II OSK 1078/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-14
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlaneplan miejscowyogrodzeniesamowola budowlanarozbiórkaład przestrzennysądownictwo administracyjneskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu, utrzymując w mocy nakaz rozbiórki ogrodzenia niezgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.P. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jej skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę ogrodzenia. Ogrodzenie, wykonane z prefabrykowanych elementów betonowych o wysokości ok. 2m, naruszało miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który dopuszczał jedynie ogrodzenia ażurowe do 1,5m wysokości. NSA uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące m.in. niezgodności planu z Konstytucją, niewłaściwej procedury oraz błędnej wykładni przepisów prawa budowlanego i k.p.a. są bezzasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę ogrodzenia. Ogrodzenie, wykonane z prefabrykowanych elementów betonowych o wysokości około 1,98-2,05 m i długości około 30,5 m, zostało zlokalizowane na działce nr ewidencyjny [...] przy ul. [...] w B. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję nakazującą rozbiórkę, wskazując na niezgodność ogrodzenia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (§ 5 pkt 5a), który dopuszczał jedynie ogrodzenia ażurowe o wysokości nie większej niż 1,5 m, z wyłączeniem ogrodzeń pełnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, uznając ustalenia organów nadzoru budowlanego za prawidłowe. Skarżąca kasacyjnie zarzucała m.in. naruszenie przepisów postępowania poprzez ograniczenie zakresu kontroli przez WSA do zgodności z planem miejscowym, zaniechanie oceny zgodności planu z Konstytucją i zasadą proporcjonalności, a także naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących nakazu rozbiórki. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że ustalenia planu miejscowego kształtują sposób wykonywania prawa własności i nie podlegają kontroli w indywidualnej sprawie. Sąd podkreślił, że organy nadzoru budowlanego są obowiązane uwzględniać obowiązujące przepisy prawa, w tym prawa miejscowego, a zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz przepisów prawa materialnego (art. 51 ust. 1 pkt 1 i 7 Prawa budowlanego) uznał za bezzasadne, wskazując na utrwalone orzecznictwo dopuszczające nakaz rozbiórki w przypadku niezgodności z planem miejscowym, gdy nie można doprowadzić obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, ważność aktów prawa miejscowego nie podlega kontroli w indywidualnej sprawie administracyjnej, lecz w specjalnych trybach przewidzianych przez przepisy prawa (np. art. 90, 94, 101 ustawy o samorządzie gminnym).

Uzasadnienie

Sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji administracyjnej, a nie ważność aktu prawa miejscowego, który stanowi jej podstawę. Kwestionowanie rozwiązań planu miejscowego w postępowaniu naprawczym lub legalizacyjnym nie może odnieść skutku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.b. art. 51 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 51 § 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.z.p. art. 37a

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

EKPC art. 6

Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność ogrodzenia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Brak możliwości doprowadzenia ogrodzenia do stanu zgodnego z prawem. Nieskuteczność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego w skardze kasacyjnej.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku. Naruszenie przez WSA art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP oraz art. 6 EKPC poprzez ograniczenie zakresu kontroli. Naruszenie przez WSA art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37a u.p.z.p. poprzez zamieszczenie w planie miejscowym ustaleń dotyczących ogrodzeń. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 p.b. w zw. z art. 51 ust. 7 p.b.

Godne uwagi sformułowania

ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. zasadność rozwiązań planu miejscowego nie może być przedmiotem oceny przez sąd w granicach skargi złożonej na konkretną decyzję organu administracyjnego. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku.

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący

Paweł Miładowski

członek

Piotr Broda

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zgodności ogrodzeń z planem miejscowym, zakres kontroli sądów administracyjnych nad aktami prawa miejscowego oraz stosowanie art. 51 Prawa budowlanego w przypadku samowoli budowlanej."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego i miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Orzeczenie NSA potwierdza utrwalone stanowisko w kwestii kontroli planów miejscowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje konflikt między prawem własności a regulacjami planistycznymi, co jest częstym problemem w praktyce. Wyjaśnia również granice kontroli sądowej nad planami miejscowymi.

Ogrodzenie do rozbiórki. Czy plan miejscowy może ograniczać Twoją własność?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1078/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Miładowski
Piotr Broda /sprawozdawca/
Robert Sawuła /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
IV SA/Po 972/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-02-11
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 51 ust 1 pkt 1) i pkt. 2), art. 51 ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2021 poz 741
art. 37a
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym -  t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 lutego 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 972/21 w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 5 października 2021 r. nr WOA.7721.232.2021.MT w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 11 lutego 2022r., sygn. akt IV SA/Po 972/21 oddalił skargę M.P. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) z 5 października 2021 r. nr WOA.7721.232.2021.MT w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB) decyzją z dnia 21 czerwca 2021 r. nr PINB/WO A/432/204/ 2020/11868 wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm., dalej p.b.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a. nakazał właścicielce nieruchomości M.P. (dalej jako skarżąca) rozbiórkę ogrodzenia zlokalizowanego na działce nr ewidencyjny [...] położonej przy ul. [...] w B. w granicy z działką nr ewidencyjny [...].
W uzasadnieniu wyjaśniono, iż na podstawie kontroli przeprowadzonej w dniu 30 października 2020 r. przez pracowników PINB stwierdzono, że na działce nr ew. [...] położonej w B. przy ul. [...], gmina [...] przy granicy z działką nr ew. [...] zlokalizowane jest ogrodzenie wykonane z prefabrykowanych elementów betonowych na słupach betonowych o wysokości około 1,98m-2,05m i długości około 30,5m. Według oświadczenia sąsiadów ogrodzenie powstało w sierpniu 2020 r. a jego inwestorem była M.P. Podczas kontroli nie stwierdzono możliwości zaistnienia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia. Organ powiatowy podniósł, że w dyspozycji art. 29 ust. 2 pkt 20 p.b. ustawodawca wprost wskazuje, że, nie wymaga decyzji pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 budowa m.in. ogrodzeń o wysokości nieprzekraczającej 2,20 m.
W przedmiotowej sprawie istotna jest jednak zgodność ogrodzenia z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawartego w uchwale nr [...] Rady Miejskiej Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2016r., w sprawie miejscowego plany zagospodarowania przestrzennego [...](Dz.U. Woj. [...], poz. [...]), dalej: m.p.z.p. W § 5 pkt 5a ustalono lokalizację ogrodzeń ażurowych o wysokości nie większej niż 1,5 m z wyłączeniem ogrodzeń pełnych, z zastrzeżeniem § 6 pkt 11. W ocenie PINB budowa przedmiotowego ogrodzenia pełnego o wysokości około 1,98-2,05 m nastąpiła w warunkach samowoli budowlanej, tj. niezgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wobec powyższego uznano, iż w sprawie znajdą zastosowanie przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b.
Odwołanie od decyzji wniosła M.P., a WWINB w wyniku jego rozpoznania decyzją z 5 października 2021 r. nr WOA.7721.232.2021.MT uchylił zaskarżoną decyzję w części wskazującej przedmiot rozbiórki i w tym zakresie orzekł o nałożeniu na M.P. obowiązku rozbiórki ogrodzenia wykonanego z prefabrykowanych elementów betonowych zlokalizowanego na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w B., przy granicy z działką nr ewid. [...]. W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył ustalony przez PINB stan faktyczny sprawy i dalej wyjaśnił, że na przedmiotowej działce usytuowane są obiekty budowlane, w tym budynek mieszkalny, w związku z czym przedmiotowe ogrodzenie należy traktować jako urządzenie budowlane związane z istniejącym obiektem budowlanym. Co najważniejsze, wykonane ogrodzenie jest niezgodne w § 5 m.p.z.p. Nadto § 2 pkt 8 planu wskazano, iż poprzez ogrodzenie ażurowe należy rozumieć ogrodzenie, w którym część ażurowa stanowi nie mniej niż 60 % powierzchni całkowitej ogrodzenia, a elementy betonowe dopuszczone są jedynie do wysokości 0.5m od poziomu terenu. Wobec powyższego organ odwoławczy podniósł, iż PINB słusznie uznał, że przedmiotowe ogrodzenie zostało posadowione w sposób odbiegający od przepisów m.p.z.p., który to plan jest prawem powszechnie obowiązującym na terenie gminy [...]. W okolicznościach niniejszej sprawy podstawę prawną działania organu winny stanowić przepisy art. 50-51 p.b., niemniej jednak skoro roboty budowlane przy budowie przedmiotowego ogrodzenia zostały zakończone, to brak było podstaw do wstrzymania zakończonych robót. Dalej WWINB przytoczył treść art. 51 ust. 1 p.b. oraz wyjaśnił, że organ powiatowy właściwie ocenił okoliczności faktyczne i prawne sprawy, a także prawidłowo określił adresata obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją. Z akt sprawy bowiem jednoznacznie wynika, że skarżąca jest nie tylko właścicielem nieruchomości, ale i także inwestorem wykonanych robót budowlanych.
Skargę na decyzje organu odwoławczego wniosła M.P. zarzucając jej naruszenie: 1) art. 29 ust. 1 pkt 21 p.b. przez jego niewłaściwą wykładnię i niezastosowanie; 2) art. 51 ust. 1 p.b. poprzez wydanie przez organ decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki ogrodzenia bez uprzedniego wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych; 3) art. 51 ust. 7 p.b. poprzez wydanie przez organ decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki ogrodzenia, mimo, że nie ma ono charakteru bezwzględnego i może być orzekany jedynie wyjątkowo w sytuacji, gdy wykluczona jest możliwość doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem; 4) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie; 5) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego; 6) . 6 i art. 8 k.p.a., tj. naruszenia przez organ zasady praworządności oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego nie naruszyły art. 7, 77 i 80 k.p.a. i prawidłowo ustaliły stan faktyczny, który zasadniczo był niesporny co do faktów. Skarżąca wybudowała bowiem na nieruchomości nr ew. [...] położonej w B. przy ul. [...] przy granicy z działką nr ew. gruntów [...] ogrodzenie wykonane z prefabrykowanych elementów betonowych na słupach betonowych o wysokości około 1.98m-2.05m i długości około 30,5m. Przedmiotowa działka objęta jest obowiązującym m.p.z.p. Dalej Sąd I Instancji wyjaśnił, że sporne ogrodzenie nie narusza przepisu art. 29 ust. 1 pkt 21 p.b., gdyż posiada wysokość około 1,98 m - 2,05m, ani § 41 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019r. poz. 1065); dalej: r.w.t., gdyż składa się z betonowych prefabrykatów. Jednocześnie słusznie organy nadzoru budowlanego wskazały, że brak obowiązku uzyskania zgłoszenia, czy pozwolenia na budowę nie zwalnia organów nadzoru budowlanego od sprawdzenia inwestycji pod kątem jej zgodności z przepisami w tym zgodności z m.p.z.p.
Sąd wojewódzki zaznaczył, że w niniejszej sprawie działka nr [...] położona przy ul. [...] w B. jest działką zabudowaną, ustalenie zatem że zrealizowane ogrodzenie, wzniesione na działce już zabudowanej, ma charakter urządzenia technicznego, pozwala na zastosowanie w sprawie trybu postępowania przewidzianego w art. 50 i art. 51 p.b. Co istotne, § 5 m.p.z.p. wskazano, że: w zakresie zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustala się: 5) lokalizacje ogrodzeń ażurowych o wysokości nie większej niż 1,5 m, z wyłączeniem: a) ogrodzeń pełnych, z zastrzeżeniem § 6 pkt 11; b) wykonanych z żelbetowych elementów prefabrykowanych od strony dróg publicznych. W § 6 uchwały wskazano, że w zakresie zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego ustala się: 11) w zakresie rozwiązań, o których mowa w pkt 10, dopuszcza się: pełne ogrodzenia, ekrany akustyczne (ściany, wały ziemne i ich kombinacje), zieleń wysoką z elementami zieleni niskiej i krzewiastej, tworzącą formę "zielonej ściany", a także zastosowanie tzw, "cichej nawierzchni" przy budowie dróg, zaś w § 2 pkt 8 m.p.z.p. wskazano, że § 2 ilekroć w dalszych przepisach uchwały jest mowa o: 8) ogrodzeniu ażurowym - należy przez to rozumieć ogrodzenie, w którym część ażurowa stanowi nie mniej niż 60 % powierzchni całkowitej ogrodzenia, a elementy betonowe dopuszczone są jedynie do wysokości 0,5 m od poziomu terenu. Biorąc pod uwagę powyższe regulacje Sąd wskazał, że przedmiotowe ogrodzenie zostało wykonane z prefabrykowanych elementów betonowych na słupach betonowych o wysokości około 1,98 m - 2,05 m. Tym samym zostało ono wykonane w formie niezgodnej z w/w zapisami m.p.z.p.
Sąd I instancji za niezasadny uznał argument skarżącej, iż ogrodzenie zostało wybudowane na jej działce, a nie w granicy z działką [...]. Faktycznie, w granicy działek [...] i [...] istnieje ogrodzenie ażurowe, jednak bezpośrednio do niego równolegle od strony działki skarżącej przylega sporne ogrodzenie z prefabrykatów betonowych o wysokości niezgodnej z określoną w m.p.z.p., a także o pełnym wypełnieniu, gdy plan miejscowy dopuszcza jedynie lokalizację ogrodzeń ażurowych o wysokości nie większej niż 1,5 m. W ocenie Sądu nie ma znaczenia, że ogrodzenie znajduje się na terenie nieruchomości skarżącej, a nie bezpośrednio "w granicy" działek. Obiekt ten nadal spełnia funkcję ogrodzenia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M.P. zaskarżając go w całości i stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a. zarzuciła naruszenie:
I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 184 Konstytucji RP i art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz.U.1993.61.284), dalej: Konwencja, polegające na ograniczeniu zakresu rozpoznania przez Sąd I instancji skargi wyłącznie do oceny zgodności treści zaskarżonych decyzji WWINB z regulacją zawartą w § 5 pkt. 5) m.p.z.p. przy jednoczesnym zaniechaniu dokonania oceny prawnej zgodności regulacji zawartych we wskazanym planie zagospodarowania przestrzennego z zasadą proporcjonalności i ochrony własności prywatnej, rozumianej jako zakaz wprowadzania ograniczeń tego prawa w sytuacji, gdy brak jest - przemawiającego za wprowadzeniem tego ograniczenia - celu publicznego. Tym samym WSA w Poznaniu ograniczył możliwość uzyskania przez skarżących pełnej ochrony sądowo-administracyjnej, o której stanowi art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 184 Konstytucji RP i art. 6 Konwencji, polegającej na możności dokonania przez Sąd zbadania legalności wszystkich aspektów sprawy, obejmującej swoim zakresem nie tylko zbadanie zgodności rozstrzygnięcia z treścią planu zagospodarowania przestrzennego, ale również oceny zgodności regulacji zawartej w planie zagospodarowania przestrzennego z tak podstawowymi zasadami jak konstytucyjnie chronioną zasadą proporcjonalności oraz zasadą ochrony własności prywatnej, rozumianej jako zakaz wprowadzania ograniczeń, którego w sprawie niniejszej brak;
2) art. 3 § 2 pkt. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2021 r. poz. 741 ze zm.), dalej: u.p.z.p., poprzez zamieszczenie w m.p.z.p. ustaleń dotyczących ogrodzeń, w sytuacji gdy materia ta powinna zostać uregulowana w tzw. "uchwale reklamowej" podejmowanej na podstawie art. 37a u.p.z.p.
3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w sporządzonym pisemnym uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów stawianych w skardze, w szczególności pozostawienie bez rozpoznania zarzutu skarżących (zawartego w pkt. II ust. 2 skargi) w przedmiocie naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie;
4) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 51 ust. 7 p.b. poprzez wydanie przez organ decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki ogrodzenia, mimo, że nie ma ono charakteru bezwzględnego i może być orzekany jedynie wyjątkowo w sytuacji, gdy wykluczona jest możliwość doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ art. 51 ust 1 pkt 1) i pkt. 2) w związku z 51 ust. 7 p.b. poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie przez organ decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki ogrodzenia, mimo że nie ma ono charakteru bezwzględnego i może być orzekany jedynie wyjątkowo, w sytuacji gdy wykluczona jest możliwość doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.
Z uwagi na powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, uchylenie na podstawie art. 135 p.p.s.a poprzedzających wyrok decyzji organów administracji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca kasacyjnie oznajmiła, iż wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Jednocześnie wniosła o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji WWINB z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków w postaci rozbiórki ogrodzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, określoną w § 2 tego przepisu. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanej we wniesionej kasacji podstawy.
Głównym zarzutem skargi kasacyjnej jest brak dokonania przez Sąd I instancji oceny zgodności z konstytucją tych postanowień planu miejscowego, które stanowiły podstawę do orzeczenia nakazu rozbiórki spornego ogrodzenia. Uzasadnienie tego zarzutu stanowi powtórzenie argumentacji zawartej w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 2043/11, przy czym należy zauważyć, że wyrok ten zapadł w odmienny stanie faktycznym. W powołanej sprawie Sąd I instancji nie odniósł się do zarzutu skargi w tym zakresie i podstawą uchylenia wyroku przez NSA było naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. W niniejszym postępowaniu tego typu zarzutu w skardze nie było, zatem Sąd wojewódzki nie miał możliwości się do niego odnieść. Niezależnie od tego należy zauważyć, że zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Przepisy planu mogą zatem ograniczać właściciela w jego prawach do gruntu, w tym w sposobie jego zagospodarowania. Jednocześnie odnosząc się do stanowiska skarżącej kasacyjnie wskazać trzeba, że zasadność rozwiązań planu miejscowego nie może być przedmiotem oceny przez sąd w granicach skargi złożonej na konkretną decyzję organu administracyjnego. Ważność aktów prawa miejscowego, w tym miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego nie podlega kontroli w indywidualnej sprawie, lecz w specjalnych trybach przewidzianych przez przepisy prawa. Stąd też wyłącznym trybem kontroli uchwalonych miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego jest tryb przewidziany w art. 90, art. 94 bądź w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zatem kwestionowanie konkretnych rozwiązań zawartych w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w postępowaniu naprawczym, czy legalizacyjnym, nie mogło odnieść skutku zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej. Zgodnie zaś z zasadą legalizmu organy nadzoru budowlanego obowiązane są uwzględnić obowiązujące przepisy prawa, w tym prawa miejscowego. Z uwagi na granice niniejszej sprawy, która dotyczy oceny legalności nałożonego na skarżącą nakazu rozbiórki ogrodzenia w zaskarżonej decyzji WINB, także Sądy Administracyjne na gruncie niniejszej sprawy nie mogą oceniać legalności wskazywanego przez skarżącą postanowienia planu miejscowego, który w § 5 pkt 5 lit. a stanowi, że w zakresie zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustala się lokalizacje ogrodzeń ażurowych o wysokości nie większej niż 1,5 m, z wyłączeniem ogrodzeń pełnych, z zastrzeżeniem § 6 pkt 11 (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt II OSK 1331/19, wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2024 r. sygn. akt II OSK 2355/21 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 113/13).
W konsekwencji pozbawiony uzasadnionych podstaw jest także zarzut kasacyjny naruszenia art. 3 § 2 pkt. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37a u.p.z.p. poprzez zamieszczenie w m.p.z.p. ustaleń dotyczących ogrodzeń, w sytuacji gdy materia ta powinna zostać uregulowana w tzw. "uchwale reklamowej", co miało stanowić istotne naruszenie zasad sporządzania planu. Na marginesie można jedynie zauważyć, że wprowadzenie w planie miejscowym zasad i warunków sytuowania ogrodzeń należy uznać za dopuszczalne w oparciu o art. 15 ust. 2 u.p.z.p. (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1344/15 oraz wyrok NSA z dnia 16 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 2254/17). W konsekwencji zawarcie powyższych ustaleń w planie miejscowym nie powinno stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności takich ustaleń planu. Natomiast w sytuacji, kiedy rada gminy zdecyduje się kompleksowo uregulować tę materię w uchwale krajobrazowej, ustalenia planów miejscowych w tym zakresie ulegną derogacji stosownie do treści art. 12 ust. 2 ustawy krajobrazowej. Jeżeli jednak rada gminy zrezygnuje z tego uprawnienia i takiej uchwały nie podejmie, to właśnie plan miejscowy musi być instrumentem regulującym sytuowanie ogrodzeń. W innej sytuacji dojdzie do całkowicie niekontrolowanego procesu realizacji ogrodzeń, który stanie się wymiernym zagrożeniem dla ładu przestrzennego. Należy zwrócić uwagę, że już z samego tytułu ustawy krajobrazowej wynika, że jej celem jest wzmocnienie narzędzi ochrony krajobrazu. Przepisy tej ustawy nie powinny być zatem interpretowane w ten sposób, aby doprowadzić do destrukcji krajobrazu. Z treści art. 37a u.p.z.p. nie wynika wprost zakaz regulacji parametrów ogrodzeń w planie miejscowym. Art. 37a u.p.z.p. stanowi wyłącznie możliwą alternatywę dla bardziej szczegółowego określenia zasad i warunków sytuowania ogrodzeń, z dopuszczalnością nakazania dostosowania istniejących obiektów. W doktrynie analogiczne stanowisko prezentuje Zygmunt Niewiadomski, twierdząc, że gmina może te zasady określić tak w uchwale krajobrazowej, jak i w planie miejscowym (por. Z. Niewiadomski [w:] Planowanie i zagospodarowania przestrzenne. Komentarz, red. Z. Niewiadomski, Warszawa 2021, s. 225, odmiennie natomiast A. Fogel, Komentarz do art. 12, uw. 1).
Chybione są zarzuty kasacyjne wskazujące na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy kwestionować stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 481/14). Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji odniósł się do wszystkich kwestii istotnych z punktu widzenia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i wskazał powody, dla których uznał, że skarga nie zasługiwała w niniejszej sprawie na uwzględnienie. Treść uzasadnienia zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu czyni go więc w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej i wprost wynika z niego rezultat i wnioski przeprowadzonej kontroli działalności administracji publicznej. Z wywodów Sądu I instancji wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i jakie przyjął znaczenie norm prawnych stosowanych w niniejszej sprawie, a także co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. Sąd I instancji ocenił stanowisko skarżącej nie mając przy tym bezwzględnego obowiązku odnoszenia się osobno do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2204/11, LEX nr 1351331). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 2633/04, LEX 173345 oraz wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2721/13). Przedstawiona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu argumentacja jest czytelna sprawiając, że wyrok - wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnej - poddaje się kontroli instancyjnej, a to wszystko czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w powiązaniu z przywołanymi w zarzucie przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. bezskutecznym.
Nie znajduje także uzasadnienia zarzut kasacyjny naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 p.b. w zw. z art. 51 ust. 7 p.b. Należy zauważyć, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko wskazujące, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego lub zrealizowania robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, wbrew postanowieniom planu miejscowego, odpowiednie zastosowanie ma m.in. przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 p.b., dający podstawę do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu, gdy nie można doprowadzić go do stanu zgodnego z prawem (por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2024 r. sygn. akt II OSK 973/23, wyrok NSA z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 684/19, wyrok NSA z dnia 13 lipca 2023 r. sygn. akt II OSK 692/22).
Opisany przypadek wystąpił właśnie w niniejszej sprawie, bowiem jak ustaliły organy nadzoru budowlanego, sposób wykonania ogrodzenia z prefabrykowanych elementów betonowych na słupach betonowych o wysokości około 1,98m-2,05m uniemożliwiał jego doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem miejscowym tj. ogrodzenia ażurowego o wysokości nie większej niż 1,5 m z wyłączeniem ogrodzeń pełnych, co skutkowało koniecznością nakazania jego rozbiórki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 p.b., bowiem nawet częściowa rozbiórka nie pozwoliłaby na doprowadzenie tego typu ogrodzenia do stanu zgodnego z prawem, z uwagi na jego wysokość oraz brak części ażurowej. Jednocześnie należy zaznaczyć, że w sprawie nie miał zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI