II OSK 3260/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego wyłączające możliwość stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest wiążące dla organów administracji.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej P. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie GINB odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. P. K. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji z 2006 r., argumentując, że wcześniejsze postanowienia wstrzymujące roboty rozbiórkowe zostały unieważnione. NSA oddalił skargę, podkreślając, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję zamyka drogę do stwierdzenia jej nieważności przez organ administracji, chyba że ujawnią się nowe okoliczności nieznane sądowi.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 2006-12-[...]. P. K. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji, powołując się na wadliwie ustalony stan faktyczny i fakt, że decyzja z 2004 r. dotyczyła sprawy już rozstrzygniętej. GINB odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na prawomocny wyrok WSA z 2009 r. oddalający skargę na decyzję, który zgodnie z art. 170 p.p.s.a. jest wiążący. WSA w Warszawie oddalił skargę P. K., podzielając stanowisko GINB. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego oddalające skargę na decyzję administracyjną zamyka drogę do stwierdzenia jej nieważności przez organ administracji, chyba że ujawnią się nowe okoliczności nieznane sądowi. Sąd podkreślił, że WSA z urzędu bada wszystkie naruszenia prawa, a oddalenie skargi oznacza, że decyzja nie była wadliwa. Sąd odniósł się również do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazując na drobne nieścisłości w datach, które nie miały wpływu na rozstrzygnięcie, oraz na fakt, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego oddalające skargę na decyzję administracyjną, zgodnie z art. 170 p.p.s.a., wiąże inne organy państwowe i zamyka drogę do stwierdzenia nieważności decyzji przez organ administracji, chyba że ujawnią się nowe okoliczności nieznane sądowi.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że WSA z urzędu bada wszystkie naruszenia prawa, a oddalenie skargi oznacza, że decyzja nie była wadliwa. Wyrok sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza postępowanie sądowoadministracyjne i obejmuje przyszłe postępowanie administracyjne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa prawna do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, np. w przypadku, gdy żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej.
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis określający skutki prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego, które wiąże nie tylko strony, ale również inne sądy i organy państwowe.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny bada z urzędu zgodność z prawem zaskarżonego aktu, nie będąc związanym granicami skargi.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymagania dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organu w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
k.p.a. art. 157 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego oddalające skargę na decyzję administracyjną zamyka drogę do stwierdzenia jej nieważności przez organ administracji, chyba że ujawnią się nowe okoliczności nieznane sądowi. Sąd administracyjny z urzędu bada wszystkie naruszenia prawa, a oddalenie skargi oznacza, że decyzja nie była wadliwa. Unieważnienie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, które samo zostało następnie unieważnione, nie zmienia stanu prawnego w sposób uzasadniający wszczęcie postępowania nieważnościowego.
Odrzucone argumenty
Argument skarżącego, że stwierdzenie nieważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych stanowiło nową okoliczność wyłączającą niedopuszczalność wszczęcia postępowania nieważnościowego. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przedstawienie sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym oraz niewyjaśnienie stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe wyrok, mocą którego prawomocnie oddalono skargę, zamyka drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, poddanej uprzednio takiej kontroli sądowej sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, orzekając na podstawie akt sprawy
Skład orzekający
Arkadiusz Despot-Mładanowicz
przewodniczący
Andrzej Wawrzyniak
członek
Tomasz Zbrojewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady związania organów administracji prawomocnymi orzeczeniami sądów administracyjnych oraz ograniczeń w ponownym badaniu kwestii już rozstrzygniętych przez sąd w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd administracyjny już badał legalność decyzji, a późniejsze próby jej podważenia w trybie nadzwyczajnym opierają się na okolicznościach, które albo były znane sądowi, albo same zostały unieważnione.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę praworządności i związania orzeczeniami sądów, co jest kluczowe dla prawników procesowych. Pokazuje też, jak skomplikowane mogą być procedury administracyjne i sądowe.
“Czy prawomocny wyrok sądu może być ostateczny? NSA wyjaśnia granice stwierdzenia nieważności decyzji.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 3260/14 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2016-10-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2014-12-11 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Wawrzyniak Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący/ Tomasz Zbrojewski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OZ 1094/13 - Postanowienie NSA z 2013-11-28 VII SA/Wa 1556/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-08-29 II OZ 115/14 - Postanowienie NSA z 2014-02-06 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2013 poz 267 art. 61a par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Dnia 5 października 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski /spr./ Protokolant starszy inspektor sądowy Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 5 października 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1556/13 w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie II OSK 3260/14 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] grudnia 2006 r. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wstrzymał Spółce B. S.A. roboty rozbiórkowe budynku fabrycznego na działce o nr [...] w [...] przy ul. [...] na długości budynków mieszkalnych znajdujących się na działce przy ul. [...] w [...]. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu [...] kwietnia 2004 r. Decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nałożono na inwestora – Spółkę B. S.A. obowiązek przedłożenia projektu zamiennego rozbiórki budynku fabrycznego w zakreślonym terminie. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. organ nadzoru budowlanego zatwierdził projekt rozbiórki ww. budynku i udzielił zezwolenia na dokończenie rozbiórki tego obiektu. Decyzja ta – na skutek rozpoznania odwołania P. K. - została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Po rozpoznaniu wniosku P. K., decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r., jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Rozstrzygnięcie to było przedmiotem kontroli sądów administracyjnych. Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2008 r., VII SA/Wa 381/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. K. na ww. decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 maja 2009 r., II OSK 836/08 oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku. Następnie, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2006 r., po rozpoznaniu kolejnego wniosku P. K., odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] lipca 2005 r., utrzymującej w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2005 r., utrzymującej w mocy opisaną wyżej decyzję PINB w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 6 października 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1177/09 oddalił skargę P. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2012 r., II OSK 2565/10 oddalił skargę kasacyjną P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2009 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. P. K. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w wyniku wadliwie ustalonego stanu faktycznego przez organ, WSA nie miał wiedzy, że decyzja z dnia [...] maja 2004 r., która była podstawą wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. zawierała wadę wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a. gdyż dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] grudnia 2006 r. Następnie, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] maja 2013 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że decyzja z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2006 r. została zweryfikowana przez WSA w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 6 października 2009 r. w sprawie VII SA/Wa 1177/09 oddalił skargę P. K. na decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r. Przedmiotowe rozstrzygnięcie było przedmiotem skargi kasacyjnej, która wyrokiem NSA z dnia 4 kwietnia 2012r. została oddalona. Organ wyjaśnił, że w przypadku oddalenia przez sąd administracyjny skargi na rozstrzygnięcie administracyjne niedopuszczalnym jest prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tegoż rozstrzygnięcia i podważenie ustaleń dokonanych przez sąd. Dokonując oceny zgodności z prawem, zaskarżonego postanowienia sąd administracyjny z urzędu brał pod uwagę, czy nie jest ona dotknięta wadą skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności. Sąd oddalając skargę na to rozstrzygnięcie tym samym uznał, że nie jest ono dotknięte tego typu wadą. Oddalenie przez sąd administracyjny skargi na rozstrzygnięcie objęte wnioskiem o stwierdzenie nieważności zamyka organowi drogę do stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy przyczyny wadliwości były zbadane przez sąd. Przeciwna teza naruszałaby zasadę związania organów oceną prawną wyrażoną przez sąd administracyjny. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. K. podniósł, że GINB wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania powołał się jedynie na okoliczność oddalenia skargi przez WSA i jednocześnie dokonał oceny merytorycznej, co na tym etapie jest niedozwolone. Rozstrzygnięcie organu było przedwczesne, albowiem GINB nie analizował treści żądania o stwierdzenie nieważności i nie zbadał, czy okoliczności przywołane we wniosku były sądowi orzekającemu dnia [...] października 2009 r. znane. Dopiero po dokonaniu takich ustaleń zasadne jest przyjęcie mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądowego w oparciu o art. 170 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że kluczowe dla oceny dopuszczalności postępowania nadzwyczajnego było ustalenie, że decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2006 r., utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] października 2006 r., była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 6 października 2009 r., VII SA/Wa 1177/09 oddalił skargę P. K. na tę decyzję. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2012 r., II OSK 2565/10 oddalił skargę kasacyjną P. K. od powyższego wyroku. Okoliczność ta, jak prawidłowo uznał organ, przesądza o niedopuszczalności wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyn przedmiotowych. Sąd administracyjny oddalając skargę bada nie tylko zarzuty przedstawione przez stronę w skardze, ale poddaje ocenie wszystkie inne okoliczności w sprawie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem ich zgodności z przepisami prawa materialnego, jak również prawidłowości przyjętej przez organ procedury. Wyrok oddalający skargę jest rezultatem jej nieuwzględnienia wobec niewystępowania wad prawnych, uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Jego istotną treścią jest ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych. Po wyroku oddalającym skargę niedopuszczalne powinno być stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, albowiem Sąd z urzędu powinien ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 k.p.a. Żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie (pkt 1-7) nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Z uwagi na związanie prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 6 października 2009 r., VII SA/Wa 1177/09 wniosek strony skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji nie mógł podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. Stanowisko zawarte w przywołanym wyroku jest bowiem wiążące, stosownie do art. 170 p.p.s.a., zaś wyrok, mocą którego prawomocnie oddalono skargę, zamyka drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, poddanej uprzednio takiej kontroli sądowej, chyba że wyjdą na jaw okoliczności wskazujące na nieważność decyzji, których Sąd kontrolując decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie mógł dostrzec, np. pozostawanie w obrocie prawnym innej, wcześniejszej, ostatecznej decyzji dotyczącej tej samej kwestii. Sąd stwierdził również, że kontrolowane postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 61, art. 77 k.p.a., w stopniu który uzasadniałby wyeliminowanie go z obrotu prawnego, gdyż wobec zaistnienia przesłanki negatywnej, niedopuszczalne było wszczęcie postępowania, a zatem brak jest podstaw do skutecznego zarzucenia organowi, że nie rozpoznał sprawy ponownie. Sąd podkreślił, że organ rozpoznając sprawę na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zauważył, że zarzuty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności są nieco szersze niż te, które zostały zawarte w skardze na postanowienie Głównego Inspektora Budowlanego z dnia [...] czerwca 2013 r., co jednak nie uzasadnia konieczności wszczęcia postępowania nieważnościowego. Sąd dodatkowo podkreślił, że analiza zarzutów zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności prowadzi do wniosku, że wszystkie one, nawet jeśli nie były podniesione w skardze do sądu wojewódzkiego, winny być z urzędu ocenione przez ten Sąd działający w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Inna ocena prowadziłaby do konstatacji o wadliwości wyroku Sądu, co, biorąc pod uwagę jego prawomocność i moc obowiązującą, stanowiłoby naruszenie zasady praworządności. W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. K. reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego, podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj.: - art. 1 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przedstawienie sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym oraz niewyjaśnienie stanu faktycznego; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, pomimo istnienia podstaw do uchylenia postanowienia GINB i naruszenia przez organ administracyjny art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 15 i art. 157 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że art. 61a § 1 k.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, np. w przypadku, gdy kierowane do organu żądanie jednostki dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (tożsamość sprawy), ale o tożsamości sprawy mówić możemy wyłącznie wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak i Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego pominęły kluczową dla sprawy okoliczność wydania przez GINB postanowienia z dnia [...] czerwca 2011 r., w którym organ ten stwierdził nieważność postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2004 r. Wbrew stanowisku Sądu, uchylone postanowienia pozostawały w bezpośrednim związku z decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2004 r. oraz poprzedzającą ją decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] maja 2004 r., które nakładały obowiązek przedstawienia zastępczego projektu zamiennego. Skoro stwierdzono nieważność postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, wydanego na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, to brak jest podstaw do funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy. Na skutek nowych okoliczności faktycznych zasadne było wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...]WINB z dnia [...] stycznia 2005 r. i poprzedzającej ją decyzji PINB w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. Powołując takie zarzuty w ramach podstaw kasacyjnych autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczona została do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostała zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa. Rozpoznawana skarga kasacyjna oparta została na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, z których żaden nie może wywołać zamierzonego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy okolicznością determinującą odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2006 r., na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., może być uprzednie poddanie tej decyzji kontroli sądu administracyjnego. Poza sporem pozostaje fakt, że wyrokiem z dnia 6 października 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1177/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2006 r. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2009 r., VII SA/Wa 1177/09 wywołuje skutki, o których mowa w treści art. 170 p.p.s.a. W myśl tego przepisu prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Brzmienie tego przepisu musiało zatem uwarunkować treść rozstrzygnięcia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Wynikająca z unormowania art. 170 p.p.s.a. prawomocność materialna co do zasady zamyka bowiem organom administracji publicznej oraz podmiotom posiadającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania przed tymi organami możliwość stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Brak związania zarzutami i granicami skargi, o którym mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a. oznacza z kolei, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny miał nie tylko prawo, ale i obowiązek badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Jeżeli zatem sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, obowiązany był z urzędu wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, gdyż nie był związany granicami skargi, należy przyjąć, iż sąd ten dokonał kontroli decyzji również pod kątem istnienia wad kwalifikowanych. A skoro skarga na decyzję Głównego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2006 r. została oddalona, to uprawnione jest twierdzenie, że zaskarżona decyzja była wolna od wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności w trybie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Tym samym należy przyjąć, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2009 r., VII SA/Wa 1177/09 wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym został wydany, a zasięgiem jego oddziaływania objęte zostało również przyszłe postępowanie administracyjne. W konsekwencji, skoro wyrok ten nie został skutecznie zakwestionowany (wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2012 r., II OSK 2565/10 skarga kasacyjna od wyroku została oddalona), organy administracji publicznej są nim związane, co wyłącza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Jak wskazano w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09 nie zawsze wyrok oddalający skargę na kwestionowaną decyzję automatycznie stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Możliwa jest bowiem sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania. Autor skargi kasacyjnej upatruje takiej okoliczności, która wyłącza niedopuszczalność wszczęcia postępowania nieważnościowego w postanowieniu Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r., którym stwierdzona została nieważność postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. Skarżący kasacyjnie podnosi, że stwierdzenie nieważności postanowienia powoduje, że nie mamy do czynienia z tożsamością sprawy, gdyż zmianie uległy okoliczności prawne. Z tego powodu autor skargi kasacyjnej sformułował zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, pomimo istnienia podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia i naruszenia przez organ administracyjny art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 15 i art. 157 § 3 k.p.a. Zarzut ten nie może okazać się skuteczny. Istota tego zarzutu sprowadza się do tego, że Sąd I instancji uznał za nieposiadającą znaczenia okoliczność, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004 r. oraz poprzedzającego je postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2004 r. Istotnie z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd I instancji rozważał wpływ postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. na ewentualną kwestię dopuszczalności wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji własnej z dnia [...] grudnia 2006 r. Natomiast nie można tracić z pola widzenia faktu, który pomija autor skargi kasacyjnie, że co prawda postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., jednak postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., działając z urzędu, stwierdził nieważność własnego rozstrzygnięcia z dnia [...] czerwca 2011 r. (co jest Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadomym z urzędu – wyrokiem z dnia 10 lipca 2015 r., II OSK 2981/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2012 r., VII SA/Wa 554/12, oddalającego skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2012 r., utrzymujące w mocy postanowienie własne z dnia [...] czerwca 2011 r.). W konsekwencji należy przyjąć, że w dacie wydawania zaskarżonego wyroku, tj. w dniu 29 sierpnia 2014 r. nie można było przyjąć, że zmianie uległy okoliczności prawne. Natomiast przy obiektywnie istniejącej niezmienności, bez znaczenia pozostaje fakt, czy próba wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia [...]WINB w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. i postanowienia PINB z dnia [...] marca 2004 r. została opisana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Na marginesie natomiast warto wskazać, że autor skargi kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia art. 157 § 3 k.p.a., gdy tymczasem skarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Jeśli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 1 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przedstawienie sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym oraz niewyjaśnienie stanu faktycznego, to również nie może on okazać się zasadny. Stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał, w czym upatruje przedstawienia sprawy przez Sąd I instancji w sposób niezgodny ze stanem faktycznym. Lektura "części historycznej" uzasadnienia wskazuje, że Sąd I instancji przywołał nieprawidłowe daty postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] o wstrzymaniu robót rozbiórkowych budynku fabrycznego położonego na działce nr [...] przy ul. [...] w [...] (zamiast [...] marca 2004 r. – [...] marca 2004 r.), które zostało utrzymane w mocy postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., jednak okoliczność ta nie ma wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, skoro jak wskazano wcześniej odpowiada ono prawu. Jak już wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2016 r., II GSK 2416/14 naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie przedstawienia stanu faktycznego miałoby miejsce tylko wtedy, gdy Sąd I instancji wskazałby w swoim uzasadnieniu stan faktyczny innej sprawy niż ta, która była przedmiotem orzekania, a z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Nie jest również możliwe formułowanie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, gdyż sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, orzekając na podstawie akt sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Odnośnie zaś powiązania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. z naruszeniem art. 1 § 2 p.p.s.a., to należy wskazać, że nie ma takiego przepisu, co wyłącza możliwość ustosunkowania się do kwestii jego naruszenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, gdyż wynagrodzenie to przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI