II OSK 3236/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-20
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlaneplan miejscowyprojekt budowlany zamiennysamowola budowlanainteresy osób trzecichlinie zabudowyluksferypostępowanie naprawczeNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego, uznając, że inwestycja narusza miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i zasady ochrony interesów osób trzecich.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. K. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił jej skargę na decyzję WINB odmawiającą zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię przepisów Prawa budowlanego i miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. NSA oddalił skargę, uznając, że inwestycja narusza linie zabudowy określone w planie miejscowym oraz zasady ochrony interesów osób trzecich, w szczególności poprzez zasłonięcie luksferów w sąsiednim budynku.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który utrzymał w mocy decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym braku odniesienia się do wszystkich zarzutów i nieuchylenia decyzji organu II instancji, a także naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym błędnej wykładni przepisów Prawa budowlanego i miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił ją. Sąd uznał, że postępowanie naprawcze powinno opierać się na aktualnie obowiązujących przepisach, w tym na miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Stwierdzono, że projekt budowlany zamienny narusza nieprzekraczalną linię zabudowy od ulicy, co jest sprzeczne z planem miejscowym. Ponadto, sąd uznał, że inwestycja narusza uzasadnione interesy osób trzecich, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, poprzez zasłonięcie luksferów w sąsiednim budynku, które zostały wykonane zgodnie z pierwotnym projektem budowlanym. Sąd podkreślił, że nawet jeśli budynek skarżącej został wykonany z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu, nie uprawnia to do naruszania praw sąsiadów. W związku z tym, skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, postępowanie naprawcze powinno opierać się na aktualnie obowiązujących przepisach prawa, w tym na przepisach aktów prawa miejscowego.

Uzasadnienie

Postępowanie naprawcze ma na celu przywrócenie porządku prawnego i musi być oparte na przepisach obowiązujących w dacie orzekania, w tym na miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

Pr.bud. art. 51 § ust. 4

Ustawa - Prawo budowlane

Pr.bud. art. 51 § ust. 1 pkt 3

Ustawa - Prawo budowlane

Pr.bud. art. 35 § ust. 1 i 3

Ustawa - Prawo budowlane

Pr.bud. art. 51 § ust. 1 pkt 3

Ustawa - Prawo budowlane

Pr.bud. art. 35 § ust. 1 i 3

Ustawa - Prawo budowlane

Pr.bud. art. 5 § ust. 1 pkt 9

Ustawa - Prawo budowlane

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6, 7, 8, 77, 80, 107 § § 3

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 2, 21 ust. 1, 64 ust. 1, 31 ust. 3

Ustawa - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (brak odniesienia się do zarzutu zawieszenia postępowania). Naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 77, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. (nie zebranie i nierozważenie materiału dowodowego przez organ II instancji). Naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 3 Pr.bud. (nie zastosowanie procedury usunięcia nieprawidłowości). Naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 4 w zw. z art. 35 ust. 1 i 3 Pr.bud. w zw. z pkt 6 lit. e) karty terenu nr [...] nr terenu [...] m.p.z.p. w zw. z art. 2, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (błędna wykładnia przepisów dotyczących zastosowania m.p.z.p. do robót wykonanych przed jego wejściem w życie). Naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 35 ust. 1 i 3 Pr.bud. (błędna wykładnia art. 35 ust. 3 Pr.bud. w postępowaniu naprawczym). Naruszenie art. 51 ust. 4 w zw. z art. 35 ust. 1 i 3 Pr.bud. w zw. z pkt 6 lit. h) karty terenu nr [...] nr terenu [...] m.p.z.p. (błędna wykładnia dotycząca sprzeczności zamierzenia z m.p.z.p.). Naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 Pr.bud. (niewłaściwe zastosowanie przepisu dotyczącego luksferów).

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie prowadzone w oparciu o przepisy art. 51 Pr.bud. nie ma charakteru kontroli i nie może w związku z tym odnosić się do nieaktualnego stanu prawnego. Jako postępowanie naprawcze, a więc zmierzające do przywrócenia porządku prawnego, winno opierać się na aktualnie obowiązujących przepisach prawa, w tym także w zakresie ładu przestrzennego na przepisach aktów prawa miejscowego takich jak miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Wskazana część przedmiotowego budynku została wybudowana z naruszeniem przepisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ewentualna zgoda zarządcy drogi na zmniejszenie ustawowej odległości obiektu od istniejącej drogi, nie może być traktowana jako zgodność z m.p.z.p. w zakresie linii zabudowy. Zakresem dopuszczenia zabudowy ponadnormatywnej objęte zostały wyłącznie obiekty wybudowane legalnie. Sankcjonowanie takiego rozwiązania doprowadziłoby do sytuacji, w której przedmiotowe doświetlenie pomieszczeń sąsiedniego budynku (nr [...]), legalnie wykonane i wymagane przepisami techniczno-budowlanymi, zostałoby zlikwidowane (zamurowane przyległą ścianą) w wyniku przeprowadzenia przez organ nadzoru budowlanego postępowania odnośnie innego (sąsiedniego) budynku w ww. trybie art. 51 Pr.bud., co nie zasługuje na aprobatę. Doświetlenie to (luksfery) w ścianie budynku nr [...] ([...]) istnieje od samego "początku", wykonano je w oparciu o zatwierdzony projekt budowlany.

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący

Tomasz Zbrojewski

sprawozdawca

Grzegorz Antas

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących postępowania naprawczego, zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a także ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich w procesie budowlanym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z naruszeniem linii zabudowy i zasłonięciem luksferów w budynku szeregowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie planów miejscowych i praw sąsiadów w procesie budowlanym, nawet w przypadku samowoli budowlanej. Dotyczy praktycznych aspektów prawa budowlanego.

Nawet samowola budowlana nie daje prawa do zasłaniania sąsiadowi światła – NSA rozstrzyga spór o luksfery.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 3236/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Robert Sawuła /przewodniczący/
Tomasz Zbrojewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
II SA/Gd 747/19 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2020-07-15
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Antas Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 20 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 747/19 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 11 października 2019 r. nr WOP.7721.274.2016.EK w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 747/19, oddalił skargę M. K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 października 2019 r., nr WOP.7721.274.2016.EK, w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego.
Powyższą decyzją Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwana dalej: "k.p.a.") oraz art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r. poz. 1186, zwana dalej: "Pr.bud."), po rozpatrzeniu odwołania I. M i A. H. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] w [...] z dnia 23 października 2017 r., nr INB-JC/7141/23/03/37/551/28 (zatwierdzającej projekt budowlany zamienny z dnia 17 sierpnia 2015 r. "dokończenia budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej wraz z infrastrukturą stanu istniejącego w G. przy ul. [...]" na działce nr [...] obręb [...] [...] (archiwalne numery działek [...]) i udzielającej inwestorowi M. K. pozwolenia na wznowienie robót przy budowie ww. budynku mieszkalnego oraz nakładającej na inwestora obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego.
Skargę kasacyjną od ww. wyroku złożyła M. K, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca kasacyjnie zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., polegające na nieodniesieniu się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów postawionych przez skarżącą w stosunku do rozstrzygnięcia organu II instancji (zarzut dotyczący braku rozważenia zawieszenia postępowania ze względu na inne toczące się postępowanie, pod sygn. akt WOP.7721.8.2012.EK WINB), jak również polegające na nieuchyleniu w całości decyzji WINB z dnia 11 października 2019 r., pomimo tego, że w sprawie administracyjnej zachodziły przesłanki do zawieszenia postępowania;
2) art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 77, 80 oraz 107 § 3 k.p.a., polegające na nieuchyleniu w całości decyzji WINB z dnia 11 października 2019 r., pomimo tego, iż organ II instancji nie zebrał i nie rozważył w całości materiału dowodowego, mając na uwadze zasadę pogłębiania zaufania strony do działania organów administracji publicznej oraz pomimo stwierdzenia, iż organ II instancji nie wyjaśnił w sposób dostateczny podstawy prawnej rozstrzygnięcia;
3) art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 3 Pr.bud., polegające na nieuchyleniu w całości decyzji WINB z dnia 11 października 2019 r., pomimo tego, iż organ II instancji nie zastosował w stosunku do skarżącej procedury usunięcia dostrzeżonych ewentualnych nieprawidłowości, pomimo iż organ winien taką procedurę wdrożyć;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 4 w zw. z art. 35 ust. 1 i 3 Pr.bud. w zw. z pkt 6 lit. e) karty terenu nr [...] nr terenu [...] uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] marca 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego plan zagospodarowania przestrzennego [...] (Dz.Urz.Woj.]. z 2013 r. poz. [...], zwana dalej: "m.p.z.p.") w zw. z art. 2, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ustalenia m.p.z.p. z 2009 r. mają w pełni zastosowanie do tej części robót budowlanych, które zostały wykonane w całości wiele lat przed wejściem w życie m.p.z.p.;
2) art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 35 ust. 1 i 3 Pr.bud. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż art. 35 ust. 3 Pr.bud. nie znajduje zastosowania w postępowaniu naprawczym, podczas gdy przepis ten w pełni znajduje zastosowanie do tego rodzaju postępowań;
3) art. 51 ust. 4 w zw. z art. 35 ust. 1 i 3 Pr.bud. w zw. z pkt 6 lit. h) karty terenu nr [...] nr terenu [...] m.p.z.p. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zamierzenie inwestycyjne skarżącej dokończenia budowy jest sprzeczne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;
4) art. 5 ust. 1 pkt 9 Pr.bud. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż przepis ten stanowi samodzielną podstawę prawną do "usankcjonowania" luksferów, znajdujących się w sąsiednim obiekcie budowlanym, a tym samym nieuwzględnienia zamierzenia inwestycyjnego skarżącej, podczas gdy ww. przepis Prawa budowlanego nie może takiej samodzielnej podstawy stanowić.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu z punktu I.1) opisanej wyżej skargi kasacyjnej. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy sąd administracyjny I instancji, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić, lub rozpoznając skargę, dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy, lub nie rozpoznał istoty sprawy. Taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Art. 141 § 4 p.p.s.a. można zaś naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Na przykład, okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się szczegółowo do wszystkich argumentów strony, stanowi istotne naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko w sytuacji, gdy taka wadliwość mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli na treść podjętego rozstrzygnięcia. Zarzuty w tym zakresie nie są jednak skuteczne, gdy mimo nieprawidłowego nawet uzasadnienia, zaskarżony wyrok odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a.). Powołany przepis dotyczy składników, zakresu i kompletności uzasadnienia, nie zaś oceny stanu faktycznego oraz prawnego ustalonego w postępowaniu administracyjnym i przyjętego przez sąd administracyjny. W rozpoznawanej sprawie skarżąca kasacyjnie upatruje naruszenia powołanego przepisu w braku odniesienia się do zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (zarzutu dotyczącego braku rozważenia zawieszenia postępowania ze względu na toczące się przed WINB postępowanie (WOP.7721.8.2012.EK) dotyczące sąsiedniego budynku przy ul. [...] [...] w G. Zauważyć należy, że faktycznie z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd przedmiotem rozważań uczynił ten zarzut, jednakże to uchybienie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, z przyczyn o których będzie mowa poniżej. Nadto, Sąd I instancji, jak wynika z uzasadnienia wyroku, zaakceptował stanowisko wyrażone przez organ odwoławczy w kwestii wpływu zaproponowanej przez skarżącą koncepcji projektowej na zabudowę sąsiedniego szeregu przy ul. [...]. Można zatem uznać, że pośrednio odniósł się do zarzutu naruszenia art. 94 § 1 pkt 4 k.p.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony jest także zarzut z punktu I.2) środka zaskarżenia. Aktualne przy tym pozostają powyższe rozważania na tle art. 134 § 1 p.p.s.a., a także art. 141 § 4 p.p.s.a. Dodatkowo trzeba podnieść, że błędnej oceny okoliczności faktycznych, czy też wadliwości argumentacji dotyczącej wykładni lub zastosowania prawa materialnego, nie można utożsamiać z brakami uzasadnienia wyroku pierwszoinstancyjnego. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego. Do tego zaś zmierza autor skargi łącząc naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. z przepisami procedury administracyjnej. Sąd w składzie orzekającym nie podziela zapatrywania wnoszącej skargę kasacyjną, iż organ odwoławczy nie zebrał i nie rozważył w całości materiału dowodowego, mając na uwadze zasadę pogłębiania zaufania strony do działania organów administracji publicznej oraz że uzasadnienie zaskarżonej decyzji dotknięte jest brakami. Słusznie Sąd Wojewódzki nie dopatrzył się naruszenia w ww. zakresie. Analizowany zarzut należy rozpatrzeć we wzajemnej łączności z pozostałymi zarzutami naruszenia prawa materialnego zawartymi w punktach I.3) oraz II.1) - 4) skargi kasacyjnej (zarzut z punktu I.3) skargi kasacyjnej wadliwie został zredagowany jako zarzut naruszenia przepisów postępowania).
Punktem wyjścia do dalszych rozważań, w ślad za Sądem I instancji, należy uczynić spostrzeżenie, że postępowanie prowadzone w oparciu o przepisy art. 51 Pr.bud. nie ma charakteru kontroli i nie może w związku z tym odnosić się do nieaktualnego stanu prawnego (np. obowiązującego w dacie wydania pierwotnego pozwolenia na budowę, następnie wyeliminowanego z obrotu prawnego, czy w dacie wszczęcia postępowania naprawczego). Jako postępowanie naprawcze, a więc zmierzające do przywrócenia porządku prawnego, winno opierać się na aktualnie obowiązujących przepisach prawa, w tym także w zakresie ładu przestrzennego na przepisach aktów prawa miejscowego takich jak miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Oceny spornej zabudowy nie można czerpać także ze stanowiska wyrażonego przez NSA w uchwale z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13, zgodnie z którym przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 ze zm.), są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy. Z lektury uzasadnienia uchwały wynika, że dotyczyła ona zupełnie innej sytuacji faktycznej i prawnej przede wszystkim odnoszącej się do możliwości legalizacji samowoli budowlanej powstałej pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. z uwzględnieniem przeznaczenia terenu, na którym powstał obiekt, od daty jego budowy. W niniejszej sprawie przeszkodą do stwierdzenia zgodności z planem nie stanowi przeznaczenie terenu, co do którego nie ma wątpliwości, że jest i było mieszkaniowe. Poza tym wskazana wyżej uchwała odnosi się do sytuacji związanej z przewidzianym w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego wyjątkiem od pierwszeństwa zasady działania nowego prawa, w odniesieniu do sytuacji, w których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy z 1994 r. lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Takiego wyjątku, który uzasadniałby odstąpienie od stosowania w niniejszej sprawie przepisów prawa miejscowego obowiązujących w dacie wydawania decyzji Prawo budowlane z 1994 r. nie przewiduje.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niewadliwie w sprawie uznano, że na przeszkodzie zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego stoją obowiązujące przepisy m.p.z.p. Działka zabudowana budynkami jednorodzinnymi w zabudowie szeregowej, w tym budynek przy ul. [...] w G., objęta jest postanowieniami karty terenu nr [...], nr terenu [...]. Zgodnie z pkt 6 lit. e) wskazanej karty terenu nieprzekraczalna linia zabudowy od linii rozgraniczającej ulicę [...] KD-D - ulicę [...] wynosi 4 m. Parametr ten w sposób ewidentny jest przekroczony istniejącą zabudową szeregu skrajnego przy ul. [...] [...], albowiem narożnik tego budynku w poziomie piwnicy i parteru został wybudowany w odległości 1,9 m od działki stanowiącej ulicę [...]. W konsekwencji wskazana część przedmiotowego budynku została wybudowana z naruszeniem przepisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przy tym podkreślić należy, że organ odwoławczy prawidłowo uznał, że nawet ewentualna zgoda zarządcy drogi publicznej na zmniejszenie odległości obiektu budowlanego od zewnętrznej krawędzi jezdni nie zastępuje wymaganej zgodności z przepisami planu miejscowego. Postanowienia m.p.z.p. są obowiązującym prawem i winny być stosowne. Ewentualna zgoda zarządcy drogi na zmniejszenie ustawowej odległości obiektu od istniejącej drogi, nie może być traktowana jako zgodność z m.p.z.p. w zakresie linii zabudowy. Słusznie także stwierdził Sąd I instancji, że przepisy przejściowe wskazanego planu z 2009 r. nie dawały podstaw do zaakceptowania budynku mieszkalnego skarżącej naruszającego wymagania planu. Zgodnie bowiem z pkt 6 lit. h) karty terenu nr [...] nr terenu [...], na działkach istniejących, na których w momencie wejścia w życie planu przekroczone zostały powyższe, dopuszczalne gabaryty budynków, wysokość i rodzaj dachu, linie zabudowy lub intensywność wykorzystania terenu, dopuszcza się adaptację istniejącej zabudowy z zakazem jej rozbudowy lub nadbudowy, powodujących dalsze przekroczenie dopuszczalnych wskaźników lub parametrów. Powyższy wyjątek nie dotyczy zabudowy wzniesionej bez wymaganych pozwoleń i uzgodnień - w przypadkach legalizacji samowoli budowlanej, za zgodną z zapisami planu można uznać jedynie zabudowę spełniającą określone w planie wskaźniki i parametry. Oznacza to, że zakresem dopuszczenia zabudowy ponadnormatywnej objęte zostały wyłącznie obiekty wybudowane legalnie. Wykładnia przytoczonych postanowień planu uzasadnia zastosowanie ich również do sytuacji objętej hipotezą art. 50 ust. 1 pkt 4 Pr.bud., tj. do obiektów budowlanych wykonanych z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego, czyli z naruszeniem zasad wynikających z Prawa budowlanego, w stosunku do których stosuje się konsekwencje przewidziane w art. 36a ust. 2 Pr.bud., czyli uchylenie pozwolenia na budowę. Nie ma bowiem podstaw do różnicowania sytuacji inwestorów działających bez pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia od sytuacji inwestorów naruszających prawo poprzez samowolną zmianę istotnych warunków zatwierdzonego pozwolenia na budowę, gdyż ich działania mają charakter nielegalny, a ich legalizacja wymaga wydania odrębnego aktu stosowania prawa administracyjnego. Gdyby budynek skarżącej powstał zgodnie z zatwierdzonym w 1986 r. projektem budowlanym to obecnie skarżąca, w razie planów adaptacyjnych, mogłaby skorzystać z dobrodziejstwa przepisów przejściowych akceptujących legalny stan zastany. Z taką sytuacją jednak nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak wynika z postanowienia PINB z dnia 8 czerwca 2001 r., stwierdzono realizację budynku z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego, w szczególności realizowany budynek został poszerzony o 640 cm oraz przesunięty w stronę ulicy [...], w stosunku do zatwierdzonego projektu o ok. 400 cm. Skarżąca kasacyjnie nie może oczekiwać, że w tej sytuacji może skorzystać z dobrodziejstwa jakie przewiduje ww. wyjątek.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, także druga podnoszona kwestia związana z istniejącymi luksferami w ścianie budynku sąsiedniego (ul. [...] [...]) została właściwie oceniona. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, dla prawidłowego rozstrzygnięcia kwestii "luksferów" organ odwoławczy dokonał analizy akt zarówno przedmiotowej sprawy budynku [...], jak też i akt sprawy budynku [...] (sprawa nr WOP.7721.8.2012.EK). Słusznie Sąd Wojewódzki podzielił i zaakceptował stanowisko wyrażone przez organ odwoławczy w kwestii wpływu zaproponowanej przez skarżącą koncepcji projektowej na zabudowę szeregu sąsiedniego przy ul. [...]. W toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego organ odwoławczy ustalił, że zgodnie z powtarzalnym projektem budowlanym zatwierdzonym przez właściwy organ decyzją z dnia 24 października 1986 r. w każdym z dziesięciu projektowanych budynków szeregowych przewidywano doświetlenia w postaci luksferów. W budynku przy ul. [...] takie luksfery zrealizowano w ścianie bezpośrednio sąsiadującej z zabudową przy ul. [...] doświetlając pomieszczenia. Okoliczność wykonania przez właścicieli budynku przy ul. [...] większej liczby luksferów niż przewidziana w zatwierdzonym projekcie, jak prawidłowo zauważył Sąd, pozostaje bez wpływu na ocenę rozwiązań projektowych zaproponowanych przez skarżącą, albowiem archiwalna dokumentacja projektowa potwierdza, że luksfery były pierwotnie zaprojektowane i przewidziane do wykonania w całej zabudowie szeregowej. Tak ukształtowany stan faktyczny wykreował interes prawny właścicieli nieruchomości przy ul. [...] podlegający ochronie w toku realizacji inwestycji na działce sąsiedniej przy ul. [...] na zasadzie art. 5 ust. 1 pkt 9 Pr.bud., który stanowi, że obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. W wyniku wykonania przez inwestora budowy budynku przy ul. [...] istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego rozpatrywany projekt budowlany zamienny z 2015 r. przewiduje (w miejscu parterowego garażu z tarasem zaprojektowanego w "pierwotnej" dokumentacji) wykonanie 3 kondygnacyjnej bryły budynku, której ściana zlokalizowana na granicy działki - przylegając bezpośrednio na pełną wysokość do ściany budynku przy ul. [...] - przesłania część ściany budynku sąsiedniego nr [...] ([...]), w tym doświetlenie luksferami pomieszczeń piętra i poddasza budynku nr [...] ([...]). Doświetlenie to (luksfery) w ścianie budynku nr [...] ([...]) istnieje od samego "początku", wykonano je w oparciu o zatwierdzony projekt budowlany. Nie można zatem uznać, że w wyniku wykonania przez inwestora istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, co miało miejsce w przypadku budynku nr [...] ([...]), ma on prawo wykonać następnie projekt budowlany zamienny budynku o takich parametrach, które naruszają zaprojektowane w zatwierdzonym projekcie w sąsiednim budynku elementy, w tym przypadku doświetlenie pomieszczeń tego budynku poprzez płaszczyznę szklanych pustaków ściennych (luksferów). Sankcjonowanie takiego rozwiązania doprowadziłoby do sytuacji, w której przedmiotowe doświetlenie pomieszczeń sąsiedniego budynku (nr [...]), legalnie wykonane i wymagane przepisami techniczno-budowlanymi, zostałoby zlikwidowane (zamurowane przyległą ścianą) w wyniku przeprowadzenia przez organ nadzoru budowlanego postępowania odnośnie innego (sąsiedniego) budynku w ww. trybie art. 51 Pr.bud., co nie zasługuje na aprobatę. Inna sytuacja byłaby, gdyby luksfery wykonane zostały nielegalnie, na dzień rozpatrywania sprawy, nawet przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, nie zostało to wykazane. Wnosząca skargę kasacyjną w ramach domagania się wskazania konkretnego przepisu prawa, w zakresie zapewnienia dostępu do światła dziennego, nie może skutecznie podważyć konieczności uwzględnienia przy realizacji swojej inwestycji ww. okoliczności, tj. istnienia luksferów w budynku sąsiednim.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słuszne było także stanowisko Sądu I instancji, wyrażone na tle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, że w toku procedury naprawczej, PINB postanowieniem z dnia 5 maja 2015 r., na podstawie art. 35 ust. 1 i ust. 3 Pr.bud., zobowiązał inwestora do uzupełnienia przedłożonego projektu budowlanego dokończenia budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej przy ul. [...] pod względem kompletności projektu budowlanego w zakresie określonym w rozporządzeniu w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, ze szczególnym uwzględnieniem obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, tj. planu z 2009 r. Wskazane postanowienie w pięciu punktach wylicza co powinien obejmować przedkładany do zatwierdzenia projekt budowlany zamienny. Organ nadzoru budowlanego skorzystał zatem z instytucji wezwania do usunięcia ujawnionych nieprawidłowości, których skarżąca nie usunęła. Wobec powyższego bez znaczenia jest stwierdzenie zawarte przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że zastosowanie art. 35 ust. 3 Pr.bud. w procedurze naprawczej prowadzonej na podstawie art. 51 Pr.bud. nie znajduje podstaw prawnych. Zdaniem Składu orzekającego, niewadliwa była także konstatacja Sądu I instancji, że skoro przedłożony projekt budowlany nie spełniał wymogów określonych w decyzji nakładającej obowiązek jego sporządzenia co do zgodności z planem miejscowym, a stwierdzone braki miały zasadnicze dla sprawy znaczenie, to brak było podstaw do tego, ażeby w trybie art. 35 ust. 3 Pr.bud. wzywać skarżącą do usunięcia stwierdzonych naruszeń w zakresie projektowanego przesłonięcia luksferów w sąsiedniej ścianie budynku przy ul. [...], a to także ze względu na punkt 5 zawarty w uzasadnieniu postanowienia z dnia 5 maja 2015 r., nakazujący zaprojektowanie obiektu w zgodzie z treścią art. 5 Pr.bud.
Reasumując, stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i oceniony, nie doszło także do naruszenia norm prawa materialnego zawartych w podstawach kasacyjnych.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI