II OSK 32/09

Naczelny Sąd Administracyjny2010-01-15
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanesamowola budowlanalegalizacjadecyzja administracyjnanadzór budowlanyskarga kasacyjnastan zgodny z praweminteresy osób trzecichwysokość budynkugranica działki

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej legalizacji samowoli budowlanej, potwierdzając prawidłowość wcześniejszych decyzji o stwierdzeniu wykonania nałożonych obowiązków.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej D.M. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Mazowieckiego WINB. Decyzja ta stwierdzała wykonanie przez inwestora M.B. obowiązku doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem, nałożonego decyzją z 2002 r. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym dotyczące wysokości budynku i jego wpływu na sąsiednie nieruchomości. NSA oddalił skargę, uznając, że kwestie te były już prawomocnie rozstrzygnięte w poprzednich postępowaniach, a obecne postępowanie dotyczyło jedynie stwierdzenia wykonania nałożonych obowiązków.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja ta stwierdzała, że inwestor M.B. wykonał obowiązek nałożony decyzją z 2002 r., polegający na doprowadzeniu budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem. Skarżąca podnosiła liczne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego (m.in. Prawa budowlanego, rozporządzenia ws. warunków technicznych) oraz przepisów postępowania administracyjnego. Kwestionowała m.in. wysokość budynku, jego usytuowanie względem działki sąsiedniej oraz wpływ na sąsiednie nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że zarzuty dotyczące legalności nałożonych obowiązków i dopuszczalności legalizacji inwestycji były już przedmiotem prawomocnych rozstrzygnięć sądów administracyjnych w poprzednich postępowaniach. Sąd podkreślił, że obecne postępowanie dotyczyło jedynie stwierdzenia wykonania obowiązku, a nie ponownej oceny legalności samej budowy. NSA stwierdził, że kwestie te zostały już przesądzone, a ewentualne negatywne skutki dla sąsiedniej nieruchomości mogą być dochodzone w postępowaniu cywilnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, kwestie te zostały już prawomocnie rozstrzygnięte w poprzednich postępowaniach, a obecne postępowanie dotyczy jedynie stwierdzenia wykonania nałożonych obowiązków.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że zarzuty dotyczące legalności nałożonych obowiązków i dopuszczalności legalizacji inwestycji były już przedmiotem prawomocnych rozstrzygnięć sądów administracyjnych. Sąd pierwszej instancji oraz NSA w poprzednich wyrokach przesądzili o dopuszczalności legalizacji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego i o tym, że budynek nie przekracza 12 m wysokości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (20)

Główne

Prawo budowlane art. 51 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Przepis dotyczący obowiązku doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.

Prawo budowlane art. 51 § 3 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Przepis dotyczący wydania decyzji o stwierdzeniu wykonania obowiązku po upływie terminu lub na wniosek inwestora.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu oraz organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu.

Pomocnicze

Prawo budowlane art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Przepis dotyczący nakładania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego (nie miał zastosowania w sprawie).

Prawo budowlane art. 5 § 1 pkt 9

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Przepis dotyczący projektowania i budowania obiektów z poszanowaniem uzasadnionych interesów osób trzecich.

rozp. ws. warunków technicznych art. 6

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dotyczy wysokości budynków i ich klasyfikacji (np. budynek niski).

rozp. ws. warunków technicznych art. 8

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Definicja budynku niskiego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy materialnej.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada udzielania informacji.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi formalne decyzji.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania NSA.

p.p.s.a. art. 174 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego zastosowanego przez Sąd.

k.c. art. 222 § 2

Kodeks cywilny

Ochrona własności w postępowaniu cywilnym.

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

Konstytucja RP art. 64 § 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do własności.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez błędne zastosowanie. Naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Naruszenie § 6 i 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych. Naruszenie art. 48 Prawa budowlanego. Naruszenie art. 32 oraz 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ bezsporny w sprawie jest fakt, że M. B. wybudował swój budynek mieszkalny w S. przy ul. [...] 34 na podstawie ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 1998r. już z tej przyczyny organy nie mogły zastosować w sprawie przepisu art. 48 Prawa budowlanego usunięcie powstałych w toku projektowania i budowy budynku nieprawidłowości winno nastąpić w trybie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w sytuacji gdyby budynek ten zaliczał się do budynków niskich w rozumieniu obowiązującego prawa (...) zbędne byłoby badanie skutków związanych z jego budową dla funkcjonowania instalacji grzewczej w domu mieszkalnym D.M. ewentualne negatywne skutki jego budowy dla sąsiedniej nieruchomości mogą być przedmiotem rozstrzygnięć sądów powszechnych w postępowaniach cywilnych na podstawie art. 222 § 2 k.c.

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Marek Stojanowski

członek

Zofia Flasińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady związania oceną prawną sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.) oraz dopuszczalności legalizacji samowoli budowlanej w trybie art. 51 Prawa budowlanego, a także rozgraniczenia kognicji sądów administracyjnych i cywilnych w sprawach dotyczących immisji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej, gdzie kwestie legalności budowy były wielokrotnie badane przez sądy. Konieczność uwzględnienia konkretnych okoliczności faktycznych sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność postępowań budowlanych i długotrwałe spory sąsiedzkie. Podkreśla znaczenie zasady związania oceną prawną sądu oraz rozgraniczenie kompetencji sądów administracyjnych i cywilnych.

Długi bój o legalizację samowoli budowlanej: NSA potwierdza, że pewne sprawy są już prawomocnie zakończone.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 32/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-01-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Stojanowski
Zofia Flasińska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1895/07 - Wyrok WSA w Warszawie z 2008-04-02
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
art. 51  ust. 1  pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Zofia Flasińska sędzia NSA Marek Stojanowski Protokolant Edyta Balcer-Szczęsna po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1895/07 w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania określonych czynności oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2008r. sygn. akt VII SA/Wa 1895/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi D. M. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania określonych czynności, oddalił skargę
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy :
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. (nr [...]), działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., oraz art. 83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), dalej zw. Prawem budowlanym, po rozpatrzeniu odwołania D. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] czerwca 2007r., (nr [...]), stwierdzającej wykonanie przez M. B. - inwestora budynku mieszkalnego na działce nr ew. [...], położonej w S. przy ul. [...] 34 - obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...]kwietnia 2002r, (nr [...]) -utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ przytoczył stan faktyczny w sprawie wskazując, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. w/w decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r., nałożył na inwestora obowiązek wykonania czynności mających na celu doprowadzenie przedmiotowego budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem polegających na: wykonaniu zaleceń wynikających z przedłożonej w dniu [...] kwietnia 2002r. ekspertyzy technicznej dotyczącej więźby dachowej, stropów międzypiętrowych, podciągu na I piętrze opisanych w punkcie 6 p.n. "Analiza wyników przeprowadzonych obliczeń i zaleceń", likwidacji wszystkich otworów okiennych w ścianie budynku od strony działki nr ew. 569, będącej własnością J. D. poprzez zamurowanie bloczkami szklanymi typu luxfer. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2004r., (nr [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 października 2005r., (sygn. akt: VII SA/Wa 33/05) oddalił skargę na w/w decyzję. Skarga kasacyjna złożona od tego wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 grudnia 2006r.,(sygn. akt: II OSK 78/06).
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...] marca 2005r. (nr [...].), zatwierdził projekt budowlany zamienny obejmujący projekt dokończenia robót przy w/w budynku mieszkalnym i udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych M. B., a Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. (nr [...]) utrzymał w/w decyzję w mocy. Wyrokiem z dnia 1 czerwca 2006r. (sygn. akt: VII SA/Wa 1076/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił w/w decyzje.
Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2007r. (nr [...].), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. stwierdził wykonanie przez inwestora obowiązku nałożonego decyzją własną z dnia [...] kwietnia 2002r, (nr [...]).
W ocenie organu drugiej instancji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego, a zarzuty podnoszone w odwołaniu nie mają wpływu na kształt zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Organ odwoławczy powołując się na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2007r., (sygn. akt: VII SA/Wa 1076/05) wskazał, że "Zakres czynności niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem został określony w decyzji organu nadzoru budowlanego (nr [...]) z dnia [...] kwietnia 2002r., która została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Właśnie ta decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (nr [...]) z dnia [...] września 2004r. była badana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który oddalił skargę wyrokiem z dnia 13 października 2005r. w sprawie sygn. akt: VII SA/Wa 33/05. Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne, którego wynikiem było nakazanie wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, zostało przeprowadzone prawidłowo, a podjęte decyzje są merytorycznie zasadne i nie naruszają prawa".
Z akt przedmiotowej sprawy wynikało, że inwestor wykonał obowiązek nałożony decyzją z dnia 29 kwietnia 2002r., co potwierdziły wizje lokalne przeprowadzone w dniach 6 listopada 2003r. i 12 marca 2004r.
W związku z powyższym organ stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2007r., jest materializacją dyspozycji wynikającej z przepisu art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego. Zgodnie bowiem z treścią art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła D. M. domagając się jej uchylenia w całości oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca podniosła naruszenie następujących przepisów: prawa materialnego, w szczególności: art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, gdyż utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stanowi konsekwencję błędnego ustalenia, iż wykonanie czynności określonych w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] kwietnia 2002r. może doprowadzić przedmiotowy obiekt do stanu zgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym; oraz procedury administracyjnej, mających wysoce istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: art. 7, 15, 77 § 1 k.p.a., 80 kpa, 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez naruszenie szeregu przepisów przez organ odwoławczy w toku postępowania administracyjnego, nieuwzględnienie odwołania od rozstrzygnięcia organu stopnia podstawowego w wyniku błędnej i nielogicznej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że organ drugiej instancji naruszył art. 7 k.p.a., co powoduje naruszenie kolejnych zasad: zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a., jak również zasady udzielania informacji wyrażonej w art. 9 k.p.a. (zwłaszcza zdanie drugie tego przepisu: "Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa..."). W ocenie D. M. naruszenie art. 7 k.p.a. doprowadziło do automatycznego naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., który dotyczy postępowań administracyjnych toczących się zarówno w pierwszej jak w drugiej instancji. Naruszenie przepisów wyrażających podstawowe zasady postępowania administracyjnego automatycznie prowadzą do naruszenia innych przepisów tej procedury stanowiącej niewątpliwie ich naturalne rozwinięcie. Skarżąca podniosła, że organ nie wyjaśnił również dlaczego niektórym z przedstawionych faktów dał wiarę, zwłaszcza tym, które zawarł w swym rozstrzygnięciu organ pierwszej instancji, a innym odmówił uznania, co narusza art. 80 k.p.a. dotyczący swobodnej oceny dowodów, a ponadto godzi w przepis art. 107 § 3 k.p.a.
Zdaniem skarżącej, rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o przepisy art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego. W wyniku odwołania organ powinien zbadać ponownie wszystkie aspekty zaskarżonego postępowania, nie ograniczając się do przytoczenia w podstawie prawnej tylko przepisów proceduralnych i kompetencyjnych. Powinien powołać się również na przepisy prawa materialnego, na podstawie których wydał dane rozstrzygnięcie. Takie działanie narusza przepis art. 107 § 1 k.p.a. Ponadto, w zaskarżonej decyzji niewłaściwie skonstruowano rozdzielnik, ponieważ w punkcie "otrzymują" umieszczono Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., czyli podmiot nie będący stroną postępowania, albowiem zazwyczaj organy administracji publicznej nie występują w tej roli.
Organy nadzoru budowlanego powinny używać w uzasadnieniu rozstrzygnięcia pojęć technicznych zawartych w tej ustawie. W zaskarżonej decyzji wspomniano kilkakrotnie o przeprowadzeniu wizji lokalnej, podczas gdy Prawo budowlane posługuje się instytucją oględzin.
W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tak wniesiona skargę oddalił.
Wyjaśniono, że przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie była decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2007r. (nr [...]), utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] czerwca 2007r., którą organ ten stwierdził wykonanie obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] kwietnia 2002r., (nr [...]) przez M.B. - inwestora budynku mieszkalnego na działce nr ew. [...], położonej przy ul. [...] 34 w S.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że kontrolowane w niniejszej sprawie decyzje zapadły w konsekwencji uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 czerwca 2007r., (sygn. akt: VII SA/Wa 1076/05) decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2005r. (nr [...]) oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] marca 2005r. (nr [...]), którą organ ten zatwierdził projekt budowlany zamienny i udzielił M. B. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, nakładając jednocześnie obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. Zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ. Sąd pierwszej instancji, wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie. Związanie sądu administracyjnego oraz organów administracyjnych oceną prawną oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 22.03.1999 r., IV SA 527/97, LEX nr 47275).
W związku z powyższym, Sąd orzekający w tej sprawie miał na uwadze, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 czerwca 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż wszczęte wnioskiem D. M. o zbadanie legalności przedmiotowej budowy postępowanie administracyjne, po stwierdzeniu nieważności w dniu [...] października 2001 r. (decyzją Wojewody Mazowieckiego nr 1 [...]) decyzji o pozwoleniu na budowę znalazło swój finał w/w decyzji z dnia [...] marca 2005r.
Dokonując oceny prawnej badanych uprzednio decyzji Sąd wskazał, że sytuacja z jaką miały do czynienia organy powstała w związku ze stwierdzeniem nieważności w/w decyzji. Zastosowanie w sprawie winien mieć zatem art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, odnoszący się do innych robót budowlanych niż określone w art. 48 bądź 49b, a więc do robót budowlanych wykonanych na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, której nieważność następnie stwierdzono. Sąd wskazał, że w takiej sytuacji art. 51 ust 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio podnosząc jednocześnie, że art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego dotyczący nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu zamiennego, nie mógł mieć zastosowania w przedstawionej sytuacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że zakres czynności niezbędnych do doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem został określony w decyzji z dnia [...] kwietnia 2002r, utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (nr [...]) z dnia [...] września 2004r. badaną następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który oddalił skargę wyrokiem z dnia 13 października 2005r. w sprawie sygn. akt: VII SA/Wa 33/05.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, prawidłowo zatem, w kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzjach organy zastosowały przepis art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję: o stwierdzeniu wykonania obowiązku (...). Jak wynika bowiem z akt sprawy M. B. - właściciel budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ew. [...]w S., przy ul. [...] 34 spełnił obowiązek nałożony decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] kwietnia 2002r., (nr [...]), polegający na wykonaniu zaleceń wynikających z przedłożonej ekspertyzy technicznej dotyczącej więźby dachowej, stropów międzypiętrowych, podciągu na I piętrze, opisanych w punkcie 6 p.n. "Analiza wyników przeprowadzonych obliczeń i zaleceń", likwidacji wszystkich otworów okiennych w ścianie budynku od strony działki nr ew. [...], będącej własnością J.D. poprzez zamurowanie bloczkami szklanymi typu luxfer. Wykonanie w/w obowiązku potwierdziły oględziny przeprowadzone na w/w posesji w dniach 6 listopada 2003r. i 12 marca 2004r.
W świetle przedstawionej argumentacji, Sąd uznał za niezasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, w istocie skierowany do decyzji z dnia 29 kwietnia 2002 r. Wskazano również, iż skarżąca zdaje się nie zauważać, że czynności określone w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] kwietnia 2002r. - jak już wyżej wyjaśniono -były przedmiotem oceny sądów obu instancji i jako takie nie podlegają ponownej kontroli, pomimo subiektywnego stanowiska skarżącej, że nie mogą one doprowadzić przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, podobnie nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi zgłoszone w zakresie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego art. 7, 15, 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a., 107 § 1 i § 3 k.p.a. W szczególności, za istotne nie można było uznać zarzutów dotyczących niewłaściwie skonstruowanego rozdzielnika, czy braku staranności w posługiwaniu się pojęciami ustawowymi przez organy. W pozostałym zakresie Sąd nie dopatrzył się uchybień, skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła D. M. i zaskarżając go w całości zarzucił rażące naruszenie:
I. prawa materialnego :
- art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, poprzez jego błędne zastosowanie, ponieważ oddalenie skargi D. M. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...]skutkuje pozostawieniem w obrocie prawnym rozstrzygnięcia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. nr [...] z dnia 29 kwietnia 2002r., podczas gdy organy prowadzące postępowanie, winny zbadać wpływ wybudowanego budynku na nieruchomości sąsiednie, w tym budynek skarżącej oraz dążyć do jak najszybszego doprowadzenia tego budynku do stanu zgodnego z prawem, w sposób nie uciążliwy i nie naruszający praw innych, w tym skarżącej. Konieczne jest wydanie decyzji, na mocy której część budynku winna zostać rozebrana,
- art. 5 ust.1 pkt 9 Prawa budowlanego, ponieważ wzniesienie przedmiotowego obiektu oraz próby jego legalizacji przez organ administracji prowadzą do naruszenia chronionych uzasadnionych interesów osoby trzeciej, wskutek takiego wpływu wybudowanego domu na nieruchomości sąsiednie, który uniemożliwia skarżącej korzystanie z domu w sposób dotychczasowy,
- § 6 i 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 72, poz. 690 ze zm.) ponieważ budynek ten ma wysokość 12,5 m co zalicza go do budynków wysokich i w konsekwencji powoduje, że wybudowanie go jest niezgodne z prawem,
- art. 48 Prawa budowlanego, poprzez nie stwierdzenia naruszenia powołanego artykułu, który winien zostać zastosowany w niniejszym postępowaniu administracyjnym z uwagi na fakt braku przesłanek dla legalizacji obiektu z uwagi na jego nie przepisowe usytuowanie (zbyt blisko granicy i budynku skarżącej) oraz z uwagi na jego nadmierną wysokość - ponad 12 m, co powoduje, że w skutek zaburzenia ciągów powietrznych skarżąca nie jest w stanie korzystać z dotychczasowej stosowanej formy ogrzewania, a dom jest pozbawiony wentylacji (nie jest spełniona Norma Polska nr PN -89/B-10425). Skutkuje to nadmiernymi uciążliwościami i brakiem ekonomicznego uzasadnienia dla dalszego zamieszkiwania w domu, szczególnie w okresie zimowym (art. 5 Prawa budowlanego). Inwestycja została zrealizowana wskutek decyzji opartej na mapie -plan zagospodarowania działki - w zakresie odległości budynku od nieruchomości sąsiednich wpisano nieprawidłowe dane,
- naruszenie art. 32 oraz 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez nierówne traktowanie obywateli w tożsamych stanach faktycznych.
II. prawa o postępowanie przed sądami administracyjnymi, które miało wpływ na wynik sprawy: a w szczególności art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) niniejszej ustawy poprzez jego niezastosowanie w konsekwencji nieuwzględnienia naruszeń procedury administracyjnej i prawa materialnego, mających wysoce istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. z powodu błędnej interpretacji powołanych przepisów, która wynika pośrednio z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie bądź zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uwzględnienie skargi na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a ponadto o przyznanie stronie skarżącej należnych kosztów postępowania za obie instancje według norm przepisanych.
Skarżąca w motywach skargi kasacyjnej wskazał, że ustawodawca wprowadzając do polskiego Prawa budowlanego przepis art. 51 chciał umożliwić w określonych sytuacjach zalegalizowanie realizowanych obiektów budowlanych z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Są więc sytuacje, w których zalegalizowanie danego obiektu jest całkowicie, bądź częściowo niemożliwe. Wykorzystywanie w/w przepisu przez organy administracji publicznej albo przez inwestorów niezgodnie z jego ustawowym przeznaczeniem stanowi jego naruszenie, w związku z powyższym oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowi podtrzymanie błędnych stanowisk reprezentowanych w w/w rozstrzygnięciach organów nadzoru budowlanego. Żaden organ, który do tej pory brał udział w przedmiotowej sprawie nie zbadał, jakie skutki może wywołać pozostawienie przedmiotowego budynku w obecnym stanie dla nieruchomości budynkowej należącej do D.M.
Zdaniem skarżącej Sąd pierwszej instancji, nieprawidłowo ocenił okoliczności: wydania pozwolenia budowlanego na podstawie dokumentów, które zawierały poświadczenie nieprawdy w zakresie m.in. odległości budynku M. B. od nieruchomości, w związku z powyższym, prowadzenie przez M. B.
inwestycji pomimo świadomości, że nieprawdziwe informacje były podstawą
wydania pozwolenia budowlanego, oraz zbyt dużej wysokości budynku inwestora, który narusza prawidłowy "ciąg kominowy", w budynku skarżącej, co powoduje, że nie jest w stanie ona korzystać z ogrzewania w sposób dotychczasowy i dom pozbawiony jest wentylacji w tym w kuchni i w łazience, a wprowadzane zmiany i przebudowy nie są wystarczające (art. 5 Prawa budowlanego). Wynika to z błędnie ustalonej wysokości budynku, który przy wysokości ponad 12 m, nie powinien być tam usytuowany.
W ocenie skarżącej, wzniesienie przedmiotowego obiektu oraz próby jego legalizacji prowadzą do naruszenia chronionych uzasadnionych interesów osoby trzeciej, czyli skarżącej. Wskazano, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wyrażany był pogląd, że o naruszeniu uzasadnionego interesu osób trzecich można mówić wówczas, gdy zostały naruszone ich dobra chronione przez obowiązujące prawo a nie tylko przepisy dotyczące budownictwa. Przy ocenie czy doszło do takich naruszeń należy mieć na względzie konstytucyjne zasady równości obywateli i ochrony własności (art. 32 i 64 Konstytucji). I tak jak zaznaczono w wyroku z dnia 14 września 2006r. ( sygn. akt II OSK 1090/05 niepubl.) NSA stwierdził, że " właściciel działki sąsiedniej ma, wynikające z art. 5 ust 1 pkt 9, prawo do poszanowania jego uzasadnionych interesów wynikających z prawa do korzystania ze swojej własności. Usytuowanie budynku z poszanowaniem interesu prawnego właścicieli działek sąsiednich oznacza wyważenie interesów inwestora i właścicieli działek sąsiednich. Wyważenie tych interesów prawnych oznacza uwzględnienie istniejącej zabudowy oraz możliwości zabudowy działek w przyszłości.
Podkreślono , iż zgodnie z art. 80 k.p.a. dotyczącej swobodnej oceny dowodów przez organ administracji w toku postępowania posiada on pewnego rodzaju autonomię dzięki, której ocenia czy dana okoliczność została udowodniona. Z zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wynika, iż w toku postępowania organy administracji państwowej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 5 ust.1 pkt 9 Prawa budowlanego obiekt budowlany wraz ze związanymi z nimi urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienia dostępu do drogi publicznej. W niniejszej sprawie naruszenie uzasadnionego interesu skarżącej bez wątpienia nastąpiło, jako że na skutek wzniesienia przedmiotowej inwestycji sprzecznie z przepisami aktualnie obowiązującymi zarówno co do dopuszczalności wysokości budynku, jak i jego odległości od sąsiedniej nieruchomości, skarżąca utraciła całkowicie możliwość normalnego korzystania ze swej nieruchomości zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Z treści decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] września 1996r. Nr [...] wydanej przez Burmistrza Miasta S. dla M. B. wynika, że teren na którym realizowana jest inwestycja przeznaczony jest pod niskie budownictwo jednorodzinne. Definicja budynku niskiego zawarta jest w § 8 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 72 poz.690 ze zm.). Przepis ten przewiduje, że budynek niski to budynek o wysokości do 12 m włącznie nad poziom terenu lub w przypadku budynku mieszkalnego budynek do 4 kondygnacji nadziemnych włącznie nad poziom terenu. Budynek M. B. nie spełnia wymagań, by uznać go za budynek niski, konieczne jest zobowiązanie M. B. do wykonania czynności niezbędnych do doprowadzenia budowy do stanu zgodnego z prawem. Nieodniesienie się przez organy administracji publicznej do zarzutów podnoszonych przez D. M. oznacza, że nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy. Do obowiązku organu należy wypowiedzenie się w uzasadnieniu decyzji o zasadności wszystkich zgłoszonych zarzutów w sprawie. Pominięcie oceny wszystkich zarzutów stwarza w ocenie skarżącej podstawę do uznania, iż naruszone zostały przepisy art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji uniemożliwia dokonanie oceny czy ocena faktyczna i prawna sprawy dokonana przez organ jest zgodna z obowiązującym prawem.
Zdaniem skarżącej, od samego początku tej sprawy zarówno Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego jak i Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nie starały się wyjaśnić dogłębnie sprawy. Zwłaszcza organ odwoławczy nie zareagował właściwie na wielokrotne stwierdzenia skarżącej dotyczące nieprawidłowości w zbieraniu dowodów przez organ pierwszej instancji. W zaskarżonej decyzji Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego powołuje się na oględziny i pomiar obiektu będącego przedmiotem postępowania dokonane przez organ pierwszej instancji bez zbadania zasadności twierdzenia skarżącej wyrażonego, miedzy innymi, w odwołaniu od decyzji PINB z dnia 11 marca 2005r., iż pomiary te są niezgodne z rzeczywistością. Takim postępowaniem organ nadzoru budowlanego stopnia wojewódzkiego naruszył przepisy art.136 k.p.a. Organ drugiej instancji prowadząc postępowanie odwoławcze mógł zweryfikować prawdziwość zarzutów dokonując kontroli obiektu w terenie, na które zezwalają mu bezpośrednio przepisy art. 51 w związku z art. 83 ust 2 Prawa budowlanego. Swym postępowaniem organ naruszył w omawianej zakresie art. 7 k.p.a., w którym wyrażona została zasada prawdy materialnej. Naruszenie tej zasady powoduje naruszenie kolejnych zasad: zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a. , jak również zasady udzielania informacji wyrażonej w art. 9 k.p.a. W wyniku naruszenia zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a. doszło do automatycznego naruszenia przepisu art. 77 §1 k.p.a., który dotyczy postępowań administracyjnych toczących się zarówno w pierwszej jak i drugiej instancji. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołał się na mapę geodezyjną zagospodarowania terenu działki nr. ewid. [...]stanowi załącznik graficzny do decyzji nr [...] oraz na załącznik nr 3 do protokołu kontroli [...] z [...] lutego 2002r - 1 marca 2002r. Skarżąca jednakże wykazała, iż rozbieżności w odległościach przedmiotowego budynku w stosunku do granic sąsiednich dziełek przedstawiały się inaczej . Powołując się na te odległości zaznaczyła, iż pomiary odległości nie są pomiarami do granicy działki [...]tylko do ściany budynku, a ścianą budynku nie jest granica działki, o czym wielokrotnie D. M. informowała organy nadzoru. Zdaniem skarżącej, organ nie wyjaśnił dlaczego niektórym z przedstawionych pomiarów dał wiarę, a innym odmówił uznania. Takie postępowanie należy uznać za wysoce naganne i nieprofesjonalne, naruszające przepis art. 80 k.p.a. dotyczący swobodnej oceny dowodów przez organ administracji w toku postępowania. Ponadto brak wyjaśnienia dlaczego wskazane fakty organ uznał za udowodnione oraz brak wyjaśnienia przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej godzi w przepis art. 107 § 3 k.p.a. i w związku z tym należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja ma wadliwe skonstruowane uzasadnienie faktyczne, bądź jest ono fragmentaryczne. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2007r.(nr [...]) utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] czerwca 2007r., którą organ ten stwierdził wykonania obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (nr [...]) i nie można rozpatrywać tego w oderwaniu.
Nadto zauważono, że w zaskarżonej decyzji niewłaściwie skonstruowany rozdzielnik, ponieważ w punkcie "otrzymują" umieszczono Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., czyli podmiot nie będący stroną postępowania, albowiem zazwyczaj organ administracji publicznej nie występują w tej roli. Organy nadzoru budowlanego powinny używać w uzasadnieniu rozstrzygnięcia pojęć technicznych zawartych w ustawie. W zaskarżonej decyzji wspomniano kilkakrotnie o przeprowadzeniu wizji lokalnej, podczas gdy Prawo budowlane posługuje się instytucją oględzin.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej wyżej ustawy tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Natomiast wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i procesowego jako nieusprawiedliwione nie zasługiwały na uwzględnienie.
Przede wszystkim odnosząc się do przedstawionych zarzutów skargi kasacyjnej wyjaśnić należy, iż zaskarżone do Sądu pierwszej instancji decyzje stwierdzające wykonanie przez M. B. obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] kwietnia 2002r. ( Nr [...]) wydane zostały w trybie art. 51 ust. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. Nr 156 z 2006r. poz. 1118 ze zm.) stanowiącym, iż po upływie terminu lub na wniosek inwestora właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku o którym mowa w ust.1 pkt. 2 i wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku.
Ta norma prawa stanowiąca podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji nie została jednakże skutecznie zakwestionowana w kasacji zarzutem naruszenia tego przepisu prawa materialnego natomiast przestawione we wniesionym środku zaskarżenia zarzuty odniesiono w istocie do poprzedniego postępowania administracyjnego, w którym oceniano prawidłowość nałożonych na inwestora decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] kwietnia 2002r. utrzymaną w mocy decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2004r. obowiązków w trybie art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane .
Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w kasacji zarzucono błędne zastosowanie art. 51 ust.1 pkt. 2 , art. 48 , art. 5 ust. 1 pkt. 9 ustawy Prawo budowlane jak też § 6 i 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690), które to kwestie były oceniane właśnie we wskazanych wyżej decyzjach organów nadzoru budowlanego, łącząc ten zarzut z zarzutem naruszenia prawa procesowego art. 145 §1 pkt. 1 lit. a) i c) w związku z art. 7,8, 77 § 1, 80, 107 §1 k.p.a.
Niespornym jest również to, iż kwestie legalności tych decyzji nakazujących wykonanie inwestorowi określonych obowiązków w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem w trybie art. 51 ust.1 pkt. 2 Prawa budowlanego badane były przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ( sygn. akt VII SA/Wa 33/05 - wyrok z dnia 13 października 2005r. ) oraz przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący kasację od tego wyroku Sądu pierwszej instancji (sygn. akt II OSK 78/06 - wyrok z dnia 15 grudnia 2006r.). Skarżąca przedstawiła wówczas tożsame zarzuty naruszenia Prawa budowlanego i przepisów wykonawczych tj. warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie jak i prawa procesowego, do których przecież odniesiono się w tych orzeczeniach przesądzając kwestie dalszego toku postępowania w tej sprawie w więc dopuszczając proces legalizacji inwestycji M. B..
W szczególności w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2006r. oddalającym skargę kasacyjną D. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2005r. (którym oddalono skargę w/w na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2004r. - przypomnienie Sądu) jednoznacznie stwierdzono, iż cytat - "bezsporny w sprawie jest fakt, że M. B. wybudował swój budynek mieszkalny w S. przy ul. [...] 34 na podstawie ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 1998r. Decyzja ta została wprawdzie w późniejszym okresie uznana za nieważną z powodu wad projektu budowlanego, który zatwierdzała, lecz nie zmienia to faktu, że w dacie budowy spornego domu inwestor legitymował się pozwoleniem na budowę wydanym przez właściwy organ administracyjny. Już z tej przyczyny organy nie mogły zastosować w sprawie przepisu art. 48 Prawa budowlanego przewidującego nakładanie obowiązku rozbiórki wzniesionego obiektu budowlanego, bowiem dotyczy on wyłącznie obiektów będących w budowie lub wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też mimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Zgodnie też z prawem organy przyjęły, iż usunięcie powstałych w toku projektowania i budowy budynku nieprawidłowości winno nastąpić w trybie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, to jest przez wykonanie nałożonych na właściciela budynku obowiązków służących doprowadzeniu inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Zakres nałożonych na inwestora obowiązków zależał od prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. Mając to na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylając wyrokiem z dnia 30 marca 2004r. (sygn. akt IV SA 73/03) decyzję organu II instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, wskazał w uzasadnieniu wyroku na konieczność wyjaśnienia jaką wysokość ma sporny budynek. Jednocześnie Sąd zawarł w wyroku ocenę prawną wiążącą w dalszym postępowaniu zarówno ten Sąd jak i organ, któremu sprawa została przekazana (art. 153 p.p.s.a.), iż w sytuacji gdyby budynek ten zaliczał się do budynków niskich w rozumieniu obowiązującego prawa (§ 8 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), to zbędne byłoby badanie skutków związanych z jego budową dla funkcjonowania instalacji grzewczej w domu mieszkalnym D.M. Budynek taki został bowiem pobudowany zgodnie z prawem na terenie przeznaczonym pod niskie budownictwo mieszkaniowe a ewentualne negatywne skutki jego budowy dla sąsiedniej nieruchomości mogą być przedmiotem rozstrzygnięć sądów powszechnych w postępowaniach cywilnych na podstawie art. 222 § 2 k.c.
W wykonaniu wskazań WSA zawartych w wymienionym wyroku organ uzupełnił materiał dowodowy i ustalił, że budynek M.B. nie przekracza 12 m wysokości, a więc zalicza się do budynków niskich. Skarżąca kwestionuje to ustalenie zarzucając naruszenie przepisu § 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, lecz zarzut ten jest również nieuzasadniony. Wysokość budynku została ustalona komisyjnie z udziałem pracowników WINB w Warszawie w czasie pomiaru dokonanego w dniu 17 sierpnia 2004r. zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem. Skarżąca kwestionując ten sposób zmierzenia wysokości budynku powołuje się na własne pomiary wykonane z udziałem prywatnie zatrudnionego geodety, lecz jej pomiar został wykonany w niewłaściwy sposób, nie od powierzchni działki, na której znajduje się sporny budynek a od powierzchni działki skarżącej.
Nie są również uzasadnione pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Organ odwoławczy wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności stanu faktycznego sprawy i dlatego Sąd I instancji nie miał żadnych podstaw do ponownego uchylania jego decyzji. Zostało przy tym ustalone, że budynek został posadowiony zbyt blisko granicy nieruchomości skarżącej, a więc niezgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie jego budowy. Ze względu jednak na niewielkie stosunkowo naruszenie tych norm, zaistniałe skutki związane z wybudowaniem budynku oraz możliwość sytuowania w pewnych sytuacjach budynków bliżej, niż określają to ogólne zasady, brak było podstaw do nakładania na inwestora obowiązku usunięcia tej nieprawidłowości."- koniec cytatu.
Tym samym już w tym wyroku przesądzano o braku podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 48 Prawa budowlanego jak też o tym, że zgodnie z prawem podjęto decyzję w trybie art. 51 ust.1 pkt.2 Prawa budowlanego. Jednocześnie uznano za prawidłowe ustalenia, że w sprawie mamy do czynienia z budynkiem M.B. nie przekraczającym 12 m. wysokości a więc budynkiem zaliczanym do niskich co świadczy o braku naruszenia § 6 i 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie co w konsekwencji przesadzając o braku naruszenia art. 5 ust.1 pkt 9 Prawa budowlanego. Kolejny raz kwestionowanie naruszenia w/w przepisów prawa materialnego i ustaleń poczynionych w tym zakresie nie może odnieść zamierzonego skutku i być ponownie rozpatrywane przez Naczelny Sąd Administracyjny. Niewątpliwie powyższe stanowisko wyrażone w przywołanym wyroku jak i wcześniejszym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2005r. wiąże w tej sprawie zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przepis art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że ocena prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Znaczenie i ranga ustrojowa tego unormowania jako gwaranta spójności działania systemu władzy państwowej, zapewniającego realność konstytucyjnej zasady sądowej kontroli działalności administracji publicznej, były wielokrotnie wskazywane w orzecznictwie. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej.
Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Tym samym istotą zasady "związania oceną oprawną " jest to, że ocena prawna o jakiej mowa w dyspozycji przywołanego wyżej przepisu art. 153 ustawy procesowej dotyczy wykładni prawa materialnego jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego.
Związanie samego sądu w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w treści nowego wyroku ( wyrok NSA z 12 października 2006r. sygn. akt II GKS 147/06 Lex nr 276691 , wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2005r. sygn. akt I FSK 506/05 Lex nr 187499 ).
