II OSK 321/06

II OSK 321/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Barbara Gorczycka -Muszyńska
Małgorzata Stahl /przewodniczący/
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
II SA/Rz 593/04 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2005-02-25
Skarżony organ
Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 271 pkt. 1, art. 283
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Rz 593/04 w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 maja 2004 r., sygn. akt SA/Rz 1842/03 w sprawie wydania zaświadczenia oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Rz 593/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Z. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 7 maja 2004 r. sygn. akt SA/Rz 1842/03 w sprawie wydania zaświadczenia .
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach sprawy : Pismem z dnia 6 sierpnia 2004 r. Z. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 7 maja 2004 r. sygn. akt SA/Rz 1842/03, z następujących powodów: 1/ nieważności postępowania, 2/ późniejszego wykrycia okoliczności faktycznych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W skardze tej wyjaśniono , iż nieważność postępowania nastąpiła w ten sposób, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wydając wyrok naruszył prawo, tj. art. 6, 140, 153, 271 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 /. Skarżący w dniu 5 lipca 2002 r. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie z dnia 6 czerwca 2002 r. odmawiające wydania mu zaświadczenia potwierdzającego pracę przymusową żołnierza w batalionie budowlanym. W wyroku z dnia 22 listopada 2002 r. sygn. akt SA/Rz 1418/02, uchylającym zaskarżone postanowienie, Sąd zalecił by w ponownym postępowaniu "organ rozważył potrzebę przesłuchania skarżącego oraz możliwość dopuszczenia w tej kwestii także innych dowodów". Rozpatrując ponownie sprawę organ powołał się na "inne dokumenty", ale ich treść "diametralnie przeinaczył" i utrzymał w mocy postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień w J. z dnia 31 stycznia 2002 r. Nr [...], czym rażąco naruszył art. 153 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Wydając wyrok w dniu 7 maja 2004 r. sygn. akt SA/Rz 1842/03 Sąd wprowadził skarżącego w błąd, gdyż pouczył go tylko, że za pomocą adwokata lub radcy prawnego może wnieść kasację. Tymczasem niniejsza sprawa dotyczy wydania zaświadczenia z tytułu pracy, a w myśl art. 393 pkt 6 k.p.c. w sprawach świadectw pracy kasacja nie przysługuje.
Błędne więc pouczenie skarżącego o możliwości wniesienia kasacji jest rażącym naruszeniem prawa to zaś spowodowało, że był pozbawiony możliwości działania i w myśl art. 271 pkt 2 cytowanej ustawy "zachodzi tu nieważność postępowania, co jest podstawą do wznowienia postępowania".
Według skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zażądał od organu złożenia dokumentu, który byłby istotny do rozstrzygnięcia sprawy, o czym dowiedział się niedawno /uzupełnionego wykazu zaświadczeń o pracy przymusowej wydanych innym żołnierzom batalionów budowy lotnisk/. Powyższe jest rażącym naruszeniem art. 48 i 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. powoływanej wyżej oraz art. 248 § 1 i 2 K.p.c. W związku z tym również w myśl art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. wnosi skargę o wznowienie postępowania.
Skarżący podkreślił, że jeżeli w sprawach zaświadczeń pracy kasacja nie przysługuje ( 393 pkt.6 kpc ) , a Sąd nie uwzględni skargi i nie wznowi postępowania, to jak wyjaśniono wyrok z dnia 7 maja 2004 r. będzie uważany "jako wyrok ostatniej instancji" i złoży skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, ponieważ każdy ma prawo do rzetelnego procesu i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd.
W piśmie z dnia 9 sierpnia 2004 r. określonym jako "uzupełnienie skargi o wznowienie postępowania" Z. P. wnosił o zmianę wyroku z dnia 7 maja 2004 r., wyznaczenie rozprawy i rozpoznanie sprawy na nowo /art. 280 § 1 i art. 282 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r./ oraz zasądzenie od organu wydania mu zaświadczenia żądanego we wniosku do Wojskowego Komendanta Uzupełnień w J. /o pracy przymusowej w Wojsku Polskim w [...] Batalionie Budowy Lotnisk w J., który wchodził w skład [...] Batalionu Budowlanego/. Wniósł również by Sąd zażądał od organu wykazu poświadczeń o pracy w batalionach budowlanych wydanych w latach 2002 - 2003 o dane w jakich jednostkach i miejscowościach żołnierze ci służyli, co byłoby istotne do rozstrzygnięcia sprawy. Podał przy tym, że ostatnio miał do wglądu dokument /w żaden jednak sposób go nie określając/ potwierdzający wydanie takich zaświadczeń byłym żołnierzom batalionów budowy lotnisk.
Pełnomocnik Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie wnosił o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie działając na zasadzie art. 282 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił wniesioną skargę podnosząc , że stosownie do przepisu art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem.
Dopuszczalne jest więc wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem, jak i postanowieniem. Natomiast nie jest dopuszczalne dalsze wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie postępowania /art. 285 powyższej ustawy/.
Do wniesienia skargi o wznowienie postępowania legitymowane są strony lub uczestnicy postępowania oraz inne podmioty uprawnione do żądania wszczęcia postępowania /w granicach przewidzianych przez w/w ustawę/.
Przyczyny wznowienia postępowania, poza nieważnością /art. 271 ustawy procesowej /, wymienia art. 273 ustawy procesowej - określone są one jako właściwe przyczyny restytucyjne - a ponadto w myśl art. 272 ustawy procesowej podstawą skargi o wznowienie postępowania może być orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie której zostało wydane orzeczenie.
W przypadkach nieważności /art. 271 ustawy procesowej / uchylenie prawomocnego wyroku następuje, jeśli zaistniała nieważność postępowania, chociażby nie miała ona żadnego wpływu /żadnych następstw/ na rozstrzygnięcie sprawy. Z kolei w odniesieniu do przyczyn restytucyjnych /art. 273 ustawy procesowej /, ich uwzględnienie jest możliwe jedynie wówczas, gdy zostanie stwierdzony związek przyczynowy między określoną przesłanką, a treścią prawomocnego wyroku.
Z. P. w skierowanej przeciwko wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 maja 2004 r. /SA/Rz 1842/03/ skardze o wznowienie postępowania, jako jej podstawę wskazał na przyczyny nieważności /art. 271 pkt 2 ustawy procesowej/ i właściwe przyczyny wznowienia /przyczyny restytucyjne/, tj. wymienione w art. 273 § 2 ustawy procesowej . W ocenie Sądu I instancji wniesienie przez Z. P. skargi o wznowienie postępowania nastąpiło w terminie /art. 277 ustawy procesowej / i sformułowano w niej podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie.
Jako pierwszą z nich Z. P. wskazał podstawę wymienioną w art. 271 pkt 2 ustawy procesowej . Zgodnie z jego brzmieniem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub, jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia postępowania, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
Domagając się wznowienia postępowania z przyczyn nieważności Z. P. stwierdził, że błędne pouczenie go przez Sąd o możliwości wniesienia kasacji - według zaś jego twierdzeń z mocy art. 393 pkt 6 k.p.c. w sprawach świadectw pracy kasacja nie przysługuje - jest rażącym naruszeniem prawa, skutkującym pozbawieniem go możności działania.
Z treści protokołu rozprawy w dniu 7 maja 2004 r. sygn. akt SA/Rz 1842/03 jak zauważono wynika, że Z. P. działał przed Sądem osobiście /przedstawiał argumentację skargi/ i po ogłoszeniu wyroku został prawidłowo pouczony o przysługującej mu skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, sposobie i terminie jej wniesienia, a także o obowiązku jej sporządzenia przez adwokata lub radcę prawnego /art. 173 § 1, art. 175 § 1, art. 177 § 1 ustawy procesowej/. Nadto pouczony został o prawie pomocy /art. 243-263 ustawy procesowej /. Chybione jest więc zdaniem Sądu I instancji stanowisko skarżącego, a przede wszystkim odwołanie się przez niego do przepisu art. 393 pkt 6 k.p.c. nie mającego tu w ogóle zastosowania, jakoby wskutek opisanego przez siebie naruszenia prawa był pozbawiony możności działania. W rezultacie Sąd I instancji uznał, że ta podstawa wznowienia nie istnieje.
Zauważono też, iż Sąd Najwyższy /wprawdzie na gruncie k.p.c./ wyraził pogląd /uchwała z dnia 14 kwietnia 1980 r., III CZP 19/80, OSN 1980/11/250/, iż o pozbawieniu strony możności działania można mówić tylko wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możności działania. W innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie obrony, co nie uzasadnia wznowienia postępowania. Powyższy pogląd akceptowany jest również w literaturze prawniczej /T. Woś, H. Krzysiak - Molczyk, M. Romańska "Postępowanie sądowo-administracyjne" Wyd. Prawnicze W - wa 2004 r., str. 339/, bowiem wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania powinno być obwarowane restrykcjami; podziela ten pogląd także Sąd I instancji orzekający w tej sprawie . Przenosząc zatem powyższe do określonej przez Z. P. przyczyny nieważności, zdaniem Sądu I instancji nie ma żadnych podstaw do uznania, że ona zaistniała.
Drugą z kolei podstawą wznowienia postępowania wskazaną przez Z. P. była podstawa wymieniona w art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . W myśl tego przepisu można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
"Wykrycie" odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nie ujawnionych i wówczas nieujawnialnych, bo nie znanych stronom. Nie odnosi się ono zatem do okoliczności i dowodów jawnych z materiałów poprzedniego postępowania, a tylko nie dostrzeżonych przez stronę.
Środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania /por. uchwała SN z 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, OSN 1969/12/208/. W świetle tego, co wyżej powiedziano oraz przedstawionego przez skarżącego uzasadnienia podstawy wznowienia postępowania, wymienionej w art. 273 § 2 ustawy procesowej , nie można podzielić poglądu, że ta podstawa wznowienia zaistniała.
Materiał z poprzedniego postępowania wykazuje bowiem jednoznacznie, że wspomniany w skardze dokument - wykaz wydanych w latach 2002 - 2003 zaświadczeń o pracy w batalionach budowlanych /przy czym takie zaświadczenia nie były wydawane żołnierzom batalionów budowlanych lotnisk, co wynika z materiału dowodowego/ znany był stronom postępowania administracyjnego /a więc jawny/ i Sądowi. Twierdzenie zaś skarżącego, że ostatnio "miał do wglądu dokument", którego nie złożył w Sądzie i w żaden sposób nie sprecyzował /w sposób umożliwiający przeprowadzenie dowodu/ nie może być wystarczające do skutecznego żądania wznowienia postępowania.
Mając to wszystko na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie doszedł do przekonania, że skarga o wznowienie nie zasługiwała na uwzględnienie .
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sąd Administracyjnego wniósł Z. P. zaskarżając go w całości . Skargę kasacyjną oparto na następujących podstawach : naruszeniu przepisów postępowania , w szczególności naruszenia art. 271 pkt 1 w zw. z art. 283 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , co skutkuje nieważnością postępowania . Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 106 § 3 i art. 153 wskazanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi .
Wskazując na powyższe naruszenia wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 lutego 2005 r., zniesienia postępowania przed tym Sądem jako dotknięte nieważnością oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.
W motywach skargi kasacyjnej wskazując na przebieg postępowania w tej sprawie zauważono , iż skarżący wnosząc skargę o wznowienie postępowania z powodu nieważności w uzasadnieniu podał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wydając wyrok naruszył przepisy prawa i postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w szczególności art. 6, ponieważ w myśl tego przepisu Sąd powinien udzielać stronom występującym bez adwokata potrzebnych wskazówek – czego nie uczynił, a w myśl art. 140 § 1 ustawy procesowej stronie działającej bez adwokata obecnej przy ogłoszeniu wyroku przewodniczący udziela wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego – czego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uczynił podczas ogłaszania wyroku w dniu 7 maja 2004 r., tylko pouczył skarżącego, że może wnieść kasację, co spowodowało, że skarżący nie zażądał w terminie 7 dniowym wydania mu tego wyroku z uzasadnieniem . Sąd I instancji powinien to mieć na uwadze , ponieważ do końca roku 2003 doręczał wyroki z uzasadnieniem z urzędu, bez wniosku strony. W taki to sposób skarżący Z. P. otrzymał z powyższego Sądu wyrok z dnia 22 listopada 2002 r. i był przekonany, że podobnie otrzyma obecny wyrok.
Skarżący powołał się również na art. 271 § 2 a powinno być art. 271 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi , w myśl którego, jeśli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności. Taka sytuacja w tym postępowaniu miała miejsce, bowiem sędzia Maria Zarębska - Kobak była przewodniczącą w sprawie ,w której zapadł wyrok w dniu 25 lutego 2005 r. co jest sprzeczne z treścią art. 283 ustawy procesowej i jest naruszeniem tego przepisu , tym bardziej iż skarga o wznowienie dotyczyła w dużym stopniu naruszenia przez w/w sędzię przepisów postępowania.
Również dotyczy to sędziego Krystyny Józefczyk , która była członkiem składu orzekającego na rozprawie w dniu 22 listopada 2002 r. i na rozprawie o wznowienie postępowania w dniu 25 lutego 2005 r. co jest sprzeczne z treścią art. 283 ustawy procesowej i skutkuje nieważnością postępowania, w myśl art. 271 §1 w zw. z art. 283 ustawy procesowej .
Zdaniem skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sposób wadliwy dokonał oceny materiału dowodowego , jak również nie przeprowadził dowodów powołanych przez skarżącego , które dałyby pełną podstawę do ustalenia, że skarżącemu przysługuje zaświadczenie o służbie zastępczej i pracy przymusowej w batalionie budowlanym , w tym przypadku Sąd naruszył przepis art. 153 ustawy procesowej .
Na rozprawie w dniu 25 lutego 2005 r. , po referacie sędziego sprawozdawcy, skarżący chciał zgłosić do protokołu i uzasadnić swoje żądania w świetle dokumentu jakim jest Międzynarodowa Konwencja nr 29 o zakazie pracy przymusowej i obowiązkowej , która została przyjęta i podpisana przez Polskę w dniu 23 czerwca 1958 r. a opublikowana została w Dzienniku Ustaw z dnia 23 marca 1959 r. czyli przed zakończeniem przez skarżącego służby zastępczej w [...] Batalionie Budowy Lotnisk w J., którą to zakończył w dniu 29 października 1959 r. Wskazana Konwencja rozwiewa wszystkie wątpliwości i twierdzenia zawarte w postanowieniu Komendanta WKU w J. i postanowieniu Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie znak [...] z dnia 4 czerwca 2002 r. odmawiających wydania zaświadczenia o służbie zastępczej i pracy przymusowej w [...] Batalionie Budowy Lotnisk w J., który wchodził w skład [...] Batalionu Budowlanego.
Podniesiono również , iż skarżący chciał też przedstawić inny dowód w sprawie , ale przewodnicząca rozprawy nie wyraziła zgody , odbierając głos skarżącemu w ten sposób ograniczając jego prawa do obrony swej słusznej tezy dowodowej , co stanowi rażące naruszenie art. 105 i 106 § 2 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .
Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię nastąpiło w ten sposób , że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie swym wyrokiem z dnia 25 lutego 2005 roku oddalił skargę o wznowienie postępowania naruszając przy tym szereg przepisów prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bowiem zebrany w sprawie materiał dawał pełne podstawy do uwzględnienia a nie oddalenia skargi, co zamknęło drogę skarżącemu do sprawiedliwego wyroku.
Dodatkowo w skardze kasacyjnej przedstawiono okoliczności , potwierdzające zdaniem skarżącego na zasadność wydania zaświadczenia żądanej treści .
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ; 2) naruszenie przepisów postępowania , jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej , bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej , biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania . Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze . Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa , którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd , uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo , że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy . Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności . Ze względu na to , że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim ( art. 175 § 1 –3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ) . Opiera się on na założeniu , że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny .
Złożona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada przedstawionym wymaganiom lecz podniesione w niej zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie .
Najdalej idącym zarzutem wskazanym w skardze kasacyjnej w odniesieniu do zaskarżonego wyroku jest zarzut naruszenia art. 271 pkt. 1 w związku z art. 283 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Z dyspozycji art. 271 pkt. 1 cytowanej ustawy wynika , że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności , jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia . Zaś według art. 283 tej ustawy sędzia , którego udział lub zachowanie się w poprzednim postępowaniu dotyczy skarga , wyłączony jest od orzekania w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania .
W skład sądu orzekającego w postępowaniu ze skargi o wznowienie nie może zatem wchodzić sędzia , którego osoba jest związana z podstawą skargi o wznowienie . Wyłączenie to jest wyłączeniem ustawowym zaś udział wyłączonego sędziego we wznowionym postępowaniu powoduje jego nieważność . Wyłączenie sędziego następuje zarówno wtedy gdy jego udział w poprzednim postępowaniu stał się przyczyną nieważności uzasadniającej wznowienie postępowania jak i wówczas gdy zachowanie sędziego w poprzednim postępowaniu uzasadnia jego wznowienie .
Przytaczając podstawy wznowienia w zakresie nieważności postępowania zakończonego zaskarżonym wyrokiem skarżący powołał się na okoliczność orzekania w sprawie o wznowienie sędziego wyłączonego z mocy ustawy . Wskazano , iż sędzia Maria Zarębska –Kobak przewodniczyła składowi zarówno w dniu 22 listopada 2002 r. jak i w sprawie o wznowienie zakończonej wyrokiem z dnia 25 lutego 2005 r. podobnie jak i sędzia Krystyna Józefczyk która była w składzie orzekającym w obu wymienionych wyżej orzeczeniach co narusza art. 283 ustawy procesowej .
Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach przedmiotowej sprawy , że w skład sądu orzekającego w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania nie może wchodzić sędzia , który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania co wprost wynika z dyspozycji art. 18 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Jednakże postępowaniem , od którego domagano się wznowienia , było wyłącznie to zakończone wyrokiem z dnia 7 maja 2004 r. sygn. akt SA/Rz 1842/03 a zarówno sędzia Maria Zarębska –Kobak jak i sędzia Krystyna Józefczyk nie brały udziału w wydaniu wyroku z dnia 7 maja 2004 r.
Przepis art. 283 omawianej ustawy procesowej stanowi zaś , iż sędzia , którego udział lub zachowanie się w poprzednim postępowaniu dotyczy skarga wyłączony jest od orzekania w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania . Przepis ten należy zatem zastosować do sędziego , który był wyłączony od orzekania z mocy ustawy ( art. 18 ustawy procesowej ) jak też wobec , którego zachowanie w poprzednim postępowanie poprzez pozbawieniu strony możności działania wskutek naruszenia prawa , pozwalałoby na wznowienie postępowania . Natomiast wyjaśnienia wymaga w tym miejscu użyte przez ustawodawcę w tej normie prawnej sformułowanie " w poprzednim postępowaniu " . Posługując się wykładnia językową oraz systemową tego przepisu należy przyjąć , że pojęcie to podobnie jak w przepisie art. 18 § 3 omawianej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się wyłącznie do orzeczenia objętego skargą o wznowienie a nie każdego innego postępowania w granicach danej sprawy . Racjonalny ustawodawca gdyby chciał odmiennie uregulować sytuację o jakiej mowa w art. 283 ustawy procesowej i odnieść obowiązek wyłączenia sędziego od orzekania w postępowaniu o wznowienia postępowania również do innych postępowań w granicach danej sprawy , w których dany sędzia orzekał , sformułowałby omawiany przepis inaczej posługując się pojęciem " w poprzednich postępowaniach "- czego jednak nie uczynił w omawianej ustawie . Powyższe prowadzi do wniosku , że wyłączenie sędziego od orzekania w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania dotyczy tylko poprzedniego postępowania tego , które kwestionowane jest skargą o wznowienie . Tym samym sformułowany zarzut nieważności postępowania odniesiony do innego orzeczenia Sądu choć istniejącego w granicach danej sprawy lecz nie będącego przedmiotem skargi o wznowienie nie pozwala na przyjęcie wskazywanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 271 pkt. 1 w związku z art. 283 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .
Wniesiona w tej sprawie skarga kasacyjna zawiera ponadto zarzut naruszenia prawa materialnego art.106 § 3 i art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Zarzut ten został wadliwie wskazany jako naruszenie prawa materialnego albowiem przedstawione wyżej przepisy są przepisami procedury sądowoadministracyjnej . Wadliwe jednakże wskazanie tych przepisów jako przepisów prawa materialnego nie dyskwalifikuje skargi w tym zakresie . Lecz nawet przy przyjęciu prawidłowej kwalifikacji powołanych przepisów jako naruszenia prawa procesowego , zarzuty te są nieusprawiedliwione .
Przepis art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi , że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów , jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie . Co do zasady nie prowadzi się postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym , który kontrolując legalność kwestionowanych rozstrzygnięć organów opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym w przez te organy . Wyjątek przewidziany w art. 106 § 3 ustawy procesowej dopuszcza przeprowadzenie postępowania dowodowego wyłącznie z dokumentu . Skarżący zarzucając naruszenie w/w przepisu wskazuje , że Sąd I instancji nie dopuścił dokumentu tj. Międzynarodowej Konwencji Nr 29 dotyczącej pracy przymusowej lub obowiązkowej , która została przyjęta i podpisana przez Polskę w dniu 23 czerwca 1958 r. a opublikowana w Dzienniku Ustaw z 23 marca 1959 r. Nr 20 poz. 122 . Konwencja ta jako akt prawa powszechnie obowiązującego i źródło prawa ( art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ) nie wymaga przeprowadzenia dowodu o jakim mowa w art. 106 § 3 ustawy procesowej albowiem przepis prawa nie wymaga przeprowadzenia dowodu . Stąd też zarzut czyniony w tym zakresie Sądowi I instancji jest całkowicie nieusprawiedliwiony .
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona dodatkowo wskazuje również na naruszenie art. 106 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , który odnosi się do przebiegu rozprawy przed sądem administracyjnym . Z treści protokołu rozprawy przeprowadzonej w dniu 25 lutego 2005 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie , nie wynika , by doszło do naruszenia tej normy prawa procesowego w rozpoznawanej sprawie . Skarżący był obecny w trakcie rozprawy w dniu 25 lutego 2005 r. i następnie zgłosił w trybie art. 103 ustawy procesowej wniosek o uzupełnienie protokołu z rozprawy , który został rozpatrzony przez Sąd I instancji . W motywach skargi kasacyjnej zarzucono ponadto Sądowi I instancji naruszenie art. 105 ustawy procesowej . Z dyspozycji tego przepisu wynika , że strony mogą w toku posiedzenia zwrócić uwagę sądu na uchybienia przepisom postępowania wnosząc o wpisanie zastrzeżeń do protokołu . Wskazany wyżej protokół z rozprawy przeprowadzonej 25 lutego 2005 r. zastrzeżeń takich nie zawiera , natomiast termin zgłaszania zastrzeżeń jest ograniczony tokiem postępowania tj. tak jak w przypadku skarżącego do chwili zamknięcia rozprawy . Należy przyjąć , że strona może powoływać się tylko na zastrzeżenia wpisane do protokołu . Stronie , która zastrzeżenia takie nie zgłosiła , nie przysługuje prawo powoływania się na uchybienia przepisom postępowania w dalszym toku postępowania z wyjątkami o jakich mowa w tym przepisie , które w rozpoznawanej sprawie jednak nie występują . Zatem w opisanych okolicznościach sprawy nie można skutecznie również uznać naruszenia art. 105 omawianej ustawy procesowej .
Nieusprawiedliwiony jest ponadto zarzut naruszenia art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , który stanowi , że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem . Skarżący upatruje naruszenia tej normy prawa procesowego , w sytuacji jak podnosi dokonania przez Sąd I instancji wadliwej oceny materiału dowodowego jak też nie przeprowadzenia dowodów powołanych przez skarżącego pozwalających na wydanie mu zaświadczenia żądanej treści .
Przepis ten ma zastosowanie przed Sądem I instancji tylko do aktów objętych ponowną kontrolą legalności , których rozstrzygnięcia podjęte zostały na skutek wcześniejszego ich uchylenia przez ten Sąd .
W postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 7 maja 2004 r. sygn. akt SA/Rz 1842/03 oddalającym skargę w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści nie były rozpoznawane zarzuty poza zakresem ustawowych podstaw wznowienia . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę o wznowienie w tej sprawie rozpoznawał ją w granicach wskazanych w skardze o wznowienie postępowania co , nie pozwala na przyjęcie naruszenia art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w szczególności , że wymieniany w motywach skargi kasacyjnej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2002 r. sygn. akt SA/Rz 1418/02 , który wiązał skład orzekający w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2004 r. sygn. akt SA/Rz 1842/03 na podstawie art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1271 ze zm. ) nie wiązał swą oceną prawną w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 7 maja 2004 r.
Reasumując uznać należy , iż podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego pozostają nieusprawiedliwione .
Z tych względów w oparciu o przepis art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U . Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) należało orzec jak w sentencji wyroku .