II OSK 32/11

III SA/Łd 805/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /przewodniczący/
Ewa Alberciak /sprawozdawca/
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 19 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. F. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 3 września 2024 roku nr 107/2024/II w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Skierniewicach z dnia 19 lipca 2024 roku nr EP.9022.2.69.2024.AL.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 września 2024 r. nr 107/2024/II, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.) - po rozpoznaniu zażalenia M. F. na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Skierniewicach nr EP.9022.2.69.2024.AL z 19 lipca 2024 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej - Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
W związku z nieszczepieniem dziecka M. F.1, urodzonej 22 lipca 2020 r. PPIS w Skierniewicach upomnieniem nr 58/2022 z 22 listopada 2022 r. wezwał matkę dziecka M. F. do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, błonicy, tężcowi, krztuścowi, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) oraz inwazyjnym zakażeniom Streptococcuspneumoniae.
W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, PPIS w Skierniewicach 3 kwietnia 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] zobowiązując stronę do poddania dziecka ww. obowiązkowym szczepieniom ochronnym
Na podstawie art. 119 § 1 i nast. u.p.e.a. ŁPWIS 9 maja 2023 r. wydał postanowienie nr 452/2023 o nałożeniu grzywny w wysokości 1100,00 zł w celu przymuszenia strony do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 3 kwietnia 2023 r. wystawionego przez PPIS w Skierniewicach.
Strona 19 maja 2023 r. (data stempla pocztowego na kopercie) wniosła zarzuty podnosząc:
1) brak wymagalności obowiązku - art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a.
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu - art. 33 § 2 pkt 2c u.p.e.a.
3) nieistnienie obowiązku - art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.
4) błąd co do zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej.
PPIS w Skierniewicach postanowieniem z 14 czerwca 2023 r. nr EP.9012.1.2.455.2023.KP oddalił zarzuty strony.
Od powyższego postanowienia strona wniosła zażalenie.
W wyniku rozpoznania zażalenia Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z 3 sierpnia 2023 r. nr 123/2023/II utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Postanowienie doręczono skarżącej 17 sierpnia 2023 r.
Strona wniosła pismo zatytułowane "sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji". W treści wskazała, że wnosi sprzeciw od nakazu zapłaty wydany w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym tytułami [...], [...], [...] z 4 marca 2024 r. Podniosła brak wymagalności obowiązku art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a.
Postanowieniem z 10 maja 2024 r. nr 651/2024 Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi oddalił zarzut braku wymagalności obowiązku. W uzasadnieniu organ wskazał, że grzywna nie została zapłacona w terminie i ŁPWIS 1 marca 2024 r. wystawił tytuły wykonawcze nr [...] i [...] dotyczące grzywny w wysokości 1100 zł i opłaty za wydanie postanowienia w wysokości 68 zł i skierował do właściwego urzędu skarbowego.
Pismem z 29 maja 2024 r. zobowiązana wniosła zarzuty dotyczące tytułu wykonawczego nr [...] i podniosła:
1) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z 5 grudnia 2008 r. przez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, pominięcie jako podstawy prawnej określenia wymagalności obowiązku,
2) brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwskazań, brak ustalenia indywidulanego schematu szczepień, brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym,
3) brak uprzedniego doręczenia upomnienia art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. ,
4) naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. przez przystąpienie do egzekucji podczas, gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. :
a) niewłaściwie wskazana podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym, skutkująca pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z 5 grudnia 2008 r.,
b) błędnie wskazana przez wierzyciela w tytule wykonawczym postawa prawna prowadzonej egzekucji.
PPIS w Skierniewicach postanowieniem z 19 lipca 2024 r. oddalił zarzuty strony z 29 maja 2024 r. wniesione na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].
W zażaleniu strona podniosła:
- naruszenie art. 7 i 75 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. przez oddalenie zarzutu braku wymagalności obowiązku, niezapoznanie się przez wierzyciela treścią zarzutów zobowiązanej i brak ustosunkowania się do podnoszonych zarzutów, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku, braku ustalenia indywidualnego schematu szczepień, braku wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym,
- naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. przez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas gdy zarzuty zostały przez stronę uzasadnione i wskazane zostały błędy wierzyciela,
- naruszenie art. 33 § 2 u.p.e.a. przez uznanie zarzutów za nieuzasadnione, mimo że tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów, gdyż obowiązek został określony w sposób niedokładny i wybiórczy, wierzyciel nie wskazał jakie konkretnie działania ma podjąć zobowiązana, podczas gdy obowiązkiem organu jest takie określenie obowiązku, aby zobowiązana nie miała żadnych wątpliwości co do treści obowiązku i tego w jaki sposób powinna ten obowiązek spełnić, nadto nie została w sposób prawidłowy podana podstawa prawna obowiązku,
- naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. przez jego niezastosowanie i uznanie, że zobowiązana nie wykonała obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy z przedstawionych przez zobowiązaną dokumentów wynika wprost, że obowiązek nie może być uznany za wymagalny.
Zaskarżonym postanowieniem Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Organ odwołał się do treści art. 33 u.p.e.a. Odnosząc się do treści zarzutów organ odwołał się do zarzutów z 19 maja 2023 r. i je rozpoznał.
Organ odwoławczy stwierdził, że wierzyciel odniósł się do wszystkich wniesionych zarzutów i podzielił stanowisko wierzyciela, w tym zakresie.
ŁPWIS uznał zarzuty naruszenia art. 7 i 75 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. za nieuzasadnione. Organ I instancji w wydanym postanowieniu odniósł się do wszystkich zarzutów i kwestii podnoszonych przez zobowiązaną w zarzutach z 19 maja 2023 r. Wierzyciel w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego w sprawie postanowienia. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera jasne i precyzyjne wyjaśnienia faktyczne i prawne. Organ wskazał, że wierzyciel opierał się na dokumentacji przekazanej z Poradni Podstawowej Opieki Zdrowotnej. Organ zwrócił uwagę, że o realizacji obowiązku szczepienia decyduje lekarz.
Ponadto organ wyjaśnił, że podstawą prawną wymagalności obowiązku jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm.), dalej u.z.z.ch.z. Zgodnie z tym przepisem osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ww. ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 ww. ustawy, osoby określone na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 2 tej ustawy są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 1 ww. ustawy. W oparciu o art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ww. ustawy, Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077), w którym ustalił wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia. W § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. podane zostały zakresy wieku dzieci, w których istnieje obowiązek wykonywania szczepień ochronnych przeciwko poszczególnym chorobom zakaźnym. Rolą szczepień ochronnych jest nie tylko ochrona przed zachorowaniem, ale przede wszystkim ochrona przed występowaniem powikłań choroby i zgonem. Na przykład szczepienia przeciwko krztuścowi wykonywane są już u dzieci w 1 roku życia, w celu ich ochrony przed zachorowaniem na krztusiec, który u dzieci w pierwszych latach życia może mieć ciężki przebieg z powikłaniami, a nawet zgonem. Określony w Programie Szczepień Ochronnych wiek dzieci, w którym należy wykonać obowiązek danego szczepienia ochronnego wynika z okresu utrzymywania się odporności przekazywanej dzieciom przez matki, sytuacji epidemiologicznej danej choroby w Polsce, okresu utrzymywania się odporności po kolejnych dawkach szczepionek i wiedzą odnośnie wieku, w którym dzieci najczęściej zapadają na daną chorobę. Od wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego przeciwko danej chorobie zakaźnej zwolnić mogą jedynie przeciwwskazania zdrowotne do szczepienia, które mogą być stałe lub tymczasowe. Zakresy wieku dzieci, w których wykonywane są dane obowiązkowe szczepienia ochronne podane w ww. rozporządzeniu Ministra Zdrowia, określają do kiedy u dzieci istnieje obowiązek szczepień w przypadku występowania czasowych przeciwwskazań zdrowotnych.
Organ wskazał, że jakkolwiek ww. rozporządzenie wskazuje 19 rok życia, jako granice poddania dziecka szczepieniom ochronnym, nie oznacza to, że wszystkie szczepienia mogą być wykonane tuż przed tą datą. Szczepienia są rozkładane w czasie, przy czym zgodnie z zasadami wakcynologii schematy szczepień dostosowane są do występowania zachorowań na poszczególne choroby, wieku i rozwoju dzieci. Zatem obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych, przy czym, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2023 r. poz. 2119 ze zm.). Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniom ochronnym.
Wymagalność obowiązku nie oznacza nic innego jak istnienie stanu, w którym zobowiązana powinna już wykonać ciążącą na niej skonkretyzowaną powinność, a mimo to trwa w opozycji do tej powinności (uchyla się od niej), a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanej możność żądania spełnienia ciążącej na niej powinności. Strona po pismach wzywających do podjęcia zaległych obowiązkowych szczepień u małoletniej powinna udać się wraz z dzieckiem do podmiotu leczniczego udzielającego świadczenia z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. To lekarz pracujący w ww. podmiocie udziela informacji o obowiązkowych szczepieniach ochronnych, którym podlega dziecko oraz wyznacza termin szczepienia.
Wierzyciel w tytule wykonawczym w części B poz. 1 wskazał akty normatywne, na podstawie których zobowiązana ma obowiązek poddać dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym, tj. art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i § 2, § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Wbrew twierdzeniom strony w wydanym tytule wykonawczym wierzyciel prawidłowo określił obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym.
W ocenie organu zarzut podnoszony przez stronę dotyczący naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. przez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy nie znajduje się w katalogu zarzutów opisanych w art. 33 § 2 u.p.e.a.
ŁPWIS wskazał, że tytuł wykonawczy Nr [...] zawiera pełne i właściwe podstawy prawne obowiązku szczepień ochronnych. Tytuł wykonawczy został sporządzony według aktualnie obowiązującego wzoru tytułu wykonawczego stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 176 ze zm.).
Wbrew twierdzeniom strony, wierzyciel w tytule wykonawczym w części B poz. 1 wskazał akty normatywne, na podstawie których zobowiązany ma obowiązek poddać dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Obowiązek objęty tytułem wykonawczym Nr [...] określony w części B pkt 5 dotyczy wykonania obowiązku poddania małoletniej szczepieniom ochronnym przeciw enumeratywnie wymienionym chorobom zakaźnym.
ŁPWIS uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zobowiązana nie wykonała obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy z przedstawionych przez zobowiązaną dokumentów wynika wprost, że dziecko nie jest odroczone od obowiązkowych szczepień ochronnych.
Zdaniem organu z powyższego w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości wynika, że strona uchyla się od obowiązku poddania małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W związku z powyższym wbrew twierdzeniom strony nie doszło do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym Nr [...].
Ponadto ŁPWIS w oparciu o posiadaną kserokopię karty uodpornienia dziecka M. F.1 podniósł, że dziecko aktualnie będąc w piątym roku życia nie zostało zaszczepione przeciwko aż jedenastu chorobom zakaźnym, którym można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne. Każda z tych chorób zakaźnych może u dzieci mieć ciężki przebieg i prowadzić do stałych następstw zdrowotnych, a nawet zgonu.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. F. zarzuciła naruszenie:
1) art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a. przez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów skarżącej,
2) naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. przez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku, brak tożsamości obowiązku w upomnieniu oraz tytule wykonawczym,
3) naruszenie art. 15 k.p.a. przez brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącej, ograniczenie się do stwierdzenia, że organ odwoławczy podziela stanowisko wierzyciela,
4) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak określenia wymagalności obowiązku przez lekarza, brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, ponadto brak jest oświadczenia skarżącej dotyczącego odmowy szczepień,
5) naruszenie art. 7, 7a, 77 i 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi przez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego,
6) naruszenie art. 80 k.p.a. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 3 sierpnia 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z 19 lipca 2024 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Przeprowadzona przez sąd kontrola zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia w tak zakreślonej kognicji wykazała, że zaskarżone rozstrzygnięcia naruszają przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, co obligowało sąd do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Wyjaśnić należy w pierwszej kolejności, że postępowanie, w którym doszło do wydania zaskarżonego postanowienia, zostało zainicjowane wskutek złożenia przez stronę skarżącą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, a zatem skorzystania z uprawnienia, o którym mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a. Przepis ten statuuje bowiem prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Jak wynika z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Z kolei w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że prawo do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej nie umożliwia zgłoszenia zarzutu jakiegokolwiek, lecz jedynie takiego, który został przewidziany przez ustawodawcę w art. 33 § 2 u.p.e.a.
Jak wskazał zaś NSA w wyroku z 14 września 2007 r. sygn. I OSK 522/07, to właśnie na osobie, do której skierowano tytuł wykonawczy, spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności wymienionych w art. 33 u.p.e.a. opiera swój zarzut. Na związanie organu podstawą prawną zarzutów i jego ograniczony zakres kognicji w tej materii wskazuje orzecznictwo sądowe przyjmujące, że jeżeli zobowiązany wskazał jednoznacznie podstawę prawną zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego w terminie do jego złożenia, to nawet jeżeli organ zauważyłby, że uzasadnienie zarzutu odpowiada innemu przypadkowi, wskazanemu w art. 33 u.p.e.a., nie jest uprawniony do działania z urzędu i zbadania zarzutu pod kątem spełnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 33 tejże ustawy (por. wyroki NSA z: 8 czerwca 2021 r., III FSK 3542/21; 17 maja 2012 r., II FSK 2267/10; 6 marca 2012 r., II FSK 1441/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie orzekające organy nie dostrzegły, że strona skarżąca wniosła dwukrotnie zarzuty, tj. 19 maja 2023 r. i 29 maja 2024 r. skierowane przeciwko tytułowi wykonawczemu z 3 kwietnia 2023 r. nr [...]. W zarzutach z 19 maja 2023 r. strona skarżąca podniosła: brak wymagalności obowiązku, określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku z art. 33 § 2 pkt 2c u.p.e.a., nieistnienie obowiązku art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oraz błąd co do osoby zobowiązanego. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2023 r. organ I instancji oddalił zarzuty, a w wyniku rozpoznania zażalenia organ II instancji utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie z dnia 3 sierpnia 2023 r.. Strona nie wniosła skargi do sądu na to postanowienie, jest ono ostateczne i prawomocne w administracyjnym toku instancji.
Z kolei w zarzutach z 29 maja 2024 r. strona wskazała na określenie obowiązku niezgodnie z treścią wynikającą z przepisu prawa, brak wymagalności obowiązku, brak uprzedniego doręczenia upomnienia oraz wskazała, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymagań określonych w przepisie. Rozpoznając zarzuty z 29 maja 2024 r. organ I instancji w postanowieniu z 19 lipca 2024 r. odniósł się do każdego z nich i ostatecznie orzekł o ich oddaleniu. Z kolei w wyniku rozpoznania zażalenia strony Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi w zaskarżonym postanowieniu z dnia 3 września 2024 r. rozpoznał zarzuty z dnia 19 maja 2023 r. i orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia z 19 lipca 2024 r.
Powyżej opisany przebieg postępowania wskazuje, zdaniem Sądu, na naruszenie przez organy art. 61a § 1 k.p.a. Stosownie do jego treści, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.
W ocenie sądu analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że strona skarżąca dwukrotnie wniosła zarzuty opierając je na tych samych podstawach (oprócz zarzutu niedoręczenia upomnienia). W uzasadnieniu obydwu pism zawierających zarzuty z 19 maja 2023 r. i 29 maja 2024 r. strona skarżąca odwołała się do tożsamych argumentów, w tym w szczególności do braku charakteru źródła prawa przez Program Szczepień Ochronnych wydawanych w formie komunikatu GIS i tym samym do braku możliwości wywodzenia z niego obowiązku szczepień ochronnych w określonych w określonych terminach. Treść zarzutów nie jest co prawda identyczna, a podobna, jednak pozostaje bez znaczenia w sprawie, ponieważ determinująca dla organu jest przede wszystkim podstawa prawna wniesionych zarzutów, na którą wskazała strona skarżąca i która była tożsama (oprócz zarzutu niedoręczenia upomnienia).
Jedynie w zarzutach z 29 maja 2024 r. strona dodatkowo podniosła zarzut polegający na niedoręczeniu jej upomnienia. W tej sytuacji organ powinien zastosować konstrukcję wynikającą z treści art. 61a § 1 k.p.a. i odmówić wszczęcia postępowania w zakresie zarzutów, które rozpoznał już w ostatecznym postanowieniu z 3 sierpnia 2023r., a merytorycznie rozpoznać jedynie zarzut polegający na niedoręczeniu upomnienia. Sąd zauważa także, że organ I instancji rozstrzygając sprawę odniósł się do zarzutów z 29 maja 2024 r., natomiast organ II instancji utrzymując to postanowienie w mocy w niezrozumiały sposób rozpoznał zarzuty z 19 maja 2023 r.
Wskazana wyżej okoliczność istnienia w obrocie prawnym ostatecznego postanowienia z 3 sierpnia 2023 r. w przedmiocie zgłoszonych zarzutów stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania wywołanego ponownym wniesieniem tych samych zarzutów i była to "inna uzasadniona przyczyna", z powodu której postępowanie nie może być wszczęte (art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.) – (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. II FSK 3770/14 publ. jak wyżej). Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte, utożsamia się bowiem w orzecznictwie z okolicznościami, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania (por. np. wyrok NSA z 7 lutego 2014 r. sygn. I OSK 2159/12, z 18 lipca 2017 r. sygn. II FSK 1778/15, z 21 lutego 2012r. sygn. II OSK 2307/10, z 24 stycznia 2017 r. sygn. II FSK 460/15, publ. jak wyżej).
W świetle powyższych rozważań zasadne było uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji z uwagi na uprzednie rozpatrzenie ostatecznym rozstrzygnięciem zarzutów tożsamych z zarzutami wniesionymi 29 maja 2024 r. (oprócz zarzutu niedoręczenia upomnienia) oraz okoliczność, że organ II instancji w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia nie odniósł się do zarzutów z 29 maja 2024 r., lecz do zarzutów z 19 maja 2023 r.
Odnosząc się do zarzutów skargi, wobec stwierdzenia powyższych uchybień formalnych, należy wskazać, że na tym etapie postępowania nie podlegały ocenie. Sąd dopatrzył się jednak uchybienia przepisom art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., bowiem organ nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i nie przeprowadził dogłębnej analizy akt. Stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a., na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy niezbędnego do jej wyjaśnienia. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ powinien m.in. wskazać dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej są również zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny wziąć pod uwagę ocenę wyrażoną powyżej oraz ocenić wniesione 29 maja 2024 r. zarzuty z punktu widzenia treści art. 61a § 1 k.p.a., nie zapominając, że zarzut niedoręczenia upomnienia nie jest tożsamy.
ds