II OSK 3307/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpoczęła się od zawiadomienia o uciążliwej działalności gospodarczej w zakresie ochrony przeciwpożarowej, niezgodnej z planem miejscowym. Po kontrolach i postępowaniach, PINB nakazał spółce przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania budynku (zakład galanterii papierniczej). WINB utrzymał w mocy decyzję PINB w części dotyczącej zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń na lokale biurowe i magazynowo-warsztatowe, uchylając ją w pozostałej części. WINB argumentował zmianą warunków bezpieczeństwa pożarowego i pracy. WSA w Gliwicach oddalił skargę spółki, uznając, że organy prawidłowo stwierdziły zmianę sposobu użytkowania i że spółka nie wykonała nałożonych obowiązków. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania dowodowego w zbyt szerokim zakresie, niejednoznaczne sformułowanie decyzji oraz brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (brak opinii biegłych). NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną w części dotyczącej niewystarczającego wyjaśnienia kwestii zmiany sposobu użytkowania. Sąd wskazał, że organy nie wykazały w sposób wystarczający, iż podjęta działalność faktycznie zmieniła warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska lub wielkość/układ obciążeń. Podkreślono, że porównanie warunków poprzednich i aktualnych jest kluczowe, a samo odwołanie się do przepisów dotyczących różnych typów budynków nie jest wystarczające. NSA zwrócił również uwagę na nieprecyzyjne sformułowanie sentencji decyzji, które może rodzić problemy z egzekucją. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i rozstrzygnięcie organu odwoławczego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, wymogów dowodowych w postępowaniu administracyjnym oraz zakresu kontroli sądowej nad decyzjami organów nadzoru budowlanego.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany sposobu użytkowania z zakładu produkcyjnego na biura/usługi, ale ogólne zasady dotyczące dowodzenia i uzasadniania decyzji są szeroko stosowalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organy nadzoru budowlanego wykazały w sposób wystarczający, że doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie wykazały w sposób wystarczający, że podjęta działalność faktycznie zmieniła warunki bezpieczeństwa pożarowego, pracy itp. w stopniu uzasadniającym nakaz przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że samo odwołanie się do przepisów dotyczących różnych typów budynków i stwierdzenie, że wymagania są inne, nie jest wystarczające. Konieczne jest porównanie warunków poprzednich i aktualnych oraz wykazanie, że nastąpiła istotna zmiana w zakresie bezpieczeństwa lub innych chronionych prawem wartości. Brak było też wystarczająco precyzyjnego uzasadnienia i określenia, do jakiego stanu należy przywrócić pomieszczenia.
Czy organ odwoławczy może przeprowadzić postępowanie dowodowe w znacznym zakresie, nie naruszając zasady dwuinstancyjności?
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, ale musi to być zrobione w sposób nie naruszający zasady dwuinstancyjności i nie może skutkować naruszeniem tej zasady.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ odwoławczy ma prawo przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów, ale nie może to być działanie, które narusza zasadę dwuinstancyjności. W tej konkretnej sprawie, mimo pewnej niekonsekwencji organu, nie dopatrzono się naruszenia tej zasady w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy.
Czy uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające do przeprowadzenia kontroli instancyjnej?
Odpowiedź sądu
Tak, mimo lapidarności, uzasadnienie pozwalało na kontrolę instancyjną.
Uzasadnienie
NSA uznał, że mimo zwięzłości uzasadnienia WSA, które ograniczyło się do podzielenia stanowiska organu odwoławczego w kwestii zmiany sposobu użytkowania, rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji poddawało się kontroli instancyjnej.
Przepisy (36)
Główne
k.p.a. art. 71a § ust. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Wstrzymanie użytkowania obiektu budowlanego i nakaz przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej.
k.p.a. art. 71a § ust. 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Nakaz przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego w przypadku niewykonania obowiązków.
Pr.bud. art. 71 § 1 pkt 1
Prawo budowlane
Definicja zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
Pr.bud. art. 71 § 1 pkt 2
Prawo budowlane
Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego w szczególności podjęcie bądź zaniechanie działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń.
Pr.bud. art. 71a § 1
Prawo budowlane
Wstrzymanie użytkowania obiektu budowlanego i nakaz przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej.
Pr.bud. art. 71a § 4
Prawo budowlane
Nakaz przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.
Pr.bud. art. 71 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Definicja zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
Pr.bud. art. 71 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego w szczególności podjęcie bądź zaniechanie działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń.
Pr.bud. art. 71a § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Wstrzymanie użytkowania obiektu budowlanego i nakaz przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej.
Pr.bud. art. 71a § 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Nakaz przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia zaskarżonego wyroku.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy przez NSA po uchyleniu wyroku.
Pomocnicze
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 136 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów.
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w części.
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 84
Kodeks postępowania administracyjnego
Powołanie biegłego.
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne decyzji.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 107 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne decyzji.
k.p.a. art. 136 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów.
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w części.
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
k.p.a. art. 50 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wzywanie osób do udziału w czynnościach i składania wyjaśnień.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi formalne uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna - naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada obciążenia stron kosztami postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nadzoru budowlanego nie wykazały w sposób wystarczający, że doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego w rozumieniu przepisów. • Uzasadnienie decyzji i wyroku było nieprecyzyjne i nie pozwalało na jednoznaczne ustalenie, jakie warunki uległy zmianie i do jakiego stanu należy przywrócić pomieszczenia. • Brak było wystarczających dowodów (np. opinii biegłych) potwierdzających zmianę warunków bezpieczeństwa pożarowego i pracy.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności przez organ odwoławczy (nieuznany przez NSA). • Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (nieuznany przez NSA).
Godne uwagi sformułowania
zmiana sposobu użytkowania powinna przejawiać się we wpływie na zmianę (w istocie podwyższenie) wymagań stawianych obiektowi budowlanemu lub jego części, związanych głównie z bezpieczeństwem jego dalszego użytkowania. • Konieczne jest nie tyle ustalenie jakie są aktualnie warunki prowadzonej w obiekcie budowlanym działalności i czy zgodne są one z obowiązującymi przepisami, co określenie czy zmiana sposobu użytkowania doprowadziła do zmiany wskazanych wyżej warunków. • Wymaga to zestawienia warunków wcześniejszych z aktualnymi, porównania ich i określenia czy uległy one zmianie.
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący
Marta Laskowska - Pietrzak
członek
Tomasz Zbrojewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, wymogów dowodowych w postępowaniu administracyjnym oraz zakresu kontroli sądowej nad decyzjami organów nadzoru budowlanego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany sposobu użytkowania z zakładu produkcyjnego na biura/usługi, ale ogólne zasady dotyczące dowodzenia i uzasadniania decyzji są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne udowodnienie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego i jak sąd administracyjny kontroluje działania organów nadzoru budowlanego. Jest to istotne dla branży budowlanej i prawników zajmujących się prawem administracyjnym.
“Czy zmiana funkcji biura na magazyn to już zmiana sposobu użytkowania? NSA wyjaśnia, jak udowodnić takie zmiany.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.