Dlatego też mając powyższe rozważania na uwadze uznać należy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, iż całkowicie nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego niewłaściwego zastosowania naruszenia art. 51 ust.1 pkt. 2 , art. 48 , art. 5 ust.1pkt. 9 Prawa budowlanego oraz § 6 i 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie jak też czyniony w odniesieniu do w/w ustaleń zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, 8 , 77 §1 i art.107 § 3 k.p.a.
Jednocześnie odnosząc się do podnoszonej w kasacji kwestii błędnego używania pojęć technicznych przez organy czy też niewłaściwego skonstruowania rozdzielnika decyzji należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż nie można również w tym zakresie mówić o naruszeniu prawa. W szczególności wyjaśnić należy, że wbrew temu co wskazano w kasacji, organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji nie został uznany przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego za stronę niniejszego postępowania, albowiem przekazanie do wiadomości organu pierwszej instancji zaskarżonej decyzji nie czyni z tego organu strony postępowania lecz oznacza powiadomienie go o wydaniu rozstrzygnięcia na skutek przekazanego odwołania.
Ponadto dodatkowo zauważyć należy, iż w myśl art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie zarzutu naruszenia prawa materialnego zastosowanego przez Sąd. Taką podstawę materialnoprawną zastosowaną w niniejszej sprawie przez Sąd, za organami administracji publicznej, stanowił przepis art. 51ust. 3 pkt. 1 Prawa budowlanego dotyczący stwierdzenia wykonania nałożonych wcześniejszą decyzją obowiązków w celu doprowadzenia budowy do stanu zgodnego z prawem .
Jak wynika z materiałów sprawy o czym już wyżej była mowa, pełnomocnik strony skarżącej nie zarzucił błędnej wykładni tego przepisu lub jego niewłaściwego zastosowania w sprawie. Zarzucił natomiast naruszenie art. 48 czy też art. 51 ust.1 pkt. 2 Prawa budowlanego, które na tym etapie postępowania przecież już nie miały zastosowania w sprawie, o czym przesądziły przecież orzeczenia sądów administracyjnych przedstawione i omówione w motywach niniejszego uzasadnienia.
Powołanie przez stronę w skardze kasacyjnej przepisu prawa materialnego, który nie był zastosowany w sprawie na tym etapie postępowania , nie może odnieść zamierzonego skutku, czyniąc nieskutecznym zarzut błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego. ( porównaj wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004r. sygn. akt OSK 121/04 publikowany ONSA i WSA Nr 1 z 2004r. poz. 11).
Dodatkowo skarga kasacyjna zawiera również zarzut naruszenia prawa materialnego art. 32 oraz 64 ust.1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nierówne traktowanie obywateli w tożsamych stanach faktycznych. Niewątpliwie zarzut naruszenia prawa materialnego winien polegać albo na niewłaściwej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawa materialnego, czego skarga kasacyjna zgodnie z art. 174 pkt. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym w odniesieniu do zarzutu naruszenia norm konstytucyjnych nie wskazuje. Lecz niezależnie od tej wadliwości w sposobie sformułowania tego zarzutu to podkreślić należy, że w tej sprawie nie można mówić o naruszenia art. 32 Konstytucji R.P. statuującym zasadę równości wobec prawa czy też art. 64 ust.1 i 2 Konstytucji R.P. dotyczącym prawa do własności. Wskazywane zarzuty kasacji na poparcie naruszenia w/w norm konstytucyjnych w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego nie pozwalają na skuteczne przyjęcie tezy, że w tej sprawie doszło do ich naruszenia .
Natomiast skarżąca upatruje naruszenia tych norm konstytucyjnych odnosząc je do wcześniejszego etapu postępowania a więc wydanego niezgodnie z prawem pozwolenia na budowę dla inwestora M. B. i jej zdaniem zrealizowania zbyt wysokiego budynku inwestora, który naruszył prawidłowy "ciąg kominowy " w budynku skarżącej, lecz kwestie te zostały zbadane na wcześniejszym etapie postępowania prowadzonego w tej sprawie i nie mogą w niniejszej sprawie dotyczącej przecież wydania decyzji stwierdzającej wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 29 kwietnia 2002r. skutecznie stanowić przesłanki uznania naruszenia wskazywanych norm konstytucyjnych. Dopuszczalność legalizacji inwestycji M. B. została już bowiem przesądzona skoro w tej sprawie wydano prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego ( z dnia 13 października 2005r. syn. akt VII SA/Wa 33/05 , z dnia 15 grudnia 2005r. sygn. akt II OSK 78/06 - dotyczące zastosowania art. 51 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego oraz z dnia 1 czerwca 2006r. sygn. akt VII SA/Wa 1076/05 - przesądzający o potrzebie zastosowania w tej sprawie art. 51 ust. 3 pkt. 1 Prawa budowlanego ).
Zatem w tych okolicznościach sprawy dotyczącej prawidłowości zastosowania art. 51 ust.3 pkt. 1 Prawa budowlanego nie można uznać, że zaskarżony wyrok narusza prawo do własności skarżącej a więc to uprawnienie do tego by móc korzystać z prawa własności. Nie można też uznać, że naruszono zasadę równości wobec prawa w tożsamej sytuacji, skoro nie można przyjąć tożsamości sytuacji skarżącej i inwestora a argumentacja skargi wskazuje na równość wobec prawa przy decyzji o pozwoleniu na budowę, co dotyczy innego etapu procesu inwestycyjnego niż ten, który by przedmiotem analizy w niniejszej sprawie. Raz jeszcze wskazać należy, że ewentualne negatywne skutki budowy dla sąsiedniej nieruchomości mogą być przedmiotem rozstrzygnięć przed sądem powszechnym w ramach postępowania cywilnego w trybie art. 222 § 2 kodeksu cywilnego o czym wspominał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2006r.
Konkludując zatem uznać należy, iż przedstawione zarzuty skargi kasacyjnej jak i przedstawiona na ich poparcie argumentacja nie zasługiwały na uwzględnienie.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI