę II stopnia, a jedynie do wystąpienia o dodatkową konsultację. W związku z tym, błędna ocena WSA co do naruszenia przepisów rozporządzenia przez organ administracyjny, stanowiła podstawę do uchylenia wyroku WSA. NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu, z uwzględnieniem powyższych uwag.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy rozporządzenia dotyczące chorób zawodowych nie przyznają pracodawcy takiego prawa.

Uzasadnienie

Przepisy rozporządzenia stanowią specyficzny tryb postępowania w sprawach chorób zawodowych, który ogranicza uprawnienia pracodawcy w zakresie wnioskowania o ponowne badania pracownika. Prawo do wnioskowania o ponowne badanie przysługuje pracownikowi, a inspektor sanitarny może jedynie wystąpić o dodatkową konsultację.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115 § § 7 ust. 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach

Przepis ten, w powiązaniu z § 8, stanowi specyficzne rozwiązanie dotyczące zaskarżania orzeczeń lekarskich, wyłączające możliwość stosowania ogólnych zasad KPA. Nie daje pracodawcy prawa do skutecznego domagania się skierowania pracownika na badania przez jednostkę II stopnia.

Pomocnicze

Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115 § § 8 ust. 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach

Przepis ten ogranicza kompetencje inspektora sanitarnego do żądania dodatkowej konsultacji ze strony jednostki II stopnia, a nie do żądania ponownego badania pracownika.

K. p. a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zastosowanie przepisu w kontekście wniosku dowodowego pracodawcy zostało uznane za błędne przez NSA.

K. p. a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zastosowanie przepisu w kontekście obowiązku rozpatrzenia całego materiału dowodowego zostało uznane za błędne przez NSA w odniesieniu do wniosku pracodawcy.

K. p. a. art. 78 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zastosowanie przepisu w kontekście możliwości zgłaszania wniosków dowodowych przez stronę zostało uznane za błędne przez NSA w odniesieniu do pracodawcy.

K. p. a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zastosowanie przepisu w kontekście zasady czynnego udziału strony zostało uznane za błędne przez NSA w odniesieniu do pracodawcy.

P. p. s. a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. "c"

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zastosowanie przepisu przez WSA w celu uchylenia decyzji zostało uznane za błędne z uwagi na wadliwą ocenę istotności uchybień.

P. p. s. a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna rozpoznawania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.

P. p. s. a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

P. p. s. a. art. 207

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzeczenia o kosztach postępowania.

k.p. art. 237 § § 1 pkt 2 i 3

Kodeks pracy

Podstawa ustawowa do wydania rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA błędnie zinterpretował przepisy rozporządzenia dotyczące chorób zawodowych, przyznając pracodawcy uprawnienia, których te przepisy nie przewidują. Specyfika postępowania w sprawach chorób zawodowych wyłącza stosowanie niektórych ogólnych zasad KPA w zakresie uprawnień pracodawcy do wnioskowania o badania.

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA dotyczące naruszenia przez organy administracji przepisów KPA w zakresie czynnego udziału strony i postępowania dowodowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Godne uwagi sformułowania

przepisy rozporządzenia wydane zostały na podstawie delegacji ustawowej ustawodawca w sposób celowy zdecydował się na wprowadzenie odmiennego trybu postępowania w sprawach chorób zawodowych przepisy te należy stosować tylko i wyłącznie w zakresie nieunormowanym przepisami rozporządzenia rozwiązanie specyficzne i jest charakterystyczna tylko dla trybu postępowania w sprawach chorób zawodowych wyłączające możliwość stosowania w tym zakresie ogólnych zasad postępowania administracyjnego nie dały pracodawcy (...) prawa skutecznego domagania się (...) skierowania pracownika na badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia nie można utożsamiać trybu orzekania o chorobie zawodowej (...) z postępowaniem (...) toczącym się przed właściwym państwowym inspektorem sanitarnym.

Skład orzekający

Jerzy Krupiński

sprawozdawca

Maria Czapska - Górnikiewicz

członek

Zygmunt Niewiadomski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów rozporządzenia dotyczącego chorób zawodowych, relacja między przepisami szczególnymi a ogólnymi (KPA), uprawnienia stron w postępowaniu administracyjnym w specyficznych sprawach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii chorób zawodowych i interpretacji konkretnych przepisów rozporządzenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w kontekście chorób zawodowych, pokazując, jak specyficzne przepisy mogą modyfikować ogólne zasady postępowania administracyjnego i jakie mogą być tego konsekwencje.

Pracodawca nie zawsze może wnioskować o ponowne badania pracownika w sprawie choroby zawodowej – NSA wyjaśnia granice prawa.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 332/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Krupiński /sprawozdawca/
Maria Czapska - Górnikiewicz
Zygmunt Niewiadomski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
II SA/Op 441/06 - Wyrok WSA w Opolu z 2006-11-14
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
par 7 ust. 2, par 8
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Op 441/06 w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. w O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Op 441/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia [...] maja 2006 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...]. W pkt 2 wyroku Sąd określił, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.
Organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania O. sp. z o.o. w O., od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...], stwierdzającej u E. K. chorobę zawodową - zespół wibracyjny - postać naczyniowo - nerwową, na podstawie art. 138 § 1 K. p. a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 25 listopada 2005 r. spełnia przewidziane prawem wymagania: zostało wydane przez poradnię chorób zawodowych wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, wymienioną w § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) zwanego dalej rozporządzeniem, i zostało podpisane przez lekarza specjalistę medycyny pracy. Ponadto orzeczenie to zostało w szczegółowy sposób uzasadnione, wyjaśniono w nim, jakim badaniom poddany został E. K. i jakie fakty przemawiają za rozpoznaniem choroby zawodowej. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał brak podstaw do wystąpienia na podstawie § 8 ust. 2 rozporządzenia do jednostki orzeczniczej II stopnia o ponowne badanie lekarskie E. K. Biorąc pod uwagę całość wyników dochodzenia epidemiologicznego, ocenę stanu zdrowia E. K. dokonaną przez upoważnioną do orzekania o chorobach zawodowych jednostkę służby zdrowia, uznał, że rozpoznane schorzenie zostało z wysokim prawdopodobieństwem spowodowane narażeniem zawodowym na wibrację, co upoważniało do stwierdzenia choroby zawodowej w myśl § 2.1. rozporządzenia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniósł O. Spółka z o.o. w O., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z uwagi na naruszenie art. 75 § 1,art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K. p. a. poprzez niedopuszczenie dowodu ze specjalistycznych badań pracownika w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu oraz nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Skarżący powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu, dodając, że organ II instancji nie odniósł się wyczerpująco do podniesionych w odwołaniu zarzutów, a jedynie obszernie zacytował ustalenia medyczne przyjęte w I instancji za podstawę wydania decyzji. Skarżący uznał, że żądanie badania przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu powinno być również brane pod uwagę. Jego zdaniem z orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. nie wynika jednoznacznie, czy rozpoznano określoną jednostkę chorobową, czy też są to tylko przesłanki do jej rozpoznania. Skarżący stwierdził, że okoliczności podnoszone w odwołaniu miały znaczenie dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zatem powinny być ustalone zgodnie z przepisami art. 77 § 1 i 78 § 1 K. p. a.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził, że skarga podlega uwzględnieniu. Sąd uznał, iż z zarzutami skargi dotyczącymi popełnionych przez organy obu instancji uchybień w zakresie sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie, należało się zgodzić. W pierwszym rzędzie Sąd zwrócił uwagę na to, iż w przedmiotowej sprawie skarżący został powiadomiony o wszczęciu postępowania na podstawie art. 61 § 4 K. p. a., choć należało dokonać zawiadomienia w trybie § 4 ust. 1 rozporządzenia, czyli po otrzymaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, a nie dopiero po otrzymaniu orzeczenia lekarskiego, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Ponadto w ramach realizacji zasady wyrażonej w art. 10 K. p. a. organ zobowiązany był umożliwić stronom dostęp do akt oraz zgłaszania dowodów (art. 78 K. p. a.), a w szczególności umożliwić wypowiedzenie się na temat zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji (art. 81 K. p. a.). Sąd wskazał, iż przed wydaniem decyzji w sprawie choroby zawodowej należy wszystkim podmiotom, którym przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym umożliwić wypowiedzenie się, co do zebranego materiału dowodowego, w tym co do orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej. Pracodawcy, który posiada przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie choroby zawodowej zatrudnianego aktualnie pracownika, nie można ograniczyć uprawnienia strony w postępowaniu dowodowym, tylko z tego powodu, że przepis § 7 ust. 1 rozporządzenia przyznaje pracownikowi prawo złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia oraz z tego względu, że przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia, upoważnia organ administracji do wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, w ramach postępowania dowodowego. Zgodnie z dyspozycją art. 77 § 1 K. p. a. organ administracji publicznej jest obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a strona ma możliwość spowodowania, poprzez m.in. składanie wniosków dowodowych, aby organ zebrał cały materiał dowodowy (art. 10 i 78 § 1 K. p. a.) Organ jest natomiast uprawniony do oceny potrzeby przeprowadzenia dowodu (art. 78 § 2 K. p. a.). Sąd stwierdził, iż w przypadku otrzymania przez państwowego inspektora sanitarnego wniosku dowodowego od pracodawcy, a więc od strony postępowania administracyjnego, o przeprowadzenie badań przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, wniosek ten podlegał ocenie, jak każdy inny wniosek w sprawie. Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, że przepis § 7 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia nie pozwalał na rozpoznanie przez organ wniosku pracodawcy o przeprowadzenie ponownego badania pracownika. W konsekwencji Sąd stwierdził, iż stanowisko Państwowego Inspektora Sanitarnego w Opolu, o braku podstaw do rozważenia wniosku dowodowego skarżącego o przeprowadzenie badań przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, należało uznać za dokonane z naruszeniem art. 10 § 1, 77 § 1, 78, 80 K. p. a. Ponadto podkreślił, iż nieuzasadniona odmowa przeprowadzenia dowodu z dokumentu stanowi rażące uchybienie przepisom postępowania administracyjnego – art. 75 § 1, 77, § 1 oraz 78 K. p. a. Sąd nie zgodził się zatem ze stanowiskiem organu odwoławczego, według którego uprawnienie dowodowe, co do orzeczenia lekarskiego, przysługuje wyłącznie zainteresowanemu pracownikowi i organowi administracji prowadzącemu sprawę, gdyż pracodawca jest również stroną postępowania w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej i w ramach postępowania dowodowego przysługuje mu uprawnienie zgłaszania tego rodzaju wniosków dowodowych. W ocenie Sądu, błędna interpretacja przez organ przepisów w zakresie możliwości zgłoszenia wniosku dowodowego oraz brak oceny zasadności wniosku skarżącego pod względem możliwości skorzystania z regulacji § 8 ust. 2 rozporządzenia, miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nadto, zdaniem Sądu, zapewnienie prawa strony do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów odnosi się nie tylko do pouczenia strony, jak to uczynił organ I instancji, o możliwości "uzyskania wszelkich informacji i wyjaśnień" w godzinach urzędowania, ale również obejmuje pouczenie o możliwości złożenia końcowego oświadczenia w wyznaczonym terminie. Jedynie w przypadku rezygnacji strony z udziału w postępowaniu administracyjnym, a w szczególności w postępowaniu dowodowym, brak byłoby podstaw do zarzucenia organowi naruszenia zasady czynnego udziału strony wyrażonej w art. 10 K. p. a.
Skargę kasacyjną wywiódł pełnomocnik Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez jego uchylenie i oddalenie skargi, bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zwrot kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to:
- § 7 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) w zw. z art. 75 i następne K. p. a. przez przyjęcie, że zgłoszone przez zakład pracy żądanie skierowania pracownika na badania orzecznicze w jednostce drugiego stopnia ma charakter wniosku dowodowego;
- niewłaściwą wykładnię w/w przepisu, w sytuacji, że gdyby nawet przyjąć, że żądanie takie ma charakter wniosku dowodowego, to jego pozytywne rozpoznanie jest wykluczone, gdy w ocenie organu administracyjnego wydane orzeczenie lekarskie oraz materiał dowodowy zebrany w sprawie jest wystarczający do stwierdzenia choroby zawodowej (zasada logicznego wnioskowania "a contrario");
- § 4 ust. 1 w/w rozporządzenia, przez przyjęcie, że organ administracji może wszcząć postępowanie, przed powzięciem wiadomości o okolicznościach uzasadniających podjęcie takiej czynności;
- art. 10 K. p. a. przez przyjęcie, że strona była pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu, w sytuacji, gdy błąd organu pierwszej instancji polegający na nie zapoznaniu zakładu pracy z aktami postępowania, został naprawiony w toku postępowania odwoławczego;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) przez przyjęcie, że stwierdzone uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca argumentowała, iż nie było możliwości wszczęcia postępowania w trybie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), albowiem organ I instancji otrzymał orzeczenie stwierdzające chorobę zawodową, natomiast nie otrzymał ani kopii skierowania, o którym mowa w § 4 ust. 2, ani zgłoszenia podejrzenia o którym mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Zdaniem skarżącego jedyną zatem możliwą podstawą prawną wszczęcia postępowania były przepis art. 61 K. p. a., bowiem wiadomość o chorobie zawodowej powzięta została nie poprzez podejrzenie czy zawiadomienie - tak jak to stanowią przepisy rozporządzenia, lecz poprzez doręczenie wydanego już orzeczenia lekarskiego. Stąd też uwagi Sądu odnoszące się do wszczęcia postępowania uznać należy za bezprzedmiotowe. Wywiedziono także, iż żądanie skierowania na badania do jednostki orzeczniczej drugiego stopnia, zgodnie z przepisami rozporządzenia przysługuje pracownikowi (§ 7 ust. 1) oraz organom administracji (§ 8 ust. 2). Zdaniem skarżącego przepisy w tym zakresie są jasne i precyzyjne i niedopuszczalnym jest stosowanie jakiejkolwiek wykładni rozszerzającej, jako sprzecznej z podstawową wykładnią, jaką jest wykładnia gramatyczna. Poza tym w ocenie strony skarżącej na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 10 K. p. a., poprzez nie przedstawienie akt przed wydaniem decyzji oraz uniemożliwienie stronie udziału w postępowaniu. Faktem jest, że organ pierwszej instancji popełnił w tym zakresie błąd zaniechania, lecz błąd ten został naprawiony w toku postępowania odwoławczego, a przed wydaniem decyzji przez organ II instancji zakład pracy został zapoznany z materiałem dowodowym zebranym w sprawie i złożył w tej mierze stosowne oświadczenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie z urzędu pod uwagę nieważność postępowania; kontrola sądu ogranicza się wyłącznie do weryfikacji zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, w ramach powołanych podstaw zaskarżenia.
Podstawa kasacyjna przytoczona w skardze jest usprawiedliwiona. Można bowiem podzielić zarzut skarżącego, dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego. Przyjmuje się, że naruszenie prawa materialnego może nastąpić w dwóch różnych postaciach bądź przez błędną wykładnię, co polega na mylnym rozumieniu określonej normy prawnej, bądź przez błędne zastosowanie prawa materialnego, czyli tzw. błąd subsumcji, tj. wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być zatem dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego ustalonego w sprawie stanu faktycznego (zob. wyrok NSA z 31 maja 2004 r., FSK 103/04).
Skarżący formułując podstawę kasacyjną zarzucił m. in. naruszenie § 7 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwanego dalej rozporządzeniem, i stwierdził, że Sąd naruszył wskazany przepis mylnie go interpretując i stosując.
Z takim stanowiskiem należało się zgodzić, jako że w pewnych wypadkach błędna wykładnia określonej normy prawnej prowadzić będzie do niewłaściwego jej zastosowania w ustalonym stanie faktycznym.
Przepisy rozporządzenia wydane zostały na podstawie delegacji ustawowej wynikającej z przepisu art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy, który upoważnił Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, nie tylko wykazu chorób zawodowych, ale i do określenia szczegółowych zasad postępowania dotyczących zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Oznacza to, że ustawodawca w sposób celowy zdecydował się na wprowadzenie odmiennego trybu postępowania w sprawach chorób zawodowych. Odmienność nie wyłącza konieczności stosowania przepisów proceduralnych wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego, ale przepisy te należy stosować tylko i wyłącznie w zakresie nieunormowanym przepisami rozporządzenia.
Zgodzić się należy ze stroną wnoszącą skargę kasacyjną, iż regulacja wynikająca z § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia w powiązaniu z § 8, dotycząca zasad zaskarżania orzeczeń o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wydawanych przez uprawnione jednostki orzecznicze, stanowi rozwiązanie specyficzne i jest charakterystyczna tylko dla trybu postępowania w sprawach chorób zawodowych. Jest to rozwiązanie szczególne, a więc wyłączające możliwość stosowania w tym zakresie ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Wniosek o ponowne badanie składa się w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego za pośrednictwem jednostki orzeczniczej I stopnia, zatrudniającej lekarza, który wydał orzeczenie. W przypadku wystąpienia pracownika z wnioskiem o ponowne badanie, jednostka orzecznicza powiadamia o tym właściwego państwowego inspektora sanitarnego. Interpretując powyższe zapisy wedle reguł wykładni a contrario, można z całym przekonaniem stwierdzić, iż przepisy rozporządzenia nie dały pracodawcy osoby ubiegającej się o ustalenie choroby zawodowej, prawa skutecznego domagania się od jednostki orzeczniczej I stopnia lub od właściwego organu inspekcji sanitarnej skierowania pracownika na badanie przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Rozumowanie o celowym i zamierzonym takim właśnie uregulowaniu kwestii związanych z orzekaniem o chorobie zawodowej umacnia przepis § 8 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego. Oznacza to, że również inspektor sanitarny nie jest władny w ramach swoich kompetencji decyzyjnych wystąpić z żądaniem ponownego badania pracownika przez jednostkę orzeczniczą drugiego stopnia, mając jedynie uprawnienie do żądania dodatkowej konsultacji ze strony takiej jednostki.
W takim stanie rzeczy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zakładające iż "nie można podzielić stanowiska organu, że przepis § 7 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia nie pozwalał na rozpoznanie przez organ, wniosku pracodawcy o przeprowadzenie ponownego badania pracownika" nie może być uznane za trafne. Postępowanie w sprawie ustalenia choroby zawodowej przed właściwymi jednostkami orzeczniczymi toczy się, w myśl przepisów rozporządzenia, bez udziału pracodawcy, któremu nawet nie przesyła się w toku tego postępowania orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Z § 6 ust. 3 rozporządzenia wynika bowiem, że odpis orzeczenia jednostka orzecznicza przesyła właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu, zainteresowanemu pracownikowi oraz osobie zgłaszającej podejrzenie choroby zawodowej, a w przypadku gdy orzeczenie lekarskie zostało wydane przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej II stopnia - również jednostce orzeczniczej I stopnia.
W sprawach dotyczących stwierdzenia choroby zawodowej nie można utożsamiać trybu orzekania o chorobie zawodowej w postępowaniu toczącym się przed właściwymi jednostkami orzeczniczymi, z postępowaniem w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, toczącym się przed właściwym państwowym inspektorem sanitarnym. To ostatnie postępowanie niewątpliwie winno toczyć się zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, w tym także w zgodzie z zasadami obligującymi organ administracyjny do dążenia do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Wadliwa ocena co do naruszenia przez organ administracyjny przepisu art. 7 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia, stanowiła podstawę uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż zachodziła przyczyna do zastosowania przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i w konsekwencji uchylenia zaskarżonej przez pracodawcę – O. sp. z o. o. w O. decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu oraz decyzji poprzedzającej. Tym samym zaistniały przesłanki wskazujące na konieczność uchylenia zaskarżonego kasacją rozstrzygnięcia.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpozna skargę wniesioną przez O. sp. z o. o. w O. z uwzględnieniem powyższych uwag. Sąd zwróci też uwagę i na tę okoliczność, że ewentualne uchybienia w zakresie należytego informowania stron o wszczęciu postępowania lub o jego zakończeniu mogą stanowić podstawę uchylenia decyzji administracyjnej tylko w przypadku wykazania, że uchybienie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 "c" P. p. s. a.) - por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05 opubl. w ONSA i WSA z 2006 r., nr 6, poz. 157).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P. p. s. a., uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżone orzeczenie w całości oraz przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania.
Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 207 P. p. s. a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI